Ngọn lửa chiến tranh lạnh - Tập 2

[SaoVang]

Mátxcơva cam kết với Đài Loan

.

Chiều ngày 7 tháng 5 năm 1969, Ngụy Cảnh Mông đến Hồng Công. Mọi chuyện đều diễn ra thuận lợi đúng theo kế hoạch; tối ngày 9 đến Singapo, ngày 10 đến Cua la Lămpơ, đêm 12 bay sang Rôm, ngày 13 đến Tây Đức, tối 14 tới Viên.

Khi tới ăn cơm tối tại địa điểm đã hẹn, Ngụy Cảnh Mông đã nhìn thấy Lui, nhưng có một người ngồi cùng bàn với ông ta, phía sau còn có một người nữa. Ngụy không chào hỏi Lui. 11 giờ rưỡi Lui điện thoại hẹn gặp Ngụy ở ngoài khách sạn. Đúng giờ, Ngụy tới địa điểm hẹn. Hai người sánh vai dạo bước, Lui nói:

- Sau khi về nước, trong lãnh đạo vẫn có người nhân nhượng vô nguyên tắc đối với bọn họ, sau khi xảy ra vụ đảo Trân Bảo mới có thái độ, chuyện này vì thế đã bị gác lại mãi. Hồi tháng 4, khi tôi gọi điện đi thì có người cấp đại sứ Mátxcơva chờ ở Tôkyô đã về Mátxcơva. Ý muốn tức tốc sang Đài Loan lúc ban đầu cũng là vì để cho người ở Tôkyô nhanh chóng được tiếp xúc với Đài Loan.

Ngụy cho biết:

- Những cuộc bàn bạc quan trọng sau này phải ở Đài Loan.

Lui trả lời:

- Người chủ trì chính sách không được thay tên đổi họ, lại tuyệt đối không muốn bên ngoài biết về chuyện đi Đài Loan, cho nên vấn đề liên lạc từ nay về sau ta phải nghĩ cách xem nên thế nào.

Tiếp đó, ông ta lái sang chuyện khác

- Khi ở Rôm, tôi có đến đại sứ quán của Trung Hoa Dân quốc ở Tòa thánh xin nhập cảnh không được lại đến đại sứ quán ở Italia xin cũng không được nốt. Tôi có gọi điện tới nhà riêng của tiên sinh ở Đài Bắc và cho ông La Khải, mới biết tiên sinh đã rời Đài Loan. Từ châu Âu đi Đài Loan qua Manila, tôi nghĩ vẫn có thể giữ được bí mật (Lui hành động không thể đổi họ tên)

Về một trong những điểm quan trọng trong cuộc tiếp xúc ở Đài Bắc lần trước, Lui nói lần này đã có câu trả lời chính thức. Mátxcơva cho rằng Trung Quốc đại lục đã có hành động bội tín đối với điều ước, cho nên bảo đảm với Đài Loan rằng:

“Dù do Đài Loan hoặc bất cứ một bộ phận nào của một bộ phận nào của Trung Quốc xảy ra tranh chấp dưới bất chấp dưới bất cứ hình thức nào, Liên Xô cho rằng đó hoàn toàn là công việc nội bộ của Trung Quốc, không liên quan gì với Liên Xô. Nếu dẫn tới nội chiến, Liên Xô quyết không ủng hộ Mao Trạch Đông.

Những điều trên đây đề nghị không để cho người ngoài biết. Nếu có ý định báo cho người Mỹ, cần có sự bàn bạc trước với Liên Xô”.

Lui hỏi phía Đài Loan có ý kiến gì để còn báo cáo lên cấp trên.

Ngụy nói:

- Có vài điểm muốn phía Liên Xô cân nhắc thêm và hẹn 9 giờ sáng hôm sau tới phòng để cùng bàn bạc.

[SaoVang]

Đồng thời, Ngụy cũng nói sơ qua những điểm quan trọng trong 5 nguyên tắc đã được Tưởng Giới Thạch phê chuẩn, chẳng hạn, không thể lấy danh nghĩa Đảng Cộng sản để kêu gọi nhân dân đại lục; các đảng phái có thể gia nhập tổ chức Liên minh chống Mao dưới sự lãnh đạo của Quốc dân đảng v.v.. Lui nói sẽ mật báo cho Mátxcơva.

Về vấn đề vũ khí bàn tới trong lần trước, Lui vẫn chủ trương do phía Đài Loan chủ động nếu yêu cầu và cho biết địa điểm giao hàng.

Về việc trao đổi tin tức tình báo, Lui nói: 

Hy vọng có thể bắt đầu ngay, lúc đầu nên coi trọng về số lượng, chưa cần coi trọng chất lượng, chẳng hạn việc bố trí của quân đội đại lục (những tài liệu liên quan đối với Liên Xô) "Hội nghị Trung ương lần thứ IX của Trung Cộng" v.v. Nhưng mỗi tài liệu đều gửi cho bản sao để rút kinh nghiệm xem việc hợp tác trao đổi nên như thế nào để lòng cao chất lượng. - Lui nhấn mạnh đây là ý kiến cá nhân tôi, coi như người trung gian gợi ý cho phía Đài Loan. Nếu từ nay về sau, việc qua lại thuận tiện, những vấn đề quan trọng có thể sang Mátxcơva trao đổi ý kiến.

Trong cuộc tiếp xúc này. Lui tỏ ra nôn nóng muốn có cuộc gặp gỡ tiếp theo, khiến Ngụy cảm thấy sự việc nghiêm trọng có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

Ngụy nói:

- Nếu cần thiết, cuộc gặp lần sau vẫn có thể ở Viên, và khách sạn này quả thật yên tĩnh. Còn ở Rôm thì không được.

Lui tỏ ý vẫn muốn đi Đài Loan, Ngụy chỉ hứa sau khi về Đài Loan sẽ nghiên cứu vấn đề này.

Lui nói:

- Tốt nhất là nhân viên thương vụ Đài Loan có hộ chiếu của Singapo hoặc một nước trung lập khác, thường xuyên có thể sang Mátxcơva buôn bán. Bảo đảm việc này có lợi cho việc kinh doanh cũng như tiện cho sự liên hệ. (Vợ Lui là đại diện của một nhà máy của Mỹ ở Liên Xô)

Ngụy hỏi:

- Nếu sự hợp tác thành công, những người Hoa thân Mátxcơva (ở Liên Xô và ở nước ngoài) liệu có thể đi về bình thường 

Đối phương trả lời: 

- Chuyện đó đương nhiên không thành vấn đề.

Toàn bộ chi tiết của lần gặp gỡ này đều được Ngụy Cảnh Mông ghi đẩy đủ trong nhật ký của mình.

[SaoVang]

Ngụy Cảnh Mông truyền đạt “Năm điểm của Tưởng Giới Thạch"

9 giờ rưỡi sáng ngày 1 5, Lui đến phòng của Ngụy. Ngụy đoán chắc Lui tới sau khi ông ta đã bàn bạc với đồng bọn về các điểm đã đưa ra bàn trong lần gặp hôm qua.

Ngụy Cảnh Mông cứ theo văn bản chậm rãi đọc, còn Lui thì lia lịa chép. Sau khi đọc và ghi xong 5 điểm, hai người đọc lại và đối chiếu.

Xác nhận không có sai sót, Lui thu giấy tờ ghi chép rồi nói:

- Cả 5 điểm đều có vẻ chung chung quá, việc đầu tiên tốt nhất là Đài Loan đưa ra ý kiến trước nên giải quyết Mao như thế nào. 

Ngụy không chịu: 

- Không bàn đường lối chính sách, đi tới đâu hay tới đó, không ổn. Nếu một khi đại lục xảy ra đại biến, hoặc giả Đài Loan đổ bộ vào đại lục v. v... Liên Xô giúp đỡ chúng tôi như thế nào tất phải có sự tính toán trước. Về các điểm như sử dụng căn cứ của Liên Xô, phía chúng tôi cần cung cấp những vũ khí gì, việc trao đổi tin tức tình báo v. v... chờ khi có hồi âm về 5 điểm trên sẽ đưa vào chương trình trong các cuộc hội đàm tiếp theo.

Tiếp đó, hai bên bàn về địa điểm của "hội nghị cao cấp”

Lui nói:

- Mátxcơva muốn ở hải phận quốc tế.

Ngụy nói:

- Hội nghị cao cấp phải tiến hành ở Đài Loan - và nhấn mạnh những lý do của phía Đài Loan.

Lui vẫn tỏ ý muốn được đến Đài Loan nếu xét thấy cần thiết và hy vọng sau khi về Đài Loan, Ngụy sẽ cân nhắc thêm việc này kế đó, ông ta lại đưa ra các vấn đề sau:

1- Ở châu Âu, không kể Đài Loan, còn có người nào có thể thay mặt chuyển thư từ, điện báo có thể cho phép người đó tiếp xúc (không bàn công việc).

2- Tài liệu về đại lục của phía Đài Loan chuyển giao cho phía Liên Xô nếu qua con đường khác, có thể bị giảm thiểu hoặc đình chỉ, chỉ nên chuyên dùng con đường này để trao đổi.

3- Tương lai nếu Đài Loan ra tay, Liên Xô sẽ không ngần ngại gây ra những sự kiện biên giới để phối hợp.

4- Nhân viên thương vụ trước khi đi Mátxcơua, cần phải có danh mục hàng hóa có thể buôn bán trao đổi để bắt đầu thông thương ngay, hy vọng nội trong hai tháng có thể thực hiện được.

4 giờ rưỡi chiều ngày 15. Lui lại đến phòng Ngụy Cảnh Mông, nói rằng trong 5 điểm của Đài Loan có những câu chữ dịch sang tiếng Nga nghe dữ dằn quá, cho nên phải chuyển dịch sang cho nhẹ nhàng một chút. Ví dụ:

Câu mở đầu sửa thành "Nếu các lãnh tụ Liên Xô trước đây có cách xử lý mềm dẻo trong quan hệ đối với Chính phủ Quốc dân, như điều ước hữu hảo Trung Xô năm 1945, và phối hợp giúp đỡ các chíh sách do Tưởng ủy viên trưởng lãnh đạo...”.

(Điểm thứ ba) "quyết không thể áp dụng các chính sách mà trong lịch sử đã thất bại như Quốc Cộng hợp tác", sửa thành "bất luận chính sách nào, kiểu như chính sách Quốc Cộng hợp tác trước kia, đều không hy vọng thành công"

Hai bên còn trao đổi và thoả thuận, nếu lần sau vẫn hội đàm ở Viên, Lui sẽ từ một nước châu Âu ngoài Liên Xô gửi điện cho Ngụy Cảnh Mông như sau:

Chinanews Tai pei (Nhật báo Trung Quốc bản tiếng Anh Đài Bắc)
INFORM TANALIN (thông tri Ngụy Cảnh Mông)
MALL DICK ARTICLE (Toà báo Viên) (thời gian )
CONFIRM DEADLINE (Xác định kỳ hạn) ~

Nếu điện về nhà cho Ngụy Cảnh Mông, giọng có vẻ “thương nghiệp" hơn:
Giô dép - Đài Bắc
Pơti - Kinsasa
Giôn - Băng Cốc
Năng xi- Cua la Lămpua
Chít - Tôkyô
Bét - Sinhgapo
Giên - Rôm
Pi tơ - Manila
An - Síp
Đích - WIEN. S.L
Mari - Côpenhaghen
Cảnh Mông - CMV
WL - Vương Bình
JOE - Smith
(Bí danh của Lui) .

[SaoVang]

Bàn chuyện cử "đại diện thương vụ”

10 giờ rưỡi đêm ngày 15, Lui hẹn Ngụy đi dạo. Gặp nhau, Ngụy hỏi Lui có tăng giảm hay sửa đổi các chủ đề cuộc tiếp xúc lần sau.

Đáp:

- Không. Nếu có, sẽ liên lạc sau. Song việc trao đổi rộng rãi tin tức tình báo có thể bắt đầu ngay để đáp ứng nhu cầu đối phó lại Mao Trạch Đông cũng như sự cần thiết cho quân sự đôi bên. Tốt nhất có người chuyên lo công việc này, lúc đầu coi trọng số lượng hơn chất lượng, tài liệu về nhân sự có thể dài hoặc ngắn. Hy vọng sẽ cử một nhân vật có tài "buôn bán" mang theo khi sang Mátxcơva. Nhân vật này không cần thiết phải thường trú ở Mátxcơva, nhưng có điều kiện đi lại thường xuyên. Có nhiều việc phải qua trung gian truyền đạt tới các ông. Mong muốn có một số địa điểm như lãnh sự v. v có thể chuyển thư từ hoặc ý kiến. 

Hỏi:

- Nên đi mấy người? Thuộc loại người nào?

Đáp: 

- Hai người, một là đồng liêu không công khai, một là vệ sĩ, Đồng liêu sẽ là người có thể bàn bạc công việc. .

Hỏi

- Lúc nào có câu trả lời về 5 điểm của chúng tôi.

Đáp:

- Chắc không lâu, xem ra có thể đồng ý. 

Hỏi:

- Vụ lộn xộn Tân Cương, chuyện như thế nào?

Đáp:

- Hai tuần trước, Cộng phỉ ở biên giới lùa một đàn bò vào Tát gích trên lãnh thổ Liên Xô. Không ngờ quân đội cũng trà trộn trong đó, hiện họ đã đào xong chiến hào. Liên Xô quyết tâm đuổi bọn này đi, có thể có đánh nhau. Xua bò qua biên giới vẫn là chuyện thường xảy ra.

Hỏi:

- Chương trình cuộc hội đàm lần sau? 

Đáp:

- Lần sau có thể trao đổi một cách rộng rãi những tin tức tình báo để đáp ứng nhu cầu của đôi bên.

Hỏi: 

- Sau đây làm gì?

Đáp:

- Định sau hai hôm nữa sẽ đi Áo, về Mátxcơva rồi đi Canađa. 

[SaoVang]

Sáng 16, Ngụy Cảnh Mông qua Tống Phong Tư - người liên lạc của Đài Loan ở Béclin - báo cáo với Tưởng Kinh Quốc về tình hình cuộc gặp Lui. Ngoài ra còn báo cáo thêm: 

Mátxcơva sẽ triệu tập hội nghị của các nước cộng sản quốc tế. Những nước không tham dự hiện giờ có Trung Quốc, Anabani, Bắc Triều Tiên, Bắc Việt Nam, Nam Tư, Cuba. Gần đây, một số quan chức ngoại giao Liên Xô ở Viên đã bị Chính phủ Áo trục xuất vì tội gián điệp, nhưng không nghiêm trọng. Cho nên sau này có đến Viên hội đàm cũng không gặp trở ngại gì

Canađa dựa vào Mỹ, không thể hội đàm ở Canađa được. Bỉ dựa vào Mỹ, không thể hội đàm ở Bỉ được. Bỉ nhất thời chưa thể công nhận Cộng phỉ (chỉ Trung Quốc đại lục) vì còn lệ thuộc vào đại bản doanh của NATO.

Liên Xô đã điều lực lượng quân đội chính qui tới biên giới Trung-Xô, nếu Vlađivôxtốc bị uy hiếp, Nga có thể tác chiến toàn diện.

Có ai ở châu Âu như ở Béclin để họ có thể tiếp xúc. Hoặc có thể chuyển điện hoặc trao đổi ý kiến 

9 giờ sáng, Lui lại đến. Ông ta cho biết: 11 giờ sẽ rời khách sạn Lautơn. 1 giờ 15 phút chiều bay sang Rôm. Hai ngày sau về Mátxcơva, sau đó đi Canađa kiện về vụ nói xấu của một tờ báo nọ (hoặc có thế nhận được 5 vạn đô-la Mỹ): Lui còn nói: "Nhân viên thương vụ tốt nhất từ Béclin sang". 

Buổi tối, Ngụy Cảnh Mông ghi lại diễn biến cuộc tiếp xúc lần này như sau:

1- Phía Liên Xô sẽ có câu trả lời chính thức do Lui mang đến;

2- Đối phương sao chép 5 điểm nhưng không chuẩn xác lắm;

3- Về địa điểm lần sau;

4- Trình tự cuộc gặp lần sau:

5- Việc chuẩn bị cho hội nghị cấp cao tổ chức ở Đài Loan;

6- Cơ sở của việc hợp tác quân sự,

7- Vấn đề trao đổi tin tức tình báo;

8- Địa điểm của cuộc gặp gỡ cấp cao: chỗ cũ hoặc đảo Síp (ta có đại sứ quán); thương vụ nên cử sang nội trong hai tháng, qua Đông Béclin đi Mátxcơva hoặc từ Rumani, Tiệp Khắc... cũng được

9- Việc trao đổi tin tức tình báo lúc đầu nên coi trọng số lượng, dần dần mới coi trọng chất lượng. Bằng tiếng Trung Quốc cũng được.

Những tin tức mới nhất sao chép lại rồi chuyển cho phía Liên Xô. Cũng có thể thường xuyên do đại diện thương vụ chuyển. (Vợ của Lui là đại diện của một nhà máy lớn của Mỹ).

10- Một lần nữa yêu cầu có một nhân vật đáng tin cậy của ta ở châu Âu để liên hệ.

11- Bàn thêm về việc hợp tác quân sự, các căn cứ hưởng ứng các sự kiện biên giới, việc qui thuận của phái thân Nga trong Đảng Cộng sản Trung Quốc.

12- Tổng thống kêu gọi, trong vòng mấy giờ đồng hồ sẽ có quân đội cứu viện.

13- Nếu có thể bàn trước ở Mátxcơva thì khả năng bàn tiếp ở Đài Loan có thể lớn hơn. Tỏ ý không thể không sang Đài Loan;

14. Người Trung Quốc ở Mátxcơva nhiều, người chống Liên Xô không phải không có, cho nên cử sang một đại diện thương vụ cũng không trở ngại gì.

[SaoVang]

Giới ngoại giao thăm dò tin tức

3 giờ 30 chiều ngày 24 tháng 5, nước Ngụy Cảnh Mông rời Hồng Công. Về đến Đài Bắc sau một giờ bay, ông ta tới ngay văn phòng của Tưởng Kinh Quốc báo cáo về chuyến đi Viên.

8 giờ 30 sáng ngày 25 tháng 4 (chủ nhật), Ngụy Cảnh Mông lại tới tư dinh của Tưởng Kinh Quốc ở Đông Lộ Trường An báo cáo tiếp.

Tưởng hói:

- Ấn tượng của ông về chuyến đi này thế nào?

Ngụy đáp: 

- Đối phương hình như có vẻ sốt ruột hơn chúng ta.

Tưởng Kinh Quốc tỏ ra rất hào hứng về vấn đề hợp tác quân sự. Về người sắm vai "đại diện thương vụ ', Tưởng hỏi:

- Chu Tân Dân đảm nhiệm có được không? .

Ngụy tán thành. Tưởng Kinh Quốc hết lời khen ngợi chuyến đi của Ngụy Cảnh Mông, cho rằng Tưởng Giới Thạch có gặp Lui chưa hẳn đã tường tận bằng bản báo cáo "diễn biến cuộc tiếp xúc" này. Nhật ký của Ngụy ghi lại như sau:

Lui khi ở Cabri có gọi điện tỏ ý muốn gặp tôi ở châu Âu hoặc Tôkyô vào cuối tháng 4. Khi đó ông ta chỉ dừng lại ở Cabri có một ngày, sau đó phải đi Rôm. Ông ta muốn chúng tôi trả lời, nhưng chúng tôi đã không trả lời.

5 giờ sáng ngày 1 tháng 5, Lui lại từ Rôm gọi điện tới, yêu cầu chúng tôi cho phép ông ta sang Đài Loan, bị từ chối. Sau đó, Lui đề nghị có thể gặp ở Băng Cốc hoặc Sinhgapo, tôi đồng ý gặp ở Băng Cốc, nhưng phải sau 20 tháng 5. Bàn đi tính lại, Tưởng Kinh Quốc quyết định đổi sang gặp ở Viên.

Ngày 4 tháng 5, Lui gọi điện tới, tôi gọi điện về khách sạn Lautơn ở Viên để trả lời. Chúng tôi hẹn gặp nhau ở khách sạn Lautơn từ ngày 12 đến ngày 14 tháng 5.

Theo Tưởng Kinh Quốc, địa điểm cuộc gặp lần sau ở Síp tốt hơn, đến khi đó có lẽ vẫn cử tôi đi và bảo tôi viết thư cho Lui về cuộc gặp sắp tới, nhưng phải chờ Tưởng Kính Quốc xin ý kiến trước đã.

Cứ nói với Bộ trưởng Ngụy Đạo Minh rằng Lui chưa tới Viên (đủ thấy Bộ trưởng ngoại giao Ngụy Đạo Minh lúc này đã bị bịt tai che mắt thế nào).

[SaoVang]

10 giờ sáng ngày 27 tháng 5, Tưởng Kinh Quốc gặp Ngụy Cảnh Mông báo tin "5 giờ chiều gặp Tổng thống ở lầu Trung Sơn". Theo chỉ thị của Tưởng Kinh Quốc, Ngụy Cảnh Mông đã nói với Tưởng Giới Thạch về mấy điểm:

1- Họ đang rất muốn có một cuộc tiếp xúc ở cấp cao.

2- Cho rằng nội dung 5 điểm của chúng ta chung chung quá.

3- Trọng tâm cuộc gặp lần sau sẽ bàn vấn đề trao đổi tin tức tình báo, phương thức hội đàm cấp cao, hồi âm về 5 điểm. Về địa điểm gặp, chờ khi nào họ điện sang sẽ hẹn dứt khoát.

4- Vấn đề vũ khí, phương thức, địa điểm, chủng loại do phía họ đưa ra.

5- Đại diện thương vụ, trong hai tháng cử người liên lạc.

6- Hồi âm của phía Liên Xô.

Tưởng Giới Thạch quyết định chờ sau khi Lui điện sang sẽ dứt khoát về thời gian, địa điểm cho cuộc gặp sắp tới và sẽ cân nhắc việc cử người đi Mátxcơva.

Ngụy báo cáo thêm với Tưởng:

- Hôm trước có gặp Yamamôtô, chuyên gia tin tức của Nhật Bản. Khi anh ta nói với tin đồn tôi đã gặp Lui, tôi chỉ cười mặc anh ta tự hiểu.

Tưởng nói:

- Tôi cũng định báo cho Ngụy Đạo Minh biết chuyện anh gặp Lui, nhưng sợ ông ta suy nghĩ nên lại thôi. Lần sau gặp sẽ nói cho ông ta biết, coi như "bồi thường”

Ngụy lại kể:

- Trong bữa tiệc hôm 26, đại sứ Ôxtrâylia hỏi tôi: "chuyến đi Mátxcơva của ngài hài lòng chứ? Người của CIA muốn bắt chuyện với tôi, rồi cả cái ông Sơn Bản cũng bảo tôi rằng rất nhiều người nói tôi đã gặp Lui.

Tưởng Giới Thạch nghe xong, cả cười:

- Mọi người đoán mò đoán mẫm về chuyến đi của anh là chuyện đương nhiên rồi.

Tưởng Giới Thạch tỏ ra rất hài lòng về Ngụy Cảnh Mông trong việc chấp hành nhiệm vụ lần này.

Ngày 29 tháng 5, có tin Lui đã được Hàn Quốc cấp thị thực, Lui lần này không xuất hiện ở Tôkyô, cho nên có người hoài nghi có thể Lui đi Hàn Quốc và cho rằng Hàn Quốc cũng đang rất muốn biết Lui đã bàn những chuyện gì trong chuyến đi Đài Loan vừa qua.

[SaoVang]

V. THANH KIẾM ĐỘC VÀ CÀNH Ô-LIU

Cuộc chiến giữa diều hâu với bồ câu và đường dây nóng của Mao Trạch Đông

.

Sau sự kiện đảo Trân Bảo, Liên Xô điều binh khiển tướng, hò hét chiến tranh, thái độ tỏ ra hết sức cứng rắn. Thế nhưng, về vấn đề chiến tranh với Trung Quốc, trong ban lãnh đạo Liên Xô có ý kiến khác nhau, chia thành hai phái: "Phái diều hâu” và "phái bồ câu”.

Cánh quân sự đại diện cho "phái diều hâu” chủ trương khai chiến ngay với Trung Quốc và không ngần ngại phát động chiến tranh hạt nhân.

Còn "phái bồ câu” đứng đầu là Côsưghin cho rằng tình hình kinh tế trong nước không tốt, kinh phí thiếu hụt; đất nước Trung Quốc rộng bao la, dân số đông, nếu khai chiến ở Trung Quốc thế tất phải tiến hành một cuộc chiến tranh lâu dài trong khi trọng điểm chiến lược của Liên Xô là ở châu Âu và kẻ thù chính là Mỹ.

Theo đề nghị của Côsưghin, Brêgiơnép đồng ý để Côsưghin thăm dò thái độ của Trung Quốc. Và thế là, Côsưghin đã điện thoại thẳng cho Mao Trạch Đông qua đường dây nóng. . . '

Những năm 50, để tiện cho việc tiếp xúc và trao đổi giữa những người lãnh đạo hai nước Trung Xô, giữa Mátxcơva và Bắc Kinh đã thiết lập một đường dây điện thoại nóng. Đến những năm 60, cùng với sự nhạt nhẽo và chia rẽ trong quan hệ Trung-Xô, đường dây nóng này đã biến thành đường dây chết.

8 giờ tối ngày 29 tháng 3 năm 1969, đèn chỉ thị của đường dây nóng đột nhiên bật sáng.

Nữ báo vụ viên trẻ tuổi Trung Quốc ngạc nhiên đeo ống nghe lên. .

- Alô, Bắc Kinh phải không?

- Vâng. Xin hỏi ngài tìm ai? 

- Cho gặp Chủ tịch Mao Trạch Đông. Tôi muốn nói chuyện với Chủ tịch. 

- Ngài là ai ạ?

- Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô Côsưghin

Nữ báo vụ viên vừa nghe thấy tên trùm xét lại Liên Xô đã trả lời ngay với giọng đầy tức giận:

- Ông là một tên xét lại, không có tư cách nói chuyện với Chủ tịch Mao Trạch Đông, lãnh tụ vĩ đại của chúng tôi. Tôi không nối máy cho ông. 

- Cô đã không cho tôi gặp Chủ tịch Mao Trạch Đông, vậy đề nghị cho tôi gặp Thủ tướng Chu Ân Lai

Nghe nói thế, cô báo vụ viên càng tức tối; nói:

- Ông trùm xét lại Liên Xô hãy nghe đây: sớm bỏ ngay cái ý định đó đi! Thủ tướng của chúng tôi rất bận, không có thì giờ để mà nghe ông nói lôi thôi, mà có rỗi chăng nữa cũng không muốn nghe ông lằng nhằng.

"Cạch"'một tiếng, cô ta đặt máy xuống.

Cô báo vụ viên đâu có biết, do "hành vi nghĩa hiệp" thô lỗ đó của cô mà suýt nữa dẫn tới tai hoạ lớn.

[SaoVang]

Mao Trạch Đông nhấn mạnh: "Tây Bắc có thể nảy sinh vấn đề"

Tân Cương - thành phố Urumsi - bộ Tư lệnh quân khu Tân Cương. 

Tư lệnh quân khu Tân Cương Long Thư Kim vừa đánh một giấc ngủ trưa nô nê. Lúc này ông ta đang uể oải bước vào phòng làm việc; đã thấy trên bàn ở chỗ dễ đập vào mắt nhất đặt sẵn bản báo cáo tình hình ngày 10 tháng 6.

"Lại chuyện biên giới", Long Thư Kim nghĩ bụng rồi hờ hững cầm bản báo cáo lên liếc qua một lượt. Vì có chuyện xảy ra chết người nên ông ta không thể không chăm chú hơn đọc lại lần thứ hai.

"Vượt biên giới... nổ súng... Liệu có chuyện này không - Long Thư Kim vừa đọc vừa nghĩ ngợi.

Bước sang tháng 6, những báo cáo về việc quân đội Liên Xô xâm nhập biên giới rõ ràng tăng lên nhiều. Theo qui định, khi xảy ra những vụ tranh chấp liên quan đến ngoại giao, dù lớn hay nhỏ, các trạm gác biên phòng đều phải tường trình cho 3 nơi Quân phân khu, Quân khu và Bộ Ngoại giao Bắc Kinh. Và tư lệnh Quân khu có trách nhiệm phải xem xét từng vụ việc. Nghe nói qui định này do Chu Ân Lai đích thân định ra. Là Phó Tư lệnh Quân khu Quảng Châu được điều làm Tư lệnh Quân khu Tân Cương, Long Thư Kim cũng phải tuân thủ quy định này.

Long Thư Kim từ lâu đã chán ngấy với những báo cáo "tranh chấp ngoại giao” nhiều như lông bò kiểu này. Hôm nay là một con dê, mai là một con bò, hoặc là nó bắn mình một phát, mình bắn nó một phát... Trong khu vực quân khu chịu trách nhiệm quản lý, đường biên giới Trung-Xô dài tới hơn 7000 km, ai biết một ngày xảy ra bao nhiêu chuyện? Và những chuyện đó có được bao nhiêu phần chân thực?

- Hay là báo cáo giả?...

Long Thư Kim lơ đãng quăng bản báo cáo lên mặt bàn rồi từ từ bước tới bên cửa sổ.

Tháng 6 ở Tân Cương trời nóng như đổ lửa, cây cối trong vườn hoa rũ rượi dưới ánh nắng thiêu đốt, dường như khô quắt lại, chỉ một que diêm cũng đủ đốt cháy tất

- Đúng là nơi quỉ tha ma bắt?

Long Thư Kim giận dữ chửi đổng một câu rồi lại quay về ý nghĩ vừa rồi của mình. 

Một số sĩ quan ở các đồn biên phòng vì muốn được cấp trên chú ý, muốn được cung cấp đầy đủ hơn, đã cố ý thổi phồng sự việc. Nhiều khi chuyện chẳng có gì cũng gửi báo cáo, nói muốn tâng công thì hơi quá, nhưng kể ra cũng có phần quan trọng hóa vấn đề.

Biên giới thì dài dằng dặc thế này, rất nhiều nơi lại không có cột mốc, ai xâm phạm ai, lấy gì làm căn cứ? Lại nói, chuyện súc vật chăn thả chạy lung tung ngày nào không có, chẳng lẽ việc đó cũng báo cáo, việc đó cũng cần Tư lệnh Quân khu xem xét.

Thực tình, sau khi xảy ra sự kiện đảo Trân Bảo, Long Thư Kim một dạo cũng làm ráo riết. Nhưng thời gian về Bắc Kinh dự Hội nghị Trung ương lần thứ chín, Long Thư Kim có bí mật gặp riêng Lâm Bưu, Lâm Bưu cho rằng: mâu thuẫn giữa Trung Xô hoàn toàn là do tranh giành quyền lãnh đạo phong trào cộng sản quốc tế mà ra, dù có một số va chạm trên biên giới vẫn không thể dẫn tới chiến tranh được. Ngoài ra, xét việc bố trí binh lực binh lực của quân đội Liên Xô cũng có thể chứng minh được điểm này. Cuối cùng Lâm Bưu nói với giọng bí hiểm: có tí chút rắc rối trên biên giới lại hóa hay, có thể đề cao uy tín của quân đội tăng thêm vai trò của mấy Tư lệnh Quân khu trong Trung ương .

Những câu nói bóng gió của Lâm Bưu, Long Thư Kim rất tâm đắc.

Tháng 4, Quân uỷ Trung ương gửi điện lên. Bức điện đặc biệt nói rõ Mao Trạch Đông gần đây chỉ thị "Tây Bắc có thể nảy sinh vấn đề” và yêu cầu Long Thư Kim phải có kế hoạch bố trí trước.. Đã được Lâm Bưu nói rõ ngọn ngành, Long Thư Kim cười khẩy khi nhận bức điện, ký loằng ngoằng một chữ rồi nhét vào tủ tài liệu, không truyền đạt cho cấp dưới.

Bước sang tháng 6, báo cáo về các vụ rắc rối trên biên giới ùn ùn gửi tới, nhiều khi có ngày tới hơn 20 bản. Long Thư Kim quả thực cảm thấy chán ngấy, bèn tự ý đưa ra mệnh lệnh: "Từ nay về sau, những vụ rắc rối về ngoại giao có tính chất chung chung, có thể báo cáo theo từng cấp, cấp đó có thể xử lý, không cần thiết phải báo cáo lên thượng cấp".

Quả nhiên, những báo cáo loại đó giảm hẳn đi, Long Thư Kim cũng thấy nhẹ người. Ông ta không hiểu rằng: Trong ngoại giao không có chuyện nhỏ, chỉ một đốm lửa cũng có thể làm bùng lên một cuộc binh đao kéo dài giữa hai nước, đặc biệt là ở vào thời khắc nguy cấp mà giữa hai nước Trung Xô chỉ một va chạm nhẹ cũng đủ gây ra một cuộc chiến tranh lớn.

Và Long Thư Kim đã lập tức nhận được bài học xương máu.

[SaoVang]

38 xác chết của binh lính Trung Quốc trên sa mạc Gô bi

Ngày 10 tháng 8 năm 1969, Phó Tư lệnh Quân khu Bắc Cương Nhiệm Thư Điền đến Quân phân khu Tháp Thành kiểm tra công tác, chính uỷ Quân phân khu Tháp Thành Vương Tân Quang khi báo cáo công tác có nói đến việc gần đây quân đội Liên Xô đóng ở bên kia đường biên đang khẩn trương di chuyển, ban đêm có thể nghe rõ tiếng gầm rú của xe tăng, không biết họ đang có âm mưu gì? Phó Tư lệnh Nhiệm Thư Điền lập tức báo cáo tình hình đó với Bộ Tư lệnh Quân khu Tân Cương.

Ngày 11 tháng 8, phía Trung Quốc kéo cờ đỏ trên trạm gác biên phòng Pacơtu, nơi lính biên phòng hai nước thường xuyên gặp nhau. Đây là tín hiệu mời sĩ quan chỉ huy đối phương sang trao đổi tình hình. Thế nhưng, cờ đỏ đã treo suốt một ngày vẫn không thấy Thượng tá Hen súc, Trung tá Andephilốp, Trung tá Bachỉép của phía Liên Xô xuất hiện.

Ngày 12 tháng 8, Trưởng ban tác chiến Quân khu Tân Cương Mạnh Khôi Vũ sau khi lại nhận được điện của Quân phân khu Tháp Thành, nhận định rằng hành động của phía Liên Xô không bình thường và đã báo cáo ngay với Long Thư Kim. Long Thư Kim bỏ ngoài tai, không trả lời

Tối hôm đó, chính uỷ Vương Tân Quang gọi điện thẳng cho phòng trực ban tác chiến quân khu Tân Cương, báo cáo phía Liên Xô có thể có hành động nghiêm trọng, xin ý kiến liệu có bỏ được cuộc tuần tra thường lệ vào ngày hôm sau hay không.

Tham mưu trực ban trả lời: Thủ trưởng Quân khu đã nhận được báo cáo của đơn vị, chuyện bãi bỏ cuộc tuần tra thường lệ không thấy có chỉ thị.

8 giờ sáng ngày 13 tháng 8, theo qui định, đại đội phó Dương Chính Lâm chỉ huy trung đội 3 gồm 37 cán bộ chiến sĩ, chấp hành nhiệm vụ tuần tra.

Chính uỷ Vương Tân Quang đứng lặng hồi lâu trên cao điểm, mắt dõi theo đội tuần tra mất hút dần trên sa mạc Gô bi mênh mông. Ánh mặt trời hôm nay tuy chói chang khác thường, nhưng trong lòng Vương Tân Quang cảm thấy nặng chĩu như có những đám mây đen bao phủ không sao xua tan đi được.

Cán bộ và chiến sĩ của đội tuần tra hoàn toàn không hay biết gì về mối nguy hiểm sắp sửa xảy ra, vẫn tiếp tục tiến bước theo tuyến đường tuần tra thường lệ. Vì đi tuần trên sa mạc nên đội hình không nghiêm chỉnh lắm. Mấy tân binh mới được bổ sung làm lính biên phòng đi vây quanh Dương Chính Lâm, nghe đại đội phó kể những mẩu chuyện đấu tranh ly kỳ rùng rợn trên biên giới. Có người bẻ những cây táo sa mạc, nhổ những bụi cỏ lạc đà mọc bên đường bện thành chiếc mũ vành rế đội lên đầu để che bớt ánh mặt trời gay gắt.

Đột nhiên Dương Chính Lâm đừng bước, Anh như cảm thấy địa hình chung quanh có cái gì khang khác. Con đường này anh đã đi qua cả trăm lần. Từng ngọn cỏ gốc cây từng gốc cây, từng gò đất rãnh nước bên đường, anh thuộc như lòng bàn tay. 

Anh quan sát cẩn thận địa hình chung quanh một lượt chỉ linh cảm thấy chứ, không nói ra được khác thường ở chỗ nào.

Gô bi mênh mông vời vợi, giống như một anh chàng khổng lồ thô lỗ đang ngủ, phanh trần cả bụng cả ngực ra.

Dương Chính Lâm đang định hạ lệnh cho đội tuần tra tiếp tục tiến lên thì một quả đạn kèm theo tiếng rít rợn người rơi xuống giữa đội hình. 

"ùng..." một tiếng, năm sáu chiến sĩ bị hất tung tứ phía .

- Nằm xuống! - Dương Chính Lâm thét lên, ra lệnh.

6 chiếc xe tăng của Liên Xô như từ địa ngục chui lên, xuất hiện trong tầm nhìn của Dương Chính Lâm. Chúng như những con thú khổng lồ đang rùng mình cho rơi rụng hết những đất cát, cây cỏ phủ trên người, rồi lừ lừ tiến theo hình quạt bao vây lấy đơn vị. Hơn 300 lính địch cũng từ trong các đống cát bò ra, bám theo xe tăng bắt đầu xung kích.