Tên anh chưa có trong danh sách

[dungrommel]

 Nhưng đây lại là một cuộc tiến công thực sự, anh cảm thấy lúng túng vì những lời khoe khoang như trẻ con. Nhưng không ai có thì giờ để ý đến anh chàng trung uý trẻ lạ lẫm cũng như cách nói năng của anh ta. Những âm thanh duy nhất là tiếng thở dốc, tiếng kim loại chói tai, tiếng lửa cháy phần phật phía sau tường gạch cùng tiếng súng liên hồi dọc tuyến ngoài khu doanh trại liên hoàn. Và trong cái nền âm thanh chung ấy, có những âm thanh trầm đục của cuộc chiến đấu từ ngoài thành phố Brét vọng về. Plugiơnhikốp lắng nghe với hy vọng; quân ta đang ở đấy, họ đang đẩy lùi quân Đức và có thể sớm kéo về đây để cứu viện.
Sốt ruột trước tiếng súng dồn dập đập vào tai mình, dù chưa chuẩn bị đầy đủ, Plugiơnhikốp cũng nhảy vọt ra khỏi góc nhà một cách vô ý thức, nhưng anh lính biên phòng đã nắm lấy vai anh ấn xuống vì chưa có lệnh. Plugiơnhikốp nhìn quanh: những chớp lửa loang loáng loé lên trong các cửa sổ ở khu doanh trại, những lưỡi lửa bắn trả lại vọt từ khu nhà thờ ra, rồi tiếng thét của phó chính trị viên đập vào tai anh:
- Tiến lên! Vì Tổ quốc, hãy tiến lên!…
- Tiến lên! – Plugiơnhikốp hô theo và chạy về phía bức tường.
Anh chạy không nhìn xuống đất, lấy hết hơi, hô: «Ura!». Anh hét không trường tiếng, nhưng đã kịp hít không khí vào đầy phổi và lại hét một hơi thật dài: «Ura!». Đạn bay chiu chíu trên đầu, làm tung bụi xung quanh chân anh và phạt nốt những cành cây còn lại. Nhưng anh là một trong những người đầu tiên tiến được đến chỗ bức tường nhà thờ, anh tựa cả người vào tường vì trong các ô cửa sổ súng vẫn bắn ra xối xả. Nơi nào đó có tiếng ngựa hí, có tiếng rung liên tục và tiếng súng máy nổ rền trong không khí.
- Cửa sổ! – anh lính biên phòng hô vang - Phải giữ gìn cửa sổ! …
Đẩy Plugiơnhikốp ra, anh ta quăng người qua bệ cửa sổ và kêu thất thanh như một đứa trẻ rồi gục xuống, ngực đè lên bậu cửa. Plugiơnhikốp bắn hai phát vào bóng đen lấp loáng trong nhà thờ, sau đó anh kéo cái xác ướt đầm đìa và hơi run lẩy bẩy của anh lính biên phòng ra, lật ngửa lên và ngồi phịch xuống nền gạch. Một viên đạn rít qua trán làm cháy sém mái tóc anh, anh lại bắn tiếp và bò về phía tường. Một trong số những người đi cùng anh vượt qua xác anh chiến sĩ biên phòng, và cũng bị quỵ xuống cạnh anh. Có người nào đó đập ủng vào đầu anh đau nhói, nhưng anh vẫn chồm lên và tỳ được lưng vào tường.
Sau những chớp lửa bên ngoài, trong nhà thờ như tối sẫm lại. Giữa bóng tối mù mịt, nồng nặc vôi vữa, các chiến sĩ chiến đấu bằng tay không: tiếng nghiến răng, tiếng nguyền rủa, tiếng nện uỳnh uỵch vào những tấm lưng bị đánh gục, tiếng bóp cổ ằng ặc, những con mắt bị lồi ra, những cái mồm rách toạc, những vết dao găm đâm, những phát xỉa bằng xẻng công binh, những cú đánh bằng gạch và báng súng. Người thì kêu thét, kẻ thì rên la, nguyền rủa, cảnh tượng hỗn loạn, không sao phân biệt nổi. Plugiơnhikốp chỉ thấy những cái mõm há hốc với những hàm răng trắng nhởn và chỉ nghe thây những tiếng hú man rợ kéo dài.
Tất cả cảnh tượng đó vụt qua trước mắt anh như một bức ảnh chụp chớp nhoáng. Sau đó, anh bị giật ra khỏi tường và văng vào một hố sâu, nơi những chớp lửa hình nan quạt của một khẩu súng nhả đạn vừa tắt. Anh quyết định không bắn từ xa vì sợ trúng vào đồng đội đang như những cái bóng lúc hiện ra, lúc biến mất trước những chớp lửa. Đẩy người nào đó sang bên – có lẽ là đồng đội của anh – anh bắn vào một khuôn mặt hoảng hốt gần ngay cạnh, rồi trượt chân ngã xuống đống người đang lăn lộn trên nền nhà, khẩu súng lục của anh đập vào một cái đầu trọc lốc đang giật giật, ngắc ngoải và lịm hẳn. Sau đó, anh bị một đòn choáng váng vào đầu và ngã soài về phía trước, mặt gục vào cái gáy nhẵn nhụi tanh ngòm của tên lính Đức vừa bị anh đánh vỡ toác đầu.

[dungrommel]

Tỉnh lại, anh không thấy khẩu súng lục nữa, nhưng không sao đứng dậy được, anh đành phải bò lồm cồm đến chỗ bức tường, mặt vấy đầy máu của tên Đức nào đó. Anh không sao ngẩng đầu lên được, đầu anh cứ nghẹo hẳn sang một bên, anh chỉ mong không bị ngất với ý nghĩ mơ hồ mình sẽ bị giẫm bẹp. Anh vừa bò đến được bức tường thì có ai túm ủng và kéo anh về đằng sau, dưới chân những người lính đang thở khò khè một cách đau đớn. Anh quằn quại và trông thấy mặt một tên Đức đầy máu, những chiếc răng nhọn nhô ra giữa quai hàm vỡ toác, nước bọt lầy nhầy máu, cãi lưỡi thè ra sưng phồng và phát ra những tiếng hét the thé. Tên lính Đức nhe răng lôi anh lại gần hơn với một ý định rõ ràng là mù quáng. Plugiơnhikốp bỗng thoáng nhận ra cái chết, mồ hôi anh vã ra. Anh vẫn la hét trong khi tên Đức tiếp tục kéo anh một cách chậm chạp, kiên nhẫn như trong một cơn ác mộng. Và đúng là ác mộng, Plugiơnhikốp không còn sức lực, anh chỉ cảm thấy nỗi ghê sợ u ám, ê trề, làm mất cả tính tự chủ của anh.
Có người nào đó ngã đè lên anh và bò lồm cồm trên người anh từ đầu xuống chân, hai gối trườn về phía tên Đức, hai chân để trần đạp lên cằm anh. Đó là anh chiến sĩ chỉ mặc quần áo cộc. Plugiơnhikốp cảm thấy tên Đức buông chân anh ra và người chiến sĩ bé nhỏ kia cứ nhún nhảy một cách kỳ quặc trên bụng anh. Anh bị đau nhói, nhưng không còn thấy sợ hãi nữa. Plugiơnhikốp trườn ra khỏi người đè và thấy anh chiến sĩ nhỏ nhắn bị thương ở má đang vừa quỳ vừa giáng chiếc xẻng công binh vào gáy tên Đức. Chiếc xẻng trong tay anh ta cứ ngập sâu mãi vào tên lính Đức, hắn giẫy giụa, rên rỉ trên nền nhà.
Cuộc chiến đấu đã kết thúc, những tiếng rên rỉ, la hét, nguyền rủa đã dịu xuống. Bọn Đức không kháng cự nổi đã phải rút khỏi nhà thờ, còn những thằng không rút được thì đang nằm hấp hối trên nền gạch đầy máu.
- Trung uý, đồng chí còn sống chứ? Tôi đã kết liễu hắn bằng cái xẻng này, chẳng khác gì trước đây tôi giết con bê con ở quê vậy.!
Plugiơnhikốp ngồi dựa lưng vào tường, cố trấn tĩnh lại. Đầu anh quay cuồng, cơn buồn nôn luôn dồn lên cổ, anh cố nuốt xuống, nhưng vì không có gì trong cổ, nên từng cơn co thắt cứ chẹn chặt lấy cổ họng anh. Anh hiểu rõ cuộc chiến đấu đã chấm dứt nhưng anh vẫn còn nguyên vẹn, thậm chí không hề bị sây sát, song anh không cảm thấy gì hết ngoài sự buồn nôn, nỗi rùng rợn và mệt mỏi. Anh chiến sĩ nhỏ nhắn vẫn nói liến láu, lời lẽ lộn xộn, ngắc ngứ:
- Tôi đã cắt tiết hắn như cắt tiết một con bê con. Ở chỗ cổ này này…
- Súng lục! – Plugiơnhikốp thốt lên. Anh không chịu được cơn kích động quá đáng của người chiến sĩ này – súng lục của tôi đâu?…
- Chúng ta sẽ tìm! Không thằng nào làm gì được tôi. Chả là tôi nhanh như cắt mà. Đồng chí biết đấy, tôi…
- Khẩu súng lục của tôi – Plugiơnhikốp khăng khăng nhắc lại – nó đứng tên tôi, là vũ khí riêng của tôi.
- Tôi thu được một khẩu súng tiểu liên. Cậu chiến sĩ biên phòng bảo: tôi không có quần mà mặc. Thế mà bây giờ cậu ấy đã bị giết, còn tôi, tôi được khẩu súng tiểu liên.
- Trung uý đâu nhỉ? – Có tiếng hỏi to sau ngôi nhà thờ ngập bụi - Đồng chí ấy còn sống chứ? Có ai nhìn thấy không?
- Tôi còn sống! – Plugiơnhikốp đứng dậy. Vừa đi được một bước thì anh đã ngồi thụp xuống – Ôi, đau đầu quá! Nhưng chỉ một lát thôi!
Anh quờ quạng tìm vật gì để chống và đụng ngay phải một khẩu súng tiểu liên Đức. Anh nhấc lên và ráng sức rút băng đạn ra. Một viện đạn đục xỉn rơi xuống. Anh khoá chốt an toàn rồi chống súng đứng dậy, lê đi từng bước một.
Đồng chí phó chính trị viên có mái tóc đen đang đi về phía anh. Áo quân phục của ông không còn nữa. Chiếc áo sơ mi trắng dính máu được quấn phía trên tấm băng mới.
- Đồng chí có đau lắm không? – Plugiơnhikốp
- Tên Đức đâm vào lưng tôi. Đồng chí bị thương hả?
- Tôi đoán bị báng súng đánh vào đầu hoặc hắn định bóp cổ tôi. Tôi không nhớ gì hết!
- Hãy uống cái này đi! – phó chính trị viên giơ bi đông ra - Cậu nào đó trong số chiến sĩ trẻ tước được của tên Đức bị chết đấy.
Những ngón tay lóng ngóng của Plugiơnhikốp vặn nút bi đông rồi anh tu. Mùi hăng nồng chạy xộc lên cổ, anh trả lại bi đông.
- Rượu Vodka!
- Lính tráng hay đấy chứ! – phó chính trị viên vừa nói vừa đeo chiếc bi đông vào thắt lưng – Tôi sẽ cho chính uỷ trung đoàn xem. Nhưng tôi sẽ báo cáo như thế nào về đồng chí nhỉ?
Plugiơnhikốp đưa giấy công lệnh ra. Phó chính trị viên xem xét rồi trả lại.
- Đồng chí sẽ phải ở lại đây. Chính uỷ bảo khu nhà thờ nà là cái chìa khoá đối với tuyến phòng thủ của khu thành cổ. Tôi sẽ gửi đến cho đồng chí một khẩu súng đại liên.
- Và nước uống nữa. Đề nghị tiếp cho ít nước uống.
- Nước thì tôi không dám hứa. Nước rất cần cho súng máy mà chúng ta lại không ra được bờ sông – phó chính trị viên nhìn quanh và trông thấy anh chiến sĩ bị rách má - đồng chí chiến sĩ thu nhặt tất cả bi đông và đưa cho trung uý.
- Rõ!
- Này, khoan đã. Nhưng phải ăn mặc cho tươm tất. Mặc quần đùi mà chiến đấu là không hợp đâu.
- Rõ!
Anh ta chạy vụt đi như một tia chớp để thi hành mệnh lệnh, anh ta còn dồi dào sinh lực. Phó chính trị viên nói với Plugiơnhikốp:
- Cần tiết kiệm nước. Hạ lệnh cho mọi người phải đội mũ sắt vào, bất cứ loại nào, của ta hay của Đức cũng được.
- Rất tốt. Đề phòng mảnh đạn
- Gạch đổ dữ lắm – phó chính trị viên mỉm cười - Thế nhé, chúc may mắn, đồng chí trung uý. Chúng tôi sẽ cho chuyển thương binh đi.

[dungrommel]

Phó chính trị viên bắt tay rồi quay đi, Plugiơnhikốp lại ngồi thụp xuống, mọi vật quay cuồng trước mắt anh: ngôi nhà thờ, phó chính trị viên với vết đâm trên lưng và những xác chết trên nền nhà. Anh lảo đảo nhắm mắt lại, nghiêng người dựa lưng vào tường và bất chợt nhìn thấy rất rõ khuôn mặt tên Đức ở phía trước, hàm răng bị gẫy nhe ra, dòng nước bọt lầy nhầy máu ứa từ cái cằm vỡ toác.
- Khủng khiếp thật!
Với sự cố gắng phi thường, Plugiơnhikốp bắt mình phải ngồi dậy và mở mắt ra. Mọi vật vẫn lềnh bềnh chao đảo trước mặt anh, nhưng qua cảm giác mơ hồ, anh vẫn nhận biết được khuôn mặt thân thuộc của người chiến sĩ đang đi về phía mình, mang theo mấy bi đông kêu loảng xoảng.
Anh chợt nghĩ: « Dẫu sao mình cũng dũng cảm như mọi người. Mình đã tấn công thực sự và hình như mình đã giết được một tên Đức. Cũng có chuyện để viết cho Valia… »
- Hình như hai bi đông có nước. - Cậu chiến sĩ chìa mấy chiếc bi đông ra.
Plugiơnhikốp thong thả tu một hơi dài, lòng thấy khoan khoái sau mỗi ngụm nước. Anh nhớ lời dặn của phó chính trị viên phải biết tiết kiệm nước, nhưng không tài nào nhấc được chiếc bi đông ra khỏi miệng và khi anh nhấc được nó ra thì nước đã gần cạn.
- Cậu đã cứu tôi hai lần. Cậu tên là gì nhỉ?
- Xannhikốp. Cả làng tôi đều có họ Xannhikốp
Lúc này Xannhikốp đã mặc áo quân phục và quần ống tuýp, chân đi ủng Đức ngắn cổ. Những thứ đó đều rộng quá khổ, trông thung thình như cái bao tải, song cậu ta không bận tâm về điều đó.
- Những thứ này không phải từ nhà kho ra đâu.
- của người chết phải không? – Plugiơnhikốp hỏi, vẻ ghê tởm.
- Chả có gì đáng xấu hổ cả.
Đầu óc Plugiơnhikốp đã hơi tỉnh táo, anh chỉ còn cảm thấy buồn nôn và mệt mỏi đáng sợ. Anh đứng dậy và hơi ghê ghê khi thấy áo mình bê bết máu, cổ áo thì rách tan. Anh vuốt cho nó phẳng lại, xốc lại dây lưng, khoác khẩu tiểu liên chiến lợi phẩm lên trước ngực và đi ra phía cửa.
Một tốp chiến sĩ đang chụm đầu bàn tán về trận đánh. Anh lính dự bị lầm lì và cậu chiến sĩ vui tính đầu tròn lông lốc đều bị thương nhẹ, người trung si áo loang lổ vết máu đã khô, ngồi trên đống gạch vỡ vừa hút thuốc vừa cười khắc khổ, không tham gia vào câu chuyện.
- Đồng chí cũng bị nếm đòn à, đồng chí trung uý?
- Trong chiến đấu bao giờ chả thế - Plugiơnhikốp đáp nghiêm chỉnh.
- chiến đấu là để giành thắng lợi - người trung sĩ mỉm cười chua chát – chính kẻ nào chạy loăng quăng lại hay ăn đạn. Tớ đã dự cuộc chiến tranh Phần Lan nên tớ hiểu rõ. Khi đánh giáp lá cà thì không nên chạy lung tung. Khi tiếp cận cậu phải chọn ngay mục tiêu cho mình, tức là cái đích mà mình cần; tất nhiên là phải đọ sức được. Sau đó, phải xông thẳng đến chỗ hắn và không được nhìn đi đâu nữa. Lúc ấy sẽ có ít đạn

-                      Nói mép! – Plugiơnhikốp cáu kỉnh. Lúc này trông anh chàng trung sĩ sao giống cái anh chuẩn uý ở trường huấn luyện thế, có khi còn khoác lác hơn. Anh cảm thấy không ưa anh ta - Phải thu thập vũ khí nhanh lên…
- Đã thu xong – anh trung sĩ nhếch cười - đồng chí nghỉ ngơi lâu quá đấy.
- Máy bay, máy bay! – anh chiến sĩ đầu tròn kêu to - Phải đến hai chục chiếc chở bom!
- Ẩn nấp ngay, các cậu! – anh trung sĩ hét toáng lên, và cẩn thận dập tắt điếu thuốc lá - bọn chó đẻ lại gây sự rồi đấy!
- Một người ở lại quan sát! – Plugiơnhikốp vừa hét vừa tìm chỗ ẩn nấp – Chúng có thể lại bắt đầu đấy.
- Họ đang kéo súng đại liên! - người chiến sĩ ban nãy lại hét - Lại đây…
- Mũ sắt! – Plugiơnhikốp nhắc thêm - đội mũ sắt vào! …
Tiếng rú rít của loạt bom đầu tiên nhận chìm câu nói cuối cùng của anh. Những tiếng nổ đanh rất gần làm vôi vữa trên trần nhà rơi mù mịt và, một làn hơi nóng cuốn bụi dưới nền nhà lên. Plugiơnhikốp chộp ngay lây cái mũ sắt vừa trông thấy và lao về phía chân tường, nằm sát xuống. Các chiến sĩ khác đều chạy sâu vào phía trong nhà thờ, trừ Xannhikốp choáng váng mất vài giây là nấp vào một hốc tường chật hẹp cạnh Plugiơnhikốp và cố sống cố chết ấn cái mũ sắt Đức quá nhỏ xuống đầu. Mọi vật chung quanh lại chao đảo, nghiêng ngả.
- Vào nơi ẩn nấp ngay! – Plugiơnhikốp quát anh trung sĩ vẫn nằm ngoài cửa – Tìm chỗ ẩn nấp… Có nghe thấy không? Vào nơi ẩn nấp.

[dungrommel]

Một luồng hơi sặc sụa phả vào mồm. Plugiơnhikốp ho rũ rượi và chùi lớp bụi phủ kín lên mặt, những giọt nước mắt bất ngờ trào ra. Nền nhà thờ rung chuyển và những bức tường dày như quằn quại vì tiếng nổ mạnh
- Đồng chí trung sĩ, vào chỗ ẩn nấp!
- Khẩu súng đại liên! – anh trung sĩ hét lên như điên dại - Họ vứt khẩu súng đại liên lại. Trời ơi, những thằng ngu! …
Anh khom người chạy vụt ra dưới trận mưa bom điên cuồng. Plugiơnhikốp định gọi, nhưng một luồng hơi nóng đặc sệt lại làm anh tắc thở. Trong cơn ho sặc sụa, anh lo lắng nhìn ra bên ngoài.
Anh trung sĩ đang lom khom chạy qua màn bụi và làn mưa đạn. Anh nằm úp mặt xuống một hố trái phá, mất hút một lát rồi lại hiện ra và chạy tiếp. Plugiơnhikốp thấy anh ta với được khẩu đại liên để lỏng chỏng và kéo xuống hố bom gần đấy, nhưng ngay lúc ấy, một quả bom khác lại nổ ngay bên cạnh. Plugiơnhikốp vội ép sát người xuống và khi mảng bom không còn rơi nữa, anh lại nhìn ra ngoài, nhưng không thể phân biệt được gì qua làn khói bụi dày đặc.
- Chúng ném trúng anh ấy rồi! - Xannhikốp la lên. Plugiơnhikốp đoán được câu nói hơn là nghe thấy – Chúng ném đúng vào anh ấy, may ra chỉ còn lại mấy cái khuy áo!…
Một chùm bom rú rít trên đầu rồi nổ vang, những bức tường vững chãi lại chao đảo. Plugiơnhikốp bị hất ngã nhoài trên nền nhà, anh quằn quại và hai tay ôm chặt lấy tai. Tiếng rú rít và tiếng nổ ầm ầm đè xuống vai anh như một sức nặng thực sự, Xannhikốp run rẩy bên cạnh anh.
Sau đó là những phút im lặng, chỉ có tiếng rung rung tan dần bên tai. Động cơ của những chiếc máy bay ném bom đang bay lượn nghe rất nặng, nhưng không có tiếng bom nổ, không còn tiếng rú rít rợn người của những quả bom rơi. Plugiơnhikốp hất mũ sắt xuống sát mắt và thận trong nhìn ra phía ngoài.
Vầng mặt trời đỏ rực rọi qua quần khói bụi. Plugiơnhikốp không còn nhìn thấy gì hết, kể cả bóng dáng của những ngôi nhà gần nhất. Xannhikốp lánh ra đứng ngay bên cạnh anh.
- Chúng phá tung tất cả rồi phải không? Chả lẽ lại thế?
- Chúng không thể phá tung tất cả được – Plugiơnhikốp lắc đầu, cố xua đuổi tiếng o o ra khỏi tai - Trận ném bom kéo dài bao lâu, anh có biết không?
- Lâu đấy - Xannhikốp đáp - Một trận bom thường rất lâu. Kìa, trung sĩ kia kìa!
Qua bức màn khói bụi dày đặc, anh trung sĩ hiện ra với khẩu đại liên. Sau anh ta lại còn một chiến sĩ nữa vác hộp đạn chạy theo.
- Còn nguyên vẹn chứ? – Plugiơnhikốp hỏi khi anh trung sĩ vào đến nhà thờ và thở hổn hển.
- Chúng tôi không ai việc gì. Nhưng có một cậu ngớ ngẩn bị bom. Đó là lỗi của cậu ta, ai lại chạy qua làn mưa bom bao giờ… - anh trung sĩ nói.
- Cậu ấy là một xạ thủ giỏi – anh chiến sĩ vác hộp đạn thở phào.
- Đồng chí trung uý – có tiếng gọi khẽ phía sau - Ở đây có dân!
Mấy chiến sĩ, trong đó có ba phụ nữ, bước về phía anh. Cô gái trẻ mặc độc chiếc xu chiêng trăng nhem nhuốc bụi gạch làm Plugiơnhikốp phải vội nhìn đi chỗ khác và cau mày.
- Các chị là ai và từ đâu đến?
- Chúng tôi ở tại đây - người phụ nữ nhiều tuổi nhất vội đáp – Chúng tôi ẩn nấp từ lúc bọn Đức bắt đầu nổ súng.
- Họ báo trong hầm có lính Đức – anh lính biên phòng ngăm ngăm đen đã từng là xạ thủ súng máy số hai, nói - Họ thấy chúng chạy qua. Ta phải kiểm tra xem sao chứ?
- Đúng đấy! – Plugiơnhikốp đồng ý và quay nhìn anh trung sĩ đang quỳ bên cạnh khẩu đại liên vừa mang về.
- Đồng chí phải đi thôi – trung sĩ nói, nhưng không quay mặt lại – Tôi phải lau súng.
- Đúng rồi – Plugiơnhikốp hơi do dự và nói không dứt khoát – Anh ở lại đây thay tôi.
- Tốt nhất là đừng thò mũi vào xó tối – anh trung sĩ khuyên ngăn - Hãy quẳng mấy quả lựu đạn xuống
- Sáu đồng chí đi với tôi. Mang theo lựu đạn! – Plugiơnhikốp hạ lệnh và nhặt quả lựu đạn có chuôi dài khác lạ.
Toán người lẳng lặng nhặt lựu đạn từ đống lựu đạn dưới chân tường. Plugiơnhikốp lại liếc nhìn người con gái mặc xu chiêng nhem nhuốc, nhưng anh lại lập tức nhìn đi chỗ khác ngay:
- Mặc thêm cái gì vào. Đây có gió lùa đấy.
Mấy người phụ nữ có vẻ sợ nhưng không nói gì. Anh chiến sĩ vui tính đầu tròn liền gợi ý:
- Có cái khăn đỏ trên bàn đấy, cho cô ây mặc tạm được chứ?
Không cần đợi lệnh, anh ta chạy đi lấy khăn.
- Dẫn họ xuống hầm – Plugiơnhikốp bảo anh lính biên phòng.
Bậc lên xuống đã tối lại hẹp và dốc. Plugiơnhikốp bước hụt mấy lần và phải vịn vào vai anh lính biên phòng đi phía trước. Anh ta giẫy ra một cách khó chịu, nhưng không nói gì.
Mỗi bước sâu xuống hầm, tiếng máy bay và tiếng súng nổ phía cổng Têrétxpôn sau cuộc ném bom mỗi nhỏ hơn. Và những tiếng động trên mặt đất nghe càng nhỏ, thì tiếng chân họ nghe càng vang to giữa không khí yên tĩnh.
- Chúng ta làm ồn quá - Xannhikốp nói khẽ - Có thể chúng sẽ bắn vào chỗ có tiếng động đấy…
- Đây chính là chỗ ở của cánh phụ nữ - anh chiến sĩ biên phòng đứng lại – Tôi không xuống nữa đâu.
- Im lặng – Plugiơnhikốp bảo – chúng ta lắng nghe xem thế nào.
Họ nín thở. Có tiếng súng rất xa, nhưng không có gì đáng sợ nữa, vì chúng giống hệt tiếng súng trong phim. Mắt họ quen dần với bóng tối, hình thù chiếc vòm hầm hiện ra cùng với dãy hành lang há miệng đen ngòm và những lỗ thông hơi mờ tối.
- Có bao nhiêu ngách tất cả? – Plugiơnhikốp khẽ hỏi.
- Hình như ba ngách.
- Đồng chí đi thẳng về phía trước. Hai đồng chí khác rẽ về ngách bên trái, tôi sang ngách bên phải. Một đồng chí ở lại cạnh lối vào này. Xannhikốp, theo tôi!
Hai người lên lỏi một lúc lâu dọc theo ngách hầm vòm cung bất tận, họ dừng lại để nghe ngóng, nhưng không nghe thấy gì hết ngoài tiếng thở hổn hển của chính họ.
- Không biết dưới này có chuột không nhỉ? – Plugiơnhikốp hỏi như tình cờ để anh chiến sĩ đi theo không đoán được anh sợ chuột.
- Chắc có nhiều lắm - Xannhikốp khẽ đáp – Tôi rất sợ cái kiểu tối tối như thế này, đồng chí trung uý ạ.
Plugiơnhikốp cũng cảm thấy rờn rợn, nhưng anh không dám thú nhận, dù chỉ thú nhận với chính mình. Đó là nỗi sợ hãi vu vơ chứ không phải là nỗi sợ chạm trán đột ngột với kẻ thù có tài ẩn náu, hoặc sợ một phát súng bất ngờ từ bóng tối bắn ra. Không, đây là nỗi sợ bản năng như sợ chuột, sợ nhện, hay sợ xương người lăn lóc dưới chân. Anh cảm thấy cái bóng tối anh đang đi qua căng như dây cung, và, sau khi đi sâu một đoạn vào phía trong, anh thờ dài nặng nề và quyết định :
- Họ tưởng tượng ra đấy mà. Chúng ta quay lại thôi.
Bên cạnh lối cầu thang đi xuống, anh chiến sĩ đầu trọc báo cáo rằng một tốp đã lên sau khi không tìm thấy gì, nhưng anh chiến sĩ biên phòng chưa quay về.
- Hãy bảo cho họ ra đi.
Càng bước lên cao, Plugiơnhikốp càng nghe thấy rõ tiếng bom hơn. Mấy phụ nữ đang đứng cạnh lối ra vào. Máy bay lại ném bom.
Plugiơnhikốp đợi cho đến lúc trận bom chấm dứt. Tới khi yên hẳn, mấy người từ dưới hầm ngầm đi lên.
- Có một ngách đường hầm bên dưới chỗ chúng ta đứng – anh chiến sĩ biên phòng báo cáo - Tối như bưng. Kinh khủng quá!
- Có thấy tên Đức nào không?
- Tôi đã bảo là rất tối. Tôi quẳng một quả lựu đạn xuống, nhưng không có ai la hét gì cả.
- Các bà chị thần hồn nát thần tính nên tưởng tượng ra đấy mà – anh chiến sĩ đầu trọc nói.
Khẩu đại liên đặt cạnh lối vào bất chợt nhả đạn, Plugiơnhikốp chạy lao lên trước.

[dungrommel]

Anh trung sĩ cởi trần đang bắn và một chiến sĩ khác nằm bên cạnh đang nâng băng đạn lên. Đạn bắn vỡ tung đống gạch, bụi bay mù mịt trước nòng súng, tấm lá chắn rung lên bần bật, Plugiơnhikốp nằm phịch xuống và bò đến chỗ khẩu đại liên:
- bọn Đức à?
- Cửa sổ! - người trung sĩ giận dữ gào lên – Hãy bám chặt các cửa sổ! …
Plugiơnhikốp chạy trở lại. Các chiến sĩ đã trở về vị trí trước cửa sổ. Anh đứng trước cửa sổ mà trước đây anh nhảy qua qua khung cửa sổ vào trong nhà thờ. Xác người chiến sĩ biên phòng vẫn nằm vắt ngang ngưỡng cửa, đầu anh ta thúc vào bụng Plugiơnhikốp khi anh ghé nhìn ra ngoài.
Những người mặc áo màu xanh lá cây hơi xám đang lao về phía nhà thờ, súng tiểu liên lăm lăm trong tay, tỳ sát vào bụng, chúng vừa chạy vừa bắn xối xả. Plugiơnhikốp vội mở chốt an toàn và quạt một loạt dài, khẩu súng nảy bần bật trên tay anh như một con vật sống, đạn lao lên không trung.
« Trệch cao rồi – anh tự nhủ - phải bắn loạt ngắn hơn. Loạt ngắn hơn. »
Anh tiếp tục nhả đạn, nhưng những người kia vẫn tiếp tục lao tới, và anh có cảm giác hình như chúng vẫn đang lao về phía anh. Đạn cắm vào lô cốt gạch và xác anh chiến sĩ biên phòng, làm máu anh ta phụt cả lên mặt anh, nhưng anh không còn thì giờ để lau, mãi đến khi nép vào bức tường để thay băng đạn, anh mới vuốt vội khuôn mặt vấy máu.
Lát sau, chung quanh bỗng lặng ngắt không còn tên Đức nào chạy nữa. Nhưng anh chưa kịp trấn tĩnh để quan sát, chưa kịp hỏi xem tình hình ngoài cổng vòm ra sao và có còn đạn nữa không thì bầu trời lại rú rít và tiếng bom nấc nghẹn lại cuốn lên từng cột khói và bụi đen ngòm.
Cả ngày hôm đó trôi qua như vậy. Trong lúc bom rơi, Plugiơnhikốp nấp nguyên tại chỗ. Không thể chạy đi đâu được, anh đành nằm cạnh vòm cửa sổ và cứ sau mỗi tiếng bom nổ, đầu người lính biên phòng lại lắc lư trên người anh. Khi trận ném bom chấm dứt, anh lại nhổm dậy và bắn vào những bóng người đang chạy về phía mình. Anh đã trơ lỳ, không còn cảm giác sợ hãi, mất hết mọi ý thức về thời gian. Tai anh ù đặc, cổ họng anh khô rát và tanh lợm, hai bàn tay tê cứng của anh nắm chặt khẩu tiểu liên Đức.
Và mãi khi tối hẳn, cảnh vật mới thật sự yên tĩnh. Bọn Đức trút đợt bom cuối cùng, những chiếc «Gioong-ke» lượng tròn trên những đống vôi gạch đang bốc cháy, không còn thấy tên Đức nào chạy về phía nhà thờ nữa. Những cái bóng người mặc áo xanh lá cây xám nằm sóng sượt trên mặt sân bị cày xới ngổn ngang. Có hai tên Đức còn ngọ nguậy đang lết qua đám bụi, nhưng Plugiơnhikốp cũng không thèm bắn nữa. Chúng đã bị thương và lương tâm người lính không cho phép anh nổ súng. Anh nhìn chúng bò lết với những cánh tay bỏ thõng bên người, và ngạc nhiên sao mình không một chút thương hại, cả một chút hiếu kỳ, ngoài trạng thái ngây ngất hoàn toàn mệt mỏi và chán chường.

Anh chỉ có một ước muốn là được ngả mình ngay trên nền nhà và nhắm mắt lại, dù chỉ giây phút. Nhưng anh không cho phép mình được quyền hưởng, dù chỉ một phút ngắn ngủi ấy, anh phải nắm xem bao nhiêu đồng chí còn sống và nghĩ xem lấy đạn ở đâu. Anh ấn chốt an toàn và lảo đảo đi ra cửa.
- Anh còn sống à? – anh trung sĩ đang ngồi cạnh tường, hai chân duỗi thẳng, ngẩng lên hỏi – Hay lắm. Nhưng hết đạn rồi.
- Chúng ta còn bao nhiêu người? – Plugiơnhikốp nặng nề gieo người xuống cạnh anh trung sĩ.
- Năm nguyên lành, hai bị thương. Hình như một bị vào ngực.
- Còn đồng chí biên phòng?
- Nghe nói cậu ấy đi chôn cậu bạn nào đấy.
Dần dần các chiến sĩ tụ tập đông đủ, người nào cũng im lặng, mặt đen nhẻm và mắt lõm sâu. Xannhikốp với lấy cái bi đông
- Mình khát cháy cả cổ.
- Thôi đi – anh trung sĩ ngăn - nước để dành cho súng đấy.
- Nhưng hết đạn rồi còn đâu.
- Chúng ta sẽ tìm đạn.
Xannhikốp ngồi xuống cạnh Plugiơnhikốp và thè lưỡi liếm đôi môi khô nẻ.
- Tôi thử lần ra sông Bug xem sao nhé?
- Không ra được đâu – anh trung sĩ bảo - Bọn Đức đã chiếm được cổng Têrétxpôn rồi.
Anh chiến sĩ biên phòng bước đến, lặng lẽ ngồi xuống cạnh tường và cầm mẩu thuốc lá hút dở của anh trung sĩ đưa cho.
- Chôn xong chưa?
- Xong rồi – anh ta thở dài, đáp - Rồi chẳng ai biết nấm mồ của tôi sẽ nằm ở đâu – y hệt như trong bài hát.
Mọi người im lặng. Sự im lặng thật nặng nề. Plugiơnhikốp nghĩ đến đạn dược, nước uống và cách liên lạc với cấp trên trong phái đài, dù đấy chỉ là những ý nghĩ anh lặng lẽ phác thào ra trong óc, anh chợt nói ra điều khác hẳn:
- Sao người chúng ta đến muộn thế nhỉ?
- Ai cơ? – anh chiến sĩ biên phòng hỏi lại.
- Còn ai nữa, quân ta ấy mà. Ở đây phải có quân ta chứ?
Không ai trả lời anh cả. Mãi lát sau anh trung sĩ mới nói:
- Có thể đêm nay họ sẽ đánh thọc vào đây, hoặc chậm lắm là đến sáng mai là cùng.
Mọi người im lặng chấp nhận ý kiến đó và cho rằng đến sáng sớm thế nào các đơn vị bộ đội cũng sẽ đánh thọc vào đây. Dẫu sao buổi sáng cũng là ranh giới của thời gian, ranh giới giữa ngày và đêm, và đó cũng là thời điểm hoàn toàn có thể chấp nhận được và có thể kiễn nhẫn đợi được.
- Đạn … - Plugiơnhikốp buộc lòng phải thốt lên – Chúng ta kiếm đạn ở đâu? Có ai biết nhà kho ở đâu không?
- Tôi biết trong doanh trại có đạn – anh trung sĩ nói – Dù sao ta cũng phải đến đó bằng được. Nghe nói ở trung đoàn tám tư có đồng chí chính uỷ.
- Hãy xin chỉ thị của đồng chí ấy – Plugiơnhikốp nói, vẻ đầy hy vọng - Tất nhiên cả về vấn đề đạn dược nữa.
- Chứ sao – anh trung sĩ đứng dậy một cách nặng nhọc – Prigiơnhiúc, đi với mình!
Một tiếng nổ nấc nghẹn, tiếp theo một tràng súng tiểu liên dậy lên từ một nơi nào đó. Anh trung sĩ và anh lính trù bị biến vào giữa màn bụi mù mịt.
- Chúng ta phải kiếm bằng được nước - Xannhikốp thở dài và liếm môi một cách tuyệt vọng – Tôi thử ra bờ sông Bug hoặc sông Mukhavét xem sao, đồng chí trung uý nhé!
- Có xa không?
- Nếu theo đường thẳng thì gần thôi – anh lính biên phòng cười bí hiểm – Nhưng đi theo đường thẳng thì bây giờ không thể nào đi nổi. Mà chúng ta thì lại rất cần nước.
- Được, cứ đi xem sao – Plugiơnhikốp chợt nghĩ thầm : - Mình chả chỉ huy gì cả, mọi vấn đề đều do anh chàng trung sĩ, hoặc anh chiến sĩ biên phòng da ngăm quyết định, nhưng anh vẫn bình tĩnh, vì bực tức hay cáu giận đều có nghĩa là làm hao mòn thêm sức lực anh vốn không còn mấy nữa – Nhưng phải hết sức thận trọng đấy.
- Tuân lệnh! - Xannhikốp sôi nổi hẳn lên – tôi có thể uống nước của bọn Đức rồi dùng bi đông của chúng lấy nước cho quân ta được không?
- Nếu cậu không lấy được thì sao – anh lính đầu trọc hay đùa, bị thương nhẹ ở cánh tay hỏi lại.
- Mang những bi đông không đi. Đổ vodka đi!
- Đừng đổ hết – anh chiến sĩ biên phòng bảo - Giữ lại một ít để rửa vết thương. Chú ý đừng để bi đông va vào nhau.
- Không đâu - Xannhikốp khẳng định và đeo những chiếc bi đông vào thắt lưng – Tôi đi nhé! Tôi khát qúa rồi!
Và anh biến đi, lúc lúc lại nhô lên trên các hố bom. Đây đó, thỉnh thoảng lại vang lên những tiếng nổ rời rạc. Bọn Đức bắn cầm chừng.
- Chắc bọn Đức đang ăn tối – anh chiến sĩ đầu trọc lại nói đùa – Hôm qua chúng ta xem phim ở chỗ kia kìa. Kỳ lạ thật.
Không rõ cậu ta nói đến cuốn phim đã xem tại nhà thờ hay nói về chuyện bọn Đức đang ngồi ăn bữa tối. Nhưng ý nghĩ ấy đến như một vết đâm đau nhói, vì ngày hôm qua đã trôi qua và ngày mai, chiến tranh chắc lại bắt đầu. Plugiơnhikốp cũng cảm thấy vết đâm ấy, nhưng anh cố xua đuổi và buộc mình phải đứng dậy.
- Có lẽ chúng ta phải chuyển những cái xác vào góc kia thôi.
- Ta còn phải theo dõi bọn Đức chứ - anh chiến sĩ biên phòng nói - Thế nào, đồng chí trung uý!
Plugiơnhikốp thừa hiểu anh không được rời khỏi khu nhà thờ, nhưng tính hiếu kỳ trẻ thơ lại trỗi dậy trong anh. Anh muốn đến tận chỗ những tên địch đã lao vào tầm đạn của anh và muốn xem tận mắt những kẻ đang nằm giữa đám bụi rậm kia. Nhìn thật rõ, nhớ thật kỹ để sau này kể lại cho mẹ, cho Valia và Vêra nghe.
- Chúng ta cùng đi.
Anh lắp đạn vào súng rồi theo anh chiến sĩ biên phòng toài ra sân sau, trống ngực anh đập thình thình.
Bụi vẫn chưa lắng xuống hẳn, phả vào mắt làm anh khó nhìn rõ phía trước mặt. Những hạt bụi nhỏ li ti như tàn tro bám vào mắt, vào mũi, Plugiơnhikốp cứ phải khịt mũi, chớp mắt lia lịa và luôn đưa tay chùi mắt.
- Đừng lấy súng – anh chiến sĩ biên phòng khẽ nói - chỉ lấy ổ đạn và lựu đạn thôi.

[dungrommel]

Có khá nhiều xác chết. Thoạt đầu, Plugiơnhikốp cố không chạm vào mà chỉ sờ vào dây thắt lưng, nhưng rồi anh cũng quen dần và không thấy sợ nữa. Anh nhét đầy ổ đạn vào trong tấm áo ngực, còn túi áo thì đựng toàn lựu đạn. Đã đến lúc phải quay về, nhưng sự mải mê cứ đẩy anh sang chỗ cái xác khác, tựa như chính tại nơi này, anh có thể tìm thấy một cái gì vô cùng cần thiết và tối ư quan trọng. Anh đã quen không buồn nôn khi ngửi thấy mùi thuốc nổ, và mùi máu của bọn Đức bám vào người, thứ máu đã đổ phứa trên mảnh đất bị cày xới suốt ngày hôm nay.
- Một thằng sĩ quan – anh lính biên phòng thì thào chỉ vừa đủ nghe – có lấy giấy tờ của hắn không?
- Lấy chứ …
Sát cạnh đấy, thoáng vẳng lại tiếng rên rỉ đầy đau đớn. Tiếng rên im bặt rồi lại vẳng lên và kéo dài. Plugiơnhikốp im bặt, thu mình quan sát xung quanh.
- Anh đi đâu?
- Có người bị thương.
Anh trườn lên phía trước và ngay lúc ấy, một tia chớp loá mắt loé lên rồi một viên đạn choang vào mũ sắt của anh. Plugiơnhikốp ngã sấp người xuống đất và dụi mắt một cách tuyệt vọng – anh chắc mắt mình đã hỏng vì không nhìn thấy gì nữa.
- A, thằng chó đẻ!
Anh chiến sĩ biêng phòng đẩy Plugiơnhikốp ra và tụt xuống hố bom. Tiếp đó là tiếng phang uỳnh uỵch rất nặng rợn cả da thịt và tiếng kêu thất thanh đập vào màng nhĩ.
- Đừng làm thế! – Plugiơnhikốp quát, anh cố giương đôi mắt ướt đẫm lên.
Một khuôn mặt cau có, nhễ nhại mồ hôi, xuất hiện mờ mờ trước mắt anh.
- Đừng à?… Nó giết đồng đội của tôi mà bảo đừng à? Nó bắn anh mà tôi lại đừng à? Anh là đồ con nít, chính bọn phát xít nện chúng ta suốt ngày mà chúng ta đừng động đến chúng ư…
Anh ta bước đến trước Plugiơnhikốp và dừng lại thở hổn hển.
- Tôi đã giết chết hắn. Anh không bị thương chứ?
- Đạn bắn nẩy mũ sắt ra và làm tai tôi điếc đặc
- Anh có đi được không?
- đầu vẫn còn choang choáng. Mắt nổ đom đóm.
Có tiếng nổ rất gần. Họ nằm rạp xuống đất, đất cục đập vào vai họ.
- Chúng bắn vào chỗ có tiếng người hay sao nhỉ?
Một quả đạn nữa lại lao tới, họ nằm rạp xuống, sau đó họ chồm dậy chạy về phía nhà thờ. Anh chiến sĩ biên phòng chạy trước. Khó lòng lắm Plugiơnhikốp mới nhìn thấy tấm lưng to bè của anh ta thấp thoáng trước đôi mắt đầm đìa và cay sè của mình.
Anh trung sĩ đã quay về. Họ xúm lại bên Prigiơnhiúc. Họ khuân về được bốn hòm đạn và bắt đầu lắp đạn vào băng. Đêm hôm đó có lệnh thu thập vũ khí, tổ chức việc liên lạc và đưa tất cả phụ nữ, trẻ con xuống hầm sâu.
- Số phụ nữ của chúng ta đã chạy về khu doanh trại của trung đoàn 333 rồi – anh trung sĩ nói.
Plugiơnhikốp định nói đến số đàn bà và trẻ con, nhưng anh kìm lại. Anh chỉ hỏi:
- Còn lệnh cụ thể cho chúng ta là gì?
- Nhiệm vụ của chúng ta là chốt giữ khu nhà thờ này. Trên hứa sau giờ điểm danh sẽ thêm người cho chúng ta.
- Có tin tức gì về thành phố không? – anh chiến sĩ đầu trọc hỏi - Sẽ có quân ứng viện chứ?
- Cứ đợi đấy – anh trung sĩ trả lời cộc lốc, nước đôi.
Qua cách nói của anh ta, Plugiơnhikốp hiểu rằng chính uỷ trung đoàn tám tư không mong đợi gì vào sự chi viện. Đầu gối anh cứng lại, bụng anh đau dội lên, anh ngồi bết ngay tại chỗ, cạnh anh trung sĩ.
- Cầm miếng bánh mà nhai – Anh trung sĩ lấy ra một miếng bánh – ăn một miếng bánh sẽ đỡ đấy, đồng chí trung uý ạ.
Plugiơnhikốp không muốn ăn, nhưng anh vẫn cầm lấy miếng bánh, nhai như một cái máy. Bữa ăn gần nhất của anh là ở hiệu ăn… Không, ngay trước lúc chiến đấu, anh đã uống trà với cô gái thọt chân trong một nhà kho nào đó. Cả khu nhà kho ấy với hai phụ nữ, một cô gái và mấy người đàn ông đều bị chôn vùi ngay từ loạt đạn đầu tiên. Chỗ ấy cũng chỉ quanh quẩn đâu đây thôi, không xa nhà thờ lắm đâu. Còn anh, anh đã may mắn chạy thoát được. Anh đã may mắn…
Xannhikốp đeo một chùm bi đông về, trông như cây thông ngày tết.
- Mình đã uống thoả thích! Các cậu uống đi.
- Ưu tiên cho súng đã – anh trung sĩ nói.
Rất thận trọng và không để phí một giọt, anh ta tưới nước vào áo súng và bảo Plugiơnhikốp cấm không cho ai uống nước quá nhiều. Plugiơnhikốp chấp nhận với vẻ hờ hững. Anh trung sĩ cho mỗi người ba ngụm rồi thận trọng kéo bi đông ra.
- Chúng bắn ghê gớm ở ngoài kia, khủng khiếp quá! - Xannhikốp có vẻ hơi thoả mãn – Chúng bắn một quả rốc két đến oàng một cái và giết được một số lính ta. Nhiều lắm!
Sau trận chiến đấu giáp lá cà và chuyến đi lấy nước thắng lợi, cậu ta đã hết sợ. Cậu ta sôi nổi, thậm chí còn vui nhộn nữa, cái vẻ sôi nổi ấy làm Plugiơnhikốp khó chịu.
- Anh hãy đến các đơn vị bạn, báo cho họ biết chúng ta đang bảo vệ khu nhà thờ - Anh nói – Chưa chừng họ còn cho chúng ta đạn nữa đấy.
- Cả lựu đạn nữa – anh chiến sĩ biên phòng nói - Lựu đạn của bọn Đức tồi lắm.
- Tất nhiên cả lựu đạn nữa.

[dungrommel]

Một giờ sau, có thêm mười người đến. Plugiơnhikốp định chỉ thị cho họ, bố trí họ ở chỗ cửa sổ, phổ biến hiệu lệnh cho họ, nhưng mắt anh vẫn đầm đìa nước, anh cảm thấy kiệt sức nên phải đề nghị anh chiến sĩ biên phòng đảm đang công việc đó. Vừa nằm được một phút thì anh ngủ lim đi như ngất xỉu.
Ngày đầu tiên của cuộc chiến tranh đã chấm dứt. Nằm co quắp trên nền nhà thờ bẩn thỉu, anh không hề biết và cũng không thể biết trước mặt anh còn bao nhiêu ngày như hôm nay nữa. Cả những chiến sĩ đang nằm ngủ bên anh, hoặc đang canh giữ cạnh lối ra vào, cũng không biết và không thể biết họ còn phải đeo đuổi bao nhiêu ngày nữa. Họ đều có một cuộc sống như nhau, nhưng cái chết của từng người lại khác nhau.

Mỗi người có một kiểu chết riêng, ngày hôm sau, người đầu tiên biết được điều này là anh chiến sĩ trọc đầu, vui tính, bị thương nhẹ vào tay. Do bị mất nhiều máu, anh rất buồn ngủ, và để khỏi bị quấy rầy, anh tìm một chỗ khuất nẻo trong lối xuống tầng hầm.
Những loạt pháo nổ dồn dập vào lúc rạng sáng. Mặt đất lại chao đảo, tường hầm lại rung lên, vôi vữa, gạch ngói lại văng tung toé. Trung sĩ kéo khẩu súng máy ra đặt dưới mái vòm, mọi người đều nấp sau các bức tường.
Trận pháo kích chưa kết thúc thì máy bay ném bom đã lại xuất hiện trên khu pháo đài. Tiếng bom rú rít cuốn bụi lên mù mịt, đặc sệt, những tiếng nổ làm khu nhà thờ chao đảo. Plugiơnhikốp nằm nép dưới hốc cửa sổ, hai tay ôm ghì lấy tai. Bụi đất nóng bỏng bay xộc vào mồm. Anh không phân biệt và nghe rõ được gì cả mà chỉ cảm thấy có tiếng quát tháo chung quanh. Những tiếng quát thất thanh như không phải tiếng người, bị ngắt giữa quãng giữa tiếng rú rít, ầm ầm. Anh đảo mắt nhìn và nghe thấy anh chiến sĩ đầu trọc kêu to:
- Bọn Đức!…
Tiếng quát bị ngắt quãng, bị nhấn chìm giữa những loạt súng máy ngắn đang rộ vang dưới mái vòm sập. Trông thấy anh chiến đang chạy bị ngã sấp xuống đống gạch, và những đống lửa toé lên trong khói bụi. Plugiơnhikốp cũng hét lên:
- Bọn Đức!…
Những tên xạ thủ tiểu liên Đức, từ trong khói bụi mù mịt vẫn lì lợm bắn vào các chiến sĩ đã ngã xuống. Đứa thì kêu thét, đứa thì lao thẳng đến cửa hầm và đứa thì xả súng bắn vào khu nhà thờ sâu thẳm sau khi đã nhìn rõ những viên đạn tiểu liên xoáy vào tường, lăn lóc trên nền nhà hoặc rú rít trên đầu các chiến sĩ. Và Plugiơnhikốp, hai tay ôm tai, vẫn nép sát trong góc tường, toàn thân tì lên khẩu tiểu liên.
- Chạy đi thôi!…
Một người nào đó – hình như là Xannhikốp – thúc vào vai anh.
- Chạy đi, đồng chí trung uý!
Theo bóng Xannhikốp, Plugiơnhikốp nhảy phốc qua cửa sổ, anh quỵ ngã, rồi bò lồm cồm qua một hố bom, mồm dính đầy đất cát. Máy bay sà thấp trên khu pháo đài bắn liên hồi vào những con người đang sống. Từ trong nhà thời rộ lên tiếng súng máy, tiếng kêu thét, tiếng lựu đạn nổ.
- Xuống hầm! - Xannhikốp quát lên - Xuống hầm!…
Plugiơnhikốp băn khoăn rằng không nên chạy ra khỏi nhà thờ dưới làn hoả lực địch, nhưng nỗi lo sợ bọn xạ thủ tiểu liên Đức có thể tiêu diệt hết các chiến sĩ của anh, đến nỗi làm anh phải bật dậy, chạy theo anh chàng Xannhikốp linh lợi kia. Anh vấp ngã, người trườn trên cát, mồm sặc sụa vì bụi đất, vì mùi hôi thối, và mùi khói chưa tan hết dưới các hố bom, rồi lại bật dậy chạy tiếp.
Anh không nhớ rõ mình đã lao tới cái hốc tối đen và đã lách sâu vào phía trong như thế nào. Khi tỉnh lại, anh đã thấy mình đang ngồi trên nền nhà : hai chiến sĩ quần áo rách bươm, đang lay lay vai anh :
- Chỉ huy đến rồi, đồng chí có nghe thấy không? Đồng chí trung uý.
Trước mắt anh là một thượng uý, mái tóc nâu sẫm, tấm huân chương nổi rõ trên ngực chiếc áo quân phục nhuộm đầy bụi đất. Plugiơnhikốp mệt mỏi đứng dậy báo cáo rõ anh là ai và đến đây để làm gì.
- Thế tức là bọn Đức đã chiếm câu lạc bộ?
- Chúng từ phía sau đánh vào, đồng chí thượng uý ạ. Chúng nấp dưới các đường hầm, biết làm sao được. Chúng ném bom rất đúng lúc…
- Tại sao lại không xem xét các ngách hầm từ hôm qua? Liên lạc viên của anh - thượng uý bắt đầu chỉ Xannhikốp đang đứng im lặng ở cạnh tường – báo cáo rằng các anh cố thủ ở nhà thờ.

[dungrommel]

Plugiơnhikốp im lặng, giai đoạn lo sợ theo bản năng đã qua, giờ đây anh biết mình đã vi phạm chức trách, và trong lúc kinh hoàng, anh đã bỏ rơi chiến sĩ, hèn nhát bỏ chạy khỏi vị trí anh được lệnh phải giữ trong bất kỳ tình huống nào và người anh như đang lên cơn sốt. Anh không còn nghe thấy thượng uý nói gì nữa.
- Tôi có lỗi.
- Đây không còn là lỗi lầm nữa mà là tội ác - thượng uý bỗng gằn giọng một cách tàn nhẫn - phải xử bắn anh, nhưng tôi còn ít đạn quá.
- Tôi sẽ chuộc tội – Plugiơnhikốp muốn nói thật to nhưng hơi thở bị nghẹn lại, anh chỉ thì thầm – tôi xin chuộc tội.
Tất cả bỗng ngừng bặt: tiếng ầm ầm, tiếng đạn rú rít, tiếng tằng tằng của súng máy. Chỉ còn vọng lại tiếng súng trường lẻ loi ở đâu đó và tiếng lửa nổ lép bép trên tầng nhà cao, song trận đánh thì đã ngừng hẳn, cảnh vật yên tĩnh đến đáng sợ và khó hiểu.
- Quân ta đến chăng? - một chiến sĩ ngập ngừng hỏi – Hay là xem như đi đứt rồi?
- Đồ láu cá, bọn chó đểu - thượng uý bỗng nói bật ra mồm – Hãy tăng cường quan sát!
Một chiến sĩ chạy đi. Mọi người im lặng, và trong cảnh yên lặng ấy. Plugiơnhikốp nghe rõ tiếng trẻ con khóc, tiếng ru dịu dàng của các bà mẹ ở sâu trong hầm.
- Tôi sẽ chuộc tội, đồng chí thượng uý ạ - anh nôn nóng nhắc lại – ngay bây giờ, tôi sẽ…
Tiếng loa phóng thanh ồm ồm, khô khốc át mất tiếng anh. Một giọng lơ lớ, không phải giọng Nga, cố nói rành rọt từng chữ, vang lên đâu đó ở bên ngoài, trên các đống đổ nát mù mịt khói, nhưng lại có sức vang xa trong không khí đặc sệt, và mọi người trong hầm ngầm, trong doanh trại đều có thể nghe thấy.
- Bộ chỉ huy Đức đề nghị chấm dứt sự kháng cự vô nghĩa hiện nay. Pháo đài đã bị bao vây, Hồng quân đã bị đánh tan, các đơn vị quân Đức đang dũng cảm tấn công thành phố Minks, thủ đô Belarus. Sự kháng cự của các người đã mất hết ý nghĩa chiến lược. Chúng tôi sẽ cho các người một giờ để suy nghĩ. Nếu từ chối, các người sẽ bị tiêu diệt hết và pháo đài sẽ bị san bằng.
Những lời kêu gọi ấy được một cái giọng ồm ồm nhắc đi nhắc lại rành rọt từng lời, từng chữ một cách rõ ràng, mọi người trong căn hầm lặng ngắt đều hồi hộp lắng nghe và cùng thở phào một cách nhẹ nhõm khi cái giọng lơ lớ ấy chấm dứt và khi các loa phóng thanh chỉ còn khe khẽ vang lên nhịp quả lắc đồng hồ.
- Đi lấy nước - thượng uý bảo một chiến sĩ rất trẻ, trông như một chú bé còn măng sữa từ nãy đến giờ vẫn im lặng đứng cạnh chằm chằm nhìn Plugiơnhikốp - Phải coi chừng đấy, Piốt.
- Tôi sẽ hết sức thận trọng.
- Xin phép để tôi đi – Plugiơnhikốp đề nghị, vẻ cầu khẩn - Đồng chí thượng uý, hãy cho tôi đi. Tôi sẽ mang nước về. Bao nhiêu cũng được.
- Nhiệm vụ của đồng chí là chiếm lại câu lạc bộ - thượng uý cất giọng khô khan – Theo những gì thấy được thì chỉ sau một giờ nữa thôi, bọn Đức sẽ lại bắn phá, đồng chỉ phải trở lại câu lạc bộ vào lúc ấy, và bằng mọi giá, phải đẩy được chúng ra khỏi đấy. Bằng mọi giá, rõ chưa!
Nói xong câu cuối cùng, thượng uý quay đi không nghe những lời hứa ấp úng và không cần thiết. Plugiơnhikốp thở dài, vẻ hối lỗi và nhìn quanh: Xannhikốp và anh chiến sĩ bị thương nhẹ đang ngồi im lặng dưới mái vòm tầng hầm cạnh cửa thông gió, khó khăn lắm anh mới nhớ đựơc họ anh ta là: Prigiơnhiúc.
- Hãy tập hợp người của ta lại – anh nói và ngồi xuống lòng cảm thấy mệt mỏi, đầu gối như khuỵu xuống
Xannhikốp và Prigiơnhiúc tìm thêm được bốn người nữa. Mọi người cùng ngồi trong ngách hầm thì thầm trao đổi với nhau. Đâu đó phía sâu trong hầm vẫn văng vẳng tiếng trẻ con khóc, và đối với Plugiơnhikốp, tiếng khóc rên rỉ, đều đều ấy còn đáng sợ hơn bất cứ cuộc tra tấn nào.
Anh ngồi bệt trên sàn, không nhúc nhích, lòng buồn rầu, nghĩ đến điều đáng sợ nhất là anh đã phản bội các đồng chí của mình. Anh không tìm cách thanh minh. Không tiếc gì bản thân, anh khao khát muốn hiểu, tại sao anh đã làm điều đó.
«Không, hiện giờ mình không hèn nhát – anh nghĩ thầm – Trong trận đánh hôm qua thì mình hèn nhát. Sau trận đánh mình hoang mang, mất tinh thần, từ bỏ quyền chỉ huy. Mình nghĩ rằng mình sẽ kể gì. Lúc đõ mình chỉ nghĩ là mình sẽ kể gì mà không nghĩ là sẽ chiến đấu như thế nào về điều gì đó…»
Thêm hai chiến sĩ biêng phòng nữa đi tới với khẩu trung liên trên tay.
- Chúng tôi được lệnh yểm hộ anh.

[dungrommel]

Plugiơnhikốp im lặng gật đầu. Hai anh lính biên phòng loay hoay kiểm tra các băng đạn tròn của khẩu trung liên, còn anh thì rầu rĩ nghĩ thầm: với sáu chiến sĩ, anh không thể đánh bật bọn Đức ra khỏi nhà thờ, còn xin thêm cứu viện thì anh lại không thích.
«Tốt nhất là mình được chết – anh thầm nói với mình - tốt nhất là mình được chết»
Chẳng hiểu sao anh cố tránh hai tiếng «bị giết» mà chỉ chọn hai chữ «được chết», tựa hồ như anh hy vọng được chết do cảm gió đột ngột.
- Lựu đạn chỉ còn độc hai quả - Prigiơnhiúc nó bâng quơ, không hướng vào ai cả.
- Rồi họ sẽ mang tới - một anh lính biên phòng nói - họ sẽ không bỏ rơi chúng mình đâu, anh em mình cả mà.
Lát sau, lại có thêm khoảng mười lăm người nữa tới. Anh thượng sĩ tóc hung, đeo quân hiệu pháo binh, báo cáo là họ được cử đến để tăng viện. Plugiơnhikốp và thượng sĩ bố trí các chiến sĩ chạy dọc sau cửa sổ các phòng.
Mọi người đã sẵn sàng, còn tiếng quả lắc đồng hồ vẫn thong thả điểm từng giây. Im lặng lắng nghe tiếng đếm đều đều đó, Plugiơnhikốp cố quên nó đi để tập trung tâm trí vào cuộc tấn công, nhưng nó vẫn cứ quái ác dội vào tai anh.
Lát sau, thượng uý lại đến. Anh kiểm tra sự chuẩn bị, tự bố trí lại các chiến sĩ. Anh không để ý đến Plugiơnhikốp mặc dầu anh vẫn tìm cách đi quanh quẩn bên cạnh. Lát sau, bỗng nhiên thượng uý nói:
- Không thể tấn công ban ngày được. Anh đồng ý thế chứ, trung uý?
Plugiơnhikốp do dự không biết nên trả lời thế nào và chỉ gật đầu, vẻ phân vân
- Chính bọn Đức cũng nghĩ không thể như vậy được và chúng chờ đợi cuộc tấn công vào ban đêm. Chính vì vậy chúng ta sẽ tấn công vào ban ngày. Điều mấu chốt là không được nằm chờ, dù hoả lực địch có mạnh đến đâu chăng nữa. Anh có nhận thấy bọn chúng đang băn loạn xạ không?
- Có nhận thấy
- Tôi tạo cho anh khả năng để chuộc lỗi đấy.
Plugiơnhikốp muốn khẳng định với người thượng uý mệt mỏi này rằng anh sẽ hy sinh, nhưng không biết nói thế nào, nên chỉ lặng lẽ gật đầu.
- Tôi biết anh định nói gì và tôi tin anh – Khuôn mặt mệt mỏi, bơ phờ của thượng uý lần đầu tiên thoáng hiện một nét cười – Chúng ta đến với các chiến sĩ đi.
Thượng uý đi qua tất cả các phòng đang sẵn sàng tấn công và nhắc đi nhắc lại những điều đã nói với Plugiơnhikốp: bọn xạ thủ tiểu liên Đức bắn rất hỗn loạn, bọn chúng không hề nghĩ và chờ cuộc tấn công ban ngày, cái chính là đừng nằm chờ mà phải chạy thẳng tới nhà thờ, chạy thẳng tới chân những bức tường.
- Còn năm phút nữa để suy nghĩ! – cái giọng khàn khàn của tên Đức lại vang lên.
- Như vậy là các anh còn bốn phút nữa - thượng uý nhìn vào chiếc đồng hồ quả quýt và nói - Tấn công theo lệnh tôi và chưa được bắn vội. Im lặng và bất ngờ, đó là vũ khí của chúng ta.
Anh liếc nhìn Plugiơnhikốp và hiểu được cái nhìn đó, Plugiơnhikốp bước đến chỗ cửa sổ nhà vòm. Khung cửa sổ đã cao lại dốc nên trèo qua được rất khó khăn. Nhưng các chiến sĩ Hồng quân chuyển gạch đến làm bậc thang. Plugiơnhikốp trườn qua bậc cửa, gạt chốt an toàn súng sang nấc sẵn sàng chiến đấu, có người nào đó đưa cho anh hai quả lựu đạn, anh đút xuôi cán vào thắt lưng.
- Tiến lên! - thượng uý hô lớn.
Plugiơnhikốp bật dậy, gạch vỡ dưới chân anh rơi lả tả, nhưng anh vẫn nhảy ra khỏi cửa sổ, và không hề ngoái lại, anh phóng thẳng tới chân tường nhà thờ, mà lúc này anh cảm thấy sao nó xa vậy.

[dungrommel]

Anh im lặng và hình như cảm thấy mình hoàn toàn đơn độc. Tim anh đập thình thình trong lồng ngực, đến nỗi anh không còn nghe thấy tiếng chân chạy lạo xạo phía sau và cũng không còn thì giờ ngoái lại.
«Đừng bắn. Không được đâu. Đừng bắn!…» - anh thầm hét với mình.
Plugiơnhikốp không biế chiếc quả lắc đồng hồ đập nhịp hay bọn Đức chuẩn bị bắn đuổi vào các hầm, nhưng khi anh chạy trên khu sân ngổn ngang hố đạn thì đúng là anh không nghe thấy ai bắn cả. Chỉ có luồng gió nồng nặc mùi khói, mùi thuốc sùng và mùi tanh của máu phả vào mặt anh.
Từ dưới hố đạn trước mặt, thấp thoáng một bóng người, và mặt dù suýt ngã, anh cũng nhận ra anh chiến sĩ biên phòng: người cứu anh đêm qua khi đã giết chết tên xạ thủ tiểu liên Đức bị thương. Rõ ràng anh lính biên phòng đã thoát khỏi khu nhà thờ, nhưng do chạy không kịp đến hầm được nên phải nằm lại chỗ hố đạn và giờ đây đang chạy trước hàng quân. Plugiơnhikốp vừa kịp định thần để bộc lộ nỗi mừng trước sự sống sót của anh ta thì không gian im lặng bỗng vỡ tung ra bởi hàng tràng súng máy bắn ríu ríu trên đầu : quân Đức đã nổ súng.
Có tiếng ai kêu ở phía sau, Plugiơnhikốp chỉ trực ngã, có lẽ anh định nằm xuống, nhưng thấy anh lính biên phòng chạy phía trước vẫn phóng những bước dài mà không việc gì. Anh thầm nghĩ có lẽ những viên đạn kia không bắn vào anh, nên anh không nằm xuống, mà lại vươn cổ lên, hét lớn:
- U – ra –a!..
Và cứ vậy, anh vừa kéo dài tiếng «a –a…» đơn độc, vừa chạy một mạch tới chân tường nhà thờ, nép vào mảng tường giữa hai cửa sổ và quay lại nhìn phía sau.

Chỉ có ba chiến sĩ ngã, một nằm bất động, còn hai đang giẫy giụa trườn giữa đám bụi mờ mờ. Những người khác đã vượt qua được quãng không gian chết chóc, anh lính biên phòng cũng đã đến được mảng tường cạnh đấy và đang hét lớn:
- Lựu đạn! Tung lựu đạn vào!…
Plugiơnhikốp rút lựu đạn ra khỏi thắt lưng, vung tay ném qua cửa sổ vào thẳng chỗ có những đốm lửa của một khẩu tiểu liên đang sằng sặc nhả đạn. Một tiếng nổ bùng lên và anh lao ngay vào gian phòng câu lạc bộ đang rền vang tiếng lựu đạn. Mắt cá chân bị vấp vào khoang cửa sổ lởm chởm vết đạn, anh ngã lăn xuống nền nhà, nhưng vẫn kịp ngồi dậy và thấy anh lính biên phòng đã thở hổn hển bên cạnh. Xung quanh âm vang tiếng nổ, những ánh lửa lóe lên trong khói bụi và mảnh đạn văng tung tóe vào tường. Ngồi trên nền nhà, anh bắn những loạt đạn ngắn vào chỗ có chớp lửa.
- Chúng nó lên ban đồng ca rồi! Bắn thẳng vào đấy! Cao lên! Cao nữa lên! – anh lính biên phòng hét lớn.
Bọn Đức đã dồn lên chỗ ban đồng ca, từ đấy bọn xạ thủ tiểu liên xối xả bắn xuống, Plugiơnhikốp hếch cao nòng súng lên lia một loạt dài, một đốm lửa vụt tắt ngấm như bị nhận chìm và chiếc cơ bẩm súng bị bật tung ra sau:
- Đánh mạnh vào, trung uý! Đánh mạnh nữa vào!
Plugiơnhikốp cuống quýt lục tìm trong các túi quần áo chẳng thấy chiếc băng đạn đâu cả. Anh liền rút quả lựu đạn cuối cùng và lao thẳng tới chỗ có mấy miệng súng đang nhả đạn giữa bóng tối dày đặc. Đạn rơi xung quanh, gạch ngói vỡ văng vào ủng anh đau nhói. Plugiơnhikốp vung tay ném lựu đạn và nằm thụp xuống đúng như khi tập. Một tiếng nổ khô khốc vang lên:
- Hay lắm, trung uý ơi – anh lính biên phòng vừa nói vừa đỡ Plugiơnhikốp dậy – Anh em đã ào lên ban đồng ca rồi. Họ sẽ giết nốt bọn nó không cần đến chúng ta. Bọn Đức có chạy đằng trời.
Tiếng kêu thét, tiếng chửi rủa, tiếng sắt thép va nhau. tiếng đấm đá huỳnh huỵch từ phía trên dội xuống, bọn Đức bị dồn vào cuộc đánh giáp lá cà. Plugiơnhikốp nhìn quanh giữa bóng tối mờ mờ khói bụi, thấp thoáng bóng các chiến sĩ Hồng quân đang chạy, những xác chết nằm trên nền nhà và vũ khí vương vãi.
- Kiểm soát kỹ tầng hầm và bố trí người gác lối ra vào – Plugiơnhikốp hạ lệnh, và ngạc nhiên thấy mình sao lại có thể ra lệnh một cách tự nhiên, dễ dàng như vậy, vì vừa mới hôm qua thôi, anh chưa thể nói với cái giọng vậy được.