Lịch sử Quân sự Việt Nam

Chuyên đề này dành cho các bài viết và nghiên cứu về Hệ thống vũ khí đường không thế hệ mới dành cho Không quân chiến thuật - PAK FA (Перспективный авиационный комплекс фронтовой авиации - ПАК ФА) của Liên bang Nga.

Do giới hạn thời gian, nguồn tư liệu và tránh làm ảnh hưởng tới tiến độ "Máy bay tiêm kích chiến lược Mig-31", huyphongssi sẽ trình bày chuyên đề thành 2 phần:
 - Phần 1 thu thập, tổng hợp và biên dịch các bài viết từ tư liệu nước ngoài
 - Phần 2 phân tích, đánh giá, bình luận, dự báo của huyphongssi về việc phát triển và trang bị (các) loại máy bay tiêm kích PAK FA cụ thể trong Không quân Nga.

Dựa trên kết quả nghiên cứu phát triển kĩ thuật hàng không quân sự thực hiện trong thập niên 1970 và điều chỉnh học thuyết quân sự giai đoạn thập niên 1980-1990, Liên xô quyết định triển khai từ năm 1983 chương trình phát triển máy bay tiêm kích chiến thuật thế hệ mới - PFI (ПФИ - Перспективный Фронтовой Истребитель), còn được gọi là đề án I-90 Máy bay tiêm kích cho thập niên 1990 (И-90 истребитель 1990-х годов), nhằm thay thế các loại máy bay tiêm kích hiện đang được trang bị trong lực lượng Phòng không, Không quân và Hải quân Liên xô.

Đề án I-90 được chia làm 3 đề án gồm: đề án Máy bay tiêm kích chiến thuật đa năng MFI (МФИ - Многофункциональный Фронтовой Истребитель) dùng thay thế các hệ thống máy bay tiêm kích phòng không Mig-31 và máy bay tiêm kích chiến thuật hạng nặng Su-27; đề án Máy bay tiêm kích chiến thuật hạng trung SFI (СФИ - Средний Фронтовой Истребитель) dùng thay thế các hệ thống máy bay tiêm kích Mig-29; và đề án Máy bay tiêm kích chiến thuật hạng nhẹ LFI (ЛФИ - Легкий Фронтовой Истребитель) dùng thay thế các hệ thống máy bay huấn luyện vũ trang và tấn công hạng nhẹ khác.


Năm 1999, Không quân Nga tiến hành kiểm tra đánh giá các mẫu thử MFI Mig-1.42 và SFI S-37. Kết quả kiểm tra đánh giá cho thấy các mẫu bay thử nghiệm trên dù tiến bộ hơn các hệ thống máy bay tiêm kích cải tiến từ Mig-31, Su-27 và Mig-29, nhưng vẫn chưa đạt yêu cầu kĩ chiến thuật đặt ra cho hệ thống máy bay tiêm kích chiến thuật thế hệ mới MFI và SFI. Trên cơ sở đánh giá các mặt, Không quân Nga yêu cầu hai tổ hợp công nghiệp hàng không quân sự Mikoyan và Sukhoy đưa ra đề xuất ý tưởng cho chương trình phát triển Hệ thống vũ khí đường không thế hệ mới dành cho Không quân chiến thuật - PAK FA (ПАК ФА - Перспективный авиационный комплекс фронтовой авиации), còn được gọi là đề án I-21 Máy bay tiêm kích cho thế kỉ 21 (И-21 истребитель 21-го века). Như vậy, PAK FA là sự kết hợp yêu cầu kĩ chiến thuật của hai đề án máy bay tiêm kích chiến thuật đa năng MFI và máy bay tiêm kích chiến thuật hạng trung SFI.

Trong cuộc đua giành đề án PAK FA, hãng Sukhoy với đề án thiết kế mẫu T-50 hoàn toàn mới đã vượt qua đối thủ là hãng Mikoyan với đề án thiết kế mẫu 1.44 phát triển từ mẫu MFI 1.42. Từ năm 2002, Sukhoy chính thức được giao phát triển đề án Hệ thống vũ khí đường không thế hệ mới dành cho Không quân chiến thuật - PAK FA.

Bạn Huyphongssi@ chủ đề bạn mở tuy rất hay,rất nóng.Nhưng đây là thế hệ máy bay tiêm kích Nga đang còn thử nhiệm,mọi thông tin về nó chỉ được tiết lộ rất chung chung theo kiểu nhỏ dọt.Gần đây khi bay thử nhiệm,máy bay đã được sơn ngụy trang,mục đích để đối phương không phát hiện được chất liệu làm thân máy bay.Ở Nga trang lenta.ru thỉnh thoảng có đăng(Theo kiểu đưa tin vắn).Sau đó các trang Qs trong nước dịch lại.Tôi nghĩ bạn sẽ khó mà có đủ thông tin-Tài liệu để theo đuổi topic đến cùng đấy(60 trang).Chúc bạn thành công!

Chào các bạn!
Đọc một sô blog nước ngoài và Việt nam, thấy chê kả năng tàng hình của T-50 nhiều quá, mình xin đưa ra một vài ý (dựa trên kiến thức của mình), mong trao đổi với các bạn:
- Mình cũng nhận thấy về tổng thể, mẫu T-50 giống mẫu YF-23 và kế thừa Su-27 nhiều hơn là F-22. Một số bạn cho rằng mẫu YF-23 bị loại do khả năng tàng hình kém hơn  F-22. Thực ra, khả năng tàng hình radar và IR cao hơn mẫu YF-22 (do kết cấu thân-cánh gần tiến tới dạng "cánh bay", cửa hút khí nằm dưới cánh, đuôi đứng kết hợp đuôi ngang toàn động mang tính cách mạng hơn, ống xả được che làm giảm khả năng phát tín hiệu IR).
 Mình nhớ đã đọc rằng thiết kế tàng hình đi theo 2 xu hướng: hoặc là "cánh bay" như B-2, hoặc là "thiết kế kiểu kim cương: như F-117, F-22. vậy thiết kế của T-50 là kết hợp cả 2 xu hướng trên thì chẳng nhẽ lại tàng hình kém hơn đi?!
- Nếu phải so sánh về chi tiết, khả năng tàng hình của T-50 không phải là thấp hơn so với F-22:
+ Đuôi đứng thấp hơn nhiều, ngiêng ra ngoài hơn và có diện tích nhỏ hơn hẳn. Hơn nữa, lại là ĐUÔI ĐỨNG TOÀN ĐỘNG (quay toàn bộ)! Thiết kế mang tính cách mạng này giúp giảm khả diện tích phản xạ hiệu dụng hơn hẳn F-22.
+ Mẫu T-50 đầu tiên là mẫu thử nghiệm khả năng khí động,chưa lắp radar, do chưa lắp chụp mũi chất bằng điện môi, nên chưa có gờ hình nêm là dẽ hiểu. Để ý các chi tiết khác: của các khoang vũ khí, cửa nắp bánh mũi, cần tiếp dầu trên không đề có dạng nêm, điều đó chứng tỏ gì!
+ Ống hút khí uốn theo hai chiều (lên trên và cong hình S theo chiều ngang)mà vẫn cách xa thân chính, vừa che được cánh quạt động cơ, vừa cho phép mang 02 khoang vũ khí ở phần thân (so với 1 của F-22)!
+ Khoang vũ khí chính với 2 cửa mở, so với 02 của mở kép(gập đôi) do chiều rộng khoang lớn hơn của F-22 cho diện tích phản xạ nhở hơn hẳn KHI MÁY BAY PHÓNG VŨ KHÍ. Hơn nữa khi mở, cửa khoang vũ khí sẽ dựa vào thành động cơ, càng làm giảm diện tích phản xạ hiệu dụng, không như F-22 của khoang mở nhô hẳn xuống dưới!!!
+ Tương tự, thiết kế khoang vũ khí tầm ngắn (vũ khí được thả thẳng xuống thay vì giá phóng nghiêng thò ra)cùng các cửa của nó (nhỏ hơn)!
Nhìn tổng thể, thiết kế này mang tính cách mạng hơn nhiều so với kế mang tính "cổ điển" của F-22, có cơ sở để hy vọng rằng đáp ứng được cả 2 yêu cầu của không chiến hiện đại: tàng hình và cơ động!

Diện tích phản xạ hiệu dụng phải được xác định bằng số chứ đâu thể chỉ nhìn mà đoán được cái nào nhỏ hơn cái nào?

Em sẽ sử dụng các nguồn tư liệu hiện có và một chút kinh nghiệm tiếp cận hệ thống của bản thân để phác họa chân dung PAK FA T-50 trước khi thông tin chính thức của nó được tiết lộ. Anh longtrec có tư liệu gì hay cứ gửi cho em nhé!

Nguyên lí thiết kế PAK FA xuất hiện lần đầu vào năm 1998 khi Không quân Nga gửi Bản yêu cầu đề xuất kĩ chiến thuật - TTZ (ТТЗ: Тактико-техническое задание) của đề án I-21 cho các tổ hợp công nghiệp hàng không quân sự chủ chốt. Theo bản TTZ 1998, Không quân Nga dự kiến phát triển loại máy bay tiêm kích chiến thuật đa năng hạng nhẹ LMFI (ЛМФИ: легкий многофункциональный фронтовой истребитель), hay còn được gọi là LFS (ЛФС: легкий многофункциональный фронтовой самолет). LMFI giữ lại hầu hết các yêu cầu kĩ chiến thuật đặt ra cho đề án MFI, nhưng giới hạn các yêu cầu về khối lượng không tải, khối lượng đủ trang bị vũ khí và khối lượng tải tối đa tương ứng với đề án SFI.

Tháng 4/2001, Không quân Nga điều chỉnh TTZ của PAK FA, đồng thời dự kiến đặt hàng từ 300 tới 600 chiếc máy bay tiêm kích thế hệ mới của đề án I-21 để thay thế trang bị cho 10 trung đoàn không quân tiêm kích trong giai đoạn 2010-2012. Theo TTZ 2001, đề án PAK FA dùng vào việc phát triển hệ thống máy bay tiêm kích chiến thuật đa năng hạng trung được trang bị các loại vũ khí, khí tài thế hệ mới, có khả năng thực hiện nhiều loại nhiệm vụ đối không và đối đất trong mọi môi trường tác chiến và điều kiện chiến đấu, có khả năng ngăn chặn và tiêu diệt hiệu quả các hệ thống vũ khí đường không, không gian hiện tại và đang phát triển của đối phương.

Nguyên lí thiết kế máy bay nhằm đảm bảo tính năng kĩ chiến thuật của PAK FA bao gồm:

Cơ động siêu linh hoạt trong các điều kiện bay ở mọi dải tốc độ âm thanh, điều kiện bay biến đổi gia tải và có gia tải lớn.

Tàng hình tiên tiến trước các hệ thống trinh sát và dẫn bắn vô tuyến điện từ hay quang học của đối phương.

Phối hợp và hiệp đồng chiến đấu tự động và đồng bộ giữa máy bay với các máy bay khác trong đội hình hoặc các hệ thống trinh sát, chỉ huy, điều khiển và phân phối tình báo trên bộ, trên biển và trong không gian.

Thích hợp với các điều kiện phục vụ chiến đấu dã chiến, đồng bộ với các hệ thống phục vụ hậu cần hiện có.

Tớ thấy S-32 là SFI, nhưng tới S-37 lại là MFI đồng chí huyphong!

Theo em điểm yếu cơ bản của máy bay là cái đuôi,cánh phụ và cánh đứng.
Sao phải có cánh đuôi,phải có cách nào đó để đơn giản cánh đuôi đi,lại không ảnh hưởng đến độ linh hoạt thì tốt nhất.Cái đuôi hiện nay có vai trò lớn nhưng kết nối với thân lại yếu,giả sử tên lửa tuy không bắn trúng mà nổ gần thì cái đuôi  cũng bun ra liền.Làm sao điều khiển máy bay chỉ với 2 cánh chính là được.Lại đảm bảo tàng hình tốt.

Đúng thế thủ trưởng! Chỉ sau khi hãng Sukhoy nhòm ngó vào đề án MFI trong giai đoạn 1996-1997 thì mới có mẫu thử S-37 Berkut phát triển từ mẫu thiết kế SFI S-32. MFI S-37 có thể coi tương đương LMFI cho PAK FA, nhưng cuối cùng nó vẫn bị loại để nhường chỗ cho T-50. Cái này khá thú vị vì S-37 có nguyên lí chiến thuật giống F/A-22, còn S-32 thì lại tương tự FB-22. Sukhoy muốn S-37 lọt vào PAK FA để thành Su-47 như Lockheed làm được với F-22 từ F/A-22, nhưng họ vẫn khôn khéo thòng đề án T-50 và cuối cùng T-50 đã thắng trong vòng chọn lựa ứng cử viên PAK FA.

Không biết con này có tàng hình nổi hay chỉ pro ?

Máy bay tiêm kích thế hệ 5 theo các chuyên gia quân sự đánh giá nó chưa có động cơ mới.Ngày thử nhiệm vừa rồi nó cất cánh với động cơ 117S (29/1/2010),do công ty Saturn sản xuất – loại động cơ lắp đặt trên máy bay Su-35, có nghĩa là đây vẫn là động cơ thế hệ trước.

Quá trình nghiên cứu, phát triển và trang bị loại máy bay tiêm kích cụ thể của PAK FA phải trải qua nhiều giai đoạn và tương ứng với mỗi giai đoạn là một tên gọi phù hợp. Việc nắm bắt các tên gọi giai đoạn cụ thể của đề án PAK FA cho phép gọi đúng tên và xác định mức độ tiến triển của đề án này.

Hiện tại, Tổng công ty cổ phần đại chúng hàng không Sukhoi (ОАО Авиационная холдинговая компания "Сухой") cùng 2 đơn vị thành viên là Công ty cổ phần Phòng thiết kế Sukhoi (ОАО "ОКБ Сухого") và Công ty cổ phần Liên hiệp chế tạo máy bay mang tên Yu.A. Gagarin thành phố Komsomolsk trên sông Amua - gọi tắt là KnAAPO (ОАО "Комсомольское-на-Амуре авиационное производственное объединение имени Ю.А.Гагарина") là tổ hợp nhà thầu chính được giao nghiên cứu phát triển đề án T-50 PAK FA cho Không quân Nga từ năm 2002.

Tại thời điểm nộp đề án thông số kĩ chiến thuật cho PAK FA theo TTZ 1998 của Không quân Nga, Tổng công ty Sukhoi đã sử dụng đề án thiết kế máy bay có Mã thiết kế (Фирменное обозначение) T-50 do PTK Sukhoi cung cấp. Theo truyền thống, PTK Sukhoi có 2 ban thiết kế là Ban T (Тяжёлый проект) chuyên thiết kế các đề án máy bay tiêm kích hạng nặng, máy bay ném bom hoặc các đề án máy bay thí điểm quan trọng, và Ban S (Средний проект) chuyên thiết kế các đề án máy bay tiêm kích hạng trung trở xuống, máy bay huấn luyện vũ trang, máy bay hoặc các đề án phát triển, nâng cấp vũ khí đường không khác. PAK FA T-50 là sản phẩm của Ban T khác với SFI S-32 và MFI S-37 của Ban S (huyphongssi sẽ trình bày cụ thể sự khác biệt này vào một dịp khác). Vì vậy, T-50 chỉ là tên gọi đề án thiết kế máy bay theo mã hồ sơ thiết kế dùng cho việc quản lí đề án nội bộ tại Ban T của Phòng thiết kế Sukhoi nói riêng và dùng khi Tổng công ty Sukhoi cùng PTK Sukhoi bảo vệ đề cương TTZ tại hội đồng thẩm định đề án PAK FA của Không quân Nga nói chung.

Khi đề án thiết kế theo TTZ PAK FA được duyệt, hồ sơ thiết kế máy bay mã T-50 được đưa sang KnAAPO để chế tạo mẫu thử nghiệm hệ thống. Tại KnAAPO, hồ sơ thiết kế máy bay mã T-50 được đưa vào hồ sơ chế tạo máy bay mẫu với Mã chế tạo (Заводское обозначение) do KnAAPO đặt là sản phẩm mẫu kiểu 701 (изделие 701). Nếu quá trình thử nghiệm mẫu hoàn tất và máy bay được chấp nhận trang bị thì hồ sơ có mã chế tạo sản phẩm mẫu kiểu 701 này sẽ được dùng làm chuẩn qui trình cho quá trình sản xuất thử nghiệm lô nhỏ và sản xuất hàng loạt sau này. Ngược lại nếu quá trình thử nghiệm thất bại thì đề án T-50 có thể bị hủy bỏ, hoặc bị đình chỉ, hoặc PTK Sukhoi phải thiết kế mẫu khác và bảo vệ đề cương từ đầu.



Hiện các mẫu thử của T-50 theo sản phẩm mẫu kiểu 701 gồm 3 chiếc là mẫu thử nghiệm tĩnh T-50-0, mẫu thử nghiệm vận động T-50-KNS và mẫu bay thử nghiệm đầu tiên T-50-1. Việc thử nghiệm các hệ thống vũ khí, khí tài
và chiến thuật sẽ do mãu bay thử nghiệm T-50-1 hoặc các mẫu bay thử nghiệm T-50-x tiến hành cho tới khi hoàn tất giai đoạn thử nghiệm và bước vào giai đoạn nghiệm thu.

Nếu các mẫu thử của T-50 hoàn thành giai đoạn thử nghiệm và đáp ứng được các tiêu chuẩn nghiệm thu thì loại máy bay tiêm kích này có thể được chấp nhận trang bị và Không quân Nga sẽ tiến hành đặt hàng chế tạo. Giữa hai công đoạn này, Tổng công ty Sukhoi phải đề xuất Mã trang bị (Войсковое обозначение) cho loại tiêm kích PAK FA này để Không quân Nga xem xét quyết định. Theo truyền thống, các máy bay tiêm kích chiến thuật của Sukhoi có mã trang bị bắt đầu bằng từ Su kèm theo số thứ tự lẻ.

Tóm lại tới thời điểm này vẫn còn quá sớm để khẳng định liệu (các) mẫu thử nghiệm đề án máy bay tiêm kích PAK FA có tên gọi T-50 theo sản phẩm mẫu kiểu 701 của Sukhoi có hoàn thành giai đoạn thử nghiệm sắp tới và có vượt được công đoạn nghiệm thu toàn bộ đề án hay không. Trong thời gian đó xin các bạn hãy nhớ gọi đúng và hiểu rõ tên gọi đề án T-50 PAK FA của Sukhoi trong từng giai đoạn như đã nêu ở trên.
 

Đề án T-50 PAK FA của Sukhoi hiện đang trong quá trình thử nghiệm mẫu bay thử nghiệm T-50-1.


Các thông số kĩ thuật dưới đây là của máy bay tiêm kích thử nghiệm theo sản phẩm mẫu 701:

- Sải cánh (Размах крыла): 14,2 m
- Chiều dài (Длина): 22 m
- Cao (Высота): 6,05 m
- Diện tích cánh (Площадь крыла): 78,8 m²
- Tải trọng trên cánh thông thường/tối đa (Удельная нагрузка на крыло: обычная/максимальная): 330/470 kg/m²
- Tự trọng (Масса пустого самолета): 18.500 kg
- Tải trọng (Масса полезной нагрузки): 7.500 kg
- Khối lượng đủ tải (Нормальная взлётная масса): 26.000 kg
- Khối lượng cất cánh toàn tải (Максимальная взлетная масса): 37.000 kg
- Dung lượng nhiên liệu (Объём топлива): 10.300 lít

Mẫu máy bay tiêm kích thử nghiệm T-50-1 theo sản phẩm mẫu 701 sử dụng cặp động cơ thử nghiệm AL-41F1 theo sản phẩm mẫu 117S. Động cơ AL-41F1 là loại dự kiến lắp cho máy bay tiêm kích PAK FA nếu mẫu máy bay T-50-1 hoàn tất thử nghiệm và được chấp nhận trang bị. Hai loại động cơ khác là R145M-300 và AL-41F2 có lực đẩy mạnh hơn đang được tiếp tục nghiên cứu để trang bị cho mẫu cải tiến của T-50.


Các thông số kĩ thuật của động cơ thử nghiệm AL-41F theo sản phẩm mẫu 117S:

- Kiểu động cơ (Тип двигателя): Động cơ tuốc bin phản lực luồng kép có chế độ đốt tăng lực và lái hướng lực đẩy đa chiều (ТРДДФ - ОВТ - Турбореактивный двухконтурный двигатель с форсажной камерой, с отклоняемым вектором тяги)
- Khối lượng động cơ (Масса двигателя): 1.350 kg
- Khối lượng cơ cấu ống lái hướng lực đẩy (Масса сопла с ОВТ): 380 kg
- Lực đẩy thô tối đa (Тяга на максимальном бесфорсажном режиме): 9.800 kg
- Lực đẩy ở chế độ đốt tăng lực (Тяга на полном форсажном режиме): 15.500 kg
- Góc lái luồng phụt theo hướng bất kì / theo mặt phẳng ngang (Углы отклонения вектора тяги в любом направлении / в плоскости): ±16° / ±20°
- Tốc độ lái hướng luồng phụt (Скорость отклонения вектора тяги): 60 °/ giây
- Đường kính tầng nén (Диаметр компрессора): 932 mm
- Thời hạn hoạt động của động cơ (Ресурс увеличен): 4.000 giờ hoạt động
- Thời hạn bảo trì giữa kì của động cơ (Межрем ресурс: 1.500 giờ

Sau bình luận của Tư lệnh không quân Nga,thượng tướng Alexander zelin.ông công nhận đã có trục trặc nghiêm trọng đối với động cơ cho đề án Pak fa  vào mùa hè năm ngoái.
Sau đó chuyên gia quân sự-Nhà bình luận nổi tiếng của báo Novaya Gazeta ,Pavel Felderhauer gọi chuyến bay thử nhiệm hôm 29/1/2010 là" hư cấu".Phụ họa cho Pavel chuyên gia mạng Radar nói:Mọi tổ hợp,thiết bị chưa sẵn sàng cho hệ thống máy bay T-50.
Tuy nhiên Phương Tây đánh giá rất cao về đề án Pak fa,họ còn ví  T-50 sánh ngang hoặc chội hơn F-22 raptor-Đó là sự phô diễn công nghệ của Nga.

Thực hư về đề án này ra sao chỉ có Chúa-Putin-Tư lệnh không quân Nga cùng những người có trách nhiệm của đề án biết.Thông thường khi 1 đề án còn trong vòng thử nhiệm,những thông tin về nó được cân nhắc rất kỹ khi đưa ra.Đôi khi thông tin đưa ra nhằm mục đích tuyên truyền,hoặc đánh lừa đối phương.Thông tin quanh đề án này thật giả lẫn nộn,chúng ta hãy chờ đến năm 2018 thời điểm không quân Nga nhận thế hệ máy bay thứ 5 sẽ rõ.

Trong giai đoạn thử nghiệm thì trục trặc hệ thống cũng là điều bình thường anh ạ! Vấn đề quan trọng nhất của PAK FA là nó đã cất cánh bay lên và quay về an toàn trong chuyến thử nghiệm đầu tiên. Mẫu thử động cơ AL-41F1 kiểu 117S đã gặp trục trặc khi thử nghiệm tĩnh nên thời gian bay thử được đẩy sang năm 2010.

Mẫu máy bay tiêm kích thử nghiệm T-50 phục vụ đề án PAK FA có các thông số hoạt động như sau:

- Tốc độ tối đa (Максимальная скорость): 2.600 km/giờ
- Tốc độ hành trình (Крейсерская скорость): từ 1.300 tới 1.800 km/giờ
- Tốc độ leo cao (Скороподъемность): 350 m/giây
- Trần bay tối đa (Практический потолок): 20.000 m
- Tầm bay tối đa có tiếp dầu 1 lần (Практическая дальность с дозаправкой): 5.500 km
- Chiều dài đường chạy đà cất cánh tối thiểu chưa cần sử dụng lái hướng lực đẩy động cơ (Взлетная полоса без ОВТ): 350 m
- Thời gian bay liên tục tối đa (Время полета): 3,3 giờ
- Giới hạn gia tải trung bình/tối đa (Нормальная/Максимальная эксплуатационная перегрузка): từ 9g tới 11g
- Diện tích phản xạ radar (Электронный Парамагнитный Резонанс): 0,05 m²
- Tỉ lệ lực đẩy trên khối lượng toàn tải / đủ tải (Максимальная/Нормальная мощность удельная): 0,84 / 1,19
- Hiệu suất đốt nhiên liệu bình quân (Топливопотребление): 2,55 kg/km

Mẫu máy bay tiêm kích thử nghiệm T-50 phục vụ đề án PAK FA dự kiến được trang bị nhiều hệ thống radar hàng không, trong đó quan trọng nhất là hệ thống radar trinh sát dẫn bắn lắp ở phần mũi máy bay có tên gọi hệ thống radar hàng không N050 của Công ty cổ phần Viện nghiên cứu khoa học thiết kế công cụ mang tên Tikhomirov - NIIP (ОАО "Научно-исследовательский институт имени В.В.Тихомирова" - НИИП).


Radar N050 có các thông số hoạt động như sau:
Tên: Radar hàng không N050 (БРЛС - Бортовая радиолокационная станция Н050)
Kiểu ăng ten (Тип антенны): ăng ten mảng pha chủ động (АФАР - Активная Фазированная Антенная Решётка)
Băng sóng (Длина волны): 3 cm
Đường kính ăng ten (Диаметр) 0.7 m
Chế độ bắt bám mục tiêu đồng thời (Одновременное обнаружение и сопровождение): 32 mục tiêu  
Chế độ dẫn bắn mục tiêu đồng thời (Одновременный обстрел): 8 mục tiêu
Tầm quét (Дальность обнаружения): 400 km
Tầm phát hiện mục tiêu bay hướng vào có diện tích phản xạ radar bằng 3 m²  (Дальность обнаружения, ЭПР=3 кв.м, ППС): 160 km
Tầm phát hiện mục tiêu bay hướng ra có diện tích phản xạ radar bằng 3 m²  (Дальность обнаружения, ЭПР=3 кв.м, ЗПС): 70 km
Vùng quét theo góc phương vị /góc tà (Зона сопровождения, азимут/угол места): ±70 độ / ±60 độ
Công suất phát trung bình (Средняя мощность передатчика): 4000 W
Khối lượng ăng ten (Вес антенна): 65-80 kg
Độ tin cậy hay chu kì phát sinh lỗi vận hành (Надёжность): 100 giờ/lỗi
Số lượng phần tử thu phát của ăng ten (Количество приёмо-передающих модулей ППМ): 1526 phần tử

bác huyphong , Cái radar này tương tự radar của Mig-35, thảo nào cái mũi của Pak FA nó có vẻ nhỏ . Trong khi Mig-35 là máy bay tiêm kích đa năng hạng trung, còn Pak FA là máy bay tiêm kích đa năng hạng nặng( thay thế su-27). Thông số đưa ra cho thấy nó thậm chí không mạnh bằng radar Irbis-E của Su-35 . Như vậy làm sao đảm bảo cho việc chiếm ưu thế trên không trong tương lai. Như vậy làm sao thay thế được chức năng của Mig-31 và Su-27 . Hay ý đồ thiết kế của nó khác

Với các tính năng AFAR N050 như đồng chí huyphongssi dẫn và PFAR Irbis E như các nguồn hiện hữu thì N050 của T-50 tiên tiến hơn, nhỏ gọn hơn, tiết kiệm hơn Irbis E của Su-35BM. Hơn nữa, T-50 còn có thêm ra-đa băng sóng đề xi mét bố trí ở cánh tà trước cho phép nó bắt bám bắn tốt các mục tiêu có RCS nhỏ ở ngoài tầm công bố của N050. Như thế chứng tỏ T-50 hơn Mig-31 ở khả năng săn bắn tàng hình trong vai trò tiêm kích đánh chặn đa nhiệm và hơn Su-27 ở khả năng trinh sát, dẫn bắn chủ động ở mọi hướng trong vai trò tiêm kích tiền tuyến.

Thủ trưởng Trâu đã giải thích rồi nên em chỉ làm rõ thêm một chút.

Các radar đối không mảng pha quét điện tử thường là loại thực hiện đồng thời nhiều chức năng từ quét, bắt bám, nhận diện và dẫn bắn (nhiều) mục tiêu nên mặt ăng ten gồm 2 loại mảng pha: 1 - các mảng pha chứa phần lớn các phần tử thu phát hoạt động trên băng sóng cm dùng vào chức năng quét, bắt bám và dẫn bắn mục tiêu; 2 - phần mảng pha chứa phần tử thu phát thiểu số hoạt động trên băng sóng dm dùng vào chức năng nhận diện mục tiêu và định vị (telemetry) hay cập nhật phần tử (data uplink) cho đạn tên lửa đối không đang trên đường tới mục tiêu. Việc bố trí 2 nhóm phần tử thu phát hoạt động tại hai băng sóng khác nhau trên cùng mặt ăng ten khiến diện tích hay đường kính ăng ten lớn hơn.

Từ radar Zaslon của Mig-31 tới Irbis của Su-35 hay Zhuk AE của Mig-35, các loại radar kiểu PFAR (ăng ten mảng pha quét điện tử thụ động) hay AFAR (ăng ten mảng pha quét điện tử chủ động) đều có thiết kế kiểu này. Tới T-50, do có thêm 2 ăng ten AFAR băng sóng dm ở cánh tà trước nên toàn bộ mặt ăng ten chính của radar N050 chỉ dùng để bố trí 1526 phần tử thu phát chủ động hoạt động trên băng sóng cm. Từ đó có thể thấy 2 vấn đề: (1) đường kính hay diện tích mặt ăng ten PFAR Irbis-E có lớn hơn, nhưng không đồng nghĩa với khẩu độ hiệu dụng của ăng ten lớn hơn so với radar N050, do đó tầm quét của N050 không hề nhỏ hơn cho dù đường kính ăng ten có nhỏ hơn so với Irbis-E; (2) Cùng đường kính ăng ten nhưng radar Zhuk AE của Mig-35 có khẩu độ hiệu dụng của ăng ten nhỏ hơn so với radar N050 do Zhuk AE có thiết kế 2 nhóm phần tử trên cùng mặt ăng ten.

Nhân tiện các thủ trưởng hay anh nào biết tiếng Pháp dịch giúp huyphongssi bài báo do bạn kien2476 sưu tầm đăng bên ttvnol. Huyphongssi xin cảm ơn!

(http://2.bp.blogspot.com/_mDvQ8xYRdSI/S3CBmbXSX0I/AAAAAAAAA5g/fUQTeBWMhf8/s1600/%20100207175903%20_Butowski_PAK-FA_p3.jpg)

Mình thử dịch thô, có thể chưa khớp lắm về thuật ngữ quân sự.

Kỹ thuật:
T-50 dưới các góc nhìn:
1. Rada Sh121 với một anten mũi quyét điện tử với các phần tử tích cực (AESA) băng sóng X và 4 bộ phận phân tán trên cánh.
2. Bộ phận quang điện tử gắn phía trước.
3. Bộ phận phát hiện sự phát xạ tia hồng ngoại
4. Phần phụ đuôi, giống kiểu Su30, thích hợp để lắp rada sau.
5. Tấm lái cánh đuôi đơn, xoay góc 20°
6. Cánh lái ngang đơn gia cường bởi titan
7. Pháo nòng đơn 30 mm
8. Phần dự trữ cho cần tiếp dầu có thể gập lại được
9. Phần di động ở đỉnh (?)
10. Cánh gập chứa anten bước sóng L của rada.
11. Cánh lái gồm 2 phần
12. Động cơ Saturn AL-41F1 với ống xả di động trong mặt phẳng đứng.
13. Khoang chứa 2 dù hãm.
14. 2 khoang vũ khí với cửa sập "tàng hình"
15. Nắp đậy dài 4.5 m thích hợp cho lưu giữ tên lửa không đối không, rada quyét 2 chiều hoặc hệ thống điện tử khác. Phần trước che giấu hệ thống cửa  sập ở đỉnh.
16. Điểm móc các vũ khí bên ngoài (2 cho mỗi cánh, và 1 cho mỗi động cơ).
17. Dự trữ cho thiết bị phóng các mồi giả quang học, điện từ.
18. Phần bao ngoài dẫn khí (hình chữ S đứng) bao bọc bộ phận phát nhiệt nóng của động cơ.

Một câu chuyện dài
Ngay sau khi đưa ra chương trình sản xuất hàng loạt các máy bay Mig29 và Su 27, người Nga đã nghĩ tới thế hệ tiếp theo của chúng. Bằng chứng là họ đã đưa ra 2 chương trình: máy bay đánh chặn tương lai hạng nặng MFI (MiG 1.42) và máy bay đánh chặn tương lai hạng nhẹ LFI. Cả hai chương trình này đều được đặt tin tưởng vào văn phòng nghiên cứu MiG và sự hoạt động của chúng được dự kiến vào khoảng năm 2000. Bên cạnh đó, Sukhoi kế thừa một công việc nhẹ hơn với chương trình phát triển máy bay thực nghiệm sử dụng cánh ngược được đặt tên là S-32. Nhưng sự sụp đổ của liên bang xô viết đã làm đảo lộn các kế hoạch này. Trên thực tế, chỉ có một mẫu MFI đã được phát triển và hoàn thành năm 1994. Được đặt tên là Mig 1.42, nó bay có 2 lần vào tháng 2 và tháng 4 năm 2000. Nhờ vào sự bán máy bay xuất khẩu và khả năng tài chính ít bị hạn chế, Sukhoi cũng đã thử nghiệm mẫu máy bay cánh ngược, được đổi tên là Su-37 rồi Su-47 Berkut. Chiếc máy bay này đã được tiến hành hàng trăm lần bay thử nghiệm. Cả hai chương trình này đã bị hủy trong khá nhiều năm, nhưng Sukhoi giữ lại Berkut mà họ sử dụng như là bệ thử bay.
Sự đổi mới các máy bay đánh chặn Nga được đưa ra lại vào 26/04/2002 khi mà Sukhoi được lựa chọn dẫn dắt chương trình PKA-FA. Vào tháng 10, 2004 họ đã đệ trình dự án nguyên thủy của T-50, dự án này được chấp thuận 2 tháng sau đó. Alexander Davidenko được chỉ định làm tổng công trình sư của máy bay mới này. Vào những ngày này, chương trình PKA-FA diễn ra theo đúng kế hoạch. Đầu năm 2006, chuyến bay đầu tiên được thông báo sẽ diễn ra vào cuối năm 2009. Theo Sukhoi, chương trình đã nhận được mọi sự đảm bảo tài chính của chính phủ: chương trình được tài trợ từ năm 2006 bởi bộ công nghiệp, bộ quốc phòng và vốn riêng của Sukhoi.

Phần text bên ngoài không có mầu vàng:
Với máy bay thử nghiệm này, có thể cho rằng nó là cái vỏ chứa các thiết bị điện tử, countermeasure, hay rada quyét 2 chiều. Dưới cánh dự trữ 6 móc treo vũ khí bên ngoài, trong đó 2  móc ở 2 cửa hút gió của động cơ.
Về điện tử hàng không: Sự phát triển T-50 tuân thủ kế hoạch dự kiến, chủ yếu là dựa trên các thành tựu điện tử hàng không đạt được với Su-35 (2 mẫu thử bay năm 2008) mà được chia sẻ cùng với chương trình PKA-FA đặc biệt là hệ thống liên lạc - dẫn đường.
Bù lại, T-50 sở hữu hệ thống rada hoàn toàn mới, đa nhiệm. Đặt tên là Sh-121, và được phát triển bởi Tikhomonov NIIP, hệ thống đã được giới thiệu lần đầu tại MAKS 2009. Nó bao gồm 5 anten quyét điện tử chủ động.

Vâng cảm ơn anh nguyen. Huyphongssi có thể hiểu các số thứ tự đấy trong tiếng Nga nhưng vẫn muốn biết người Pháp có phát hiện gì mới không thôi ạ.

Trong đề án PAK FA T-50, PTK Sukhoi ứng dụng thiết kế hệ thống khí tài đa nhiệm kiểu ăng ten mảng pha quét điện tử chủ động băng sóng dm tích hợp trong cánh tà trước (Предкрылок) của máy bay nhằm thực hiện các chức năng sau:

- Máy hỏi-đáp trên máy bay (Самолетный радиолокационный запросчик-ответчик) dùng cho hệ thống nhận diện ta-địch (Система распознавания свой-чужой) kết hợp chức năng hệ thống radar giám sát thứ cấp;

- Hệ thống radar chuyên dùng trinh sát, bắt bám mục tiêu có diện tích phản xạ radar thấp, đồng thời dẫn bắn pha giữa cho đạn tên lửa đối không chống loại mục tiêu này;

- Hệ thống vô tuyến tầm phương thụ động dùng định vị tầm xa theo đài chuẩn vô tuyến dẫn đường mặt đất và đài dẫn đường trên không, nguồn phát chuẩn nhận dạng, dẫn đường và truyền dữ liệu trên không của đối phương;

- Hệ thống gây nhiễu tích cực công suất lớn, tầm xa và tầm phủ rộng nhằm phá nhiễu các hệ thống dẫn đường vệ tinh và trên không, hệ thống truyền dữ liệu nội bộ nhóm máy bay hay giữa hệ thống dẫn bắn trên máy bay và đạn tên lửa của đối phương tại không phận khu chiến.


Theo thiết kế mẫu thử nghiệm hiện tại thì T-50 có 2 hệ thống khí tài đa nhiệm kiểu ăng ten mảng pha quét điện tử chủ động băng sóng dm tích hợp trong cánh tà trước của 2 cánh.

Ở chế độ radar chuyên dùng trinh sát, bắt bám và dẫn bắn pha giữa mục tiêu có diện tích phản xạ radar thấp, mỗi hệ thống này có các thông số sau:

Kiểu ăng ten (Тип антенны): ăng ten mảng pha chủ động (АФАР - Активная Фазированная Антенная Решётка)
Băng sóng (Длина волны): 24 cm
Tầm phát hiện mục tiêu bay hướng vào có diện tích phản xạ radar bằng 1 m²  (Дальность обнаружения, ЭПР=1 кв.м, ППС): 110 km
Vùng quét theo góc phương vị (Зона сопровождения, азимут): ±60 độ
Vùng quét theo góc góc tà (Зона сопровождения, угол места): +5 độ / -15 độ
Công suất phát trung bình (Средняя мощность передатчика): 2.400 W
Số lượng phần tử thu phát của ăng ten (Количество приёмо-передающих модулей ППМ): 12 phần tử

Các chế độ hoạt động khác của hệ thống này như máy hỏi nhận diện, radar giám sát thứ cấp, vô tuyến tầm phương và định vị vô tuyến, gây nhiễu cục bộ hiện vẫn chưa có số liệu công bố chính thức.

Ghê thật,sài tàng hình plasma luôn đó.không hiểu cái máy ion đó làm tàng hình máy bay được thì chắc cũng làm tàng hình xe tăng,tàu chiến luôn phải không mấy bác.
theo tờ :" khoahoc.com.vn" nói:
Công nghệ tàng hình Plasma mới

Công nghệ tàng hình truyền thống mà nhiều quốc gia đang sử dụng, điển hình nhất là các máy bay chiến đấu thế hệ mới nhất như F-117, B-2, F-22. Đó là sử dụng các kết cấu góc cạnh, dùng các vật liệu hấp thụ sóng radar, giảm bức xạ nhiệt hồng ngoại do động cơ thải ra…

Tuy nhiên, đối với Sukhoi PAK FA T-50, người Nga lại phát triển công nghệ hoàn toàn mới mẻ đó chính là tàng hình Plasma hay còn được biết đến với tên “công nghệ tàng hình chủ động”.

Tàng hình Plasma là đưa ra qui trình sử dụng khí ion hóa để giảm tiết diện phản xạ radar (Radar cross section – RCS). Khí ion hóa sẽ bao toàn bộ máy bay và hấp thụ năng lượng điện từ của sóng radar, qua đó gây khó khăn cho việc phát hiện máy bay từ hệ thống phòng không đối phương.


Tháng 1/1999, cơ quan thông tấn ITAR – TASS của Nga đã công bố cuộc phỏng vấn tiến sĩ Anatoliy Koroteyev (giám đốc trung tâm nghiên cứu Keldysh), tổ chức này đang nghiên cứu thiết bị tàng hình Plasma. Đây cũng là cơ quan nghiên cứu đầu tiên của Nga tiến hành phát triển công nghệ tàng hình này.

Theo đó, cơ quan này đã chế tạo máy phát Plasma nặng khoảng 100kg, do đó nó hoàn toàn có thể mang trên các máy bay chiến thuật chiến đấu. Năm 2002, họ đã tiến hành thử nghiệm thiết bị Plasma này trên một chiếc Su-27, kết quả tiết diện phản xạ radar đã giảm xuống 100 lần. Điều này phù hợp với điều kiện tài chính của nước Nga hiện tại.

Nếu công nghệ này được áp dụng, chắc chắn nó sẽ mang lại hiệu quả kinh tế cao. Bởi nếu sử dụng vật liệu hấp thụ radar hay một số công nghệ truyền thống khác thì chi phí sẽ rất cao (ví dụ F-22 trị giá 120 triệu USD hay B-2 trị giá hơn 2 tỉ USD).

Khi đi vào hoạt động, Sukhoi PAK FA T-50 sẽ trở thành chiến đấu cơ chủ lực của không quân Nga, đối trọng của “Chim ăn thịt” F-22 của Mỹ.

Dự kiến nếu không có gì thay đổi, Sukhoi PAK FA T-50 sẽ đi vào hoạt động năm 2015.

Nếu đem cái máy đó lắp cho đám su nhà mình thì hay quá :)

Một số tài liệu em tìm được về ứng dụng tàng hình này,


+Được phát ra xung quanh kết cấu của máy bay đang bay, những plasma hình thành nên một lớp vật chất dày từ 2 - 5 cm tách hẳn máy bay ra khỏi không khí. Trong lớp plasma này không khí đậm đặc sẽ bị loãng khiến cho lực cản khí động học bị triệt tiêu dần. Để tạo ra plasma trên một cánh máy bay, người ta sẽ cho quét một chất kim loại đặc biệt dọc theo chiều dài phần trên cánh nối liền với cực âm của một máy phát. Một lớp quét tương tự cũng được thực hiện dọc theo chiều dài phần dưới cánh nối liền với cực dương của máy phát được gắn ở phần sau cánh hoặc trên các tấm cản không khí phía sau cánh. Và

plasma sẽ được tạo ra khi máy phát hoạt động rồi hình thành một lớp không gian trung tính màu xanh tím quanh cánh máy bay. Lúc đó không khí sẽ mất dần lực cản vì không còn tác động trực tiếp lên cánh máy bay nữa khiến máy bay lao về phía trước nhanh hơn. Trong một cuộc thử nghiệm được thực hiện vào tháng 6/2004 tại Trung tâm Langley của Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA), các nhà khí động học của cơ quan này ghi nhận đã có một sự tiết giảm đáng kể lực cản của không khí khi cho một chiếc xe siêu thanh có mang thiết bị phát plasma hoạt động ở tốc độ Mach 6 (gấp 6 lần tốc độ âm thanh).

Đây chỉ là việc ứng dụng một công trình nghiên cứu của giáo sư người Nga Anatoli Klimov thuộc Viện Kỹ thuật vô tuyến Moskva và của một nhóm nghiên cứu người Nga thuộc Viện Kỹ thuật vô tuyến Saint Petersbourg vào thập niên 80 của thế kỷ trước. Trong thời kỳ Chiến tranh lạnh, các nhà khoa học Liên Xô cũ đã tích cực nghiên cứu về ứng dụng của plasma trong công nghệ hàng không nhằm giúp cho cường quốc này có những ưu thế về hàng không đối với các quốc gia phương Tây. Vào năm 1996, đến lượt một nhà khoa học chuyên nghiên cứu về plasma khác của Anh là giáo sư Terry Cain cũng được phái đến Nga làm việc. Tại đây, giáo sư Terry Cain đã có dịp làm việc với nhóm của giáo sư Anatoli Klimov trong thử nghiệm tác dụng của plasma đối với lực phóng của một tên lửa hành trình chiến lược bay với tốc độ siêu thanh. Kết quả được ghi nhận là lực cản khí động học đã giảm đến 12%.

Từ thử nghiệm này mà phương Tây nhận định là người Nga đã biết rất nhiều về plasma. Vì vậy, các công trình nghiên cứu về triệt tiêu lực cản khí động học nhờ vào ứng dụng của plasma của Viện Đại học Warwick ở Anh đã phải nhờ đến sự cộng tác và giúp đỡ của giáo sư Serguei Nazarenko làm việc tại Viện Kỹ thuật vô tuyến Moskva. Nước Pháp cũng vào cuộc cho dù có phần nào trễ hơn Nga, Mỹ và Anh. Tuy nhiên, việc nghiên cứu ứng dụng của plasma trong công nghệ hàng không đang gặp nhiều trở ngại. Một nhà khoa học làm việc tại Tập đoàn Dassault Aviation cho biết: “Chúng tôi biết rất rõ những tác dụng của plasma đối với công nghệ hàng không, nhưng chúng tôi còn chưa nắm rõ cách để chế tạo ra plasma trên vật thể bay”.

Trở ngại nhất hiện nay là thiết kế và lắp đặt các thiết bị sản sinh ra plasma trên máy bay. Bởi vì để tạo ra một lớp plasma dày từ 2 - 5 cm bao bọc xung quanh thân một máy bay chiến đấu cần phải lắp đặt một thiết bị nặng đến trên 100 kg, trong khi vấn đề trọng lượng là rất quan trọng đối với máy bay chiến đấu. Nhiều nhà khoa học cho rằng, phải tiêu tốn rất nhiều điện năng để tạo ra plasma, nhưng một số khác lại có ý kiến ngược lại. Và điều này chỉ được xác định thông qua các công trình nghiên cứu.
                                                                                                     theo:giaothongvantai.com.vn

Nhìn hình T-50 em cứ thấy giống giồng F22 đến lúc đọc bài của Tank90 có thể là đối trọng của F22 thì không thắc mắc gì nữa

Trong đề án PAK FA T-50, PTK Sukhoi sử dụng hệ thống khí tài trinh sát quang điện tử đa nhiệm OLS-50M của Doanh nghiệp nhà nước một thành viên cấp liên bang hoạt động kinh doanh Nhà máy cơ quang vùng Uran mang tên E.S. Yalamov "UOMZ" (ФГУП ПО "УОМЗ" - Федеральное государственное унитарное предприятие, Производственное объединение "Уральский оптико-механический завод имени Э.С.Яламова ").

Hệ thống OLS-50M được UOMZ phát triển trực tiếp cho dự án PAK FA có những tính năng sau:

- Trinh sát phát hiện mục tiêu trên không từ cả phía trước lẫn phía sau mục tiêu.

- Bắt bám sát tự động mục tiêu trên không đang cơ động, đồng thời nhận diện và xác định cự li mục tiêu.

- Cung cấp các tham số tọa độ và cự li mục tiêu cho hệ thống ngắm bắn quang điện tử để đồng bộ phần tử cho đầu tự dẫn quang điện tử của đạn tên lửa đối không hay máy tính bắn đón ngắm không đồng trục của pháo đối không bắn nhanh.

- Trinh sát, phát hiện, nhận diện, bắt bám sát tự động và định tầm mục tiêu mặt đất.

Các khí tài thành phần của OLS-50M gồm:

- Khí tài quét định vị nguồn hồng ngoại.

- Khí tài trinh sát quang truyền hình phát hiện mục tiêu trên không và mặt đất trong điều kiện ban ngày.

- Khí tài định tầm và chỉ thị mục tiêu trên không và mặt đất bằng laser đa kênh.

- Khí tài ổn hướng đa trục.

- Khí tài kiểm báo và chỉnh lỗi tự động.


Thông số kĩ thuật của OLS-50M:
Vùng quét theo góc phương vị (Зона обзора по азимуту): ± 60 º
Vùng quét theo góc tà (Зона обзора по углу места): từ tà dương +55 º tới tà âm -15 º
Thời gian quét bao vùng (длительность одного цикла обзора зоны): 4 giây
Cự li phát hiện mục tiêu từ phía trước mục tiêu (дальность обнаружения в передней полусфере): 40 km
Cự li phát hiện mục tiêu từ phía sau mục tiêu (дальность обнаружения в задней полусфере): 70 km
Khung nhiệt độ vận hành (диапазон рабочих температур): từ -40ºC tới +60ºC
Kích cỡ (габариты): 766mm х 540mm х 763mm
Khối lượng (масса): 71 kg

Mấy hôm rồi các báo Nga đã đăng tin về chuyến bay thử nghiệm thứ hai của Sukhoi PAKFA T-50, kèm ảnh, chấm dứt các dự đoán mò về hình dáng của chiếc máy bay này. (Chuyến bay thứ nhất chỉ vài chục phút, máy bay không thu càng). 
Chuyến bay này dài 59 phút. Tin có nêu đặc điểm đường cất hạ cánh 300-400m và tính năng "siêu cơ động". Còn các chi tiết về tính năng kỹ chiến thuật thì đang bí mật.
Các bác quan tâm xin vào "lenta.ru", mục "Orugie".

Đối trọng không phải là vấn đề chính. Trong kỹ thuật việc đưa ra các giải pháp tương tự nhau là chuyện khá bình thường, đám tàu ngầm toàn thế giới là ví dụ tiêu biểu.

Ngày trước bên TTVNOL có chú tifosimilan cũng buồn cười, hễ thấy thứ gì của Nga hao hao của Mỹ là hét nhặng lên Nga ngố ăn cắp mà không chịu hiểu là những cái đó đều là kết quả của vô số tính toán, thử nghiệm chứ không phải là chỉ cần copy-paste wiki như chú ấy làm. Hồi đó anh em được bữa ném đá sướng tay ;D

Về đánh giá chương trình PAKFAthì rất đa dạng.
Đám "nghi ngờ" đưa ra nhiều yếu tố (-) lắm, nào chậm 10 năm so với Mỹ, nào là mọi thứ (động cơ, hệ thống...) đêu cũ, chưa xong, nào là Putin bịa ra hạn 2015 không tưởng...
Mỹ thì có tay bảo chưa đến lúc so sánh với F-22, thậm chí còn phải so với F-35 trước đã.
Đọc xong một số ý kiến của vài "Người trong cuộc", tôi có suy nghĩ thế này:
Người Nga không nói đồ giả, không thể nói được vì họ đã có 27 triệu người chết rồi. Trong chiến tranh chống Đức, cải tiến máy bay diễn ra từng giờ từng phút để sông còn và vượt lên. Bây giờ cũng vậy.
Chuyến bay thứ hai và thứ ba của T-50 thực sự làm cho lãnh đạo Nga và cả nền công nghiệp quóc phòng Nga nói chung thở phào nhẹ nhõm. Đây thực sự là cuộc đổi đời có tính sống còn không chỉ của nền khoa học Nga hậu xô viết, trong khoảng thời gian ngắn, vượt qua muôn ngàn chướng ngại vô cùng lớn, không phải chỉ là kỹ thuật, mà là tư duy và hệ thống, đổi tư duy mới, đổi mới căn bản hệ thống vận hành của Nhóm đặt hàng - Nhà nước quân sự  và Nhóm công nghiệp- khoa học so với thời kỳ chiến tranh lạnh.
Chương trình bị dừng cuối những năm 80, rồi thay đổi thể chế, thay đổi lãnh đạo VVS và hàng loạt Viện nghiên cứu và phòng thiết kế, còn thay cả các vị chỉ huy không quân, trong lúc khoảng trống thế hệ 4 đến 5 là gần 10 năm. Chỉ để thống nhất quan điểm về yêu cầu cho máy bay mới cũng đã có nguy cơ không thực hiện được.
Về thị trường, Nga đã mất hoàn toàn thị trường dân dụng. Trở thành đối tác thứ yếu. Đợt bán của dòng Su-27 đã qua chưa có gì thay thế. Nếu mất nốt thị trường máy bay quan sự thì công nghiệp hàng không Nga khó mà sống được. Nay Nga có thể tự tin về đợt sóng mới, khoảng 1000 chiếc T-50 +, do hiệu quả kinh tế của chương trình vượt hơn F-22, chưa kể đảm bảo kỹ thuật đơn giản và rẻ hơn nhiều (F-22 mất 1 ngày bảo dưỡng sau 1 giờ bay với chi phí 44000 $)
Còn nhiều việc cho đến khi trang bị nhưng T-50 đang lặp lại kịch bản tương đương như F-15 với Su-27, tức là Nga sẽ đi trước một chút so với các đối thủ, và ổn định trong vài chục năm.

Cám ơn các bác đã chỉ ra cho em  :D em cũng chỉ dám nhận xét về vẻ bề ngoài (thấy giống giống) thôi và cũng không nói là Nga copy toàn bộ hình dáng F22. Còn T-50 có những vượt trội về mặt kỹ thuật cũng như hiệu quả kinh tế thì cũng rất đáng mừng cho ngành công nghiệp hàng không của họ.

Em thấy bề ngoài nó không giống F-22 mà giống dòng họ T-10. Cái lưng gù của Su-30 không lạc đi đâu được. 2 cửa hút gió cũng của Su-27. F-22 nó khác cơ mờ bác

Thực ra PAK-FA tàng hình bằng plasma nên không cần có cấu trúc hình dạng quá đặc biệt, chỉ cần có bụng lớn, cho hết vũ khí vào trong, còn F-22 thì cần hình dạng đặc biệt --> PAK-FA cấu trúc ngoài sẽ khác F-22. Hơn nữa, cấu trúc khí động học của PAK-FA giúp máy bay thao diễn tốt hơn F-22, cái này cứ nhìn dòng T-10 (họ Su-27 thì biết).
Cái em quan tâm là công nghệ plasma thật sự đã đi đến đâu, đã được như lý thuyết chưa. Với cả radar và động cơ là 4.5+ hay 5.0. Mà những cái này thì có chúa và các vị công trình sư, chỉ huy, lãnh đạo Nga mới biết.

Hôm trước có nhờ anh nguyen dịch giúp phần minh họa hình T-50 PAK FA từ tiếng Pháp để đối chiếu với phiên bản minh họa bằng tiếng Nga mà huyphongssi biết. Hôm nay huyphongssi xin trình bày các hình minh họa T-50 sưu tầm được và phụ chú minh họa ra tiếng Việt:

Hình 1 - Phác thảo mặt cắt T-50-1 do Planeman tại http://planeman-bluffersguide.blogspot.com thực hiện (hình sử dụng lại từ http://military.tomsk.ru)

(http://military.tomsk.ru/i/284/254/Md4WN.jpg)


Hình 2 - Hình vẽ 3 chiều của T-50 do Butowski thực hiện được đăng trên tạp chí Air & Cosmos số 2204 ngày 5/2/2010 (hình sử dụng lại từ http://military.tomsk.ru)

(http://military.tomsk.ru/i/284/254/fxooK.jpg)

Phụ chú theo hình:
1 - Radar ăng ten mảng pha chủ động Sh-121
2 - Khí tài trinh sát quang điện tử OLS-50M
3 - Khí tài phát hiện nguồn hồng ngoại (dùng cho hệ thống cảnh báo đối phương phóng tên lửa đối không)
4 - Radar ăng ten mảng pha chủ động phía đuôi (dự kiến)
5 - Đuôi đứng
6 - Cánh đuôi ngang khung ti tan
7 - Pháo đối không 30 mm
8 - Cần tiếp dầu
9 - Cánh tà trước diềm gốc cánh
10 - Nơi dự kiến gắn radar trong cánh tà trước
11 - Cánh liệng
12 - Động cơ có ống phụt điều hướng lực đẩy
13 - Dù hãm
14 - Khoang quân giới
15 - Khoang dài 4,5 m chứa tên lửa hoặc khí tài điện tử
16 - Điểm gắn giá treo vũ khí
17 - Điểm gắn mồi bẫy hồng ngoại và điện từ
18 - Vỏ ngoài ống thu khí hình chữ S

Xin chân thành cám ơn các bác tvm 303 và sao đỏ Liên xô, Chimviet, Chiangshan đã chỉ cho em những điều em chưa nhìn nhận đúng  :)

Em T50 này hình dáng thì giống hệt F22 .. có chăng sửa đổi một số chi tiết .. không biết bên trong thì ntn nhỉ .. A ngố thiếu xiền đi sau thằng Mẽo lâu phết  >:( >:(

Điểm nhấn của T-50 không phải hình dáng mà là công nghệ plasma, nếu đúng như lý thuyết, công nghệ này có thể làm máy bay có khả năng siêu cơ động trong không chiến, tàng hình gần tuyệt đối, thậm chí cả quang học lẫn nhiệt. F-22 thì không bao giờ có khả năng đó.

Công nghệ tàng hình của khí quang (plasma) trên lý thuyết đã có tròn trèm cả 50 năm rồi, thực tế để áp dụng cho các loại khí cụ chiến tranh thì ... chưa.   Trước kia dư luận bên Mỹ cũng đồn đại "dự án Philadelphia" mà họ có thể làm cả một chiến hạm "tàng hình" cuối cùng cũng chỉ là chuyện "khoa học giả tưởng"; dĩ nhiên, những gì trên lý thuyết khoa học, dần dà chúng ta cũng có thể chứng minh được.  Tôi nghĩ rằng nếu công nghệ tàng hình thể khí quang có tiềm năng "ứng dụng" thì những loại tàu chiến hoặc khu trục cơ cỡ lớn sẽ được trang bị trước những chiếc chiến đấu cơ nhỏ xíu như T50 hoặc các dòng Su ...; Vài dòng suy nghĩ đầu năm!  ::)

Giống chỗ nào? Bạn chỉ ra xem nào, giống là máy bay có 2 cái cánh à.

Thiết kế máy bay tàng hình của Mỹ đi theo hai trường phái:
1. Thiết kế dạng "kim cương", tiêu biểu là F-117A, F-22. Hiểu một cách nôm na là thân máy bay bị "bóp bẹp" theo chiều thẳng đứng(có tiết diện hình thoi hay tam giác) sao cho có nhiều mặt phẳng không "vuông góc" với sóng ra đa dội tới! Vì vậy các mặt phảng thẳng đứng lớn như đuôi đứng cần được làm ngiêng và càng nhỏ càng tốt, đuôi đứng toàn động chính là đáp ứng được yêu cầu này (SR-71, F-117), thậm chí không đuôi đứng với B-2. Thiết kế này mang tính "cổ điển" hơn (vẫn theo nguyên lý cơ bản của TKế máy bay là tách riêng phần thân và cánh), khả năng tàng hình không cao bằng thiết kế dạng "cánh bay", nhưng (phi công và máy tính) dễ điều khiển hơn, thích hợp với  máy bay chiến đấu (dễ hơn khi thiết kế) có kích thước nhỏ!
2. Thiết kế dạng "cánh bay", tiêu biểu là YB-49 và B-2. Hiểu một cách nôm na là thân máy bay bị "bóp bẹp" theo chiều ngang (thân lẫn vào cánh và làm luôn chức năng nâng của cánh), để sóng ra đa dội tới phản xạ lên trên hoặc xuống dưới, không trở về đài phát. Thiết kế này có tính tàng hình và cơ động cao (do tính không ổn định) nhưng khó hơn khi thiết kế và chế tạo, thích hợp hơn vơí máy bay ném bom có kích thước lớn!
Thiết kế mẫu YF-23 đi theo hướng này, với cửa hút khí gắn vào cánh cách xa thân, đuôi đứng kết hợp đuôi ngang và là đuôi toàn động(không còn đuôi ngang nữa), cửa xả khí nằm phía trên thân (hoàn toàn không phát lộ tín hiệu IR xuống phía dưới). Và kết quả đạt được là độ tàng hình cao hơn, nhưng khả năng cơ động kém F-22 (do không có đuôi ngang và miệng phụt động cơ véc tơ), khó điều khiển hơn, nên đã bị loại!
Thiết kế của T-50 gần với YF-23 và B-2 hơn F-22, chứng tỏ khả năng của các nhà TKế Nga về mặt khí động học là cao hơn, đã ứng dụng được một phần của thiết kế cánh bay vào máy bay chiến đấu của mình (quá khứ cũng vậy khi so sánh thiết kế Su-27 và F15, nên kế thừa thiết kế tiên tiến này cũng là điều cần đánh giá cao!), mặt khác, đã khắc phục được những diểm yếu của mẫu YF-23 (tất nhiên có thể phải trả giá để bảo đảm sự hài hoà giữa 2 yêu cầu tàng hình và siêu cơ động của máy bay thế hệ 5 thì cũng là điều dễ hiểu)!
còn như nói thiết kế này là việc là "gắn thật nhiều các 'hình nêm' (hay các cấu trúc dạng kim cương) vào một thân máy bay thế hệ thứ 4" thì e rằng e rằng "mới thấy cây mà chẳng thấy rừng"!

Vì sao cứ phải giống với F-22 thì mới là máy bay tàng hình, sự quy chuẩn này ngay ở Mỹ vẫn không tồn tại, vì ai cũng hiểu " All roads lead to Rome", có rất nhiều con đường để dẫn đến TÀNG HÌNH, tất nhiên, trên những nguyên tắc và định hướng nhất định!

Read more: Ky thuat - Cong nghe Quan su: Một vài suy nghĩ về Raptorov http://ktcnqs.blogspot.com/2010/01/mot-vai-suy-nghi-ve-raptorov.html#ixzz0g6UJAvqm

Yêu cầu thiết kế máy bay chiến đấu có khả năng lộ diện thấp (малая заметность) được coi là xu thế chung của không quân các nước nhằm đối phó với lực lượng phòng không của đối phương.

Nếu theo dõi tiến trình đối phó với phòng không của máy bay không quân, chúng ta có thể thấy các bước phát triển yêu cầu thiết kế tính năng kĩ thuật có kế thừa như sau:
- Thiết kế máy bay tấn công có khả năng bay cao
- Thiết kế máy bay tấn công có khả năng bay cao, bay đêm và bay mọi điều kiện thời tiết
- Thiết kế máy bay tấn công có khả năng bay nhanh, bay cao, bay đêm và bay mọi điều kiện thời tiết
- Thiết kế máy bay tấn công có khả năng chế áp điện tử mạnh
- Thiết kế máy bay tấn công có khả năng bay bám địa hình cực thấp
- Thiết kế máy bay tấn công có khả năng giảm phản xạ, bức xạ điện từ, hồng ngoại và quang học

Bên cạnh yếu tố kĩ thuật là chiến thuật sử dụng. Máy bay tấn công "tàng hình" thực hiện các phi vụ tập kích đơn lẻ vào ban đêm có kết hợp với hoạt động nghi binh điện tử và nghi binh hướng chiến dịch của các loại máy bay chiến đấu ít hay không tàng hình khác.

Đối với các loại tiêm kích chiến thuật thì ngoài các yêu cầu kĩ chiến thuật của máy bay tấn công nói chung kể trên còn phải kể đến tính năng cơ động siêu linh hoạt, khả năng cảnh báo bị tấn công chủ động, thụ động, khả năng trinh sát phát hiện và tiêu diệt mọi loại đối tượng mục tiêu, và quan trọng là chi phí trang bị và vận hành trong điều kiện dã chiến phải đủ thấp.

Huyphongssi sẽ có bài phân tích cụ thể về tất cả các yếu tố tạo ra khả năng lộ diện thấp của PAK FA T-50 sau khi kết thúc phần thông số kĩ thuật.

Xin cung cấp thêm vài đánh giá của Ấn Độ - những người sắp nhận T-50 sau Nga một chút:
PAKFA so với F-22 thì thua một chút về độ tàng hình, đổi lại hơn hẳn về tính năng chiến đấu trong profil "high-high", PAKFA có vũ khí mạnh hơn và tầm bay xa hơn. Về hiệu quả vận hành - chiến đấu, PAKFA hơn hẳn F-22, có giá thành khoảng 1/3, chi phí và thời gian bảo dưỡng thấp và đơn giản, chi phí sản xuất thấp. (Đoạn tàng hình tôi ko thấy nói đến plasma?)

"Cho đến khi MỸ chế tạo thế hệ mới (thứ 6 ?), PAKFA đã chấm dứt thời kỳ độc quyền của Mỹ về máy bay thế hệ 5"
PAKFA còn làm cho một số "Người chơi " khác như Châu Âu và Trung quốc phải xem lại chiến lược của mình trong việc phát triển máy bay thế hệ 5.
(Các bác quan tâm xin xem thêm www.weapons.technology.youngester.com )

Tôi phải xin lỗi bạn Chimviet trước vì thông tin bạn đưa rất cảm tính,thiếu độ chính sác.Tôi vừa đọc tt của bạn trong topic "Chiến tranh biên giới phía bắc" cũng vậy.Xin thưa với bạn hôm 15/2, 1 quan trức CN thuộc bộ quốc phòng Nga tuyên bố khoảng cuối tháng 2 hoặc đầu tháng 3,Nga và Ấn độ có khả năng ký thỏa thuận về Sx máy bay chiến đấu thế hệ 5,T-50(Chỉ là 1 quan chức nói chứ không phải hợp đồng đã ký).
Sau đó là phó chủ tịch cơ quan hợp tác quân sự (Ông Alexander Fomi) nói:  "Hiện Nga và Ấn Độ đang ở “giai đoạn thảo luận tích cực” về sản xuất các máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm,nhưng chưa sác định được vai trò của Ấn độ".

Theo tôi được biết chưa có 1 thông tin chắc chắn nào tới đây Ấn độ sẽ nhận T-50 cả vì T-50 mới bay thử nhiệm 2 lần.Nếu thử nhiệm thành công thì QD Nga đến 2015 mới được nhận T-50 cơ.

2015 chứ bác longtrec

Xin lỗi viết nhầm,tôi đã sửa lại,cám ơn Pain đã nhắc!

Ngoài các hệ thống khí tài trinh sát, cảnh báo điện từ và quang điện tử trang bị truyền thống của máy bay tiêm kích, PTK Sukhoi còn dự kiến ứng dụng trong đề án PAK FA T-50 các tiến bộ mới nhất về công nghệ radar ăng ten mảng pha quét điện tử chủ động bố trí quanh thân nhằm tăng cường khả năng trinh sát phát hiện mục tiêu và cảnh báo bị tấn công chủ động. 

Các hệ thống trinh sát điện từ dự kiến trang bị cho T-50 PAK FA gồm:

- 02 hệ thống radar ăng ten mảng pha quét điện tử chủ động băng sóng 3 cm bố trí hai bên mạn phần mũi máy bay do Công ty cổ phần Viện nghiên cứu khoa học thiết kế công cụ mang tên V.V Tikhomirov - NIIP (ОАО "Научно-исследовательский институт имени В.В.Тихомирова" - НИИП) chế tạo. Mỗi hệ thống radar này cung cấp góc quét phương vị mạn ±60 độ và góc tà mạn ±60, đồng thời sử dụng chung thiết bị xử lí, chuyển đổi và hiển thị tín hiệu với hệ thống radar chính của máy bay.

- 01 hệ thống radar ăng ten mảng pha quét điện tử chủ động băng sóng 3 cm bố trí tại phần mấu đuôi máy bay do NIIP chế tạo. Hệ thống radar này cung cấp vùng quét theo góc phương vị /góc tà là ±70 độ / ±60 độ, đồng thời sử dụng chung thiết bị xử lí, chuyển đổi và hiển thị tín hiệu với hệ thống radar chính của máy bay.

- 02 hệ thống radar ăng ten mảng pha quét điện tử chủ động băng sóng mm bố trí tại khoang khí động phía gốc cánh do NIIP chế tạo. Hai hệ thống radar này cung cấp các chức năng trinh sát và nhận diện mục tiêu mặt đất, truyền dữ liệu băng rộng tình báo chiến trường với các trung tâm chỉ huy mặt đất, phát hiện và cảnh báo bị tấn công bằng đạn pháo phòng không và đạn tên lửa phòng không từ nửa bán cầu dưới của máy bay.


Nếu được lắp đặt, 5 hệ thống radar ăng ten mảng pha quét chủ động nêu trên sẽ giúp PAK FA T-50 tăng cường khả năng trinh sát phát hiện và dẫn bắn mục tiêu, đồng thời cảnh báo bị đối phương tấn công trên tất cả các hướng. Đây là đặc tính kĩ thuật quan trọng giúp máy bay tiêm kích chiến thuật thế hệ mới tồn tại và hoàn thành nhiệm vụ trong không gian chiến trường có sự hiện diện của hệ thống vũ khí phòng không cơ động và dày đặc của đối phương.

Vừa kiếm được video này, khá hay nhưng chẳng thấy nói gì về công nghệ tàng hình.
Tiếng Nga bập bẹ, có gì các bác đừng ném đá.
Bác Bàng có gì thì qua dịch hộ em nhá
http://www.youtube.com/watch?v=hZHqMHDJaR8 (http://www.youtube.com/watch?v=hZHqMHDJaR8)
Dịch:
Do sự nhầm lẫn, chiếc máy bay này đã được xem là máy bay chiến đấu thế hệ 5 từ những năm 1990. Su-47 Berkut, chiếc máy bay chiến đấu với cánh ngược. Nhiều nước khác đã cố gắng tạo ra thứ tương tự, nhưng vấn đề về sự quá tải lên cánh máy bay chỉ được giải quyết bởi Nga
Vladimir Vikulin: Tổng giám đốc cái công ty gì gì đó  ;D: “Đây là 1 dự án đặc biệt. Và nó đã được hoàn thành trong thời gian rất ngắn từ những phác thảo ban đầu. Nhưng không may nó chưa thể đưa vào sản xuất hàng loạt. Mặc dù chiếc máy bay này đã được hoàn thành và không ai có thể làm được một chiếc máy bay với cánh ngược bằng composite như thế.
Nó là 1 phiên bản duy nhất. Hiện Berkut là đối tượng thử nghiệm những công nghệ mới. Chiếc máy bay này chưa hẳn là tương lai, nhưng SU-47 đã thổi hồn cho những chiếc máy bay khác.
Máy bay chiến đấu thể hệ 5 mang tên T-50 đã được sản xuất ở viện thiết kế Sukhoi
Sergey Chemezov, Tổng giám đốc công ty nhà nước “Rostekhnologia”: Những công ty con của tập đoàn đang sản xuất các sản phẩm và các bộ phận khác nhau cho máy bay, bao gồm cả máy bay chiến đấu thế hệ 5. Tôi nghĩ, với tất cả sản phẩm, tập đoàn đang sản xuất ra khoảng 70% của chiếc máy bay chiến đấu thể hệ 5, thứ vừa có chuyến bay thử đầu tiên.
Ngay sau chuyến bay thử đầu tiên, mọi người bắt đầu bàn luận không chỉ về độ vượt trội của máy bay này so với máy bay Mỹ (F22), mà còn về thế cân bằng trên bầu trời. Ai sẽ phát hiện ra ai trước, đó là câu hỏi chính trong không chiến hiện đại. Công nghệ tàng hình của máy bay đồng nghĩa với việc máy bay phải phát ra tín hiệu nhiệt càng ít càng tốt và phải sử dụng không quá nhiều kim loại. Vì vậy, phần mũi và cánh quạt của động cơ được bọc vật liệu composite.
Nikolay Vimornov, kỹ sư trưởng của công ty “Kompozit”: Lấy những mẫu thử nghiệm đầu tiên của F-22 và F-35 làm ví dụ, chúng ta có thể nói rằng vật liệu composite được sử dụng rất nhiều… hơn 40%. Và chúng tôi có thể chắc chắn rằng trong chiếc máy bay tương lai của chúng ta, những vật liệu như vậy cũng sẽ được dùng nhiều không kém.
Tại công ty “Tekhnologia”, 1 loại vật liệu carbon-nhựa đang được phát triển cho chiếc máy bay chiến đấu thế hệ 5.
Chúng ta dùng các mối nối bằng composite, không phải các mối nối kim loại, thứ ở phương Tây họ phải dùng hợp kim inva, một thứ rất đắt để tạo ra. Và tại sao họ dùng invar? Vì họ cần chỉ số giãn nở cực nhỏ. Trong khi đó mối nối bằng composite nhẹ hơn và đáp ứng được các yêu cầu về giãn nở.
Khi 2 chiếc máy bay tàng hình giao chiến, máy bay nào có radar tốt hơn sẽ thắng.
Vladimir Zagorodniy: Kỹ sư thiết kể trưởng. Trưởng phòng của Viện nghiên cứu dụng cụ khoa học V.V.Tikhomirov: “Nếu chúng ta xem chỉ số “sigma” đó của 2 chiếc máy bay, 1 của địch 1 của ta, là tương đương ở tầm 1m, thì. Vâng, vâng, chúng ta có thể chống lại các máy bay như thế. Tôi tin chúng ta sẽ thắng được”
“Sigma” là một chỉ số chỉ ra khả năng tàng hình của máy bay, hay chính là độ phản xạ sóng của máy bay. “Sigma” càng nhỏ, phát hiện máy bay càng khó
“Ở đây chúng ta có thể thấy ngay trước mặt là… bé cưng của chúng ta”
Vladimir Zagorodniy dành cái nhìn trìu mến cho sản phẩm của công ty ông: chiếc radar cho máy bay mới. Phía bên trong, nó có hơn 1500 bộ phận thu-phát nhỏ. Công nghệ được gọi là AFAR, tức radar quét điện tử chủ động (cái này em chẳng biết dịch sao cho vừa tai)
Oleg Alexeev, phó giám đốc viện nghiên cứu dụng cụ khoa học V.V.Tikhomirov: “AFAR là mắt và tai của Radar, đặc biệt là radar cho máy bay thế hệ 5. Nó khác so với các ăng ten thụ động ở cơ chế hoạt động. Mỗi kênh của ăng ten đều có bộ khuếch đại sóng.”
Ăng ten thụ động không thể kiểm soát được chùm sóng của nó. Để quét và tìm mục tiêu, radar phải xoay. Máy bay chiến đấu thế hệ 5 có radar đứng yên 1 chỗ. Việc quét và tìm mục tiêu được thực hiện bởi chính các luồng sóng. Nếu máy bay địch bị phát hiện, có cố gắng xoay trở cũng là vô ích. Cực kỳ khó để  có thể thoát được sự kiểm soát của các radar kiểu này. Và T-50 sẽ có 5 radar, 1 ở trước và 2 radar “AFAR” ở 2 bên và 1 cặp radar dùng sóng có bước sóng cỡ decimet ở 2 cánh. Ngay lúc này ở viện Tikhomirov, các nhà khoa học đang thực hiện thử nghiệm, trong đó radar theo dõi 20-30 mục tiêu cùng lúc. Tiềm năng của AFAR có thể là vài thập kỷ tiếp theo.
“Thứ chúng ta đang đưa vào máy bay này, tôi chưa hề thấy ở Raptor, hay cả chiếc F-35 mới”
Trước khi T-50 xuất hiện, F-22 được xem là bất khả chiến bại. Quan điểm thiết kế của nó là tránh bị phát hiện bởi radar mặt đất. Quan điểm thiết kế của máy bay Sukhoi là phát hiện Raptor trước và tiêu diệt nó có hiệu quả ở tầm gần. Để tăng sự linh động, máy bay của chúng ta được trang bị động cơ có khả năng điều chỉnh hướng của luồng khí phản lực
Ilia Fedorov, giám đốc của NPO “Saturn”, phó giám đốc của UK “ONTK”: “Tất nhiên nó sẽ có sức mạnh và đặc tính kỹ thuật khác. Tất nhiên nó sẽ có hệ thống điều chỉnh khác. Nhiều giải pháp kỹ thuật hiện đại đã được áp dụng vào trong động cơ này dẫn tới những đặc tính kỹ thuật vượt trội về sức mạnh và độ tiêu hao nhiên liệu. Nhưng điều quan trọng nhất là, như tôi đã nói, chính là hệ thống điều chỉnh hoàn toàn mới”
Động cơ mới của NPO “Saturn” là sản phẩm của nhà máy “117.” Nó là trái tim của máy bay Su-35. Đây là cảnh thử nghiệm động cơ ở Ribinsk. Động cơ của máy bay chiến đấu thế hệ 5 vẫn đang tiếp tục được hiện đại hoá nhằm tăng tuổi thọ và sức mạnh. Nhưng chỉ từ chuyến bay đầu tiên đã có thể thấy sức mạnh của nó. Máy bay có thể cất cánh gần như thẳng đứng. Máy bay cũng có khả năng tăng vận tốc lên siêu thanh mà không cần dùng đến afterburner. Một trong những tiêu chí quan trọng của máy bay chiến đấu thế hệ 5.
“Không hề có vấn đề gì với việc duy trì tốc độ siêu thanh. Chiếc máy bay này có thể đạt được tốc độ đó. Tất nhiên là sau một quá trình cải tiến và thử nghiệm. Vấn đề nằm ở máy bay chứ không phải động cơ. Ý tôi là động cơ hoàn toàn cho phép thực hiện điều này”. Chiếc máy bay vừa cất cánh khỏi sân bay Komsomolsk On Amur là mẫu đầu tiên. Hình dáng của nó vẫn có thể bị thay đổi. Tuy nhiên những thiết bị, linh kiện và động cơ cho T-50, những thứ đã được thử nghiệm trên mặt đất, sẽ sớm xuất hiện trên bầu trời.
“Đàm phán đã được khởi động và tôi hy vọng một thoả thuận sẽ sớm được ký về việc liên doanh chế tạo máy bay chiến đấu thế hệ 5 giữa Nga và Ấn Độ. Và sau đó chúng tôi sẽ xuất khẩu sang các nước khác”
Có thể F-22 và T-50 sẽ đối đầu nhau trong 1 chuyến bay huấn luyện nào đó. Và lúc đó, chúng ta sẽ biết được ai sẽ là người làm chủ bầu trời.

PTK Sukhoi dự kiến sử dụng các tổ hợp vũ khí đường không KAV (КАВ - Комплекс Авиационного Вооружения) như pháo đối không bắn nhanh, tên lửa đối không, tên lửa đối đất và bom thông minh phát triển cho đề án PAK FA trên mẫu máy bay tiêm kích T-50. Các tổ hợp vũ khí đường không bao gồm:

- Tổ hợp tên lửa đối không tầm ngắn RVV-MD (РВВ-МД - Ракета “Воздух-Воздух” Малой Дальности)

- Tổ hợp tên lửa đối không tầm trung RVV-SD (РВВ-СД - Ракета “Воздух-Воздух” Средней Дальности)

- Tổ hợp tên lửa đối không tầm xa RVV-BD (РВВ-БД - Ракета “Воздух-Воздух”  большой дальности)

- Tổ hợp pháo đối không bắn nhanh AAP (ААП - Авиационная Автоматическая Пушка)

- Tổ hợp tên lửa chống radar PTLR (ПРЛР — Противорадиолокационная Ракета)

- Tổ hợp tên lửa chống hạm PKR (ПКР -  Противокорабельная Ракета)

- Tổ hợp tên lửa đối đất có điều khiển (Тактическая управляемая ракета "воздух-земля")

- Tổ hợp bom có điều khiển UAB (УАБ - Управляемая Авиационная Бомба)

Theo thiết kế, PAK FA T-50 có 16 mấu treo mang 7.500 kg vũ khí, trong đó 3.000 kg vũ khí được gắn trong 10 mấu treo bố trí tại 2 khoang quân giới phía bụng và 2 khoang quân giới khí động phía gốc cánh, 4.500 kg vũ khí còn lại được phân bổ cho 4 mấu treo dưới cánh (2 mấu mỗi cánh) và 2 mấu treo dưới bụng ống thu khí (1 giá treo mỗi ống).


Các mấu treo nêu trên dùng để gắn các kết cấu mang phóng vũ khí đường không gồm: Giá đẩy thả vũ khí đường không AKU (АКУ - Авиационное Катапультное Устройство), Ray phóng vũ khí đường không APU (АПУ - Авиационное Пусковое Устройство), Giá đa năng đẩy thả vũ khí đường không từ khoang quân giới UVKU (УВКУ - Универсальное Внутрефюзеляжное Катапультное Устройство) hoặc loại giá treo nhiều bom MBDZ (МБДЗ - Многозамковый Балочный Держатель). Loại giá đa năng UVKU gồm 2 loại là UVKU-50L (УВКУ-50Л) dùng để gắn vũ khí có khối lượng tới 300 kg, còn loại UVKU-50U (УВКУ-50У) dùng để gắn vũ khí có khối lượng tới 700 kg. Tuỳ theo vị trí mấu treo và chủng loại vũ khí đường không trong từng phi vụ mà T-50 sử dụng kết cấu mang phóng phù hợp.

Đề án PAK FA T-50 sử dụng tổ hợp tên lửa đối không tầm ngắn RVV-MD cho nhiệm vụ tự vệ trong không chiến tầm gần và chống các mục tiêu đường không.

Theo yêu cầu tính năng kĩ chiến thuật TTZ của tổ hợp tên lửa đối không tấm ngắn phát triển cho hệ thống tiêm kích thuộc đề án PAK FA, tổ hợp tên lửa RVV-MD phải có các tính năng chiến thuật sau:
- Khả năng tiêu diệt các mục tiêu có tính năng cơ động siêu linh hoạt và mức độ bức xạ hồng ngoại thấp;
- Khả năng kháng lọc nhiễu quang điện tử và chống mồi bẫy hồng ngoại;
- Khả năng tổ hợp đồng bộ với các hệ thống trinh sát quang học, trinh sát điện từ và bắt bám mục tiêu sau khi phóng;
- Khả năng phóng được từ mọi hướng tới mọi phía của mục tiêu;
- Thiết kế cánh gấp gọn để gắn trong khoang quân giới khí động gốc cánh.

Đáp ứng các tính năng nêu trên, tổ hợp tên lửa đối không RVV-MD gồm các vũ khí và khí tài chiến đấu độc lập hoặc dùng chung với các tổ hợp vũ khí khác như sau:
- Khí tài trinh sát: gồm các hệ thống radar quét mảng pha điện tử chủ động, hệ thống khí tài quang điện tử OLS-50M và hệ thống ngắm bắn qua mũ công tác dùng đồng bộ phần tử phóng ở chế độ đạn tên lửa xác nhận phần tử trước khi phóng, hoặc cung cấp phần tử cho hệ thống máy tính điều khiển đạn tên lửa bay tới điểm tự bắt bám mục tiêu ở chế độ đạn tên lửa xác nhận phần tử sau khi phóng;
- Đạn tên lửa có đầu tự dẫn hồng ngoại 2 băng sóng có góc quét lệch trục lớn và khả năng bắt bám mục tiêu từ mọi phía;
- Khí tài tính toán và điều khiển đạn tên lửa ở chế độ xác nhận mục tiêu sau khi phóng;
- Bệ phóng và thiết bị phục vụ phóng.

Phục vụ đề án PAK FA, Công ty cổ phần Phòng thiết kế quốc gia về máy công cụ Vympel mang tên I.I. Toropov (ОАО Государственное машиностроительное конструкторское бюро "Вымпел" им. И.И.Торопова) đưa ra 2 đề án tổ hợp tên lửa RVV-MD là: RVV-MD theo mã thiết kế K-MD có mã chế tạo theo sản phẩm mẫu 300 (dự kiến hoàn tất thử nghiệm vào năm 2013) và sản phẩm mẫu 760, và RVV-MD theo mã thiết kế K-74 có mã chế tạo theo sản phẩm 72M (phát triển từ tổ hợp tên lửa đối không tầm ngắn R-73M). Hiện các thông tin về RVV-MD theo mã thiết kế K-MD đang được bảo mật nghiêm ngặt, trong khi RVV-MD theo mã thiết kế K-74 được công khai để khai thác thị trường xuất khẩu.


Phần sau: Tổ hợp tên lửa đối không tầm ngắn RVV-MD theo mã thiết kế K-74

Hiện nay, Tổng công ty cổ phần các tổ hợp tên lửa chiến thuật (ОАО Корпорация "Тактическое ракетное вооружение") cùng đơn vị thành viên là Công ty cổ phần Phòng thiết kế quốc gia về máy công cụ Vympel mang tên I.I. Toropov là tổ hợp nhà thầu được giao phát triển tổ hợp tên lửa đối không tầm ngắn RVV-MD theo mã thiết kế K-74 để trang bị cho hệ thống máy bay tiêm kích PAK FA.


Theo kế hoạch của VVS Nga thì tới năm 2013, RVV-MD theo mã thiết kế K-74 có mã chế tạo theo sản phẩm 72M sẽ trải qua kì thử nghiệm toàn diện để đánh giá khả năng đáp ứng tính năng kĩ chiến thuật của tổ hợp RVV-MD PAK FA. Nếu vượt qua kì kiểm tra đánh giá này, RVV-MD K-74 mới được cấp mã trang bị cụ thể và cho phép sản xuất lô nhỏ để trang bị thí điểm kèm máy bay.

Trong giải trình luận chứng TTZ của tổ hợp nhà thầu, RVV-MD K-74 có các tính năng kĩ chiến thuật tiên tiến đáp ứng TTZ RVV-MD PAK FA của VVS. Tuy nhiên, phía tổ hợp nhà thầu cũng cẩn thận tuyên bố rằng RVV-MD K-74 cũng chỉ là bước đệm trước khi tổ hợp nhà thầu hoàn tất thử nghiệm loại RVV-MD K-MD tiên tiến hơn. Khi đó, loại RVV-MD K-74 nếu được chấp nhận trang bị sẽ trở thành tổ hợp tên lửa dự phòng của VVS Nga và là tổ hợp tên lửa đối không tầm ngắn chính của đề án T-50UB/FGFA hợp tác với Ấn độ, đồng thời dùng riêng cho thị trường xuất khẩu.

Thông số kĩ chiến thuật của RVV-MD K-74:

Tầm phóng tối thiểu (Минимальная дальность пуска): 0,3 km
Tầm phóng tối đa đối với mục tiêu bay hướng vào (Максимальная дальность пуска): 40 km
Tầm phóng ngược tối đa từ máy bay mang đối với mục tiêu đang truy đuổi (Дальность обратного пуска в заднюю полусферу носителя): 12 km
Độ cao mục tiêu trong tầm phóng đẳng cao hiệu quả của đạn tên lửa (Высота полета цели): từ 0,02 km tới 20 km
Lệch trần phóng đạn tối đa giữa máy bay mang tên lửa và mục tiêu (Разница потолков цели и перехватчика): 12 km
Cơ động quá tải của mục tiêu (Максимальная перегрузка цели): 12 g
Tốc độ tối đa của mục tiêu (Максимальная скорость цели): 2.500 km/giờ
Cơ động quá tải của đạn tên lửa (Максимальная эксплуатационная перегрузка): 40 g
Góc chùm quét lệch trục tối đa của đầu tự dẫn (Углы целеуказания): ± 60 độ
Khối lượng đạn phóng (Стартовая масса): 106 kg
Khối lượng đầu đạn (Масса боевой части): 8 kg
Loại ray phóng (Тип пускового устройства): ray phóng P-72-1D (P-72-1BD2) cải tiến có tính năng thả bỏ đạn trong trường hợp nguy cấp hoặc thả phóng ngược đạn khi bị đối phương truy đuổi
Loại đầu tự dẫn (Тип головки самонаведения): đầu tự dẫn hồng ngoại thụ động 2 băng sóng bắt bám mục tiêu từ mọi phía
Loại đầu đạn (Тип боевой части): đầu nổ thanh giăng
Loại ngòi nổ (Тип взрыватели): cận đích vô tuyến (RVV-MD) hoặc cận đích lade (RVV-MDL)
Loại động cơ (Тип двигатели): động cơ thuốc phóng rắn đốt duy trì có cánh lái lực đẩy
Kích cỡ đạn tên lửa (Габаритные размеры):
- Chiều dài (Длина): 2920 mm
- Đường kính thân (Диаметр корпуса): 170 mm
- Sải cánh ổn hướng đuôi đạn (Размах крыла): 510 mm
- Sải cánh điều hướng đầu đạn (Размах стабилизаторов): 385 mm


Phần sau: Tổ hợp tên lửa đối không tầm ngắn RVV-MD theo mã thiết kế K-MD

Một bài viết từ báo quân đội nhân dân, mời các bác tham khảo thêm!






Trở lại với  T-50. Dưới đây là một số những phỏng đoán về vị trí và kích thước của các khoang vũ khí kín. Vũ khí treo dưới cánh là một nguồn phản xạ radar lớn cần phải được loại trừ, do đó các máy bay tàng hình đều cần có các khoang chứa vũ khí kín đặt bên trong thân máy bay. Xin lưu ý lần nữa là các con số và hình ảnh này đều là phỏng đoán và không phải là thông tin chính thức.
(http://i931.photobucket.com/albums/ad151/minhtung-05/T-50bayposition.jpg)

Theo đó, T-50 có 2 khoang vũ khí chính nằm giữa 2 khoang động cơ, có thể chứa khoảng 4 tên lửa không đối không tầm xa, và 2 khoang vũ khí phụ nằm ở 2 chi tiết dạng hình nêm ở rìa phần mở rộng của gốc cánh dùng cho các tên lửa tầm gần.
(http://i931.photobucket.com/albums/ad151/minhtung-05/T-50secondbay.jpg)
So sánh với F-22, một điều đáng chú ý là cửa khoang vũ khí của T-50 không có dạng răng cưa, có thể sẽ làm tăng diện tích phản xạ radar đáng kể khi mở cửa khoang.
(http://i931.photobucket.com/albums/ad151/minhtung-05/t-50weaponbays.jpg)
Một vấn đề lớn khi xét đến khả năng tàng hình của máy bay là khả năng 'giấu' đi bề mặt động cơ phản lực. Một trong những nguồn gốc chính của việc các máy bay thuộc thế hệ thứ 4 có diện tích phản xạ radar lên đến 2 con số (như F-15, Su-27) là do các động cơ nằm trực diện với các cửa hút gió lớn. Để ngăn chặn sóng radar phản xạ vào bề mặt kim loại của động cơ, có 2 phương pháp chính là dùng một bộ chặn radar đặt ở cửa hút gió, hoặc thiết kế ống dẫn không khí (từ cửa hút gió tới động cơ) dạng cong sao cho từ cửa hút gió không thể nhìn thấy động cơ. Hoặc có thể kết hợp cả 2 cách trên.
(http://i931.photobucket.com/albums/ad151/minhtung-05/s-duct.jpg)
SR-71, F-117A, X-32 (mẫu đã cạnh tranh và thất bại trước mẫu X-35 mà sau này thành F-35), F-18E/F Super Hornet tiêu biểu cho việc sử dụng bộ chặn radar đặt ở cửa hút gió. Bộ chặn của F-117A gồm một tấm che dạng lưới bao phủ toàn bộ bề mặt của cửa hút gió. Khi được kết hợp với các bề mặt phẳng của thân máy bay, sẽ tạo thành một bề mặt dẫn điện đồng nhất cho phép sóng radar 'chảy' quanh bề mặt máy bay và thoát ra phía sau. Thiết bị chặn của X-32 được thiết kế thành 1 phần của bề mặt động cơ, còn của F-18E/F là một bộ phận tách rời đặt trước động cơ, và có kết hợp với ống dẫn khí hơi cong.
(http://i931.photobucket.com/albums/ad151/minhtung-05/f-22mainweaponbay.jpg)
Nhược điểm của việc dùng bộ chặn là nó ảnh hưởng đến dòng không khí vào động cơ và do đó làm giảm hiệu năng của động cơ. Nó cũng tốn kém trong việc chế tạo, bảo trì. Và nếu vì một lí do nào đó như va chạm với chim chóc, đất đá trong quá trình cất hạ cánh, và thiết bị hư hỏng, cũng có thể làm giảm đáng kể tính năng tàng hình. Ngoài ra, nó cũng chỉ được dùng khi không thể che giấu toàn bộ động cơ.
Cách triệt để hơn là thiết kế ống dẫn không khí dạng cong sao cho toàn bộ động cơ được che kín từ bên ngoài. Ví dụ tiêu biểu nhất là F-22. Khi nhìn vào hình chụp phần bụng máy bay, ta có thể thấy động cơ và cửa hút gió dường như thẳng hàng với nhau.
(http://i931.photobucket.com/albums/ad151/minhtung-05/t-50vsyf23.jpg)

Tuy nhiên khi nhìn kỹ vào bên trong cửa hút gió, có thể thấy rõ ống dẫn khí cong hẳn vào phía trong (đồng thời nó cũng nhường chỗ cho khoang vũ khí phụ mà ta cũng có thể thấy rõ trong hình). Sau đó ống dẫn khí sẽ cong lại ra ngoài và nối vào động cơ.
(http://i931.photobucket.com/albums/ad151/minhtung-05/T-50front.jpg)

F-22 có thể áp dụng cách này là do, như đã trình bày ở bài trước, nó có một thiết kế hoàn toàn hợp nhất giữa thân, cánh, phần diện tích mở rộng…do đó có đủ không gian bên trong để gắn ống dẫn cong (theo chiều ngang). Một ví dụ khác là YF-23, như trong hình dưới (so sánh với T-50 phía trên). YF-23 giấu động cơ theo chiều dọc (Typhoon cũng áp dụng cách này). Có thể thấy rõ trong khi cửa hút gió nằm dưới cách thì toàn bộ động cơ nằm phía bên trên.
(http://i931.photobucket.com/albums/ad151/minhtung-05/T-50falseblueprint.jpg)
Bản thân T-50 do vẫn dựa vào thiết kế của Su-27, với 2 khoang động cơ tách biệt và gắn dướ cánh thay vì hợp nhất với thân, do đó không có đủ không gian để thực hiện việc giấu theo chiều ngang như F-22. Động cơ của nó cũng không đặt đủ cao (ít nhất 1 nửa nằm bên dưới cánh cùng với cửa hút gió) để che theo chiều dọc. Có lẽ vẫn còn 1 phần diện tích bề mặt động cơ sẽ đối diện với cửa hút gió. Khi đó Sukhoi sẽ phải sử dụng bộ chặn sóng radar.
(http://i931.photobucket.com/albums/ad151/minhtung-05/T-50bayposition.jpg)

Theo:  Ky thuat - Cong nghe Quan su http://ktcnqs.blogspot.com/#ixzz0gnfL4FEa

Bên cạnh tổ hợp RVV-MD dùng mẫu đạn theo mã thiết kế K-74, tổ hợp nhà thầu gồm Tổng công ty cổ phần các tổ hợp tên lửa chiến thuật và Công ty cổ phần Phòng thiết kế quốc gia về máy công cụ Vympel mang tên I.I. Toropov đang tiếp tục hoàn thiện tổ hợp RVV-MD dùng mẫu đạn mới. Hiện có 2 mẫu đạn tên lửa ứng cử viên cho mẫu đạn RVV-MD mới đang đồng thời được các ban thiết kế khác nhau của Vympel phát triển là mẫu đạn K-MD theo mã sản phẩm 300 (K-MD-300) và mẫu đạn K-MD theo mã sản phẩm 760 (K-MD-760).

Mẫu đạn K-MD theo mã sản phẩm 760

Mẫu đạn K-MD theo mã sản phẩm 760 là quá trình hiện đại hoá mẫu đạn K-74M theo các tiêu chí TTZ của RVV-MD phát triển cho Đề án PAK FA. Nói cách khác, K-MD chính là bản nâng cấp lần 2 của mẫu đạn K-74 theo tiêu chí RVV-MD và là cách tiếp cận an toàn, bài bản của Vympel nói riêng, tổ hợp nhà thầu nói chung trong việc cung cấp tổ hợp tên lửa tầm ngắn cho Đề án PAK FA.

Mẫu đạn K-MD-760 giữ lại hầu hết các tính năng chiến thuật và hình dáng bề ngoài của mẫu đạn K-74, đồng thời bổ sung một số đặc điểm kĩ thuật mới:

- Đạn có đầu tự dẫn hồng ngoại thụ động nhiều băng sóng (gồm 2 băng sóng cận hồng ngoại và hồng ngoại băng giữa kết hợp với 1 băng sóng tử ngoại) dùng công nghệ tạo ảnh nhiệt trên mảng tiêu diện và xử lí hình ảnh dạng ma trận, đồng thời mở rộng góc quét lệch trục thêm ± 20 độ so với mẫu đạn K-74. Với đầu tự dẫn hồng ngoại cải tiến vừa nêu, mẫu đạn K-MD-760 có khả năng bắt bám mục tiêu từ mọi phía, tăng cường khả năng kháng lọc nhiễu và tránh mồi bẫy hồng ngoại, kết hợp giữa tín hiệu ảnh số mục tiêu với phần tử trong bộ nhớ máy tính phần tử của đạn để nhận diện và tái nhận diện mục tiêu trong chế độ xác nhận phần tử sau khi phóng.

- Đạn sử dụng hệ thống điều khiển tích hợp dẫn đường quán tính, điều khiển và cập nhật phần tử ở pha giữa, tự dẫn hồng ngoại thụ động nhiều băng sóng ở pha cuối. Hệ thống điều khiển tích hợp cho phép đạn tối ưu quĩ đạo và tầm phóng ở chế độ xác nhận phần tử sau khi phóng.

- Đạn sử dụng động cơ thuốc phóng rắn lõi kép đốt 2 chế độ 516-IM kết hợp với 4 cánh lái lực đẩy. Động cơ kiểu mới cho phép đạn tăng tầm nhờ tối ưu quĩ đạo phóng, đồng thời đảm bảo tích luỹ tốc độ sau cơ động giữa pha và duy trì tốc tiếp cận mục tiêu lớn tại pha cuối.

Mẫu đạn K-MD theo mã sản phẩm 300

Mẫu đạn K-MD-300 là cách tiếp cận mới về thiết kế khí động so với mẫu đạn K-MD-760 nói riêng và các thiết kế tổ hợp tên lửa đối không tầm ngắn của Vympel nói chung. Nhờ cải tiến thiết kế khí động nên đạn có tầm phóng lớn hơn K-MD-760 và được xếp vào nhóm tổ hợp tên lửa đối không tầm ngắn/trung RVV-MD/SD.


Mẫu đạn K-MD-300 có các tính năng kĩ chiến thuật của K-MD-760 cùng một số cải tiến kĩ thuật như sau:

- Đầu tự dẫn hồng ngoại thụ động của đạn mở rộng góc quét lệch trục thêm ± 10 độ so với mẫu đạn K-MD-760.

- Hệ thống cánh điều hướng/ổn hướng: Không dùng các cụm cánh ổn hướng/điều hướng phía mũi dù vẫn duy trì 4 cánh tấn cho hệ thống dẫn đường quán tính; sử dụng 4 cánh ổn hướng lớn chạy dọc thân đạn để tăng lực nâng khi đạn bay theo quĩ đạo dẫn đường quá tính; sử dụng 4 cánh điều hướng toàn động kích cỡ nhỏ ở phần đuôi đạn.

- Hệ thống động cơ thuốc phóng rắn lõi kép đốt 2 chế độ có tổng thời gian đốt tới 100 giây (tính cả chế độ chờ chuyển chế độ đốt) cùng 3 cánh lái lực đẩy động cơ.

Hiện tại các thông số tính năng kĩ chiến thuật cụ thể của tổ hợp RVV-MD K-MD vẫn chưa được tổ hợp nhà thầu công bố, ngoại trừ thông tin về tính năng kĩ chiến thuật của nó sẽ vượt xa tổ hợp RVV-MD K-74 nhờ những yếu tố nêu trên.

Phần sau: Tổ hợp tên lửa đối không tầm trung RVV-SD

(http://www.newaustralia.net/images/pak_fa.jpg)

video t-50 bay thử

http://www.youtube.com/watch?v=S67zfmEqGxQ&feature=player_embedded (http://www.youtube.com/watch?v=S67zfmEqGxQ&feature=player_embedded)

Bổ sung tấm hình mẫu ăng ten mảng pha quét điện tử chủ động băng sóng L ở cánh tà trước T-50 PAK FA trưng bày tại MAKS-2009 (ảnh Alexkim dùng lại từ military.tomsk.ru)

(http://military.tomsk.ru/i/284/254/0NEwn.jpg)

Đề án PAK FA T-50 dự kiến sử dụng tổ hợp tên lửa đối không tầm trung RVV-SD để tiêu diệt các mục tiêu đường không của đối phương như máy bay tiêm kích, máy bay cường kích, trực thăng chiến đấu, tên lửa hành trình và các máy bay phục vụ chiến dịch đường không khác, đồng thời dùng tự vệ chống tên lửa đối không của đối phương. 

Theo yêu cầu tính năng kĩ chiến thuật TTZ của tổ hợp tên lửa đối không tầm trung phát triển cho hệ thống tiêm kích thuộc đề án PAK FA, tổ hợp tên lửa RVV-SD phải có các tính năng chiến thuật sau:
- Tiêu diệt các mục tiêu có tính năng cơ động cao từ ngoài tầm nhìn;
- Kháng chế áp điện tử và nhiễu địa vật;
- Mức độ lộ diện hồng ngoại và điện từ thấp;
- Tổ hợp nhiều chế độ điều khiển và dẫn bắn;
- Khả năng phóng được tới mọi phía của mục tiêu;
- Thiết kế cánh gấp gọn để gắn trong khoang quân giới hoặc ống mang phóng treo ngoài.

Đáp ứng các tính năng nêu trên, tổ hợp tên lửa đối không RVV-SD gồm các vũ khí và khí tài chiến đấu độc lập hoặc dùng chung với các tổ hợp vũ khí khác như sau:

- Khí tài trinh sát: gồm các hệ thống radar quét mảng pha điện tử chủ động, hệ thống khí tài quang điện tử OLS-50M trên máy bay mang tổ hợp tên lửa và hệ thống tiếp nhận xử lí phần tử bắn từ các hệ thống trinh sát dẫn bắn hỗ trợ (vệ tinh quân sự, máy bay cảnh giới và chỉ huy đường không, máy bay tiêm kích hiệp đồng và các lực lượng phòng không mặt đất);
- Đạn tên lửa có nhiều chế độ dẫn bắn;
- Khí tài cập nhật phần tử cho đạn tên lửa ở pha giữa;
- Bệ phóng và thiết bị phục vụ phóng bố trí trong khoang quân giới (dự kiến gồm: Giá đa năng đẩy thả vũ khí UVKU hoặc Giá thả nhiều đạn kiểu ổ xoay MKU / МКУ - Многозарядное револьверное Катапультное Устройство), và treo ngoài (Giá thả vũ khí đường không AKU-170E).

Tổng công ty cổ phần các tổ hợp tên lửa chiến thuật và đơn vị thành viên là Công ty cổ phần Phòng thiết kế quốc gia về máy công cụ Vympel mang tên I.I. Toropov là tổ hợp nhà thầu được giao phát triển đề án tổ hợp RVV-SD cho đề án PAK FA T-50. Hiện phía tổ hợp nhà thầu đưa ra cách tiếp cận từng bước cho đề án RVV-SD gồm:

- Bước 1: đề án tổ hợp tên lửa RVV-SD theo mã thiết kế K-77M có mã chế tạo theo sản phẩm 170-1 cho đạn trang bị trong khoang quân giới và sản phẩm 190 cho đạn treo ngoài đã hoàn tất thử nghiệm từ năm 2007;
- Bước 2: đề án tổ hợp tên lửa RVV-SD theo mã thiết kế K-77M2 có mã chế tạo theo sản phẩm 180 trang bị trong khoang quân giới hoặc ống phóng treo ngoài (dự kiến hoàn tất thử nghiệm vào cuối năm nay).
- Bước 3: đề án tổ hợp tên lửa RVV-SD/BD theo mã thiết kế K-77M2-PD có mã chế tạo theo sản phẩm 180-PD trang bị trong khoang quân giới hoặc ống phóng treo ngoài (dự kiến hoàn tất thử nghiệm vào năm 2013)


Bài tiếp: Tổ hợp tên lửa RVV-SD theo mã thiết kế K-77M

Theo thông tin của tổ hợp nhà thầu, tổ hợp tên lửa đối không tầm trung RVV-SD theo mã thiết kế K-77M đã hoàn tất các cuộc thử nghiệm tính năng kĩ chiến thuật từ năm 2007 và sẵn sàng cung cấp cho các loại máy bay tiêm kích thế hệ 4 trở lên của VVS, cũng như cho thị trường xuất khẩu. Đối với đề án PAK FA T-50, mẫu đạn 170-1 và 190 theo mã thiết kế K-77M được xem là bước đệm đáp ứng cơ bản các tính năng kĩ chiến thuật của RVV-SD trước khi tổ hợp nhà thầu hoàn tất thử nghiệm các đạn tên lửa theo mã thiết kế tiên tiến hơn là K-77M2 và K-77M2-PD.


Tổ hợp tên lửa đối không tầm trung RVV-SD theo mã thiết kế K-77M sử dụng mẫu đạn trong khoang 170-1 và mẫu đạn treo ngoài 190 có hình dáng khí động tương tự đạn tên lửa 170 dùng cho tổ hợp tên lửa đối không tầm trung R-77. Cả 2 mẫu đạn 170-1 và 190 đều có thiết kế cánh ổn hướng/điều hướng có thể gấp gọn gồm: 4 cánh ổn hướng chạy dọc thân và 4 cánh lái đuôi dạng mắt lưới.



Thông số kĩ thuật của tổ hợp tên lửa RVV-SD theo mã thiết kế K-77M:

Tầm phóng tối thiểu đối với mục tiêu bay hướng ra (Минимальная дальность пуска в заднюю полусферу цели): 0,3 km
Tầm phóng tối đa đối với mục tiêu bay hướng vào (Максимальная дальность пуска в переднюю полусферу цели): 110 km
Tầm phóng tối đa đối với mục tiêu cơ động cao (Максимальная дальность пуска по высокоманевренным целям): 40 km
Độ cao mục tiêu trong tầm phóng đẳng cao hiệu quả của đạn tên lửa (Высота полета цели): từ 0,02 km tới 25 km
Lệch trần phóng đạn tối đa giữa máy bay mang tên lửa và mục tiêu phía trên (Разница потолков цели и перехватчика): 10 km
Cơ động quá tải của mục tiêu (Максимальная перегрузка цели): 12 g
Tốc độ tối đa của mục tiêu (Максимальная скорость цели): 3.500 km/giờ
Xác suất trúng mục tiêu cỡ máy bay tiêm kích (Вероятность поражения цели типа "истребитель"): 0,7
Góc tấn điều hướng hiệu quả của cánh đuôi lưới (Эффективность решетчатых стабилизаторов сохраняется на углах атаки): + 40 độ
Tốc độ tối đa của đạn (Максимальная скорость): 4,5 lần tốc độ âm thanh
Khối lượng đạn phóng (Стартовая масса): 190 kg
Khối lượng đầu đạn (Масса боевой части): 22 kg
Loại giá treo (Тип устройства): Giá thả treo ngoài AKU-17E cải tiến, Giá phóng treo ngoài APU-170, Giá thả đẩy treo trong UVKU-L hoặc Giá thả nhiều đạn treo trong MKU.
Hệ thống dẫn đường (Система наведения): dẫn đường quán tính kết hợp cập nhật phần tử vô tuyến pha giữa và tự dẫn radar chủ động pha cuối.
Loại đầu đạn (Тип боевой части): đầu nổ thanh giăng nhiều đạn vi lượng nổ liều lõm
Loại ngòi nổ (Тип взрыватели): ngòi cận đích lade với khoảng cách biến thiên theo kích cỡ mục tiêu và ngòi chạm nổ tình huống được kích hoạt khi đạn phóng cách máy bay mẹ khoảng 300 m
Loại động cơ (Тип двигатели): động cơ thuốc phóng rắn một chế độ đốt
Kích cỡ đạn tên lửa (Габаритные размеры):
- Chiều dài (Длина): 3.710 mm
- Đường kính thân (Диаметр корпуса): 200 mm
- Sải cánh ổn hướng thân đạn (Размах крыла): 420 mm
- Sải cánh điều hướng đuôi đạn (Размах стабилизаторов): 680 mm
Đường kính thân đạn tên lửa có cánh gấp gọn khi vận chuyển hoặc gắn trên giá (Транспортировочные габариты): 300 mm



Bài tiếp: Tổ hợp tên lửa RVV-SD theo mã thiết kế K-77M2 và K-77M2-PD

Một số hình ảnh sưu tầm về đầu dẫn bắn nhiều chế độ dùng cho tổ hợp tên lửa RVV-AE và RVV-SD-170-1 trưng bày trong các triển lãm hàng không gần đây (nguồn sưu tầm như thể hiện trên ảnh)





 

Hình đồ họa PAK FA T-50-1 (hình Cadder dùng lại từ military.tomsk.ru)

(http://military.tomsk.ru/i/284/254/uM880.jpg)

Cái bảng phía trong có chữ Tiểu Nga nên đề nghị đ/c huyphong xem lại mẫu đạn RVV-MD 300 nhé ;)

Thủ trưởng tinh mắt nhỉ ;D E tìm nhiều nguồn nhưng Nga bảo mật mẫu đạn RVV-MD K-MD-300 ác quá. Nhưng mẫu trên cũng chính là đạn của K-30 (K-MD-300) đấy ạ. Để em tìm thêm thông tin vụ này nhé!

Cái hình minh họa đấy là mẫu đạn đối không tầm ngắn 611 của PTK nhà nước Luch (Ukcraine) đem dự triển lãm AVIASVIT hồi tháng 6/2006 tại Kiev. Chính xác nó là mẫu đạn của tổ hợp K-30 phát triển cho đề án máy bay tiêm kích PMFI của Liên-xô. Sau thời LX, Luch của Tiểu Nga và Vưmpel của Đại Nga tiếp tục phát triển các tổ hợp tên lửa mới dựa trên K-30 là I-611 (Tiểu Nga) và I-300 (Đại Nga).

Tính năng và thiết kế 2 đạn trên gần như nhau nhưng vẫn có khác biệt:

- Đạn 611 vẫn có 4 cánh lái lực đẩy ở bọng xả như đạn 760 của Vưmpel, trong khi đạn 300 chỉ có 3 cánh lái.

- Đạn 611 gắn trên giá phóng treo dưới cánh do chính Luch phát triển, trong khi đạn 760 và 300 thiết kế để gắn trong khoang.

- Đạn 611 chưa có chế độ phóng ngược như các đạn thế hệ mới của Nga.

Đ/c huyphongssi vào trang này tìm hiểu thêm: www.luch.kiev.ua

Đuôi của đạn 611:
(http://sistemadearmas.sites.uol.com.br/aam/k30gramtvc.jpg)

Em đã đọc và xác nhận đúng như thủ trưởng nói. Dù sao em thấy 4 cánh lái lực đẩy của đạn 300 có thiết kế khác với 4 cánh lái lực đẩy của đạn 760.

Cảm ơn thủ trưởng đã nhắc và đề nghị thủ trưởng sửa giúp em phần phụ chú cho mẫu đạn RVV-MD-300.

Tổ hợp tên lửa đối không tầm trung RVV-SD theo mã thiết kế K-77M2 (mẫu đạn 180) và mã thiết kế K-77M2-PD (mẫu đạn 180-PD) là các bước phát triển kế tiếp nhằm đáp ứng hoàn toàn tiêu chí kĩ chiến thuật của tổ hợp RVV SD dùng cho đề án PAK FA T-50.

Mẫu đạn RVV-SD theo mã sản phẩm 180 (tổ hợp K-77M2):

Mẫu đạn RVV-SD theo mã sản phẩm180 (RVV-SD-180) có các tính năng kĩ chiến thuật tối thiểu như mẫu đạn 170-1 (K-77M) và một số nâng cấp như sau:

- Sử dụng thiết kế cánh lái đuôi toàn động kích cỡ nhỏ kiểu truyền thống (bỏ thiết kế cánh đuôi lưới) nhằm giảm lộ diện điện từ thụ động;

- Sử dụng động cơ thuốc phóng rắn thế hệ mới có chế độ đốt điều xung nhờ máy khí hóa thuốc phóng nhằm tăng tầm phóng tối ưu khi đạn hoạt động trong chế độ tự dẫn quán tính. Đây là thế hệ động cơ mới do một đơn vị thành viên của Tổng công ty cổ phần các tổ hợp tên lửa chiến thuật là Công ty cổ phần Phòng thiết kế máy công cụ Iskra mang tên I.I. Kartukov (ОАО Машиностроительное конструкторское бюро “Искра” имени И.И. Картукова) cung cấp.

- Sử dụng hệ thống dẫn bắn tích hợp nhiều chế độ thế hệ mới 9B-1103M-200 do Công ty cổ phần Viện nghiên cứu Moskva AGAT (ОАО Московский научно-исследовательский институт “Агат”) thành viên của Tập đoàn cổ phần Phòng không Almaz-Antey (ОАО Концерна ПВО “Алмаз-Антей”) cung cấp. Đầu tự dẫn 9B-1103M-200 tích hợp chế độ tự dẫn quán tính có cập nhật tham số mục tiêu từ máy bay mẹ ở pha giữa và tự dẫn radar chủ động hoặc dẫn thụ động theo nguồn radar và nhiễu mục tiêu ở pha cuối.  

Mẫu đạn RVV-SD theo mã sản phẩm 180-PD (tổ hợp K-77M2-PD):

Mẫu đạn RVV-SD theo mã sản phẩm 180-PD (RVV-SD-180-PD) là mẫu đạn tăng tầm phóng so với mẫu đạn K-77M2 thông qua:

- Tăng chiều dài thân đạn và khối lượng đạn so với mẫu đạn RVV-SD-180 do tăng lượng thuốc phóng và lắp động cơ tăng tầm kiểu mới của Iskra;

- Sử dụng động cơ thuốc phóng rắn tích hợp phản lực tĩnh thế hệ mới có chế độ đốt điều xung nhờ máy khí hoá thuốc phóng;

- Sử dụng hệ thống dẫn bắn tích hợp nhiều chế độ 9B-1103M-200 cải tiến có chế độ dẫn quán tính kiểu đường đạn treo phía trên mục tiêu trong quá trình hiệu chỉnh vô tuyến đường đạn tên lửa theo các tham số của mục tiêu thay đổi sau khi phóng đạn.

Hiện đạn tên lửa RVV-SD-180 và RVV-SD-180-PD đang trong giai đoạn thử nghiệm cuối nên các thông số kĩ chiến thuật cụ thể vẫn chưa được phía tổ hợp nhà thầu công bố.



Dưới đây là các thông tin và thông số kĩ chiến thuật của hệ thống dẫn bắn tích hợp 9B-1103M-200 trang bị cho mẫu đạn RVV-SD-180:


Nhiệm vụ:

- Tìm kiếm, xác nhận và bám sát mục tiêu được giao xạ kích theo phần tử do hệ thống radar đường không và mặt đất cung cấp;
- Tính toán các tham số mục tiêu được giao xạ kích như góc tà, góc phương vị, tốc độ góc, tốc độ tiếp cận giữa đạn tên lửa và mục tiêu để cung cấp cho hệ thống điều khiển đạn;


Chế độ dẫn bắn:

- Chế độ phóng-quên (режим “пустил-забыл”): các tham số toạ độ, tốc độ, hướng bay và kiểu loại tín hiệu của mục tiêu cũng như toạ độ, tốc độ, hướng bay của máy bay mẹ được hệ thống điều khiển vũ khí trên máy bay mẹ nạp vào máy tính phần tử của hệ thống dẫn đường trên đạn để lái đạn sau khi phóng bay quán tính theo đường đạn dự kiến cho tới điểm mục tiêu nằm trong tầm tự tìm kiếm của radar trên đạn;
- Chế độ dẫn đường quán tính có hiệu chỉnh vô tuyến đường đạn tên lửa sau khi phóng cho tới điểm mục tiêu nằm trong tầm tự tìm kiếm của radar trên đạn;
- Chế độ tái lập trình đạn tên lửa sau khi phóng theo các tham số mục tiêu mới hay theo tham số mục tiêu cũ sau khi áp dụng biện pháp kháng chế áp đạn tên lửa các loại.


Các cấu phần:

- Bộ thu phát tín hiệu và ăng ten
- Bộ xử lí tín hiệu mục tiêu, tham số hiệu chỉnh vô tuyến và máy tính lệnh điều khiển
- Bộ tái lập trình và lập trình đường đạn quán tính


Thông số kĩ chiến thuật:

-Cự li tìm kiếm và xác nhận mục tiêu có diện tích phản xạ điện từ 5 m2 (Дальность захвата цели с ЭОП 5 m^2): 25 km
- Tốc độ xử lí tính toán của máy tính (Быстродействие цифровой вычислительной системы): 50x10^6 lệnh/giây  
- Dung lượng bộ nhớ chỉ đọc cho phép tái lập trình của máy tính (Объем памяти ППЗУ цифровой вычислительной системы): 64K
- Thời gian chuyển chế độ phát khi tim đèn công suất phát được nung sẵn (Время готовности после предварительного включения накала на передатчик): 1 giây
- Khối lượng đầu dẫn không kèm nắp chụp (Масса без обтекателя): 10 kg
- Đường kính (Диаметр): 200 mm
- Chiều dài không kèm nắp chụp (Длина без обтекателя): 400 mm


Bài tiếp: Tổ hợp tên lửa đối không tầm xa RVV-BD

Bộ nhớ chỉ đọc tái lập trình được tiếng Nga gọi tắt là ППЗУ - Перепрограммируемое Постоянное Запоминающее Устройство. ППЗУ tương ứng với thuật ngữ REPROM trong tiếng Anh.

Ở các đạn R-77 (170) cũ cũng đã dùng ППЗУ, nhưng là bộ nhớ chỉ đọc lập trình được/Программируемое Постоянное Запоминающее Устройство. ППЗУ này tương ứng với thuật ngữ PROM trong tiếng Anh.

Hệ thống dẫn đường 9B-1103M-200 dùng bộ nhớ chỉ đọc cho phép tái lập trình như phần bôi đỏ trên thủ trưởng ạ!

Hình đồ họa PAK FA T-50 theo tỉ lệ 1/206 từ 5 góc độ tiếp cận do Yukio Suzuki thực hiện (hình dùng lại từ paralay.iboards.ru)

Một số hình ảnh cắt từ băng hình ngày 1/3/2010 của mẫu thử nghiệm tĩnh của đề án PAK FA Sukhoi có tên T-50-KPO (Т-50 КПО - Конструктивно-подобный образец) dựng trong xưởng thực nghiệm hệ thống của Phòng thiết kế Sukhoi tại Moskva (hình dùng lại từ http://paralay.iboards.ru và http://military.tomsk.ru)

Đề án PAK FA T-50 sử dụng tổ hợp tên lửa đối không tầm xa RVV-BD để tấn công tiêu diệt các mục tiêu bay làm nhiệm vụ phục vụ chiến dịch tấn công hay phòng thủ đường không của đối phương như các loại máy bay trinh sát và chỉ thị mục tiêu, máy bay tiếp dầu, máy bay cảnh giới và chỉ huy đường không, máy bay tiếp sóng và tác chiến điện tử tầm xa.

Theo yêu cầu tính năng kĩ chiến thuật TTZ của tổ hợp tên lửa đối không tấm xa phát triển cho hệ thống tiêm kích thuộc đề án PAK FA, tổ hợp tên lửa RVV-BD phải có các tính năng chiến thuật sau:
- Khả năng tiêu diệt tầm xa tới cực xa các loại mục tiêu đường không được lực lượng máy bay tiêm kích hộ tống và gây nhiễu của đối phương bảo vệ nghiêm ngặt;
- Kháng chế áp điện tử và nhiễu địa vật;
- Mức độ lộ diện hồng ngoại và điện từ thấp;
- Tổ hợp nhiều chế độ điều khiển và dẫn bắn;
- Thiết kế cánh gấp gọn để gắn trong khoang quân giới hoặc ống mang phóng treo ngoài.  


Tổ hợp tên lửa đối không RVV-BD gồm các vũ khí và khí tài chiến đấu độc lập hoặc dùng chung với các tổ hợp vũ khí khác trang bị cho T-50 như sau:

- Khí tài trinh sát: gồm các hệ thống radar quét mảng pha điện tử chủ động, hệ thống khí tài quang điện tử OLS-50M trên máy bay mang tổ hợp tên lửa và hệ thống tiếp nhận xử lí phần tử bắn từ các hệ thống trinh sát dẫn bắn hỗ trợ (vệ tinh quân sự, máy bay cảnh giới và chỉ huy đường không, máy bay tiêm kích hiệp đồng và các lực lượng phòng không mặt đất);
- Đạn tên lửa có nhiều chế độ dẫn bắn;
- Khí tài cập nhật phần tử cho đạn tên lửa ở pha giữa;
- Bệ phóng và thiết bị phục vụ phóng bố trí trong khoang quân giới (dự kiến gồm: Giá đa năng đẩy thả vũ khí UVKU và treo ngoài (gồm cả giá thả ống mang phóng).

Hiện có 2 đề án tổ hợp tên lửa đối không tầm xa RVV-BD (K-37M-810 và KS-172) đang được phát triển để phục vụ đề án PAK FA. Đây là 2 tổ hợp tên lửa đối không tầm xa phát triển cho máy bay tiêm kích thế hệ 4++ được nâng cấp để phục vụ Đề án PAK FA.



Bài tiếp: Tổ hợp tên lửa đối không tầm xa RVV-BD mẫu đạn R-37M-810

Một số hình ảnh dự triển lãm của mẫu đạn R-37-610 tiền thân của mẫu đạn K-37M-610M hay K-37M-810.

Mẫu dựng đúng kích cỡ GVM-610 (Габаритно-весовой макет ГВМ-610) được gắn dưới bụng chiếc máy bay tiêm kích Mig-31M:

(http://www.ausairpower.net/000-R-37-Arrow-2S.jpg)

(http://www.ausairpower.net/000-R-37-Arrow-5S.jpg)

(nguồn ảnh dùng lại từ ausairpower.net)

Tổ hợp tên lửa đối không tầm xa RVV-BD theo mã thiết kế K-37M mẫu đạn 810 (K-37M-810) được tổ hợp nhà thầu gồm Tổng công ty cổ phần các tổ hợp tên lửa chiến thuật và đơn vị thành viên là Công ty cổ phần Phòng thiết kế quốc gia về máy công cụ Vympel mang tên I.I. Toropov phát triển cho Đề án PAK FA T-50 trên cơ sở tổ hợp tên lửa đối không tầm xa theo mã thiết kế K-37M mẫu đạn 610M (K-37M-610M) dự kiến dùng cho Đề án MFI Mig-1.42.

Tương tự nhiệm vụ của tổ hợp K-37M-610M của MFI Mig-1.42, tổ hợp K-37M-810 theo TTZ của RVV-BD trong Đề án PAK FA T-50 được thiết kế cho nhiệm vụ tiêu diệt mục tiêu bay tối quan trọng trong hoạt động tác chiến chiến dịch tấn công hay phòng thủ đường không của không quân chiến thuật đối phương như các loại máy bay trinh sát và chỉ thị mục tiêu, máy bay tiếp dầu, máy bay cảnh giới và chỉ huy đường không, máy bay tiếp sóng và tác chiến điện tử tầm xa. Tính chất và địa bàn hoạt động, mức độ hộ tống bảo vệ của nhóm mục tiêu ưu tiên và môi trường tác chiến của máy bay tiêm kích PAK FA T-50 đặt ra yêu cầu về các đặc tính chiến đấu (đặc biệt là tầm phóng hiệu quả và chế độ dẫn đường) đối với tổ hợp K-37M-810. Tổ hợp K-37M-810 dự kiến trang bị cho PAK FA T-50 là quá trình hoàn thiện tính năng chiến đấu phòng không và chế áp phòng không chiến trường của tổ hợp tên lửa R-37-610 trang bị cho thế hệ máy bay tiêm kích lưỡng nhiệm Mig-31BM và Mig-31M.


Khác với đạn KS-172 RVV-L được thiết kế để treo ngoài, đạn của tổ hợp K-37M-810 được thiết kế để gắn vào giá UVKU-50U trong khoang quân giới nhằm đảm bảo tính năng khí động và tàng hình thiết kế cho máy bay tiêm kích mang trong các phi vụ chế áp phòng không hoặc hộ tống tập kích đường không thọc sâu qua chiến tuyến vào vùng kiểm soát của đối phương. Đạn K-37M-810 có thiết kế khí động tương tự đạn R-37-610 với 4 cánh lái đuôi toàn động có thể gấp gọn và 4 cánh điều hướng ngang thân. Đạn K-37M-810 sử dụng hệ thống dẫn bắn tích hợp kiểu mới 9B-1103M-350/380 tương tự hệ thống dẫn bắn tích hợp của đạn tên lửa đối không tầm trung/trung xa thuộc tổ hợp K-77M2/M2-PD. Để đảm bảo tầm phóng tối đa từ 350 tới 400km đối với mục tiêu bay hướng vào, đạn K-37M-810 sử dụng động cơ thuốc phóng rắn 1 tầng lõi kép đốt chậm 2 chế độ (đạn KS-172 động cơ 2 tầng) và dẫn bắn theo quĩ đạo quán tính treo phía trên mục tiêu có hiệu chỉnh tham số giữa pha theo tình báo từ máy bay mẹ hay hệ thống dẫn đường bên ngoài.


Thông số kĩ thuật của tổ hợp tên lửa RVV-BD theo mã thiết kế K-37M-810:

Tầm phóng tối thiểu đối với mục tiêu bay hướng ra (Минимальная дальность пуска в заднюю полусферу цели): 2,5 km
Tầm phóng tối đa đối với mục tiêu bay hướng vào (Максимальная дальность пуска в переднюю полусферу цели): 400 km
Độ cao mục tiêu trong tầm phóng đẳng cao hiệu quả của đạn tên lửa (Высота полета цели): từ 0,05 km tới 40 km
Cơ động quá tải của mục tiêu (Максимальная перегрузка цели): 4,5 g
Tốc độ tối đa của mục tiêu (Максимальная скорость цели): 3.000 km/giờ
Tốc độ tối đa của đạn (Максимальная скорость): 6 lần tốc độ âm thanh
Khối lượng đạn tên lửa (Стартовая масса): 600 kg
Khối lượng đầu đạn (Масса боевой части): 60 kg
Loại giá treo (Тип устройства): Giá thả đẩy treo trong UVKU-U
Hệ thống dẫn đường (Система наведения): dẫn đường quán tính kết hợp cập nhật phần tử vô tuyến pha giữa và tự dẫn radar chủ động, dẫn thụ động theo nguồn nhiễu hoặc nguồn phát xạ điện từ từ mục tiêu ở pha cuối.
Loại đầu đạn (Тип боевой части): đầu nổ mảnh
Loại ngòi nổ (Тип взрыватели): ngòi cận đích vô tuyến và ngòi chạm nổ tình huống
Loại động cơ (Тип двигатели): động cơ thuốc phóng rắn một tầng lõi kép đốt chậm 2 chế độ
Kích cỡ đạn tên lửa (Габаритные размеры):
- Chiều dài (Длина): 4.200 mm
- Đường kính thân (Диаметр корпуса): 380 mm
- Sải cánh ổn hướng thân đạn (Размах крыла): 700 mm
- Sải cánh điều hướng đuôi đạn (Размах стабилизаторов): 1.120 mm
Đường kính thân đạn tên lửa có cánh gấp gọn khi vận chuyển hoặc gắn trên giá (Транспортировочные габариты): 700 mm


Bài tiếp: Tổ hợp tên lửa đối không tầm trung RVV-BD theo mã thiết kế KS-172

Hình mẫu đạn tên lửa đối không tầm xa R-37-610 và hệ thống dẫn bắn kiểu cũ 9B-1388 tích hợp quán tính (pha đầu)/radar bán chủ động hoặc cập nhật tham số mục tiêu (pha giữa)/radar chủ động (pha cuối).

Hình dùng lại từ www.airwar.ru

Một số hình ảnh về các mẫu đạn tên lửa đối không do các đơn vị thành viên của Tập đoàn Almaz-Antey phát triển từ đạn tên lửa phòng không và đạn tên lửa chống ngầm (KS-172 từ đạn chống ngầm 91RE1/91RTE2 và đạn phòng không 9M83M của MKB Novator; 9M96 và 9M100 phát triển tương ứng từ các đạn phòng không S-400 Triumf của MKB Fakel)

Các mẫu trong ảnh được trưng bày phía trước mẫu Su-35 đời cũ (T-10M-3) trong năm 1996 (ảnh dùng lại từ gulfoil@ttvnol.com)

Một số thông số kĩ chiến thuật của đầu tự dẫn 9B-1103M-350


Hiện Công ty cổ phần Viện nghiên cứu khoa học Agat vùng Moskva thuộc Tập đoàn cổ phần Phòng không Almaz-Antey (ОАО Московский научно-исследовательский институт "Агат" концерна ПВО "Алмаз-Антей") đang phát triển hệ thống dẫn bắn tích hợp đa năng 9B-1103M cỡ 350 mm để cung cấp cho các phòng thiết kế và tổ hợp chế tạo đạn tên lửa chiến thuật, trong đó có các mẫu đạn K-37M-810 và KS-172.



Đầu tự dẫn radar chủ động 9B-1103M đường kính 350 mm (активная радиолокационная головка самонаведения 9Б-1103М (диаметр 350 мм)

Nhiệm vụ:

- Tìm kiếm, xác nhận và bám sát mục tiêu được giao xạ kích theo phần tử do hệ thống radar đường không và mặt đất cung cấp;
- Tính toán các tham số mục tiêu được giao xạ kích như góc tà, góc phương vị, tốc độ góc, tốc độ tiếp cận giữa đạn tên lửa và mục tiêu để cung cấp tham số cho máy tính phần tử tạo lệnh điều khiển đạn;


Chế độ dẫn bắn:

- Chế độ phóng-quên (режим “пустил-забыл”): các tham số toạ độ, tốc độ, hướng bay và kiểu loại tín hiệu của mục tiêu cũng như toạ độ, tốc độ, hướng bay của máy bay mẹ được hệ thống điều khiển vũ khí trên máy bay mẹ nạp vào máy tính phần tử của hệ thống dẫn đường trên đạn để lái đạn sau khi phóng bay quán tính theo đường đạn dự kiến cho tới điểm mục tiêu nằm trong tầm tự tìm kiếm của radar trên đạn;
- Chế độ dẫn đường quán tính có hiệu chỉnh vô tuyến đường đạn tên lửa sau khi phóng cho tới điểm mục tiêu nằm trong tầm tự tìm kiếm của radar trên đạn;
- Chế độ tái lập trình đạn tên lửa sau khi phóng theo các tham số mục tiêu mới hay theo tham số mục tiêu cũ sau khi áp dụng biện pháp kháng chế áp đạn tên lửa các loại.


Các cấu phần:

- Bộ thu phát tín hiệu và ăng ten
- Bộ xử lí tín hiệu mục tiêu, tham số hiệu chỉnh vô tuyến và máy tính lệnh điều khiển
- Bộ tái lập trình và lập trình đường đạn quán tính


Thông số kĩ chiến thuật:

-Cự li tìm kiếm và xác nhận mục tiêu có diện tích phản xạ điện từ 5 m2 (Дальность захвата цели с ЭОП 5 m^2): 40 km
- Tốc độ xử lí tính toán của máy tính (Быстродействие цифровой вычислительной системы): 50x10^6 lệnh/giây 
- Dung lượng bộ nhớ chỉ đọc cho phép tái lập trình của máy tính (Объем памяти ППЗУ цифровой вычислительной системы): 64K
- Thời gian chuyển chế độ phát sau 2 phút nung sẵn tim đèn công suất phát (Время готовности после предварительного включения в течение 2-х минут): 1 giây
- Khối lượng đầu dẫn không kèm nắp chụp (Масса без обтекателя): 13 kg
- Đường kính (Диаметр): 350 mm
- Chiều dài không kèm nắp chụp (Длина без обтекателя): 310 mm

Bài đã dẫn: http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg198008#msg198008

Trước khi cặp động cơ tuốc bin phản lực luồng kép có chế độ đốt tăng lực và lái hướng lực đẩy đa chiều (ТРДДФ - ОВТ - Турбореактивный двухконтурный двигатель с форсажной камерой, с отклоняемым вектором тяги) AL-41F1-117S thử nghiệm được lắp cho mẫu bay thử PAK FA T-50-1, thì một cặp động cơ tuốc bin phản lực luồng kép có chế độ đốt tăng lực và lái hướng lực đẩy hai chiều (ТРДДФ - УВТ - Турбореактивный двухконтурный двигатель с форсажной камерой, с управляемым в двух плоскостях вектором тяги) AL-41F1A được Công ty cổ phần liên hiệp chế tạo khoa học kĩ thuật Saturn (ОАО НПО "Сатурн") chế tạo để thử nghiệm hệ thống điều khiển lực đẩy, vận hành tầng nén thấp áp kiểu mới và hệ thống làm mát cánh nén. Động cơ AL-41F1A có hệ số lực đẩy trên khối lượng riêng (Удельная тяга) là 10 kg lực/1 kg động cơ và có khối lượng nhẹ hơn 15% so với khối lượng động cơ AL-41F tiêu chuẩn.


Động cơ thử nghiệm AL-41F1A được NPO Saturn triển khai chế tạo sau cuộc họp hội đồng kĩ thuật Đề án PAK FA vào ngày 22/12/2006 như một trong các bước phát triển kĩ thuật động cơ cho máy bay tiêm kích thế hệ thứ 5 thuộc Đề án PAK FA theo tiến trình sau: động cơ TRDDF-UVT AL-41F1A (thử nghiệm trên máy bay thí nghiệm hệ thống T-10M-10) -> động cơ TRDDF-OVT AL-41F1-117S (thử nghiệm trên mẫu bay thử nghiệm T-50-1 và dự kiến trang bị cho máy bay tiêm kích T-50 phiên bản chiến đấu đời đầu) --> động cơ TRDDF-OVT AL-41F1-127 (trang bị cho máy bay tiêm kích hoàn thiện thử nghiệm của T-50 trong giai đoạn 2015-2016) ---> động cơ AL-41F1-129 (trang bị cho máy bay tiêm kích phiên bản kíp lái 2 phi công của T-50 sau năm 2020). Động cơ TRDDF-OVT AL-41F1-127 có hệ số lực đẩy trên khối lượng riêng là 11,5 kg lực/1 kg khối lượng động cơ, lực đẩy thô tối đa 11.000 kg lực và lực đẩy ở chế độ đốt tăng lực là 17.500 kg lực. Động cơ TRDDF-OVT AL-41F1-129 có hệ số lực đẩy trên khối lượng riêng là 12,5 kg lực/1 kg khối lượng động cơ, lực đẩy thô tối đa 11.000 kg lực và lực đẩy ở chế độ đốt tăng lực là 19.500 kg lực.



Việc thử nghiệm động cơ TRDDF-UVT AL-41F1A được thực hiện vào ngày 21/1/2010 trên máy bay thử nghiệm hệ thống T-10M-10 (Su-35 đời đầu) mang số hiệu 710 tại Viện thử nghiệm bay mang tên Gromov (Лётно-исследовательский институт имени М. М. Громова) tại sân bay Zhukosky Moskva. Lần thử nghiệm động cơ này đã góp phần quan trọng vào sự thành công của chuyến bay thử nghiệm đầu tiên của mẫu T-50-1 với cặp động cơ TRDDF-OVT AL-41F1-117S diễn ra tại sân bay căn cứ Dzemgi ngày 29/1/2010.  

Các bài liên quan đã đăng:
Tổng quan: http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg198008#msg198008
Thông tin, hình ảnh bổ sung: http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg208864#msg208864

-------

Động cơ TRDDF-OVT AL-41F1-117S dùng cho PAK FA T-50 được thiết kế theo nguyên lí mô đun và là bước phát triển kế tiếp của các dòng động cơ tuốc bin phản lực hiện đại trang bị cho máy bay tiêm kích của Nga.

Quá trình nghiên cứu, thử nghiệm, phát triển, hoàn thiện và chế tạo động cơ dùng cho máy bay tiêm kích T-50 thuộc Đề án PAK FA hiện do nhiều nhà thầu động cơ và linh kiện phụ trách dưới sự điều phối chung của NPO Saturn.


Phụ chú:
- Chữ màu đỏ là đơn vị thầu chính
- Chữ màu đen là đơn vị liên danh
- Chữ màu xám là đơn vị thầu phụ

- ОАО (Открытое акционерное общество): Công ty cổ phần
- ФГУП (Федеральное государственное унитарное предприятие Научно-производственное предприятие): Doanh nghiệp hữu hạn 100% vốn nhà nước cấp liên bang
- ООО (Общество с ограниченной ответственностью): Công ty trách nhiệm hữu hạn
- КДА (коробка двигательных агрегатов): Khối động cơ phát động
- КСА (коробка самолетных агрегатов): Khối truyền động-phát điện
- ТНД (турбина низкого давления): Tuốc bin thấp áp
- ФК (форсажная камера): Buồng đốt tăng lực
- ПРС (поворотное реактивное сопло): Họng xả điều hướng
- ЗПС (задняя полусфера): Phía sau động cơ
- САУ (система автоматического управления): Hệ thống điều khiển tự động
- КНД (компрессор низкого давления): Máy nén thấp áp


Theo hình minh họa từ trái sang theo chiều kim đồng hồ, các đơn vị tham gia phát triển các bộ phận của động cơ dùng cho máy bay tiêm kích PAK FA T-50 như sau:

- Khối động cơ phát động (КДА) và khối truyền động-phát điện (КСА) được cung cấp bởi tổ hợp nhà thầu gồm ФГУП Nhà máy mang tên V.YA. Klimov - (ФГУП "Завод им. В.Я. Климова"), ФГУП chế tạo và khoa học Động cơ (ФГУП НПП Мотор) và ОАО Liên hiệp chế tạo máy vùng Ufa (ОАО "УМПО").

- Khối tuốc bin thấp áp (ТНД), vòi phun nhiên liệu và bệ đỡ trục tuốc bin được cung cấp bởi tổ hợp nhà thầu gồm ОАО “Động cơ hàng không” (ОАО “Авиадвигатель”), ФГУП НПП Мотор, ОАО "Tổ hợp khoa học kĩ thuật động cơ hàng không Liên Hợp" (ОАО "АМНТК Союз") và ОАО "Nhà máy động cơ vùng Perm" (ОАО "ПМЗ").

- Khối buồng đốt tăng lực (ФК) được cung cấp bới tổ hợp nhà thầu gồm ФГУП НПП Мотор, ОАО Chế tạo-Khoa học “Saturn” (ОАО НПО “Сатурн”) và ОАО "УМПО".

- Khối họng xả điều hướng (ПРС) được cung cấp bởi tổ hợp nhà thầu gồm ФГУП "Завод им. В.Я. Климова", ОАО НПО “Сатурн” và ОАО "Nhà máy Tháng 10 đỏ" (ОАО "Завод Красный Октябрь").

- Khối Hệ thống điều khiển tự động (САУ) được cung cấp bởi tổ hợp nhà thầu gồm ОАО НПО “Сатурн”, ОАО “Star” (ОАО "Стар"), ФГУП "Завод им. В.Я. Климова", ОАО "INKAR" (ОАО "ИНКАР") và ООО "Nhà máy cơ điện - Liên hiệp chế tạo thiết bị điện Saratov" (ООО "СЭПО-ЗЭМ").

- Khối thiết bị giảm bức xạ nhiệt phía sau động cơ được cung cấp bởi tổ hợp nhà thầu gồm ОАО НПО “Сатурн”, ФГУП НПП Мотор và ОАО "АМНТК Союз".

- Khối máy nén cao áp, buồng đốt và tuốc bin cao áp được cung cấp bởi tổ hợp nhà thầu gồm ОАО НПО “Сатурн”, ФГУП НПП Мотор và ОАО “Авиадвигатель”.

- Khối máy nén thấp áp (КНД) được cung cấp bởi tổ hợp nhà thầu gồm: ФГУП НПП Мотор, ОАО НПО “Сатурн”, ОАО “Авиадвигатель”, ОАО "АМНТК Союз" và ОАО "УМПО".

Các bài liên quan đã đăng:
Tổng quan: http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg198008#msg198008
Thông tin, hình ảnh bổ sung: http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg208864#msg208864
Động cơ TRDDF-OVT AL-41F1-117S dùng cho PAK FA T-50 (tiếp): http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209126#msg209126

-------

Phòng thiết kế thử nghiệm Lyulka-Saturn (OKB-165) bắt đầu công việc thiết kế thế hệ động cơ tuốc bin phản lực dự kiến trang bị cho đề án Máy bay tiêm kích chiến thuật thế hệ mới PFI từ năm 1985 sau khi TTZ của 2 đề án thành phần là Máy bay tiêm kích chiến thuật đa năng MFI và Máy bay tiêm kích chiến thuật hạng trung SFI được VVS Liên xô thông qua.

Theo cách tiếp cận của OKB Lyulka-Saturn, động cơ tuốc bin phản lực trang bị cho máy bay tiêm kích thế hệ mới MFI và SFI được thiết kế theo nguyên lí động cơ tuốc bin khí cơ sở đa dụng, phát triển trên nền tảng loại động cơ tuốc bin phản lực trang bị cho máy bay chiến đấu đã đem lại thành công cho họ trước đó là AL-31, cùng với các công nghệ vật liệu chế tạo động cơ tiên tiến như gốm chịu nhiệt, sợi các bon, hợp kim boron-nhôm, v.v. Để hoàn chỉnh thiết kế loại động cơ tuốc bin phản lực thế hệ mới, OKB Lyulka-Saturn tiến hành song song các công việc vừa thiết kế vừa thử nghiệm ý tưởng thiết kế trên các phiên bản cải tiến của loại động cơ AL-31 như AL-31FN, AL-31FP và AL-31FU (AL-37FU).


OKB Lyulka-Saturn sử dụng mã thiết kế AL-41F sản phẩm mẫu kiểu 20 (AL-41F-20) cho mẫu động cơ tuốc bin phản lực thử nghiệm đầu tiên. Thực chất, mẫu động cơ AL-41F-20 sử dụng thiết kế của động cơ AL-31F với các chi tiết và linh kiện chế tạo bằng vật liệu mới giúp tăng hệ số lực đẩy trên khối lượng riêng của động cơ lên mức 11/1 (AL-31F là 8/1), tăng nhiệt độ đốt tại lõi động cơ ngang mức 1.600 độ C (AL-31F là 1.350 độ C) và điều khiển động cơ kĩ thuật số (AL-31F sử dụng kĩ thuật điều khiển tương tự).


Giai đoạn 1990 - 1991, mẫu động cơ AL-41F-20 được gắn lên máy bay thử nghiệm hệ thống Tu-16 và Mig-25PD để thực hiện hơn 30 chuyến bay thử nghiệm thông số động cơ tại Viện thử nghiệm bay Gromov. Sau năm 1991, chương trình bị đình lại vì biến động chính trị và khủng hoảng tài chính giai đoạn cuối của Liên xô.

Cuối năm 1998, OKB Lyulka-Saturn tiếp tục đề xuất dòng động cơ AL-41F cho chương trình Máy bay tiêm kích chiến thuật hạng nhẹ LFI sử dụng 1 động cơ tuốc bin phản lực (Sukhoi S-55 và Mig-4.12) và chương trình Máy bay tiêm kích chiến thuật đa năng hạng nhẹ LMFI sử dụng 2 động cơ tuốc bin phản lực (Mig MFI 1.44 và Sukhoi S-37) cho đề án I-21 của VVS Nga. Trong lần chào hàng này, OKB Lyulka-Saturn (từ năm 2001 là Công ty cổ phần Liên hiệp chế tạo-khoa học Saturn – NPO Saturn) đưa ra bản mô tả tính năng kĩ chiến thuật của động cơ tuốc bin phản lực AL-41F1 theo mẫu sản phẩm 117 (AL-41F1-117) được phát triển trên mẫu động cơ AL-41F-20 đã được thử nghiệm trước đó, đồng thời cung cấp khoảng 25 mẫu động cơ AL-41F1-117 cho các mẫu bay thử nghiệm của các phòng thiết kế tham gia Đề án I-21 trong giai đoạn 2000 – 2006. Về cơ bản, động cơ tuốc bin phản lực AL-41F1-117 có kích cỡ và thiết kế tương tự động cơ tuốc bin phản lực AL-31FP trang bị cho máy bay tiêm kích Su-30MKI, nhưng với các chi tiết động cơ được chế tạo từ vật liệu mới. Đây là thế hệ động cơ tuốc bin phản lực điều hướng lực đẩy 2 chiều do NPO Saturn chế tạo.



Cũng trong giai đoạn 2003-2008, NPO Saturn cung cấp 5 động cơ phiên bản nâng cấp của AL-41F1-117 là AL-41F1-117A cho các mẫu bay thử nghiệm Su-35-1 (T-10M-10) số hiệu 710 và Su-37 (T-10M-11) số hiệu 711 của PTK Sukhoi để thử nghiệm hệ thống điều khiển bay kĩ thuật số của máy bay và thử nghiệm vận hành động cơ ở chế độ hành trình trên âm. Kết quả thử nghiệm động cơ trên các mẫu bay thử nghiệm Su-35-1 và Su-37 đã giúp NPO Saturn thực hiện các cải tiến nhỏ trên động cơ AL-41F1-117A để cho xuất xưởng phiên bản động cơ tuốc bin phản lực thương mại AL-41F1-117S. Cho tới phiên bản thương mại này, động cơ của NPO Saturn vẫn là loại điều hướng lực đẩy 2 chiều nên phải kết hợp với thiết kế bố trí động cơ trục nghiêng và hệ thống điều khiển điện tử phức tạp để tạo chế độ lái hướng lực đẩy 3 chiều cho máy bay. 


Sau khi được chấp nhận phát triển động cơ tuốc bin phản lực cho Đề án PAK FA T-50 vào năm 2006, NPO Saturn đã cùng hàng loạt nhà thầu khác trong đó quan trọng nhất là ФГУП "Завод им. В.Я. Климова" (nay là OAO "Климов") thực hiện cải tiến tính năng vận hành cho động cơ tuốc bin phản lực 117S (tên gọi tạm thời do chưa được đặt mã trang bị và là sản phẩm hợp tác của nhiều nhà thầu cho động cơ AL-41F1-117S trong Đề án PAK FA T-50). NPO Saturn đã chế tạo 2 cặp động cơ theo TTZ 117S của PAK FA là: AL-41F1A PAK FA và AL-41F1-117S PAK FA. Cặp động cơ thử nghiệm AL-41F1A PAK FA được lắp cho máy bay thử nghiệm hệ thống T-10M-10 là bản nâng cấp của động cơ tuốc bin phản lực thương mại AL-41F1-117S theo tiêu chí động cơ dùng cho PAK FA T-50. Cặp động cơ AL-41F1-117S PAK FA được lắp cho mẫu bay thử T-50-1. Cả 2 cặp động cơ này đều đã được tham gia phục vụ bay thử nghiệm trong tháng 1/2010.

Bài tiếp: Cấu tạo động cơ tuốc bin phản lực TRDDF-OVT 117S

Su-35BM bác huyphong hơi  ;)

-----

Các bài liên quan đã đăng:
Tổng quan: http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg198008#msg198008
Thông tin, hình ảnh bổ sung: http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg208864#msg208864
Động cơ TRDDF-OVT AL-41F1-117S dùng cho PAK FA T-50 (tiếp): http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209126#msg209126
Quá trình phát triển động cơ TRDDF-OVT AL-41F1-117S: http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209399#msg209399

-------

Động cơ 117S dùng cho mẫu máy bay tiêm kích thử nghiệm T-50 PAK FA là loại động cơ tuốc bin phản lực luồng kép có buồng đốt tăng lực và lái hướng lực đẩy đa chiều (ТРДДФ - ОВТ: Турбореактивный двухконтурный двигатель с форсажной камерой и отклоняемым вектором тяги) thuộc phân lớp động cơ tuốc bin phản lực 2 trục luồng kép nhiệt độ cao có thiết kế dạng mô đun (высокотемпературный двухвальный двухконтурный двигатель модульной конструкции). Đây là thế hệ động cơ có hệ số lực đẩy lớn hơn 10/1 và có khả năng duy trì hoạt động trong chế độ bay hành trình vượt âm mà không cần sử dụng chế độ đốt tăng lực.


Mẫu động cơ tuốc bin phản lực 117S có thiết kế máy nén kiểu trục-ly tâm và gồm các mô đun kết cấu sau: Khối máy nén thấp áp 3 tầng nén (hệ số nén 4,2) và cụm lá hướng dòng phía ngoài có thể điều chỉnh góc tấn; Khối truyền động-phát điện KSA-50 (КСА-50) và động cơ phát động VK-150 (ВК-150); Khối máy nén cao áp 6 tầng nén (hệ số nén 25) với cánh nén tầng đầu có thể điều chỉnh góc tấn; Khối vỏ ngoài buồng dẫn luồng không qua; Khối buồng đốt; Khối tuốc bin cao áp đơn tầng cùng hệ thống làm nguội; Khối tuốc bin thấp áp đơn tầng cùng hệ thống làm nguội; Khối buồng đốt tăng lực; và khối họng xả điều hướng lực đẩy đa chiều KLIVT.

Số (1) là Cụm lá hướng dòng khí vào có thể điều chỉnh góc tấn (Регулируемый входной направляющий аппарат): bộ phận này giúp loại bỏ hiện tượng hóc khí cho cánh nén ở khối máy nén thấp áp của động cơ. Tuỳ theo tốc độ quay của máy nén mà cụm lá hướng dòng được điều chỉnh để tạo góc tấn tương ứng với dòng khí vào động cơ qua cửa thu khí của máy bay: góc tấn của lá hướng dòng lớn khi tốc độ quay của máy nén nhỏ và ngược lại, góc tấn của lá hướng dòng nhỏ khi tốc độ quay của máy nén lớn. Bộ điều khiển động cơ SAU căn cứ vào cảm biến tốc độ quay và nhiệt độ của máy nén thấp áp để điều khiển góc tấn của cánh lá hướng dòng. Ngoài chức năng điều tiết dòng khí vào theo tốc độ quay của máy nén nhằm tránh hiện tượng hóc khí, cụm lá hướng dòng còn kết hợp với thiết kế kiểu chữ S của ống thu khí để làm giảm tiết diện phản xạ điện từ phía trước của máy bay do cánh nén động cơ gây ra.
  
Số (2) là Khối máy nén thấp áp (Компрессор низкого давления) có thiết kế trục-ly tâm gồm 3 tầng cánh nén. Khối máy nén thấp áp cung cấp dòng khí ở hệ số nén 4,2 cho khối máy nén cao áp và tạo luồng không qua buồng đốt với hệ số phân luồng của động cơ là 0.59/1. Về bản chất khối máy nén thấp áp này tạo thành tính chất của động cơ tuốc bin phản lực quạt nén khi hoạt động giống như một hệ quạt kéo (cánh quạt tạo lực kéo phía trước động cơ) tạo dòng không qua, đồng thời là hệ nén cấp dòng khí nén sơ cấp cho máy nén cao áp của động cơ.

Số (3) là Khối máy nén cao áp (Компрессор высокого давления) có thiết kế 6 tầng cánh nén dọc trục với cánh nén tầng đầu có thể điều chỉnh góc tấn để thay đổi hệ số phân luồng của động cơ. Khối máy nén cao áp cung cấp dòng khí ở hệ số nén 25 cho buồng đốt của động cơ.

Số (4) là Khối dẫn luồng không qua (Наружный контур) gồm các buồng dẫn luồng không qua từ phía ngoài miệng máy nén cao áp đi qua vỏ ngoài buồng đốt (lõi động cơ) tới họng xả luồng không qua để vào buồng đốt tăng lực. Với thiết kế của khối dẫn luồng thông qua, áp lực dòng khí nén thấp áp được bổ sung nhờ trao đổi nhiệt với vỏ ngoài lõi động cơ giúp bổ sung lực đẩy và duy trì nhiệt độ cao ổn định cho khối lõi động cơ.

Số (5) là Khối buồng đốt dạng vành khuyên (Кольцевая камера сгорания) là nơi đốt hỗn hợp gồm khí nén tới từ máy nén cao áp và nhiên liệu cung cấp từ vòi phun để sinh công cho động cơ. Khối buồng đốt dạng vành khuyên còn có thiết kế van dẫn khí nén thứ cấp dùng trộn khí sau cháy để duy trì nhiệt độ ổn định và ở mức chấp nhận được đối với vật liệu chịu nhiệt ở vùng lõi động cơ.

Số (6) là Khối tuốc bin cao áp đơn tầng được làm nguội (Одноступенчатый охлаждаемый турбин высокого давления) là khối thu công từ dòng khí dãn nở sau đốt để chạy máy nén cao áp. Khối tuốc bin cao áp có một tầng cánh tuốc bin được làm mát với thiết kế cánh tuốc bin hỗn hợp chuyển đổi kiểu đẩy xung lực (gốc cánh) - đẩy phản lực (chóp cánh).

Số (7) là Khối tuốc bin thấp áp đơn tầng được làm nguội (Одноступенчатый охлаждаемый турбин низкого давления) là khối thu công từ dòng khí dãn nở sau đốt tới từ buồng đốt sau khi qua tuốc bin cao áp để chạy máy nén thấp áp và bộ truyền động-phát điện của động cơ. Khối tuốc bin thấp áp có một tầng cánh tuốc bin được làm mát với thiết kế cánh tuốc bin kiểu đẩy phản lực.

-----

Các bài liên quan đã đăng:
Tổng quan: http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg198008#msg198008
Thông tin, hình ảnh bổ sung: http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg208864#msg208864
Động cơ TRDDF-OVT AL-41F1-117S dùng cho PAK FA T-50 (tiếp): http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209126#msg209126
Quá trình phát triển động cơ TRDDF-OVT AL-41F1-117S: http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209399#msg209399
Cấu tạo động cơ tuốc bin phản lực TRDDF-OVT 117S (phần 1): http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209443#msg209443

-------

Động cơ 117S dùng cho mẫu máy bay tiêm kích thử nghiệm T-50 PAK FA là loại động cơ tuốc bin phản lực luồng kép có buồng đốt tăng lực và lái hướng lực đẩy đa chiều (ТРДДФ - ОВТ: Турбореактивный двухконтурный двигатель с форсажной камерой и отклоняемым вектором тяги) thuộc phân lớp động cơ tuốc bin phản lực 2 trục luồng kép nhiệt độ cao có thiết kế dạng mô đun (высокотемпературный двухвальный двухконтурный двигатель модульной конструкции). Đây là thế hệ động cơ có hệ số lực đẩy lớn hơn 10/1 và có khả năng duy trì hoạt động trong chế độ bay hành trình vượt âm mà không cần sử dụng chế độ đốt tăng lực.


Số (8') Khối buồng đốt tăng lực (Форсажная камера) là nơi vòi phun nhiên liệu cao áp phun trực tiếp nhiên liệu vào luồng khí cháy không ổn định thoát ra từ tuốc bin để khai thác nhiệt độ, áp suất và lượng ô-xi dư thừa nhằm tạo lực đẩy bổ sung nhất thời cho động cơ. Đối với động cơ thử nghiệm 117S, chế độ đốt nhiên liệu thứ cấp ở buồng đốt tăng lực giúp tăng lực đẩy tức thời của động cơ tới 58%. Buồng đốt tăng lực được sử dụng khi máy bay cất cánh trên đường băng ngắn, khi vào công kích hoặc thoát li mục tiêu hay tăng tốc vượt qua lực cản cận âm khi máy bay chuyển sang chế độ bay hành trình vượt âm.  

Số (9) Khối họng xả kiểu hội tụ-mở rộng có thể điều chỉnh tiết diện với tính năng lái hướng lực đẩy đa chiều (Регулируемое сужающееся-расширяющееся сопло с отклоняемым вектором тяги) là bộ phận lái hướng lực đẩy và điều khiển tốc độ dòng khí tạo lực đẩy theo chế độ hoạt động của động cơ. Động cơ thử nghiệm 117S sử dụng họng xả theo công nghệ lái hướng lực đẩy Klimov - gọi là KLIVT (КЛИВТ - Климовский вектор тяги) khác với các công nghệ họng xả tròn lái hướng lực đẩy hai chiều UVT (УВТ) của các dòng động cơ AL-31 (Su-27M, Su-30, Su-35), AL-41 (Su-37, MFI) kiểu cũ của NPO Saturn, công nghệ họng xả dẹt lái hướng lực đẩy 2 chiều (Плоские сопло с УВТ) của động cơ F100-PW-119 (F-22), hay công nghệ họng xả tròn lái hướng lực đẩy đa chiều của động cơ GE YF-120 (YF-22, YF-23).



Số (10) Vòi phun nhiên liệu (Топливная форсунка) cung cấp nhiên liệu cho buồng đốt dạng vành khuyên của động cơ.

Số (11) Bệ đỡ thân sau động cơ (Задняя опора двигателя)

Số (12) Xi lanh thuỷ lực của họng xả điều hướng lực đẩy (Привод регулируемого сопла с тягами)

Số (13) Trục quay máy nén và tuốc bin thấp áp (Вал ротора низкого давления)

Số (14) Trục quay máy nén và tuốc bin cao áp (Вал ротора высокого давления)



Khối truyền động phát điện КСА và động cơ phát động КДА (khối màu xanh lá cây gắn phía trên vỏ ngoài động cơ trong hình minh hoạ) có chức năng khởi động, duy trì chạy không tải hoặc tắt động cơ chính của máy bay và/hoặc cấp nguồn điện cho các hệ thống điện và thuỷ lực khác của máy bay khi động cơ chính của máy bay ở chế độ không hoạt động. Khi động cơ tuốc bin phản lực chính của máy bay ở chế độ hoạt động, hộp truyền động КСА-117 nhận công từ trục quay máy nén-tuốc bin thấp áp từ phía sau khối máy nén thấp áp để quay tuốc bin bộ phát điện để cấp nguồn điện cho các hệ thống điện thuỷ lực trên máy bay.


Động cơ phát động (турбостартёр) ВК-150 được sử dụng để quay trục quay tuốc bin phát điện khi động cơ chính của máy bay ở chế độ không hoạt động hoặc thông qua bộ truyền động КСА-117 để cấp công quay trục nén thấp áp khi khởi động động cơ. Động cơ phát động ВК-150 là loại động cơ tuốc bin khí dùng chung nhiên liệu với động cơ chính của máy bay và khởi động bằng nguồn điện ắc quy của máy bay.


Các thông số kĩ thuật của động cơ phát động ВК-150:
- Công suất phát động động cơ chính qua khối điều khiển tự động ở độ cao ngang mực nước biển (Мощность в режиме запуска (Н=0, САУ): 160 sức ngựa (117,5 kW)
- Công suất phát động động cơ chính qua khối điều khiển tự động ở độ cao 3,5 km và nhiệt độ 30 độ C (Мощность в режиме запуска (Н=3.5, САУ, +30 C): 110 sức ngựa (80,5 kW)
- Công suất phát điện (Мощность в режиме энергоузла): 107,5 kW
- Khối lượng động cơ (Масса двигателя): 46,5 kg



Khối điều khiển tự động САУ (Система автоматического управления) (màu gan gà như trên hình) có chức năng kiểm soát thông số vận hành của động cơ để kết hợp với các thông số hoạt động của máy bay và lệnh điều khiển của phi công hay máy tính công tác nhằm đưa ra chế độ điều khiển vận hành thích hợp cho động cơ.

Hình đồ họa mẫu bay thử nghiệm PAK FA T-50-1 của Matej Furda đăng trên www.hitechweb.genezis.eu

Tổ hợp tên lửa đối không tầm xa RVV-BD theo mã thiết kế KS-172 được tổ hợp nhà thầu gồm Tập đoàn cổ phần phòng không Almaz-Antey và đơn vị thành viên là Phòng thiết kế thử nghiệm Novator giới thiệu trang bị cho máy bay tiêm kích thuộc Đề án PAK FA T-50. Đây là tổ hợp tên lửa đối không tầm xa được phát triển từ tổ hợp tên lửa phòng không để phục vụ trang bị cho máy bay tiêm kích thế hệ 4+ và chương trình Máy bay tiêm kích chiến thuật đa năng MFI.


Khác với các đơn vị thuộc Tổng công ty cổ phần các tổ hợp tên lửa chiến thuật chuyên nghiên cứu, phát triển và chế tạo các tổ hợp tên lửa đối không và đối đất có tiếng ngay từ thời Liên xô, các đơn vị thành viên thuộc Tập đoàn cổ phần phòng không Almaz-Antey là những đơn vị chỉ chuyên về thiết kế, phát triển các tổ hợp tên lửa phòng không, tổ hợp tên lửa mặt đất và các tổ hợp tên lửa chống hạm cho hải quân. Trước khi quy tụ trong Tập đoàn Almaz-Antey, các phòng thiết kế thử nghiệm liên quan đã có các chương trình thiết kế phiên bản tổ hợp tên lửa đối không và không đối đất, không đối hạm từ các tổ hợp tên lửa phòng không hay tên lửa mặt đất hiện có. Tổ hợp tên lửa đối không tầm xa RVV-BD KS-172 đã được Phòng thiết kế thử nghiệm Novator (OKB-8) phát triển theo xu hướng này.

OKB-8 Novator có phương án thiết kế tổ hợp RVV-BD KS-172 từ các kinh nghiệm thiết kế đạn tên lửa cho tổ hợp tên lửa phòng không lục quân như Buk cải tiến (9K37) và Antey-300 (9K81 S-300V), cũng như tổ hợp tên lửa chống hạm và chống ngầm 91RE1/RTE2. Đạn KS-172 sử dụng 2 tầng gồm: tầng phóng có thiết kế khí động và điều khiển cánh đuôi lưới tương tự tầng phóng đạn chống ngầm 91RE1 của tổ hợp tên lửa chống ngầm Kalibr-PLE, tầng đạn có thiết kế tương tự tầng đạn của đạn phòng không 9M82M của hệ thống S-300VM với khả năng lái hướng lực đẩy thông qua họng xả điều hướng và đầu nổ mảnh định hướng.  


So với tổ hợp RVV-BD K-37M-810, tổ hợp KS-172 được thiết kế để treo dưới cánh máy bay tiêm kích làm nhiệm vụ phòng không chống mục tiêu bay tối quan trọng trong hoạt động tác chiến chiến dịch tấn công đường không của không quân chiến thuật đối phương như các loại máy bay trinh sát và chỉ thị mục tiêu, máy bay tiếp dầu, máy bay cảnh giới và chỉ huy đường không, máy bay tiếp sóng và tác chiến điện tử tầm xa. Tổ hợp KS-172 có tầm phóng chống mục tiêu bay hướng vào tới 400 km và sử dụng hệ thống dẫn bắn tích hợp nhiều chế độ với pha đầu dẫn đạn bay theo quĩ đạo quán tính treo phía trên mục tiêu có hiệu chỉnh tham số giữa pha theo tình báo từ máy bay mẹ hay hệ thống dẫn đường bên ngoài.



Thông số kĩ thuật của tổ hợp tên lửa RVV-BD theo mã thiết kế KS-172:

Tầm phóng tối thiểu đối với mục tiêu bay hướng ra (Минимальная дальность пуска в заднюю полусферу цели): 6,5 km
Tầm phóng tối đa đối với mục tiêu bay hướng vào (Максимальная дальность пуска в переднюю полусферу цели): 400 km
Độ cao mục tiêu trong tầm phóng đẳng cao hiệu quả của đạn tên lửa (Высота полета цели): từ 0,003 km tới 30 km
Cơ động quá tải tối đa của mục tiêu (Максимальная перегрузка цели): 12 g
Tốc độ tối đa của mục tiêu (Максимальная скорость цели): 4.000 km/giờ
Tốc độ tối đa của đạn (Максимальная скорость): 4 lần tốc độ âm thanh
Cơ động quá tải tối đa của đạn (Максимальная перегрезка): 20 g
Khối lượng đạn tên lửa (Стартовая масса): 750 kg
Khối lượng đầu đạn (Масса боевой части): 50 kg
Loại giá treo (Тип устройства): Giá treo ngoài AKU-100
Hệ thống dẫn đường (Система наведения): dẫn đường quán tính kết hợp cập nhật phần tử vô tuyến pha giữa và tự dẫn radar chủ động, dẫn thụ động theo nguồn nhiễu hoặc nguồn phát xạ điện từ từ mục tiêu ở pha cuối.
Loại đầu đạn (Тип боевой части): đầu nổ mảnh định hướng
Loại ngòi nổ (Тип взрыватели): ngòi cận đích vô tuyến và ngòi chạm nổ tình huống
Loại động cơ (Тип двигатели): động cơ thuốc phóng rắn 2 tầng đốt gián đoạn
Kích cỡ đạn tên lửa (Габаритные размеры):
- Chiều dài tổng thể (Длина): 7.400 mm
- Chiều dài tầng phóng (Длина стартового ступена): 1.400 mm
- Chiều dài tầng đạn (Длина маршевого ступена): 6.000 mm
- Đường kính thân tầng phóng (Диаметр стартового корпуса): 510 mm
- Đường kính thân tầng đạn (Диаметр маршевого корпуса): 400 mm
- Sải cánh ổn hướng tầng đạn (Размах крыла): 610 mm
- Sải cánh lưới tầng phóng (Размах стабилизаторов): 750 mm

Ngoài các tính năng kĩ chiến thuật nêu trên, OKB-8 Novator còn dự kiến đưa đạn KS-172 vào ống mang phóng như đạn của các tổ hợp tên lửa phòng không và đối đất nhằm tăng thời hạn sử dụng đạn và giảm chi phí công tác bảo đảm chiến đấu. Hiện tổ hợp RVV-BD KS-172 chỉ được xem là tổ hợp tên lửa đối không tầm xa dự phòng cho máy bay tiêm kích thuộc Đề án PAK FA và được tiếp tục hoàn thiện chủ yếu cho thị trường xuất khẩu.  

Bài tiếp: Tổ hợp pháo đối không bắn nhanh AAP

Tại sao 2 bài động cơ không ghép vào 1 hả đ/c phong xi?

Đêm qua em viết tiếp phần sau thì hết quyền sửa bài. Để làm 2 phần đọc cho đỡ dài được không thủ trưởng?

Việc cải biên tên lửa phòng không thành tên lửa đối không cho nhiệm vụ phòng không chiến lược ở Liên Xô và Nga không hẳn gần đây mới có.

Ngay từ thời điểm hình thành Hệ thống 25, Liên Xô đã phát triển hệ thống máy bay tiêm kích chiến lược G-400 gồm máy bay tiêm kích 310 (phát triển từ máy bay ném bom Tu-4) mang tổ hợp tên lửa V-310 (đạn La-210 và đạn La-211 phát triển từ đạn La-205 của tổ hợp tên lửa phòng không V-300 thuộc S-25). Sau khi dừng chương trình G-400 thuộc S-25, Liên Xô lại phát triển đề án Hệ thống máy bay tiêm kích La-250-15 gồm máy bay tiêm kích La-250 và tổ hợp tên lửa đối không K-15 (dùng đạn La-275, La-278 phát triển từ tầng đạn của đạn tên lửa V-750 thuộc tổ hợp tên lửa phòng không SA-75). Như vậy phải nói rằng quá trình phát triển tên lửa không đối không từ cải biến tên lửa phòng không là truyền thống của các phòng thiết kế tên lửa phòng không từ thời Liên Xô.

(http://airwar.ru/image/idop/fighter/la250/la250-2.jpg)
(http://airwar.ru/image/idop/fighter/la250/la250-3.jpg)
(http://www.testpilot.ru/russia/lavochkin/la/275/img/k15_3.jpg)
Máy bay tiêm kích La-250-15 và hình vẽ đạn La-275 thuộc hệ thống máy bay tiêm kích La-250-15

-----

Các bài liên quan đã đăng:
Tổng quan: http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg198008#msg198008
Thông tin, hình ảnh bổ sung: http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg208864#msg208864
Động cơ TRDDF-OVT AL-41F1-117S dùng cho PAK FA T-50 (tiếp): http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209126#msg209126
Quá trình phát triển động cơ TRDDF-OVT AL-41F1-117S: http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209399#msg209399
Cấu tạo động cơ tuốc bin phản lực TRDDF-OVT 117S (phần 1): http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209443#msg209443
Cấu tạo động cơ tuốc bin phản lực TRDDF-OVT 117S (phần 2): http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209578#msg209578

-------


Động cơ tuốc bin phản lực trang bị cho máy bay tiêm kích PAK FA sử dụng họng xả lái hướng lực đẩy phát triển từ công nghệ lái hướng lực đẩy Klimov - KLIVT nhằm giúp máy bay hoạt động linh hoạt trong dải tốc độ thấp và góc tấn lớn, giảm đường băng cất hạ cánh, cơ động đổi hướng và ngóc chúi nhanh trong cận chiến, đồng thời giảm lộ diện hồng ngoại.


Công nghệ lái hướng lực đẩy KLIVT được ФГУП "Завод им. В.Я. Климова" phát triển từ giữa thập niên 1990 cho dòng động cơ RD-33 cải tiến dự kiến trang bị cho đề án máy bay tiêm kích Mig-29M và Mig-29K/KUB của RAG Mig. Năm 2001, cặp động cơ RD-33S-3M được gắn trên máy bay tiêm kích Mig-29OVT số hiệu 156 tham gia trưng bày tại MAKS-2001. Hai năm sau tại MAKS-2003, chiếc Mig-29OVT số 156 đã thực hiện các chuyến bay biểu diễn trên vùng trời sân bay Zhukovski đánh dấu bước hoàn thiện công nghệ lái hướng lực đẩy KLIVT.


Họng xả theo công nghệ lái hướng lực đẩy KLIVT là một biến thể của thiết kế họng xả hội tụ-mở rộng có thể điều chỉnh tiết diện kiểu de Laval, theo đó sản phẩm khí cháy từ động cơ được gia tốc qua đoạn họng thắt tạo thành dòng thoát đạt tới tốc siêu âm tại phần ống loe nhằm tối ưu hóa lực đẩy. Họng xả KLIVT gồm phần cố định và phần chuyển động lái hướng lực đẩy. Phần cố định được chụp vào đuôi buồng đốt tăng lực tạo thành phần thắt giữ chức năng gia tốc dòng thoát của họng xả. Phần chuyển động lái hướng lực đẩy gồm vòng trong là chụp các cánh lá lái dòng thoát siêu âm có thể điều chỉnh tiết diện ống loe và vòng ngoài là chụp các cánh lá chắn phát tán hồng ngoại có thể điều chỉnh tiết diện phù hợp với vòng trong. Cả 2 vòng cánh lá của phần chuyển động được gắn với 1 vòng đai có con nêm linh hoạt cho các chế độ lái hướng của họng xả. Phần cố định và phần chuyển động lái hướng lực đẩy được liên kết bằng 3 cụm xi lanh thủy lực chấp hành lệnh lái hướng lực đẩy và lệnh điều chỉnh tiết diện vòng chụp cánh lá lái dòng thoát siêu âm. Theo thiết kế động cơ RD-33 OVT của Klimov hiện nay thì họng xả KLIVT có khả năng lái hướng lực đẩy 15 độ trên tất cả các hướng với tốc độ lái họng xả là 60 độ/giây.  


Công nghệ lái hướng lực đẩy dùng cho họng xả động cơ 117S được Klimov phát triển trên nền tảng KLIVT có kết hợp với công nghệ lái hướng 2 chiều UVT của NPO Saturn. Họng xả động cơ 117S gồm 2 bộ phận đều chuyển động: phần chụp đuôi buồng đốt tăng lực được lái hướng 2 chiều theo mặt phẳng đứng (công nghệ Saturn) và phần chuyển động lái hướng lực đẩy đa chiều (KLIVT). Điều này cho phép họng xả động cơ 117S có khả năng lái hướng lực đẩy đa chiều 16 độ và lên xuống theo mặt phẳng đứng 20 độ, tạo thành quỹ tích hình e líp cho chuyển động lái hướng theo mặt phẳng đứng của họng xả.

Phần 2 của bài này sẽ so sánh ưu nhược điểm của họng xả điều hướng đa chiều của động cơ 117S so với các loại họng xả điều hướng khác.

1. Giới thiệu PAK FA

Khởi nguồn PAK FA
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg196315#msg196315
Nguyên lí thiết kế PAK FA
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg196694#msg196694
Tên gọi đề án PAK FA T-50 của Sukhoi
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg197195#msg197195

2. Tổng quan tính năng kĩ chiến thuật của T-50 PAK FA

Tổng quan tính năng kĩ chiến thuật của T-50 PAK FA
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg197917#msg197917
Thông số kĩ thuật động cơ
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg198008#msg198008
Thông số hoạt động
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg198128#msg198128
Thông số hệ thống radar trinh sát - dẫn bắn N050
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg198394#msg198394
Thông số hệ thống khí tài đa nhiệm băng L
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg199103#msg199103
Thông số hệ thống khí tài trinh sát quang điện tử OLS-50M
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg200256#msg200256
Một số hệ thống khí tài dự kiến
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg201710#msg201710
Hệ thống vũ khí đường không
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg202583#msg202583
Tổ hợp tên lửa đối không tầm ngắn RVV-MD
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg203473#msg203473
Tổ hợp tên lửa đối không tầm ngắn RVV-MD theo mã thiết kế K-74
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg204028#msg204028
Tổ hợp tên lửa đối không tầm ngắn RVV-MD theo mã thiết kế K-MD
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg204350#msg204350
Tổ hợp tên lửa đối không tầm trung RVV-SD
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg205113#msg205113
Tổ hợp tên lửa đối không tầm trung RVV-SD theo mã thiết kế K-77M
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg205683#msg205683
Tổ hợp tên lửa đối không tầm trung RVV-SD theo mã thiết kế K-77M2 và K-77M2-PD
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg207136#msg207136
Tổ hợp tên lửa đối không tầm xa RVV-BD
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg208094#msg208094
Tổ hợp tên lửa đối không tầm xa RVV-BD theo mã thiết kế K-37M-810
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg208437#msg208437
Tổ hợp tên lửa đối không tầm xa RVV-BD theo mã thiết kế KS-172
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg210071#msg210071
Một số thông số kĩ chiến thuật của đầu tự dẫn 9B-1103M-350
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg208791#msg208791

.....

3. Động cơ 117S

Một số thông tin, hình ảnh bổ sung về thử nghiệm động cơ AL-41F1-117S
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg208864#msg208864
Động cơ TRDDF-OVT AL-41F1-117S dùng cho PAK FA T-50 (tiếp)
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209126#msg209126
Quá trình phát triển động cơ TRDDF-OVT AL-41F1-117S
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209399#msg209399
Cấu tạo động cơ tuốc bin phản lực TRDDF-OVT 117S (phần 1)
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209443#msg209443
Cấu tạo động cơ tuốc bin phản lực TRDDF-OVT 117S (phần 2)
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209578#msg209578
Động cơ tuốc bin phản lực ТРДДФ/ОВТ 117С - Họng xả kiểu KLIVT (phần 1)
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg210759#msg210759
Động cơ tuốc bin phản lực ТРДДФ/ОВТ 117С - Họng xả kiểu KLIVT (phần 2)
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg211033#msg211033

4. Hình minh hoạ

Hình minh họa PAK FA T-50 bằng tiếng Pháp và phần dịch của anh nguyen
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg198749#msg198749
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg198772#msg198772
Hình minh họa PAK FA T-50 bằng tiếng Nga và phần dịch chú giải
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg200933#msg200933
Ảnh hệ thống khí tài đa nhiệm băng L ở cánh tà trước PAK FA T-50
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg204798#msg204798
Ảnh hệ thống dẫn bắn tích hợp 9B-1348E dùng cho RVV-SD
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg206149#msg206149
Hình đồ họa PAK FA T-50-1 (hình Cadder dùng lại từ military.tomsk.ru)
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg206733#msg206733
Hình đồ họa PAK FA T-50 theo tỉ lệ 1/206 từ 5 góc độ tiếp cận do Yukio Suzuki thực hiện (hình dùng lại từ paralay.iboards.ru)
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg207357#msg207357
Ảnh mẫu thử nghiệm tĩnh T-50-KPO
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg207595#msg207595
Ảnh mẫu đạn GVM-610
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg208319#msg208319
Ảnh mẫu đạn R-37-610 và đầu dẫn tích hợp 9B-1388
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg208496#msg208496
Ảnh mẫu đạn tên lửa đối không phát triển từ đạn phòng không của Almaz-Antey
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg208658#msg208658
Hình đồ họa mẫu bay thử nghiệm PAK FA T-50-1 của Matej Furda
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209885#msg209885
Một số hình ảnh về các tổ hợp tên lửa đối không do các đơn vị thành viên Tập đoàn phòng không Almaz-Antey giới thiệu
http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg210286#msg210286

Công nghệ lái hướng lực đẩy động cơ hiện được nhiều nước trên thế giới áp dụng nhằm tăng cường một số tính năng kĩ chiến thuật cho máy bay tiêm kích. Hiện có 3 công nghệ lái hướng lực đẩy chủ yếu gồm: 1> lái hướng lực đẩy bằng điều hướng cụm sau động cơ (khối buồng đốt tăng lực+họng xả); 2> lái hướng lực đẩy bằng điều hướng toàn cụm họng xả; và 3> lái hướng lực đẩy bằng điều hướng phần ống loe trong họng xả (chụp cánh lá lái dòng thoát siêu âm). 

Công nghệ lái hướng lực đẩy bằng điều hướng cụm sau động cơ được áp dụng cho Máy bay cất hạ cánh thẳng đứng (СВВП - самолёт вертикального взлёта и посадки) và Máy bay cất cánh thẳng đứng/đường băng ngắn và hạ cánh thẳng đứng (СВ/КВП - самолёт вертикального/короткого взлёта и посадки). Công nghệ lái hướng lực đẩy kiểu này giúp máy bay có thể cất hạ cánh không cần đường băng hoặc đường băng dã chiến rất ngắn hay trên các tàu biển có thiết kế mặt sàn phục vụ hoạt động cho máy bay tiêm kích.


Khác với công nghệ lái hướng lực đẩy nhiều họng xả bên thân kiểu cũ như được ứng dụng ở động cơ 2 họng xả Soyuz (Tumanski) R27V-300 của máy bay tiêm kích VTOL Yak-38 và động cơ 4 họng xả Britol/Rolls-Royce Pegasus của máy bay tiêm kích V/STOL Harrier, công nghệ lái hướng lực đẩy của động cơ Soyuz R79V-300 chỉ sử dụng 1 họng xả chính với chế độ điều hướng toàn bộ cụm phía sau động cơ chính (gồm phần sau buồng đốt tăng lực kèm họng xả có thể điều chỉnh tiết diện dòng thoát khí) theo góc lái lực đẩy từ không độ (đồng hướng trục dọc máy bay) tới 95 độ (hướng xuống dưới so với trục dọc máy bay). Công nghệ lái hướng lực đẩy này cho phép động cơ sử dụng buồng đốt tăng lực và điều chỉnh được tiết diện dòng thoát khí họng xả nhằm tối ưu lực đẩy theo chế độ hoạt động của động cơ. Đây là một tiến bộ về mặt công nghệ nhằm khắc phục các nhược điểm như thiếu chế độ đốt tăng lực và không điều chỉnh được tiết diện dòng thoát khí của thiết kế động cơ nhiều họng xả  như ở các động cơ R27V-300 và Pegasus. 


Máy bay tiêm kích thử nghiệm JSF F-35B STOVL sử dụng công nghệ lái hướng lực đẩy bằng điều hướng cụm phía sau động cơ tiếp thu được từ phía hãng Soyuz (Tumanski) của Nga trong năm 1995 cho động cơ tuốc bin phản lực Pratt & Whitney F135-PW-600. Theo thiết kế, cụm lái hướng lực đẩy phía sau động cơ chính (gồm phần sau buồng đốt tăng lực kèm họng xả có thể điều chỉnh tiết diện dòng thoát khí) có góc lái lực đẩy từ không độ (đồng hướng trục dọc máy bay) tới 90 độ (hướng xuống dưới so với trục dọc máy bay).



So với công nghệ lái hướng lực đẩy bằng điều hướng cụm sau động cơ phục vụ duy nhất tính năng cất hạ cánh thẳng đứng/đường băng (cực) ngắn của các động cơ Soyuz R79V-300 và Pratt & Whitney F135-PW-600, công nghệ lái hướng lực đẩy KLIVT của động cơ 117S không cho phép máy bay mang động cơ thực hiện cất hạ cánh thẳng đứng hay trên đường băng rất ngắn mà phải sử dụng đường băng cất hạ cánh dài hơn, nhưng bù lại là thiết kế điều khiển đơn giản hơn và khả năng kiểm soát lực đẩy phục vụ cơ động siêu linh hoạt ở dải tốc độ rất thấp hay góc tấn lớn, cơ động đổi hướng và ngóc chúi nhanh khi cận chiến hay cơ động tránh đạn.

Đề nghị các bác dịch bản nghiên cứu về T-50 so với F-22 và F-35 này, toàn từ ngữ chuyên môn em không làm nổi ...http://www.ausairpower.net/APA-NOTAM-300310-1.html

Đấy là bài giả lập đụng độ giữa máy bay HQ Mĩ và TQ quanh đảo Phú Lâm Hoàng Sa để phân tích các tính năng kĩ chiến thuật của các máy bay tiêm kích khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Dịch đưa vào đây không hợp anh ạ!

Chú thích ảnh (sưu tầm) theo trình tự từ trên xuống:
- Hình đồ họa mặt cắt động cơ tuốc bin phản lực 4 họng xả lái hướng lực đẩy 2 chế độ cất hạ cánh và hành trình Britol/Rolls Royce Pegasus trang bị cho máy bay tiêm kích V/STOL Harrier
- Hình đồ họa máy bay tiêm kích V/STOL Harrier GR MK 3
- Ảnh động cơ tuốc bin phản lực 2 họng xả lái hướng lực đẩy 2 chế độ cất hạ cánh và hành trình Soyuz R29V-300 của Phòng thiết kế Soyuz trang bị cho máy bay tiêm kích SVVP (VTOL) Yak-38
- Ảnh máy bay tiêm kích SVVP Yak-38

Hồi 11 giờ 30 giờ địa phương ngày 22/1/2010 tại sân bay nội bộ Dzemgi của KnAAPO, mẫu thử nghiệm PAK FA T-50-1 đã tiến hành buổi thử nghiệm chạy đà cao tốc có ghếch mũi máy bay trong 6 giây.

Ảnh của OKB Sukhoi (sử dụng lại từ www.military.tomsk.ru)

#
(http://military.tomsk.ru/i/284/254/Sawoo.jpg)
##
(http://military.tomsk.ru/i/284/254/E5WjF.jpg)
###
(http://military.tomsk.ru/i/284/254/EFS6s.jpg)

Công nghệ lái hướng lực đẩy động cơ hiện được nhiều nước trên thế giới áp dụng nhằm tăng cường một số tính năng kĩ chiến thuật cho máy bay tiêm kích. Hiện có 3 công nghệ lái hướng lực đẩy chủ yếu gồm: 1> lái hướng lực đẩy bằng điều hướng cụm sau động cơ (khối buồng đốt tăng lực+họng xả); 2> lái hướng lực đẩy bằng cánh lá điều hướng họng xả; và 3> lái hướng lực đẩy bằng điều hướng phần ống loe trong họng xả (chụp cánh lá lái dòng thoát siêu âm).

Công nghệ lái hướng lực đẩy bằng cánh lá điều hướng họng xả được áp dụng trên máy bay tiêm kích nhằm giảm chiều dài đường băng cất hạ cánh, tăng tính cơ động linh hoạt cũng như làm chủ khả năng điều khiển máy bay ở tốc độ thấp và góc tấn lớn.

Hiện công nghệ lái hướng lực đẩy này được thế giới áp dụng theo 2 kiểu thiết kế: cánh lá điều hướng đa chiều dùng cho họng xả tròn và cánh lá điều hướng 2 chiều dùng cho họng xả dẹt.

Cánh lá điều hướng đa chiều dùng cho họng xả tròn được thử nghiệm đầu tiên trên máy bay tiêm kích F-18 HARV (Phương tiện nghiên cứu góc tấn lớn/High Angle-of-Attack Research Vehicle) thuộc hợp phần 2 của Chương trình công nghệ góc tấn lớn (High Angle-of-Attack Technology Program) do một số tổ chức nghiên cứu công nghệ hàng không vũ trụ Mĩ thực hiện vào tháng 7/1991. F-18 HARV sử dụng 3 cánh lá lái lực đẩy gắn phía sau họng xả động cơ để cung cấp khả năng lái lực đẩy 3 chiều giúp làm chủ khả năng điều khiển máy bay ở chế độ bay bằng với góc tấn tới 70 độ và xoay trục dọc ở góc tấn tới 65 độ.





Tổng cộng F-18 HARV thực hiện 193 chuyến bay thử nghiệm cơ cấu cánh lá điều hướng họng xả đa chiều. Thiết kế họng xả tròn sử dụng cánh lá điều hướng đa chiều kiểu này không được ứng dụng trong thiết kế các máy bay tiêm kích thế hệ sau của Mĩ, nhưng nhiều thông số thu được từ chương trình như hệ thống điều khiển và kiểm soát lực đẩy đã được áp dụng cho kiểu thiết kế họng xả dẹt sau này.

Thiết kế cơ cấu cánh lá điều hướng họng xả đa chiều của F-18 HARV cũng tương tự như cơ cấu cánh lá điều hướng dùng cho đạn tên lửa đối không RVV-MD K-74M.

Cánh lá điều hướng hai chiều dùng cho họng xả dẹt được các phòng nghiên cứu của cả Mĩ và Liên xô tiến hành nghiên cứu phát triển từ cuối thập niên 1980.

Tại Mĩ, NASA hợp tác với Không quân Mĩ thực hiện Chương trình nghiên cứu mẫu thử nghiệm công nghệ cơ động chiến đấu và cất hạ cánh đường băng ngắn S/MTD (Short Takeoff and Landing/Maneuver Technology Demonstrator program) trên mẫu máy bay tiêm kích huấn luyện 2 chỗ ngồi F-15B số hiệu 71-0290 từ năm 1988 tới năm 1991.


Máy bay thử nghiệm F-15 S/MTD được gắn họng xả có 2 cánh lá lái hướng và đổi ngược hướng lực đẩy theo mặt phẳng đứng của trục dọc máy bay. Ngày 10/5/1989, máy bay F-15 S/MTD đã thực hiện chuyến bay đầu tiên có lái hướng lực đẩy phục vụ các thao tác cơ động chiến đấu.

Cùng thời gian NASA tiến hành thử nghiệm F-15 S/MTD, hãng Lockheed Martin cũng tiến hành thiết kế 2 mẫu thử nghiệm có sử dụng công nghệ cánh lá điều hướng 2 chiều dùng cho họng xả dẹt phục vụ giai đoạn duyệt mẫu thử máy bay tiêm kích thế hệ 5 trong giai đoạn 1986-1990 là N22YF (dùng động cơ General Electric YF120-GE-100) và N22YX (dùng động cơ Pratt & Whitney YF119-PW-100). Họng xả động cơ của 2 mẫu máy bay N22YF/YX có thiết kế 2 cánh lá lái hướng lực đẩy hướng lên/xuống lệch góc tối đa 20 độ theo mặt phẳng đứng của trục dọc máy bay. Sau các cuộc thử nghiệm, họng xả dẹt sử dụng cánh lá điều hướng lực đẩy 2 chiều chính thức được áp dụng cho máy bay tiêm kích thế hệ 5 F-22 của Mĩ.   



Tại Liên xô, công nghệ họng xả dẹt sử dụng cánh lá điều hướng 2 chiều được các phòng thiết kế động cơ, máy bay và chế tạo máy bay tiêm kích như NPO Saturn, NPO Ufa Motor, Viện nghiên cứu động cơ hàng không trung ương (ЦИАМ - Центральный институт авиационного моторостроения), Viện nghiên cứu thử nghiệm bay mang tên Gromov, OKB Sukhoi và Liên hiệp chế tạo máy bay thành phố Komsomol trên sông Amur (KnAAPO) tiến hành nghiên cứu từ giữa những năm 1980 để ứng dụng trên các mẫu tiêm kích thế hệ mới hoặc tiêm kích cải tiến của Liên xô. Năm 1989, 1 mẫu máy bay huấn luyện chiến đấu Su-27UB thuộc lô 02-02 có số hiệu 08 đã được KnAAPO gắn họng xả dẹt theo thiết kế của NPO Saturn vào phần sau động cơ bên trái để thực hiện các thử nghiệm tính năng và hệ thống điều khiển họng xả dẹt. Máy bay thử nghiệm lái hướng lực đẩy bằng họng xả dẹt Su-27 LL-UV/PS (ЛЛ-УВ/ПС - Летающая лаборатория управления вектором тяги с плоским соплом) đã thực hiện tổng cộng hơn 20 chuyến bay trước khi chương trình thử nghiệm bị đình chỉ vì thiếu kinh phí. Quá trình thử nghiệm mẫu Su-27 LL-UV/PS có gắn họng xả dẹt sử dụng cánh lá điều hướng 2 chiều đã cung cấp cho các đơn vị thiết kế, chế tạo động cơ máy bay của Liên xô và Nga sau này nhiều kinh nghiệm quý báu và số liệu thực tế về ưu nhược điểm của họng xả kiểu này.


So với họng xả tròn điều hướng đa chiều công nghệ KLIVT của động cơ 117S:
- Công nghệ cánh lá điều hướng đa chiều dùng cho họng xả tròn như được thử nghiệm trên F-18 HARV thể hiện nhược điểm toàn diện do mức độ tổn thất lực đẩy và lộ diện hồng ngoại lớn hơn.
- Công nghệ cánh lá điều hướng hai chiều dùng cho họng xả dẹt có ưu điểm ở mức lộ diện hồng ngoại thấp hơn, hiệu số lực đẩy theo chế độ làm việc của động cơ ở tốc độ thấp cao hơn, nhưng nhược điểm ở mức độ tổn thất lực đẩy khi vào góc lái hướng lớn và giới hạn khả năng lái hướng 2 chiều.

(ảnh sử dụng lại từ sukhoi.ru)

Năm 1990, hãng công nghiệp hàng không của Mĩ là Rockwell Aerospace đã hợp tác với hãng công nghiệp hành không của Đức là Messerschmitt-Bolkow-Blohm để phát triển Chương trình kĩ năng cơ động nâng cao cho máy bay tiêm kích mang mã số X-31. Chương trình này tập trung chủ yếu vào kĩ thuật lái hướng lực đẩy bằng cánh lá lái dòng ngoài họng xả động cơ tương tự kĩ thuật dùng cho F-18 HARV. Ngoài nhân lực và tài chính của 2 hãng, chương trình này còn quy tụ các chuyên gia hàng đầu về công nghệ hàng không và vũ khí hàng không của cả Mĩ lẫn Đức tới từ NASA, Hải quân Mĩ, Không quân Mĩ và hãng Deutsche Aerospace. Chương trình X-31 được chia làm 3 giai đoạn có tổng thời gian 5 năm (từ 1990 tới 1995).

Dưới đây là một số hình ảnh về X-31 (nguồn: www.nasa.gov)
- Hình minh họa mẫu thử X-31 EFM
- Ảnh mẫu thử nghiệm X-31 đầu tiên đang thực hiện bay thử nghiệm tại căn cứ không quân Edwards ngày 1/8/1993. Ngày 19/1/1995, chiếc máy bay này đã bị rơi do băng bám trên ống pi tô gây sai lệch chỉ số tốc độ dòng khí khi máy bay thao tác cơ động ở tốc độ thấp. Cho tới thời điểm gặp nạn, chiếc X-31 này đã thực hiện tổng cộng 292 chuyến bay thử nghiệm thành công. 

Công nghệ lái hướng lực đẩy động cơ hiện được nhiều nước trên thế giới áp dụng nhằm tăng cường một số tính năng kĩ chiến thuật cho máy bay tiêm kích. Hiện có 3 công nghệ lái hướng lực đẩy chủ yếu gồm: 1> lái hướng lực đẩy bằng điều hướng cụm sau động cơ (khối buồng đốt tăng lực+họng xả); 2> lái hướng lực đẩy bằng cánh lá điều hướng họng xả; và 3> lái hướng lực đẩy bằng điều hướng cụm chụp cánh lá họng xả tròn.

Công nghệ lái hướng lực đẩy bằng điều hướng cụm chụp cánh lá họng xả tròn được áp dụng trên máy bay tiêm kích nhằm giảm chiều dài đường băng cất hạ cánh, tăng tính cơ động linh hoạt cũng như làm chủ khả năng điều khiển máy bay ở tốc độ thấp và góc tấn lớn. Công nghệ này chia làm 2 nhánh là điều hướng 2 chiều lên xuống và điều hướng đa chiều theo mặt phẳng đứng của trục dọc động cơ.

Công nghệ lái hướng lực đẩy 2 chiều bằng điều hướng cụm chụp cánh lá họng xả tròn được 2 hãng chế tạo động cơ máy bay của Mĩ là Pratt & Whitney và General Electric nghiên cứu phát triển từ đầu thập niên 1980 với 2 chương trình riêng biệt là MPJM/BBN của Pratt & Whitney và GEATRV của General Electric. Tuy nhiên tới giữa thập niên 1980, cả 2 hãng trên đều đình chỉ các nghiên cứu theo hướng này để chuyển sang nghiên cứu phát triển công nghệ lái hướng lực đẩy đa chiều bằng điều hướng cụm chụp cánh lá họng xả.

Tại Liên xô, NPO Saturn bắt đầu nghiên cứu công nghệ lái hướng lực đẩy 2 chiều bằng điều hướng cụm chụp cánh lá họng xả cho dòng động cơ AL-31F từ năm 1986 và tới năm 1989 bắt đầu thử nghiệm công nghệ này trên máy bay thử nghiệm lái lực đẩy họng xả tròn Su-27 mẫu T-10-26 LL-UV/KS (Су-27 ЛЛ-УВ/КС - Летающая лаборатория управления вектором тяги с круглым соплом). Từ năm 1995, họng xả điều hướng 2 chiều cụm chụp cánh lá theo thiết kế trên được thử nghiệm trên máy bay tiêm kích Su-37 mẫu T10M-11 nhằm hoàn thiện thiết kế và hệ thống điều khiển bay tích hợp nhằm trang bị cho các loại máy bay tiêm kích Su-27 cải tiến.



Theo thiết kế họng xả điều hướng 2 chiều của NPO Saturn, họng xả gồm cụm 2 chụp cánh lá liên kết với nhau qua cụm xi lanh thủy lực để điều chỉnh tiết diện họng khí, trong khi toàn cụm được liên kết với phần sau buồng đốt tăng lực bằng vành giữ có 2 cặp xi lanh thủy lực giữ chức năng điều khiển góc lên xuống của họng xả theo mặt phẳng đứng của động cơ. Với công nghệ lái hướng 2 chiều của Saturn, họng xả động cơ có thể lái hướng lên xuống theo mặt phẳng đứng của động cơ với góc lệch tới 15 độ và tốc độ lái hướng 30 độ/giây, cho phép kiểm soát máy bay thao tác cơ động khi tốc độ dòng khí gần bằng không và góc tấn tới 90 độ. Quá trình thử nghiệm họng xả điều hướng 2 chiều trên các mẫu máy bay Su-27 T10-26 và Su-37 T10M-11 giúp NPO Saturn hoàn chỉnh công nghệ lái hướng lực đẩy 2 chiều bằng điều hướng cụm chụp cánh lá họng xả trên dòng động cơ thương phẩm AL-31FP trang bị cho các máy bay tiêm kích đa năng thế hệ 4++ như Su-30MKI và Su-35BM.


Động cơ AL-31FP có họng xả điều hướng 2 chiều với góc lái hướng tới 15 độ và tốc độ lái hướng 60 độ/giây. Tuy nhiên khác với bố trí họng xả của các động cơ thử nghiệm trên mẫu máy bay T10-26 và T10M-11, động cơ AL-31FP thương phẩm trang bị cho Su-30MKI có mặt phẳng lái hướng của họng xả đặt nghiêng so với mặt phẳng ngang dọc trục động cơ tạo thành góc 32 độ. Kiểu bố trí nghiêng như được nêu ở trên khi kết hợp với góc lái hướng 15 độ của họng xả cho phép hệ thống điều khiển bay tổ hợp các lệnh lái họng xả đồng hướng hay dị hướng tạo ra khả năng lái lực đẩy gần như đa chiều, giúp máy bay tiêm kích Su-30MKI hay Su-35BM thao tác cơ động và làm chủ đường bay hết sức linh hoạt trong dải tốc độ cực thấp và góc tấn cực lớn.

Hiện nay trên thế giới chỉ có duy nhất NPO Saturn làm chủ công nghệ lái hướng lực đẩy 2 chiều bằng điều hướng cụm chụp cánh lá họng xả như được trình bày ở trên.

Công nghệ lái hướng lực đẩy đa chiều bằng điều hướng cụm chụp cánh lá họng xả tròn là công nghệ được các hãng công nghiệp hàng không của cả Mĩ, châu Âu và Nga tập trung phát triển để trang bị cho máy bay tiêm kích thế hệ 4 cải tiến và máy bay tiêm kích thế hệ 5.

Tại Mĩ, công nghệ lái hướng lực đẩy đa chiều bằng điều hướng cụm chụp cánh lá họng xả tròn được nghiên cứu phát triển từ đầu thập niên 1990 trong 2 chương trình: P/YBBN cho động cơ F100-PW-229 của Pratt & Whitney và AVEN cho động cơ F110-GE-129 của General Electric.


Họng xả đổi hướng ngóc chúi/phải trái P/YBBN (Pitch/Yaw Balance Beam Nozzle) được hãng sản xuất động cơ máy bay Pratt & Whitney cung cấp cho dự án Công nghệ điều khiển tiên tiến dùng cho nhóm phương tiện tích hợp ACTIVE (Advanced Control Technology for Integrated Vehicles) để gắn cho cặp động cơ F100-PW-229 của mẫu máy bay tiêm kích thử nghiệm NF-15B ACTIVE tham gia dự án từ năm 1994 tới năm 1999. Họng xả P/YBBN có khả năng lái hướng lực đẩy đa chiều với góc lệch trục tối đa tới 20 độ ở mọi hướng và tốc độ lái hướng tối đa tới 120 độ/giây.


Họng xả lái lực đẩy đồng hướng AVEN (Axisymmetric Vectoring Exhaust Nozzle) được hãng sản xuất động cơ máy bay General Electric cung cấp cho chương trình nghiên cứu lái hướng lực đẩy đa chiều MATV (Multi-Axis Thrust-Vectoring program) để gắn cho động cơ F110-GE-129 của mẫu máy bay tiêm kích thử nghiệm NF-16D MATV tham gia chương trình từ năm 1993 tới năm 1995. Họng xả AVEN có khả năng lái hướng lực đẩy đa chiều với góc lệch trục tối đa tới 17 độ ở mọi hướng và tốc độ lái hướng lực đẩy tối đa 60 độ/giây. Công nghệ họng xả AVEN cũng được thử nghiệm trên động cơ YF120 dự kiến được General Electric cung cấp cho máy bay tiêm kích thế hệ 5 của Mĩ.


Tại Châu Âu, 2 hãng chế tạo linh kiện động cơ EJ-200 là ITP của Tây Ban Nha và MTU của Đức cùng hợp tác nghiên cứu phát triển công nghệ họng xả lái hướng lực đẩy TVN (Thrust Vectoring control Nozzle) trong liên danh Eurojet để gắn cho động cơ thử nghiệm EJ-200-1A từ giữa năm 1995. Họng xả TVN có khả năng lái hướng lực đẩy đa chiều với góc lái hướng lệch trục tối đa tới 23,5 độ và tốc độ lái hướng tối đa đạt 110 độ/giây. Họng xả TVN dự kiến được gắn cho động cơ máy bay tiêm kích Eurofighter Typhoon Tranche-3 từ sau năm 2010.

Tại Nga, công nghệ lái hướng lực đẩy đa chiều bằng điều hướng cụm chụp cánh lá họng xả tròn được thực hiện tại Klimov theo công nghệ KLIVT (như đã trình bày) và tại Liên hiệp chế tạo-lắp máy Salyut Moskva (ФГУП ММПП "Салют" - Московское машиностроительное производственное предприятие "Салют") theo công nghệ UVT (phát triển trên cơ sở KLIVT từ năm 2004) cho các dòng động cơ thương phẩm AL-31FM1, AL-31FM2 và AL-31FMN. Sau khi hoàn thành chương trình thử nghiệm và được công nhận hợp chuẩn GOST vào năm 2006, động cơ AL-31FM1 được cung cấp cho các dòng máy bay tiêm kích Su-27SM, Su-33 và Su-34 của Nga và dùng cho xuất khẩu.   


----

So với công nghệ lái hướng lực đẩy 2 chiều bằng điều hướng cụm chụp cánh lá họng xả tròn (GEATRV của General Electric, MPJM/BBN của Pratt & Whitney, UVT của NPO Saturn), công nghệ họng xả KLIVT được đánh giá là ưu việt nhờ khả năng giảm hao tổn lực đẩy, điều khiển đơn giản và nhanh nhạy giúp tăng tính linh hoạt của máy bay trong các điều kiện bay tới hạn.

So với công nghệ lái hướng lực đẩy đa chiều bằng điều hướng cụm chụp cánh lá họng xả tròn nước ngoài (Y/P BBN của Pratt & Whitney, AVEN của General Electric, TVN của Eurojet), công nghệ họng xả KLIVT (gồm UVT của Salyut) có thiết kế hệ thống điều khiển và xi lanh thủy lực chấp hành đơn giản, gọn nhẹ hơn.

Máy bay tiêm kích thử nghiệm PAK FA T-50 được trang bị tổ hợp pháo đối không bắn nhanh một nòng cỡ 30 mm theo thiết kế của Griazev và Shipunov GSh-301 (ГШ-301 - Грязева-Шипунова 30 мм, один ствол). Đây là loại pháo đối không trang bị tiêu chuẩn cho các máy bay tiêm kích hiện tại của Liên bang Nga và xuất khẩu.

Pháo đối không GSh-301 hoạt động theo nguyên lí trích khí lùi ngắn, làm mát bằng 700 cm3 nước hóa hơi qua chụp ốp nòng, nạp đạn bằng dây tiếp đạn kim loại 9-N-623, khai hỏa bằng cò điện nguồn 27V và có cơ chế chống hóc đạn bằng đạn kích liều, sử dụng 2 loại đạn là đạn nổ mảnh cháy 9-A-4002 và đạn xuyên giáp vạch đường 9-A-4511.

Thông số kĩ chiến thuật của tổ hợp pháo đối không GSh-301:
- Số nòng (Число стволов): 1
- Cỡ nòng (Калибр): 30 mm
- Chiều dài (Длина): 1978 mm
- Bề rộng thân pháo (Ширина): 156 mm
- Chiều cao thân pháo (Высота): 185 mm
- Khối lượng pháo (Вес пушки): 50 kg
- Cơ số đạn (Боекомплект): 150 viên
- Tốc độ bắn (Темп стрельбы): 1500 viên/phút
- Sơ tốc đầu nòng (Начальная скорость): 875 / 900 m/giây
- Cỡ đạn (Габариты патрона): 30x165 mm
- Khối lượng đầu đạn (Вес снаряда): 386 g / 395 g
- Khối lượng toàn đạn (Вес патрона): 828 g / 837 g

Phi công thử nghiệm Sergey Leonidovitch Bordan (Сергей Леонидович Богдан) sinh năm 1962 tại thành phố Volsk vùng Saratov thuộc Liên bang Nga. Sau khi tham dự khóa đào tạo nâng cao tại Trung tâm huấn luyện phi công thử nghiệm từ năm 1991 tới 1993, Sergei công tác tại Trung tâm thử nghiệm bay quốc gia số 929 mang tên V.P. Chkalov thuộc Bộ quốc phòng Liên bang Nga (ГЛИЦ - 929-й Государственный лётно-испытательный центр Министерства обороны имени В.П.Чкалова), còn gọi là Đoàn bay thử nghiệm quốc gia số 929 Không quân (929 ГЛИЦ ВВС). Từ năm 2000, Sergey có cấp bậc đại tá không quân và biệt phái sang lái thử nghiệm cho Tập đoàn Sukhoi. Tháng 4/2006, Sergey được nhận danh hiệu Phi công thử nghiệm công huân của Liên bang Nga (Заслуженный лётчик-испытатель Российской Федерации). Sergey còn được tặng thưởng Huân chương Quả cảm (Орден Мужества) cấp nhà nước của Liên bang Nga.

Ngày 29/1/2010, Sergey Bordan là phi công thử nghiệm thực hiện chuyến cất cánh đầu tiên của mẫu máy bay tiêm kích thử nghiệm PAK FA T-50-1 tại sân bay nội bộ KnAAPO Dzemgi.

Máy bay tiêm kích thế hệ 5 PAK FA của Nga có nhiệm vụ chiến đấu chủ yếu là phòng không và chế áp phòng không trên không phận chiến trường nhằm phát hiện và tiêu diệt các tổ hợp vũ khí đường không và tổ hợp vũ khí phòng không của đối phương. Thực hiện nhiệm vụ chế áp phòng không, máy bay tiêm kích PAK FA dự kiến được trang bị tổ hợp tên lửa chống radar Kh-58UShKE (Х-58УШКЭ) có thể mang bằng giá treo UVKU-50 gọn trong khoang quân giới do tổ hợp nhà thầu gồm Tổng công ty cổ phần các tổ hợp tên lửa chiến thuật và đơn vị thành viên là Công ty cổ phần Phòng thiết kế chế tạo máy quốc gia Raduga (ОАО "Государственное Машиностроительное конструкторское бюро "Радуга") cung cấp. Tổ hợp nhà thầu đã tiến hành bước thử nghiệm hệ thống vũ khí chính thức cho tổ hợp tên lửa chống radar Kh-58UShKE từ năm 2006 và hiện đang cung cấp các lô đạn thử nghiệm trang bị cho Không quân Nga.

Đạn tên lửa Kh-58UShKE sử dụng hệ thống điều khiển gồm đầu dẫn thụ động băng rộng 4 dải tần bám theo nguồn phát radar của đối phương và hệ dẫn đường quán tính không gắn trên bệ quay (БИНС - безплатформенная инерциальная навигационная система) cho phép đạn tiêu diệt đài phát sóng dạng xung nhảy tần trong khoảng từ 1,2 tới 11 GHz (băng sóng dm và cm dùng cho các đài trinh sát, bám sát và điều khiển hỏa lực) hay đài phát sóng duy trì băng A (băng sóng mm và cm dùng cho các đài điều khiển hỏa lực). Tổ hợp tên lửa chống radar Kh-58UShKE có khả năng tấn công các đài radar theo tình báo nạp trước hoặc các đài radar do máy bay mang tên lửa hay hệ thống trinh sát điện tử phát hiện và cung cấp trong quá trình hành quân.

Thông số kĩ chiến thuật của tổ hợp tên lửa chống radar Kh-58UShKE

- Trần phóng đạn của máy bay mang tên lửa tại thời điểm phóng (Диапазон высот полета носителя в момент пуска ракеты): từ 200 m tới trần cao tối đa của máy bay mang
- Dải tốc độ phóng đạn của máy bay mang tên lửa tại thời điểm phóng (Диапазон скоростей полета носителя в момент пуска ракеты): từ M 0,47 tới M 1,5
- Tầm phóng tối đa khi máy bay mang tên lửa hoạt động ở giới hạn tốc độ phóng tối đa trong dải trần bay từ 200 m tới 20.000 m (Максимальная дальность пуска ракеты при максимальной скорости носителя для диапазона высот пуска  Н0 = 200…20000 м): từ 76 km tới 245 km
- Góc lệch của mục tiêu so với trục đầu dẫn thụ động tại thời điểm phóng đạn (Ракурс цели в момент пуска ракеты): tới ±15°
- Tầm phóng đạn tối thiểu ở độ cao 200 m (Минимальная дальность пуска ракеты с высоты Н0 =200 м): 12 km
- Tốc độ tối đa của đạn (Максимальная скорость полета ракеты): 4.200 km/giờ
- Hệ thống điều khiển (Система управления): kết hợp dẫn thụ động theo nguồn phát điện từ và dẫn quán tính không gắn trên bệ quay
- Xác suất diệt radar trong bán kính 20 m quanh đài phát đang vận hành (Вероятность попадания ракеты в круг радиуса 20 м, в центре которого находится работающая РЛС): không thấp hơn 0,8
- Đầu nổ (Боевая часть): 149 kg kiểu nổ phá
- Khối lượng đạn sẵn sàng phóng (Стартовая масса ракеты): 650 kg
- Kích cỡ đạn với cánh và đuôi gấp gọn (Габариты ракеты со сложенными консолями крыла и оперения):
-- Chiều dài (длина): 4,19 m
-- Bề rộng (ширина): 0,4 m
-- Chiều cao (высота): 0,4 m
- Sải cánh (Размах крыла): 0,8 m
- Đường kính thân (Диаметр корпуса): 0,38 m

Máy bay tiêm kích thế hệ 5 PAK FA của Nga có thể được trang bị tổ hợp tên lửa chống hạm Kh-35E (Х-35Э) mang dưới giá treo UVKU-50 gọn trong khoang quân giới của máy bay khi thực hiện nhiệm vụ tấn công chế áp tàu hộ vệ phòng không nói riêng và các loại tàu chiến đấu khác nhau có lượng choán nước tới 5.000 tấn của đối phương. Hiện Tổng công ty cổ phần các tổ hợp tên lửa chiến thuật là đơn vị cung cấp các tổ hợp tên lửa chống hạm Kh-35E cho Không quân Nga.


Đạn tên lửa Kh-35E có thể hoạt động trong mọi điều kiện chiến đấu có chế áp điện tử mạnh và mọi điều kiện thời tiết, có diện tích phản xạ điện từ và lộ diện hồng ngoại thấp, đồng thời có khả năng thực hiện quĩ đạo bay cực thấp theo hệ dẫn đường quán tính và tự dẫn radar chủ động pha cuối để tiếp cận tiêu diệt mục tiêu. Đạn sử dụng tình báo mục tiêu do máy bay mang tên lửa hay nguồn trinh sát bên ngoài cung cấp trước khi phóng.



Thông số kĩ chiến thuật của tổ hợp tên lửa chống hạm Kh-35E

- Tầm phóng (Дальность пуска): tới 140 km
- Trần bay (Высота полёта) trong các chế độ
-- Bay hành trình (на маршевом участке): từ 10 m tới 15 m
-- Bay pha cuối (на конечном участке): 4 m
- Tốc độ đạn (Скорость полёта): M 0,8
- Khối lượng đạn sẵn sàng phóng (Стартовая масса): 520 kg
- Đầu nổ (Боевая часть): khối lượng 145 kg loại nổ xuyên phá mảnh
- Chiều dài đạn (Длина ракеты): 3,85 m
- Đường kính đạn (Диаметр ракеты): 0,42 m
- Sải cánh (Размах крыла): 1,33 m

Ngày 12/2/2010, mẫu máy bay thử nghiệm PAKFA T-50-1 do phi công thử nghiệm Sergey Borgan điều khiển đã tiến hành thành công chuyến cất cánh thử nghiệm lần thứ 2 có thời gian bay kéo dài 57 phút trên bầu trời sân bay nội bộ Dzemgi KnAAPO. Trong lần cất cánh thử nghiệm này, mẫu T-50-1 được sơn số hiệu thử nghiệm số 51 và sơn cờ hiệu cùng màu ngụy trang trắng-xám của Không quân Nga (ngôi sao viền đỏ, chóp mũi màu trắng, một số phần phía bụng sơn màu xám nhạt tỉ lệ xám 25-30%, các phần khác trên thân sơn màu xám đậm tỉ lệ xám 45-50%). Sau khi các thử nghiệm bay ở Dzemgi kết thúc, mẫu T-50-1 sẽ được chuyển tới Trung tâm thử nghiệm bay mang tên Gromov tại sân bay Zhukovsky Moskva để bay thử nghiệm chiến thuật trước khi chuyển tới thử nghiệm hệ thống vũ khí tại trường bắn không quân Akhtubinsk vùng Astrakhan.

Hình sử dụng của OKB Sukhoi:
- Hình 1: Công đoạn sơn ngụy trang và chuẩn bị bay thử nghiệm lần 2 của PAKFA T-50-1 tại KnAAPO ngày 11/2/2010
- Hình 2: Chuyến cất cánh thử nghiệm lần 3 từ sân bay Dzemgi của PAKFA T-50-1 trong màu sơn ngụy trang của Không quân Nga diễn ra vào ngày 13/2/2010

http://aviaforum.ru/showpost.php?s=0e498691edffec222e1f845180bd2562&p=617555&postcount=330
Theo như bài này thì PAK-FA đã được tháo ra cho vào An-124 Ruslan và đưa về Zhukovsky  :)

Bạn huyphongssi@: cho hỏi ở Hình số 1, nhìn thấy rõ các tầng cánh của máy nén gió/khí, nếu thế thì có ảnh hưởng gì đến khả năng tàng hình (do phản xạ sóng radar?)

Theo lịch trình thử nghiệm thì tới ngày 15-17/2/2010, mẫu thử T-50-1 và T-50-KNS sẽ được tháo rời để chuyển về trung tâm thử nghiệm bay Gromov tại Zhukosky. Tuy nhiên do một số thiết bị điều khiển điện tử trên mẫu T-50-1 cần được điều chỉnh sau 3 chuyến thử nghiệm trong tháng 2 để thử nghiệm lại nên việc chuyển mẫu về LII bị chậm. Tới giữa tháng 3/2010, mẫu T-50-1 tiến hành thêm 3 chuyến bay thử nghiệm nữa trước khi được tháo rời. Đêm 8/4/2010, chiếc máy bay vận tải An-124 đã cất cánh rời sân bay Dzemgi mang theo 2 mẫu T-50-1 và T-50-KNS tới LII Zhukovsky. Hiện các mẫu này đang được giáp trở lại để phục vụ thử nghiệm chiến thuật.

Đây mới là mẫu bay thử nghiệm theo tiêu chí cần phải bay được nên những chi tiết có thể chưa được gắn toàn bộ trên máy bay thưa anh Hung_E1F2. Theo đánh giá của huyphong thì với kiểu ống dẫn khí và cửa thu khí như trên mẫu T-50-1 thì khi bay tốc độ trên âm động cơ máy bay sẽ gặp nhiều vấn đề về kiểm soát luồng khí. Về phần lộ diện điện từ do cánh nén của động cơ như anh đề cập thì huyphong cho rằng T-50 có sử dụng thiết kế khối chặn sóng tới và lái sóng dội bằng cụm cánh lái dòng kết hợp hình dáng ống thu khí như kiểu dùng cho máy bay tiêm kích F/A-18E/F. Phần này huyphong sẽ trình bày kĩ hơn sau loạt bài về vũ khí.

Máy bay tiêm kích thế hệ 5 PAK FA T-50 dự kiến được trang bị tổ hợp tên lửa đối đất có điều khiển (Тактическая управляемая ракета "воздух-земля") Kh-38ME (Х-38МЭ) treo dưới giá treo UKVU-50U trong khoang quân giới trong thân cho các nhiệm vụ tấn công tiêu diệt nhiều loại mục tiêu mặt đất và mặt nước, đặc biệt phục vụ tác chiến chế áp phòng không và tấn công tiêu diệt các mục tiêu ưu tiên cao như hệ thống tích hợp tình báo-chỉ huy-thông tin-điều phối chiến đấu của đối phương. Tổ hợp tên lửa Kh-38ME do tổ hợp nhà thầu gồm Tổng công ty cổ phần các tổ hợp tên lửa chiến thuật và đơn vị thành viên là Công ty cổ phần Phòng thiết kế chế tạo máy quốc gia Raduga nghiên cứu phát triển từ đầu thập niên 1990.


Tổ hợp tên lửa không đối đất đa nhiệm Kh-38ME có thiết kế kiểu mô đun chuẩn hoá cho phép sử dụng nhiều kiểu đầu nổ và hệ thống dẫn bắn khác nhau tuỳ thuộc vào hạ tầng bảo đảm và phục vụ chiến đấu, cũng như nhiệm vụ chiến thuật cụ thể trên chiến trường. Các khối đầu nổ có thể thay thế của tổ hợp Kh-38ME gồm đầu nổ mạnh phá mảnh, đầu xuyên nổ phá mảnh và đầu đạn chùm (chuyên dùng cho đạn Kh-38ME sử dụng hệ thống dẫn bắn vệ tinh). Các khối dẫn bắn có thể thay thế của tổ hợp Kh-38ME gồm khối dẫn bắn quán tính kết hợp dẫn lade bán chủ động pha cuối (đạn Kh-38MLE), khối dẫn bắn quán tính kết hợp tự dẫn radar chủ động pha cuối (đạn Kh-38MAE), khối dẫn bắn quán tính kết hợp tự dẫn ảnh nhiệt pha cuối (đạn Kh-38MTE) và khối dẫn bắn quán tính kết hợp hiệu chỉnh tham số theo tín hiệu định vị vệ tinh (đạn Kh-38MKE). Đạn tên lửa Kh-38ME sử dụng động cơ thuốc phóng rắn 2 chế độ đốt cùng hệ thống 4 cánh ổn hướng mũi, 4 cánh ổn hướng giữa thân và 4 cánh lái hướng phía đuôi.


Thông số kĩ chiến thuật của tổ hợp tên lửa đối đất Kh-38ME:

- Tham số phóng của máy bay mang tên lửa tại thời điểm phóng đạn (Условия пуска полета носителя в момент пуска ракеты):
-- Độ cao (диапазон высот): từ 200 m tới 12.000 m
-- Tốc độ (диапазон скоростей): từ 15 m/giây tới 450 m/giây
- Tầm phóng đạn (Дальность пуска): từ 3 km tới 40 km
- Tốc độ bay tối đa (Максимальная скорость полета): M 2,2
- Góc lệch trục của mục tiêu theo mặt phẳng ngang tại thời điểm phóng đạn (Угол пеленга цели в горизонтальной плоскости в момент пуска): ±80°
- Xác suất trúng mục tiêu trong điều kiện có chế áp / không chế áp (Вероятность поражения цели без противодействия / при противодействии): 0,8 / 0,6
- Niên hạn sử dụng (Срок службы): 10 năm
- Khối lượng đầu nổ (Масса БЧ): tới 250 kg
- Khối lượng đạn sẵn sàng phóng (Стартовая масса): không thấp hơn 520 kg
- Kích cỡ (Габариты ракеты):
-- Chiều dài (длина): 4,2 m
-- Đường kính thân (диаметр корпуса): 0,31
-- Sải cánh đạn (размах крыла ракеты): 1,14 m

Máy bay tiêm kích PAK FA T-50 dự kiến được trang bị các tổ hợp bom lượn có điều khiển UAB (УАБ - Управляемая авиационная бомба) hay còn gọi là tổ hợp bom lượn có khả năng hiệu chỉnh (КАБ - Корректируемая авиационная бомба) cho nhiệm vụ tấn công các mục tiêu mặt đất, mặt nước bất động và kiên cố như hầm hào, đường băng sân bay, cầu đường bộ hay đường sắt, khu công nghiệp quân sự, tàu chiến trú đậu trong cảng, cụm hỏa lực và các mục tiêu quân sự cần bị tiêu diệt chính xác khác. Hiện các tổ hợp bom lượn có điều khiển dự kiến trang bị cho máy bay tiêm kích PAK FA do tổ hợp nhà thầu gồm Công ty cổ phần các tổ hợp tên lửa chiến thuật và đơn vị thành viên là Công ty cổ phần Xí nghiệp nghiên cứu và chế tạo quốc gia Region (ОАО "Государственное научно-производственное предприятие "Регион") cung cấp.

Các tổ hợp bom lượn có điều khiển trang bị cho máy bay tiêm kích PAK FA được gắn dưới giá treo UVKU-50U trong khoang quân giới gồm tổ hợp bom xuyên phá bê tông KAB-500Kr (КАБ-500Кр), tổ hợp bom nổ nhiệt áp (КАБ-500-ОД) và tổ hợp bom phá mảnh dẫn đường vệ tinh KAB-500S-E (КАБ-500С-Э).


Bom lượn có điều khiển xuyên phá bê tông KAB-500Kr được thiết kế cho nhiệm vụ tiêu diệt mục tiêu kiên cố cỡ nhỏ bất động trên mặt đất hay mặt nước như hầm ngầm chống bom, đường băng sân bay, cầu đường sắt và đường bộ, khu công nghiệp quốc phòng, tàu chiến và tàu vận tải các loại.

Bom lượn có điều khiển nổ nhiệt áp KAB-500-OD được thiết kế cho nhiệm vụ tiêu diệt các mục tiêu mặt đất như hỏa điểm và lực lượng chiến đấu đối phương ẩn nấp trong địa hình đồi núi.


Cả 2 loại bom lượn có điều khiển KAB-500Kr và KAB-500-OD đều sử dụng hệ thống đầu tự dẫn quang điện tử truyền hình có chế độ so sánh tương quan hình ảnh mục tiêu kĩ thuật số 7TM1 để hiệu chỉnh đường lượn của bom theo quĩ đạo tấn công mục tiêu tối ưu sau khi được thả khỏi máy bay mang, đồng thời có khả năng vận dụng hệ tọa độ theo các điểm tham chiếu tùy biến sẵn có để dẫn bom tới mục tiêu trong điều kiện hiện trường mục tiêu có biện pháp ngụy trang hay độ tương phản thấp.

Các loại bom lượn này sử dụng cả 2 chế độ xác nhận mục tiêu trước hoặc sau khi thả. Khi được mang trong khoang quân giới của máy bay PAK FA T-50, bom lượn KAB-500Kr và KAB-500-OD sử dụng chế độ tự dẫn thụ động quang điện tử truyền hình xác nhận phần tử sau khi được thả thông qua kênh truyền hình bằng khí tài đa nhiệm băng sóng dm ở cánh tà trước của chính máy bay mang bom hoặc của máy bay hiệp đồng chỉ thị ném bom trong biên đội.

Thông số kĩ chiến thuật của 2 tổ hợp bom KAB-500Kr và KAB-500-OD:
- Khối lượng (Масса):
-- Bom (общая бомба): 520 kg / 370 kg
-- Đầu nổ (боевая часть): 380 kg / 250 kg
-- Lượng nổ (взрывчатые вещества): 100 kg / 140 kg
- Kích cỡ (Габаритные размеры):
-- Chiều dài (длина): 3,05 m
-- Đường kính thân (диаметр): 0,35 m
-- Sải cánh (оперение): 0,75 m
- Độ cao thả bom (Высота сброса): từ 500 m tới 5.000 m
- Tốc độ máy bay mang bom tại thời điểm thả bom (Скорость самолета в момент сброса): 550 km/giờ tới 1.100 km/giờ
- Bán kính xác suất chệch mục tiêu (Среднее квадратичное отклонение): từ 4 m tới 7 m
- Đầu nổ (Боевая часть): nổ xuyên phá bê tông (бетонобойная фугасно-проникающая) / nổ nhiệt áp (фугасная объемно-деттонирующая)



Tổ hợp bom lượn dẫn đường vệ tinh KAB-500S-E được thiết kế cho nhiệm vụ tiêu diệt mục tiêu mặt đất và mặt nước như kho dự trữ đạn dược, khu công nghiệp quốc phòng, tàu thuyền trú đậu tại cầu cảng, v.v, trong mọi điều kiện thời tiết và thời gian theo tọa độ định trước nạp vào bom trước khi thả và hiệu chỉnh đường bay theo tín hiệu định vị vệ tinh trên đường bom lượn tới mục tiêu.

Thông số kĩ chiến thuật của tổ hợp bom KAB-500S-E:
- Khối lượng (Масса):
-- Bom (общая бомба): 560 kg
-- Lượng nổ (взрывчатые вещества): 195 kg
- Kích cỡ (Габаритные размеры):
-- Chiều dài (длина): 3 m
-- Đường kính thân (диаметр): 0,4 m
-- Sải cánh (размах стабилизаторов): 0,75 m
- Độ cao thả bom (Высота сброса): từ 500 m tới 5.000 m
- Tốc độ máy bay mang bom tại thời điểm thả bom (Скорость самолета в момент сброса): 550 km/giờ tới 1.100 km/giờ
- Bán kính xác suất chệch mục tiêu (Среднее квадратичное отклонение): từ 7 m tới 12 m
- Đầu nổ (Боевая часть): nổ phá
- Kiểu ngòi nổ (Тип взрывательного устройства): chạm nổ chậm 3 chế độ

Đề án máy bay tiêm kích PAKFA dự kiến cung cấp Hệ thống các trang bị bảo hộ bay chiến đấu cá nhân (Комплект защитного снаряжения) tiên tiến hàng đầu của ngành công nghiệp hàng không Nga nhằm cung cấp các tiện ích phục vụ chiến đấu cho phi công tiêm kích như: hệ thống dưỡng khí trong khoang buồng lái, các bộ quần áo công tác có chức năng thông khí, ổn nhiệt, kháng áp và bù áp, hệ thống mũ công tác và mặt nạ dưỡng khí dùng trong khoang hay khi phóng dù ở mọi độ cao, bộ ghế phóng dù thoát hiểm kèm các bộ dụng cụ thông báo cứu hộ và bảo đảm sinh tồn cho phi công khi thoát hiểm trong các địa hình khắc nghiệt như trên mặt nước, trên băng tuyết, trên sa mạc hay trên đất đối phương.


Hệ thống các trang bị bảo hộ bay chiến đấu cá nhân dùng cho phi công tiêm kích PAK FA bao gồm:

- Mũ công tác (Защитный шлем)

- Mặt nạ dưỡng khí (Кислородная маска)

- Bộ áo bay ổn nhiệt (Тепловой комфорт)

- Bộ áo liền quần kháng áp (Противоперегрузочный костюм)

- Bộ áo liền quần bù áp phục vụ bay cao (Высотно-компенсирующий Костюм)

- Bộ ghế phóng dù (Катапультное кресло)

- Bộ bảo đảm sinh tồn cho phi công (Выживание летчика)

- Bộ thông báo cứu hộ (Спасательный комплект)

Phi công tiêm kích PAK FA dự kiến được trang bị loại mũ công tác hay còn gọi là mũ bay bảo hộ (Защитный шлем) nhằm cung cấp các chức năng như: bảo vệ chống va chạm, chấn động vùng đầu và mặt cho phi công, gắn kính chắn gió và chống loá nắng bảo vệ mắt phi công, gắn một phần hệ thống thông tin liên lạc gồm tai nghe cùng đầu thu âm cho phi công, mấu gắn hệ thống hiển thị và chỉ thị mục tiêu cho hệ thống vũ khí của máy bay và mấu gắn mặt nạ dưỡng khí cho phi công.


Theo dự kiến, mũ công tác cho phi công tiêm kích PAK FA gồm 2 loại đều do Công ty cổ phần xí nghiệp sản xuất-khoa học “Zvezda” (Научно-производственное предприятие "Звезда") cung cấp là: ZSh-7AP và ZSh-9.

Mũ ZSh-7AP là loại mũ công tác trang bị phổ biến cho phi công tiêm kích lái các loại máy bay tiêm kích thế hệ 4++ và 5 của Không quân Nga hoặc dùng cho xuất khẩu.


Mũ gồm 2 lớp vỏ liên kết qua vành lớp vỏ trong và lớp lót giảm chấn kèm điều áp áp sát phần đỉnh đầu phi công. Lớp vỏ trong còn có các tai đệm đỉnh đầu có thể hiệu chỉnh cho vừa cỡ đầu của phi công. Quai khoá mũ được gắn vào lớp vỏ phía trong của mũ. Lớp vỏ ngoài chế từ nhựa cứng với 5 lỗ thông gió đường kính 2 cm xếp thành vòng cung ở phía trước mũ. Phần phía trước vỏ ngoài mũ có 1 mấu để gắn hệ thống hiển thị và chỉ thị mục tiêu trên mũ phi công. Mũ ZSh-7AP có 1 kính chắn gió và chống loá nắng màu nâu đen được bố trí xen giữa 2 lớp vỏ ở phần phía trước mũ. Kính này có 2 chế độ kéo xuống và kéo lên toàn phần nhờ chốt kéo bên vành mắt trái của kính, đồng thời có chế độ kéo sập xuống và chốt khoá tự động trong trường hợp phi công phóng dù thoát hiểm.


Một số ảnh minh họa phần vỏ trong của mũ công tác ZSh-7A/AP (ảnh dùng lại từ www.redpilot.com):
- Ảnh 1: Phần vỏ trong với lớp vành bọc da, các tai đệm có thể hiệu chỉnh kích cỡ và tấm lót giảm chấn kèm điều áp phần đỉnh đầu phi công
- Ảnh 2: Phần vỏ trong đã bóc tấm lót giảm chấn kèm điều áp phần đỉnh đầu phi công
- Ảnh 3: Tấm lót giảm chấn (tròn) và miếng điều áp (chữ nhật) gắn phía vỏ trong của mũ phía trên đỉnh đầu phi công
- Ảnh 4: Kính chắn gió và chốt kéo kính chắn gió

Một số ảnh minh họa phần vỏ trong của mũ công tác ZSh-7A/AP (ảnh dùng lại từ www.redpilot.com):
- Ảnh 3: Tấm lót giảm chấn (tròn) và miếng điều áp (chữ nhật) gắn phía vỏ trong của mũ phía trên đỉnh đầu phi công
- Ảnh 4: Kính chắn gió và chốt kéo kính chắn gió

Mũ ZSh-9 (còn gọi là ZSh-90) là loại mũ công tác đời mới nhất dự kiến trang bị cho phi công tiêm kích lái các loại máy bay tiêm kích thế hệ 5 của Không quân Nga hoặc dùng cho xuất khẩu.


Khắc phục các nhược điểm của loại mũ công tác ZSh-7AP (các phiên bản mới nhất là ZSh-7APS và ZSh-7APN), mũ công tác ZSh-9 có những cải tiến về khối lượng, chất liệu và thiết kế.

Mũ công tác ZSh-9 sử dụng chất liệu sợi kevlar làm cốt vỏ mũ vừa có tác dụng chống cháy, ngăn mảnh đạn, vừa làm giảm khối lượng mũ so với mũ công tác ZSh-7AP (mũ ZSh-9 có khối lượng dưới 1 kg, trong khi mũ ZSh-7AP và các bản cải tiến có khối lượng từ 1,250 kg tới 1,450 kg). Bọc ngoài lớp cốt sợi kevlar là lớp nhựa cứng tạo thành vỏ mũ. Kính chắn gió màu vàng nâu của mũ được giấu trong tấm che kính bằng nhựa cứng ở phần trước mũ và có khóa đóng mở kính bố trí tại phần tai trái tấm chắn kính của mũ. Mấu gá hệ thống hiển thị và chỉ thị mục tiêu trên mũ phi công được gắn ở mặt trên tấm che kính. Mũ có hệ thống lỗ thông khí bố trí khuất sau mặt dưới tấm che kính giữ chức năng thoát luồng khí thốc từ phía dưới kính chắn gió khi phi công phóng dù thoát hiểm khỏi máy bay đang bay ở tốc độ cao nhằm bảo vệ phần đầu và cổ phi công tiếp giáp với vùng quai mũ.


Thiết kế bên trong của mũ ZSh-9 tương tự mũ ZSh-7AP với các tai đỡ có thể hiệu chỉnh kích cỡ, tấm ốp giảm chấn đỉnh đầu và tấm điều áp sau ót giúp nâng đầu phi công vào gần mặt nạ dưỡng khí khi phi công chịu gia tải hướng trước tới lớn. Mũ ZSh-9 có hệ thống liên lạc chống nhiễu tích hợp trở kháng thấp.

Hệ thống khí tài hiển thị, chỉ thị ngắm bắn mục tiêu và quan sát trong mọi điều kiện ánh sáng gắn trên mũ công tác - NSTsI  (НСЦИ - Нашлемная Система круглосуточного видения, Целеуказания и Индикации) là một trong số các trang bị, khí tài chiến đấu bắt buộc dành cho phi công tiêm kích thuộc Đề án PAK FA. Hệ thống khí tài NSTsI giúp phi công tiêm kích PAK FA thực hiện các chức năng sau:

- Chỉ thị ngắm bắn mục tiêu cho các hệ thống khí tài ngắm bắn và điều khiển vũ khí trên máy bay, tự động đo tham số góc đường ngắm tới mục tiêu theo hướng quan sát của phi công và căn chuẩn mục tiêu với vòng ngắm trên màn hiển thị;
- Hiển thị các tham số vận hành các hệ thống điều khiển máy bay, điều khiển vũ khí và trinh sát mục tiêu từ các hệ thống trinh sát tích hợp bằng dữ liệu số hay đồ hoạ thông qua kính chiếu hình cả 2 bên mắt của phi công;
- Quan sát không gian hiện trường chiến đấu trong mọi điều kiện ánh sáng.

Hiện tại, Tập đoàn Sukhoi dự kiến sử dụng hệ thống khí tài NSTsI do Doanh nghiệp nhà nước một thành viên cấp liên bang hoạt động kinh doanh Nhà máy cơ quang vùng Uran mang tên E.S. Yalamov "UOMZ" cung cấp cho máy bay tiêm kích T-50 thuộc Đề án PAK FA.


Hệ thống khí tài NSTsI cho Đề án PAK FA T-50 được UOMZ phát triển trên cơ sở hệ thống khí tài tích hợp GEO-NSTsI1 nội địa vốn được thiết kế để thay thế các Hệ thống chỉ thị ngắm bắn mục tiêu gắn trên mũ công tác NSTs (НСЦ - Нашлемная система целеуказания) có xuất sứ từ Phòng thiết kế trung ương Arsenal (Центральное конструкторское бюро “Арсенал”) Ukraina là Shchel-ZUM (Щель-ЗУМ) trang bị cho máy bay tiêm kích thế hệ 4 của Liên xô và Sura (Сура) trang bị cho máy bay tiêm kích thế hệ 4+ của Nga.


Hệ thống NSTsI hoạt động theo nguyên lí Hệ thống định vị điện từ trường liên tục (Электромагнитная система позиционирования на постоянном поле) bao gồm 2 cấu phần: cấu phần định vị mũ công tác trong trường điện từ nhằm cung cấp cho máy tính tham số góc hướng mục tiêu bị ngắm và cấu phần hiển thị tham số. Hai cấu phần này lại gồm các thiết bị, khí tài bố trí trên mũ công tác của phi công và trong buồng lái máy bay như sau:

- Khối tạo điện từ trường liên tục có hiệu chỉnh công suất để khử nhiễu tương tác từ trong buồng lái máy bay;
- Khối 6 cảm biến điện từ trường gắn trên mũ công tác để đo 6 tham số toạ độ gồm 3 tham số toạ độ theo các mặt phẳng (mặt phẳng ngang, mặt phẳng dọc và mặt phẳng đứng) và 3 tham số góc;
- Khối máy chiếu phóng hình để hiển thị tham số trên nền kính chắn gió của mũ công tác;
- Khối điều khiển công suất khối phát điện từ trường và đồng bộ hệ thống;
- Khối xử lí tín hiệu để cung cấp tham số chỉ thị ngắm bắn và tiếp nhận tham số hiển thị giữa hệ thống và máy tính công tác của máy bay;
- Khối 3 cảm biến từ trường Trái đất để bổ sung tham số hiệu chỉnh biến dạng điện từ trường trong buồng lái do thay đổi từ trường Trái đất trên hành trình bay.



Thông số kĩ chiến thuật của hệ thống NSTsI dùng cho Đề án T-50 PAKFA
- Góc ngắm mục tiêu (Измерение углов линии визирования цели):
-- theo phương vị (по азимуту): ± 120 độ
-- theo góc tà (по углу места): ± 60 độ
- Sai số tối đa khi định vị đường ngắm (Максимальная погрешность определения углового положения линии визирования): 20 phút góc
- Trường quan sát (Размер информационного кадра): 13х18 độ góc
- Độ phân giải (Пространственное разрешение): 520 dòng điểm ảnh
- Tần suất cập nhật tình báo (Частота обновления информации):
-- chỉ thị ngắm bắn mục tiêu (целеуказания): 100 Hz
-- hiển thị tham số (индикации): 200 Hz

Bộ đồ bay của phi công tiêm kích thuộc Đoàn bay C35

- Hình 1: nguồn dùng lại từ www.ict.org.vn
(http://www.ict.org.vn/Uploads/phi%20cong%20khang%20-%20anh%20cua%20QDND.jpg)

- Hình 2: nguồn dùng lại từ www.thanhnien.com.vn
(http://www.thanhnien.com.vn/News/Pictures200902/MinhNguyet/Nam2009/Bao/Thang12/27.12/T9b.jpg)

- Hình 3: nguồn dùng lại từ www.pilot.vn
(http://pilot.vn/upload/files//2009/09/16/PC.jpg)

Mặt nạ dưỡng khí (Кислородная маска) là một trong các trang bị phục vụ chiến đấu bắt buộc trong bộ đồ bay bảo hộ nhằm cung cấp dưỡng khí, hỗ trợ hô hấp và liên lạc cho phi công tiêm kích trong khi lái máy bay hoặc phóng dù thoát hiểm ở mọi tốc độ và độ cao bay, cũng như đảm bảo cung cấp dưỡng khí trong thời gian ngắn cho phi công trong trường hợp nhảy dù hoặc máy bay chìm dưới nước tới độ sâu 20 m.

Theo dự kiến, mặt nạ dưỡng khí cho phi công tiêm kích PAK FA gồm 2 loại đều do Công ty cổ phần xí nghiệp sản xuất-khoa học “Zvezda” (ОАО Научно-производственное предприятие "Звезда") cung cấp là: KM-35MS và KM-36M.


Mặt nạ dưỡng khí KM-35MS (КМ-35М) có 4 cỡ, phát triển từ mặt nạ KM-35M và là trang bị đồng bộ của mũ công tác ZSh-7AP/APS/APN. Loại mặt nạ này sử dụng công nghệ tăng khí áp trợ thở bao chụp cả vùng miệng (thở khí thải ra) và mũi (hít dưỡng khí vào) phi công, với vỏ ngoài bằng nhựa cứng và mặt trong lót cao su. Mặt nạ KM-35MS có đường vào dưỡng khí bên má phải, đường vào ống dẫn khí tăng áp trợ thở phối hợp với đường ra khí thải qua van tích hợp phía trước miệng, đầu thu hội thoại (micro) của phi công gắn ngay phía trước đường vào ống dẫn khí tăng áp trợ thở, đường ra dây dẫn thoại và đường ra ống bơm khí cho tấm điều áp sau ót phía trong mũ công tác bố trí bên má trái của mặt nạ. Khác biệt bên ngoài giữa mặt nạ KM-35MS (hình của Kuzmin chụp tại MAKS-2009) và mặt nạ KM-35M (sản xuất giai đoạn cuối Liên xô đầu Nga như nhóm hình minh họa phía dưới của www.redpilot.com) là vị trí kết nối ống dẫn khí tăng áp trợ thở: ống dẫn khí tăng áp trợ thở của mặt nạ KM-35MS được gắn vào chụp nhựa phía ngoài ống dẫn dưỡng khí, trong khi ống dẫn khí tăng áp trợ thở của mặt nạ KM-35M kéo xuống phía dưới để dùng chung bao bọc ống dưỡng khí.

Mặt nạ dưỡng khí KM-36M (КМ-36М) có 5 kích cỡ và là trang bị đồng bộ tiêu chuẩn cho mũ công tác ZSh-9 của phi công tiêm kích trên máy bay tiêm kích thế hệ 5 của Nga.


Khác với mặt nạ KM-36 thử nghiệm có vỏ ngoài bằng kim loại, mặt nạ tiêu chuẩn KM-36M sử dụng vỏ ngoài chế từ vật liệu polyme và mặt trong lót cao su. Bên má trái mặt nạ có đường vào ống dẫn dưỡng khí kèm ống dẫn khí tăng áp trợ thở. Phía trước mặt nạ là chụp đường vào ống dẫn khí tăng áp trợ thở và van đầu ra khí thải. Phía trước chụp đường vào ống dẫn khí tăng áp trợ thở là bộ phận chỉnh quai đeo mặt nạ vào mũ công tác với thiết kế gồm 2 kẹp kim loại hất lên hoặc xuống được sử dụng làm ngàm giữ quai đeo. Đường ra đầu thu hội thoại gắn trong mặt nạ được bố trí phía mặt dưới của mặt nạ.

Như một truyền thống từ thời Vladimir Putin, các vị nguyên thủ nhà nước Nga thế hệ mới thường ghé thăm các đơn vị không quân tiêm kích và ném bom chiến lược để trải nghiệm cảm giác bay, cũng như thể hiện sự trẻ trung, quyết đoán của tổng thống đương nhiệm.

Loạt ảnh sưu tầm (nguồn Reuters) dưới đây ghi lại hình ảnh tổng thống Nga Dmitry Medvedev trong chuyến thăm và bay thử 30 phút ngày 28/3/2009 trên chiếc máy bay tiêm kích bom Su-34 số hiệu 03 thuộc biên chế Sư đoàn không quân hỗn hợp số 105 phục vụ bay trình diễn tại sân bay căn cứ Kubinka gần Moskva.
- Hình 1: Tổng thống Medvedev và phi công lái chính
- Hình 2: Tổng thống Medvedev ngắm nhìn chiếc tiêm kích bom vừa mới được trang bị trước khi leo lên khoang máy bay
- Hình 3: Tổng thống Medvedev vẫy chào tùy tùng trước khi gắn mặt nạ dưỡng khí KM-35M
- Hình 4: Chờ lệnh cất cánh từ đài không lưu sau khi hoàn tất cài mũ công tác ZSh-7AS và mặt nạ KM-35M

Trang phục bay của phi công (Костюм летчиков) là một trong các trang bị phục vụ chiến đấu bắt buộc trong bộ đồ bay bảo hộ nhằm bảo vệ và hỗ trợ phi công tiêm kích PAK FA khi lái máy bay trong các điều kiện bay chiến đấu khác nhau.


Tùy điều kiện bay chiến đấu mà phi công được trang bị trang phục bay phù hợp như: Bộ đồ bay thông khí VK-3M (Вентилирующий костюм ВК-3М) phục vụ bay trinh sát và bay thực hành đơn giản; Bộ đồ bù áp bay cao VKK-15K (Высотный компенсирующий костюм ВКК-15К) phục vụ bay trần cao tới 12 km (tối đa tới 20 km) và thao tác cơ động quá tải không thấp hơn 2,5 g trên đất liền; Bộ đồ bù áp bay cao VKK-6M (Высотный компенсирующий костюм ВКК-6М) phục vụ bay trần cao trên 12 km (tới 40 km) và thao tác cơ động quá tải tới 10 g; Bộ đồ kháng áp PPK-3R-120 (Противоперегрузочный костюм ППК-3Р–120) phục vụ thao tác bay cơ động quá tải tới 3 g; Bộ đồ bay cao cứu hộ trên biển VMSK-4-15 (Высотный морской спасательный комплект ВМСК-4-15) phục vụ bay chiến đấu và cứu hộ phi công trên biển.

Hiện 2 hãng sản xuất trang bị bảo hộ bay hàng đầu của Nga là Công ty cổ phần xí nghiệp sản xuất-khoa học “Zvezda” (ОАО Научно-производственное предприятие "Звезда") và Công ty cổ phần liên hiệp sản xuất-khoa học "Dynafors" (ЗАО Научно-производственное объединение "Динафорс") là các nhà thầu tham gia cung cấp các bộ đồ trang phục bay nêu trên cho Đề án PAK FA.

Bộ đồ thông khí VK-3M được thiết kế để mặc ngoài bộ đồ bay thông thường hay bộ đồ kháng áp, giúp phi công điều hòa thân nhiệt nhưng không làm ảnh hưởng tới các thao tác bay hoặc công năng của các bộ đồ bay chuyên dụng.


Bộ đồ VK-3M được chế từ vật liệu bền, chắc, có khả năng bảo vệ thân nhiệt phi công trong dải nhiệt độ khắc nghiệt từ 50 độ dưới âm tới 50 độ C trong khoảng thời gian tới 1,5 giờ. Hệ thống ống thông khí phía sau lưng và ống chia khí chính phía eo phi công được nối với ống dẫn khí làm mát từ hệ thống điều hòa nhiệt độ trong khoang máy bay.

Thông số kĩ chiến thuật của bộ đồ thông khí VK-3M
- Nhiệt độ tối đa có thể điều hòa chống tăng thân nhiệt trong thời gian bay hoặc trực ban trên sân đỗ: 50 độ C
- Nhiệt độ tối thiểu có thể điều hòa chống giảm thân nhiệt trong thời gian bay hoặc trực ban trên sân đỗ: 50 độ dưới âm
- Vật liệu (Материал): sợi bông ny lông tổng hợp
- Khối lượng cả bộ (Вес комплекта): không quá 1,85 kg
- Thời hạn sử dụng (Срок службы): Không quá 10 năm trong điều kiện bảo đảm kĩ thuật thông thường

Nhân nói tới bộ đồ bay thông khí cho phi công tiêm kích Nga, huyphong xin giới thiệu một số hình ảnh về bộ đồ bay tương tự do X20 của ta thiết kế, sản xuất cho phi công bay chiến đấu và huấn luyện trong nước.

- Hình 1 (www.vtc6.com.vn): Học viên phi công của Trường sĩ quan Không quân Nha Trang (Đoàn C20) trong giờ tập

- Hình 2 (www.baophuyen.com.vn): giáo viên bay-thượng tá phi công Dương Quang Sáng (Đoàn C10) đang rút kinh nghiệm bay phản lực cho học viên phi công Lê Vũ Huy

- Hình 3 (www.nhandan.com.vn): kíp chiến đấu sở chỉ huy, phi công, thợ máy và khách mời của Đoàn bay tiêm kích C35

- Hình 4 (www.news.vnanet.vn): chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết thăm Đoàn không quân C37

Bộ đồ bù áp bay cao VKK-15K là bộ đồ bay tích hợp các tính năng kháng áp, bù áp và thông khí giúp bảo vệ sức khoẻ, tính mạng và hỗ trợ thao tác bay của phi công tiêm kích trong các hoạt động bay trên đất liền có trần cao tối đa tới 20 km và mức quá tải tới trên 2,5 g.


Bộ đồ bay bù áp bay cao VKK-15K gồm 2 phần được chế từ sợi tổng hợp chống cháy là bộ áo liền quần bù áp, kháng áp không hoàn toàn và áo khoác ngoài. Bộ áo liền quần có 3 ống dẫn khí áp cho chế độ bù áp phần lưng-ngực để hỗ trợ hô hấp khi bay cao và chế độ kháng áp phần bụng-chân để ngăn ngừa dồn máu xuống phần dưới cơ thể khi phi công chịu quá tải do cơ động. Áo khoác ngoài của bộ VKK-15K gồm 2 kiểu mặc cho mùa thu đông và mùa xuân hè


Trong trường hợp giảm áp đột ngột trong buồng lái do trúng đạn hay phóng dù thoát hiểm từ độ cao lớn, chế độ bù áp giúp bảo vệ phi công trong thời gian 1 phút ở độ cao tới 20 km và 3 phút ở độ cao tới 12 km.


Thông số kĩ chiến thuật của Bộ đồ bù áp bay cao VKK-15K
- Độ cao tối đa cho phép sử dụng (максимальная высота применения): 20 km
- Thời gian bảo vệ tối đa trong trường hợp giảm áp buồng lái đột ngột ở độ cao trên (максимальное время пребывания при аварийной разгерметизации кабины на высоте более):
-- 12 km: 3 phút
-- 20 km: 1 phút
- Áp lực tối đa trong ống truyền khí áp (максимальное давление в камере натяжного устройства): 0,5 kg lực/cm2
- Kích cỡ (Размеры): 12 bước cỡ trong 4 cỡ cho phi công có chiều cao từ 156 cm tới 185 cm và vòng ngực từ 85 cm tới 117 cm.
- Vật liệu (Материалы): sợi bền chống cháy
- Khối lượng (Вес): không quá 4,5 kg
- Thời gian sử dụng (Срок службы): 5 năm

Áo khoác ngoài thu đông của bộ đồ bù áp bay cao có thể được phi công sử dụng đồng bộ với bộ áo liền quần VKK-15K hay mặc ngoài đồ bay thường khi thực hiện các bài bay đơn giản hoặc khi thực hiện các hoạt động khác ở đơn vị ngoài phiên trực ban chiến đấu trong hai mùa thu và đông.

Bộ đồ bù áp bay cao VKK-6M (Высотный компенсирующий костюм ВКК-6М) bảo vệ và hỗ trợ phi công tiêm kích khi điều khiển máy bay tiêm kích thực hiện các thao tác huấn luyện hay chiến đấu đối không hết sức phức tạp với trần bay cao từ 12 km tới 40 km và cơ động quá tải tới 10 g.


Bộ đồ bù áp bay cao VKK-6M là bộ áo liền quần bù áp, kháng áp không hoàn toàn và gồm 3 phần: phần kháng áp - PPU (ППУ - Противоперегрузочное устройство), phần đai khí áp - NU (НУ - Натяжное устройство) và phần bù áp (Компенсатор).

Phần kháng áp PPU bao gồm 3 buồng khí áp cao su có ống truyền khí áp liên thông để đồng bộ áp suất và được bố trí ở phần bụng cũng như 2 đùi phi công. Khi máy bay thực hiện các thao tác nhào lộn phức tạp với mức quá tải lớn, khí áp được bơm vào các buồng cao su để ép vào các thành mạch máu bên má trong đùi ngăn máu dồn từ phần trên cơ thể xuống dưới chân phi công, đồng thời vào buồng cao su ở bụng để xiết đai vành bụng ngăn đảo lộn nội tạng của phi công. Phần đai khí áp NU bao gồm 2 ống cao su áp lực nối với ống nhận khí áp và chạy phía ngoài lớp vải của bộ đồ từ phần cổ chân dọc theo đùi tới qua hông eo, rồi vòng qua lưng vai xuống cổ tay phi công. Hai ống cao su NU được tự động bơm khí áp giúp bảo vệ tính mạng phi công khi buồng lái bị mất điều áp đột ngột hay khi phóng dù từ độ cao lớn. Phần bù áp sử dụng mạng mao dẫn khí áp phần trong bộ đồ bay phía trước lồng ngực và sau lưng để hỗ trợ hô hấp cho phi công khi bay ở độ cao lớn.

Khi máy bay xuất kích để chiến đấu ở độ cao trên 14 km, phi công được trang bị bộ đồ bù áp bay cao VKK-6M kết hợp với bộ đồ thông khí VK-3M, mũ công tác bù áp GSh-6M, găng tay bù áp PK-1 và tất bù áp KN-4.

Thông số kĩ chiến thuật của bộ đồ bù áp bay cao VKK-6M:
- Khả năng giúp phi công chịu quá tải (Максимальная переносимость перегрузок летчиком): tới 10 g
- Áp lực tối đa bên trong thành ống/buồng kháng áp (Максимальное рабочее давление в камерах противоперегрузочного устройства): 1,6 kg lực/cm2
- Áp lực tối đa bên trong thành ống đai khí áp (Максимальное рабочее давление в камерах натяжного устройства): 2 kg lực/cm2
- Giới hạn nhiệt độ môi trường khi sử dụng (Предельная рабочая температура окружающего воздуха): từ 50 độ dưới âm tới 50 độ C
- Thời gian giúp phi công làm việc với mũ công tác bù áp trong buồng lái mất điều áp ở độ cao 14 km (Время работы с применением гермошлема в разгерметизированной кабине на высоте 14км): Không ít hơn 4 phút
- Khối lượng (Вес костюма): từ 3,2 kg tới 3,6 kg tùy kích cỡ
- Thời gian sử dụng (Срок службы): 13 năm khi thực hiện đúng hướng dẫn sử dụng

Khi máy bay hoạt động ở độ cao lớn từ 14 km trở lên, phi công phải sử dụng các phụ trang chuyên biệt cho bộ đồ bảo hộ bù áp bay cao VKK-6M như: Mũ công tác điều áp GSh-6M (Герметический шлем ГШ-6М), Găng tay bù áp PK-1 (Компенсирующие перчатки ПК-1) và Tất chân bù áp KN-4 (Компенсирующие носки КН-4). Các phụ trang chuyên biệt này kết hợp với các cấu phần hiện có của bộ đồ điều áp bay cao VKK-6M để biến đổi tính chất bộ đồ bay từ bù kháng áp không hoàn toàn trở thành bù kháng áp toàn phần.

Sau khi được tháo rời và chuyển tới Viện thử nghiệm bay của Không quân mang tên M.M. Gromov - LII VVS đóng tại sân bay Zhukovsky Moskva bằng máy bay vận tải quân sự An-124 trong đêm 8/4/2010, 2 mẫu thử nghiệm của PAK FA T-50 là T-50-1 số hiệu 51 và T-50-KNS đã được lắp ráp, sơn sửa trở lại và chuẩn bị phục vụ thử nghiệm tính năng chiến thuật tại đây. Ngày 20/4/2010, mẫu bay thử nghiệm T-50-1 đã thực hiện các bài chạy đà làm quen sân bãi và kiểm tra động cơ cùng các hệ thống động lực, điều khiển bay. Hồi 12 giờ 46 phút giờ địa phương trưa ngày 29/4, mẫu bay thử nghiệm T-50-1 đã cất cánh chuyến đầu tiên từ đường băng LII VVS Zhukovsky dưới sự kèm cặp của 1 chiếc Su-24M.

Hình sử dụng của http//:photo.strizhi.info

T-50 KNS lắp ráp, sơn sửa lại ở Zhukovsky thì dùng cho thử nghiệm mặt đất thôi bác Huyphong nhỉ? Liệu có cho thử nghiệm bay cùng với T-50-1 không ạ?

Mẫu KNS chỉ dùng cho thử nghiệm mặt đất. Tất cả các điều chỉnh, sửa đổi của chiếc T-50-1 đều phải được thử nghiệm trước trên T-50-KNS để đảm bảo an toàn cho mẫu bay thử.

Bộ đồ kháng áp PPK-3R-120 (Противоперегрузочный костюм ППК-3Р–120) hỗ trợ phi công khi điều khiển máy bay tiêm kích thực hiện các thao tác huấn luyện hay chiến đấu đối không có mức quá tải tới 3 g.

Bộ đồ kháng áp PPK-3R-120 được mặc ngoài các bộ đồ bay thông thường hay bộ đồ thông khí, bao gồm đai bụng có ống khí áp và 2 ống quần có ống khí áp cho phần đùi và ống chân, phần háng và 2 đầu gối không được bọc vải. Khi máy bay thực hiện các thao tác cơ động gây quá tải, phần túi đệm cao su nối với ống khí áp trong bộ kháng áp được bơm căng tạo sức ép lên các thành mạch chân đùi phi công ngăn không cho máu dồn từ phần trên cơ thể xuống phía dưới.

Thông số kĩ chiến thuật của bộ đồ kháng áp PPK-3R-120
- Khả năng giúp phi công chịu quá tải (Максимальная переносимость перегрузок летчиком): tới 3 g
- Giới hạn nhiệt độ môi trường khi sử dụng trong điều kiện độ ẩm không khí tới 98% (Предельная рабочая температура окружающего воздуха при относительной влажности воздуха — до 98%): từ 30 độ dưới âm tới 50 độ C
- Kích cỡ (Размеры): 6 cỡ
- Khối lượng (Вес костюма): Không quá 4,5 kg tùy kích cỡ
- Thời gian sử dụng (Срок службы): 8 năm khi thực hiện đúng hướng dẫn sử dụng

Bộ đồ bay cao kiêm cứu hộ trên biển VMSK-4-15 (Высотный морской спасательный комплект ВМСК-4-15) cung cấp khả năng bảo vệ phi công trong điều kiện máy bay tiêm kích cơ động quá tải lớn, trần bay cao khi hoạt động trên các vùng biển hoặc trong điều kiện phóng dù thoát hiểm ở độ cao lớn hay khi rơi xuống mặt nước.

Bộ đồ bay VMSK-4-15 có 8 cỡ và bao gồm các cấu phần sau:
- Bộ đồ bay trên biển (màu cam) MK-4-15 có chức năng thông báo tìm cứu bằng màu sắc trang phục và chống ngấm nước cho phi công
- Bộ đồ giữ ấm TZK-2-15 có chức năng giữ ấm ngăn ngừa nhiễm lạnh cho phi công khi nhảy dù xuống nước
- Bộ đồ bù áp bay cao VKK-15M
- Đai phao cứu hộ ASP-74
- Tất chân bù áp KN-4
- Giầy kèm bộ đồ bay trên biển MK-4
- Găng tay không thấm nước GP-2M-1

Thông số kĩ chiến thuật của Bộ đồ bay VMSK-4-15:
- Độ cao tối đa cho phép sử dụng (максимальная высота применения): 20 km trong buồng lái điều áp và 12 km trong buồng lái mất điều áp
- Thời gian giúp phi công làm việc với mũ công tác bù áp trong buồng lái mất điều áp ở độ cao 20 km (Время работы с применением гермошлема в разгерметизированной кабине на высоте 20км): không dưới 4 phút nhằm giúp phi công có đủ thời gian để giảm độ cao của máy bay xuống trần cho phép là 12 km hay tới độ cao bung dù an toàn sau khi phóng khỏi máy bay từ độ cao lớn
- Thời gian giúp bảo vệ phi công khi nổi trên mặt nước có nhiệt độ nước từ 0 độ trở lên và nhiệt độ không khí tới âm 15 độ (Время защиты при нахождении на плаву в воде при Т воды от 0°C и выше и при Т окружающего воздуха до - 15°C): 12 giờ
- Khối lượng cả bộ (Вес комплекта): 12,15 kg
- Thời gian sử dụng (Срок службы): 5 năm

Bộ đồ bay trên biển MK-4-15 (Морской костюм МК-4-15) là bộ áo liền quần màu cam nhạt tạo thành lớp phía ngoài của bộ đồ bay tích hợp VMSK-4-15. Bộ MK-4-15 gồm 2 lớp: lớp ngoài cùng bằng sợi tổng hợp bền chắc nhuộm màu cam nhạt gọi chung là Bộ bay biển MK-4-15 (Морской костюм МК-4-15) và lớp phía trong bằng sợi tổng hợp bọc cao su chống thấm nước gọi là Bộ chống thấm VZK-4 (Водозащитный костюм ВЗК-4). Phần cổ và cổ tay, cổ chân của bộ MK-4-15 có các chụp cao su bọc khít lấy các bộ phận cơ thể tương ứng của phi công để ngăn nước tràn. Phần trước ngực phía trái của bộ MK-4-15 có các đầu ống khí áp và thông khí nối với các bộ đồ bay mặc phía trong như VKK-15M và TZK-2-15.

Bộ đồ bay trên biển MK-4-15 có một số phụ trang đi kèm như Găng tay không thấm nước GP-2M-1, Tất chân bù áp KN-4 và Giầy kèm bộ đồ bay trên biển MK-4.

Găng tay không thấm nước GP-2M-1 (Герметические перчатки ГП-2М-1) có 3 ngón được chế từ vật liệu giữ ấm không thấm nước và có chụp cao su trên phần cổ tay để ngăn nước tràn. Găng tay GP-2M-1 chỉ được sử dụng trong tình huống phi công phóng dù trên mặt nước.


Tất chân bù áp KN-4 (Компенсирующие носки КН-4) được sử dụng kết hợp với bộ đồ bù áp bay cao VKK-15M phía trong bộ đồ bay trên biển MK-4-15.


Giầy kèm bộ đồ bay trên biển MK-4 (Ботинки МК-4)

Bộ đồ giữ ấm TZK-2-15 (Теплозащитный костюм ТЗК-2-15) được mặc phía trong bộ đồ bay trên biển MK-4-15 và có chức năng giữ ấm ngăn ngừa nhiễm lạnh cho phi công khi nhảy dù xuống nước lạnh.

Bộ đồ giữ ấm TZK-2-15 có thiết kế áo liền quần và chế tạo từ vật liệu ny lon tổng hợp có chức năng giữ ấm khi phi công buộc phải nhảy dù xuống vùng nước lạnh và thông khí điều nhiệt trong quá trình bay bình thường. Bộ TZK-2-15 được sử dụng kèm tất chân giữ ấm TZCh-2 (ТЗЧ-2).

Đai phao cứu sinh đường không ASP-74 (Пояс авиационный спасательный АСП-74) được trang bị cho phi công tiêm kích nhằm giúp phi công nổi trên mặt nước trong trường hợp phải phóng dù khi lái máy bay trên các vùng nước.

Đai phao cứu sinh đường không ASP-74 có thiết kế gồm 1 quai đeo kèm đai gắn 2 buồng phao cao su cứu sinh gấp gọn và 1 bình khí nén Các-bon Đi-ô-xít để bơm buồng phao. Phao cứu sinh có màu cam nhạt với lớp bọc ngoài màu xanh da trời, được chế từ vật liệu cốt sợi nylon tráng cao su, gồm 2 ống van bơm 1 chiều dùng cho bình khí nén sử dụng để kích hoạt phao ban đầu và khi phi công thổi hơi bổ sung trong trường hợp phao xẹp. Hai buồng phao cứu sinh có các dây buộc cố định phao với nhau sau khi kích hoạt trên mặt nước.

Mở rộng về trang phục bay của phi công tiêm kích Việt Nam :D


Trên hình (ảnh www.nhandan.com.vn) là đoàn kiểm tra chụp cùng kíp chiến đấu sở chỉ huy, phục vụ mặt đất và phi công thuộc Phi đội 3 của Đoàn không quân tiêm kích C35. Các phi công (đứng thứ 2, thứ 4 và thứ 9 từ bên phải sang) mặc bộ đồ bay thông khí do X20 sản xuất, sử dụng mũ công tác ZSh-7APN và đeo phao cứu sinh hàng không ASP-74. Riêng phi công đứng thứ 4 (lái chính) đang mặc bộ kháng áp PPK-3-120

Bộ ghế phóng dù (Катапультное кресло) cung cấp chức năng ghế ngồi công tác trong buồng lái và ghế phóng dù thoát hiểm cho phi công khi máy bay bị trục trặc kĩ thuật hay gặp nạn ở mọi độ cao và tốc độ bay.

Máy bay tiêm kích T-50 PAK FA sử dụng bộ ghế phóng dù K-36D-3,5 do Công ty cổ phần xí nghiệp sản xuất-khoa học “Zvezda” cung cấp. Ghế phóng K-36D-3,5 giúp phi công thoát hiểm khi máy bay gặp trục trặc khi đỗ trên đường băng hay đang chạy đà cất hạ cánh, hoặc giúp phi công mặc bộ trang bị bảo hộ bay cá nhân KKO-15 thoát hiểm từ máy bay đang hoạt động với vận tốc dòng khí từ 0 tới 1.400 km/giờ (tốc độ tối đa của máy bay có thể tới 2,5 lần tốc độ âm thanh) ở độ cao từ 0 tới 20.000 m.

Ghế phóng dù K-36D-3,5 có cấu tạo bao gồm: phần thân ghế và các miếng ốp bảo vệ tay chân, phần chứa khối dù chính và các ống dù định hướng, phần gắn bộ trợ giúp sinh tồn, phần cung cấp dưỡng khí khẩn cấp và phần gắn khối đạn phóng ghế. Bộ ghế có khối lượng toàn bộ không quá 103 kg, kích cỡ chiều cao 1.240 mm, chiều dài thân ghế nhiều cỡ từ 810 mm tới 980 mm và chiều rộng thân ghế 570 mm.

Minh họa nguyên lí vận hành của ghế phóng K-36D (sử dụng nguồn RIA Novosti)

Xin lỗi cho em chen ngang bài viết của bác một chút, ngoài bộ đồ bay thông khí đang sử dụng thì quân đội ta còn sử dụng bộ đồ bay nào khác không ạ, vì hôm trước em có đọc bài báo ảnh về "ban bay đầu năm" thấy trong đó phi công lái Su-30 nhà mình có mặc một đồ bay màu trắng xanh  ???

Không có lẽ ;D Bộ mặc ngoài ban trực như nào thì chưa rõ chứ trong ban bay thì dùng bộ màu nâu đất do X20 sản xuất.

Nhà em thắc mắc vấn đề đó cũng mấy tuần rồi, vì rõ ràng trong cái phóng sự ảnh "ban bay đầu năm" đó có đồng chí phi công mặc bộ màu trắng xanh. Để nhà em tìm lại cuốn tạp chí đó rồi chụp ảnh cho bác xem, còn bây giờ trăm dâu đổ lên đầu bác Đoàn thôi ạ, bác giải đáp thắc mắc dùm em với  ;D

Phóng sự thế nào thì anh/chị evannalynch cứ chụp hình lên đây là biết liền :)

Thêm mấy hình sưu tầm trên mạng để anh/chị nhận dạng áo bay:

Đoàn phó C35 đang nhắc nhở đội ngũ phi công, thợ máy và phục vụ mặt đất của Phi đội 1
(http://i195.photobucket.com/albums/z297/Fredi1978/2279307_554601435.jpg)

Đoàn phó C35 chúc mừng các phi công Phi đội 2
(http://www.thanhnien.com.vn/News/Pictures200902/MinhNguyet/Nam2009/Bao/Thang12/27.12/T9b.jpg)

Chỉ huy ban bay C35 ra tận chân cầu thang chúc mừng các phi công của Phi đội 3 vừa hoàn thành bài bay biển
(http://www.thanhnien.com.vn/News/Pictures/9b36300191.jpg)

Một số hình ảnh ghế phóng K-36D-3,5E qua phim ảnh

Năm 2005, đạo diễn người Nga Vasili Chiginsky cùng cộng sự đã cho công chiếu bộ phim Những cuộc nghịch bản thể chiến: Hồi 1 (Зеркальные войны: отражение первое).

Trong bộ phim này có cảnh sĩ quan hoa tiêu/vũ khí bật ghế phóng dù từ ghế sau của một máy bay tiêm kích thế hệ 5 của Nga có hỗn danh "Răng kiếm" do hãng Sukhoi chế tạo ngay khi máy bay đang bay. Để thực hiện cảnh quay này, đoàn làm phim đã thuê nguyên 1 chiếc Su-35UB cùng phi công đóng thế sử dụng bộ ghế phóng dù dùng cho máy bay tiêm kích thế hệ 4++ và 5 của Nga K-36D-3,5E.

Dưới đây là một số hình ảnh trong và sau khi phóng dù sử dụng trong bộ phim (ảnh dùng lại từ www.strategypage.com)

Có vẻ các bức hình trên kích cỡ quá nhỏ nên khó xem. Huyphong xin phép đăng lại các hình có kích cỡ lớn hơn từ trang www.englishrussia.com

Những cuộc nghịch bản thể chiến - Hồi 1 (Зеркальные войны: отражение первое) có sự tham gia của máy bay tiêm kích thế hệ 5 giả tưởng Su Răng-kiếm:

(http://englishrussia.com/images/cabrio_jets/1.jpg)

(http://media.englishrussia.com/cabrio_jets/2.jpg)

(http://media.englishrussia.com/cabrio_jets/3.jpg)

(http://media.englishrussia.com/cabrio_jets/4.jpg)

(http://media.englishrussia.com/cabrio_jets/5.jpg)

(http://media.englishrussia.com/cabrio_jets/6.jpg)

(http://media.englishrussia.com/cabrio_jets/8.jpg)

(http://media.englishrussia.com/cabrio_jets/7.jpg)

Những cuộc nghịch bản thể chiến - Hồi 2 (Зеркальные войны: отражение второе) sẽ có sự tham gia của máy bay tiêm kích thế hệ 5 Su PAK FA :D

Phi công tiêm kích PAK FA được trang bị bộ dây đai an toàn kèm ghế phóng dù có tên gọi Bộ dây đai cá nhân IPS-72 (Индивидуальная подвесная система ИПС-72) dùng kèm ghế phóng loại K-36D-3,5 do Công ty cổ phần xí nghiệp sản xuất-khoa học “Zvezda” cung cấp.

Bộ dây đai IPS-72 vừa có chức năng đai an toàn cố định phi công vào ghế lái khi máy bay thực hiện các thao tác bay phức tạp, vừa có chức năng treo đỡ phi công với hệ thống dù của ghế khi phải phóng dù khỏi máy bay.

[/b]

Việc chia và cấp khí từ nguồn dưỡng khí và khí áp trên máy bay cho các trang bị bay chiến đấu dành cho phi công tiêm kích PAK FA T-50 khi thực hiện nhiệm vụ bay cao hay cơ động quá tải lớn như mũ công tác điều áp, bộ trang phục kháng áp, điều áp hay mặt nạ dưỡng khí được thực hiện thông qua Bộ cấp khí ORK-115 (Объединённый разъём коммуникаций ОРК-115) do Công ty cổ phần xí nghiệp sản xuất-khoa học Mặt nạ phòng độc (ОАО НПП Респиратор) cung cấp.

Bộ đồ màu xanh dành cho trung đoàn trưởng dùng thôi  ;D ;D
(http://i264.photobucket.com/albums/ii163/Hoang_Tu_LeeShin/Hoc%20Tap/Quan%20Su%20Quoc%20Phong/trungdtruong.jpg)

Ghế phóng dù K-36D-3,5 trang bị cho máy bay tiêm kích PAK FA T-50 được trang bị Hệ thống cấp dưỡng khí dùng cho ghế phóng dù KSKK-130GK-20 (Кислородная система катапультного кресла КСКК-130ГК-20) nhằm cung cấp dưỡng khí cho phi công khi phóng dù thoát hiểm ở độ cao lớn nơi có mật độ không khí loãng hoặc trong trường hợp buồng lái máy bay bị chìm khi thực hiện hạ cánh khẩn cấp trên mặt nước.


Hệ thống KSKK-130GK-20 là một cấu phần của hệ thống cung cấp dưỡng khí trên khoang KS-129 trang bị cho máy bay tiêm kích thế hệ 4++ (các phiên bản từ Su-35, Mig-29M2 trở đi) và thế hệ 5 (Su-47, Mig-1.44, PAK FA T-50) do Công ty cổ phần xí nghiệp sản xuất-khoa học Zvezda nghiên cứu chế tạo.


Hệ thống KSKK-130GK-30 được gắn phía dưới đệm ghế của ghế phóng K-36D-3,5 và có khối lượng (không kể ống cấp khí cho mặt nạ dưỡng khí) là 3,5 kg. Ở chế độ hoạt động thông thường, hệ thống nhận và duy trì tích áp dưỡng khí từ Hệ thống dưỡng khí KS-129. Hệ thống KSKK-130GK-20 tự động kích hoạt khi phi công phóng ghế thoát hiểm hoặc được phi công kích hoạt bằng tay khi chuyển chế độ cấp khí khẩn cấp.

tặng bác huyphongssi  ;D
(http://img18.imageshack.us/img18/8915/t50vtoroypoletvlii6.jpg) (http://img18.imageshack.us/i/t50vtoroypoletvlii6.jpg/)
(http://img685.imageshack.us/img685/7069/t50vtoroypoletvlii2.jpg) (http://img685.imageshack.us/i/t50vtoroypoletvlii2.jpg/)
(http://img269.imageshack.us/img269/7092/pakfa8flight.jpg) (http://img269.imageshack.us/i/pakfa8flight.jpg/)

Uploaded with ImageShack.us (http://imageshack.us)

Một số loại máy bay tiêm kích hiện đại của Việt Nam như Su-30MK2V và Su-22M4V được trang bị ghế phóng cải tiến loại K-36DM của hãng NPP Zvezda như minh họa bằng loạt hình dưới đây (ảnh sử dụng của Chris Woodul tại www.ejectionsite.com):

Phi công tiêm kích PAK FA T-50 được trang bị Hệ thống dù thoát hiểm PSU-36 loạt số 4 (Система парашютная спасательная ПСУ-36 серии 4) do Công ty cổ phần Nhà máy cơ khí vùng Solnhetchnogorski - "SMZ") (ОАО Солнечногорский механический завод - ОАО "СМЗ") cung cấp.


Hệ thống dù PSU-36 loạt số 4 thuộc phân nhóm dù thoát hiểm trang bị cho ghế phóng. Trên ghế phóng dù K-36D-3,5, hệ thống dù PSU-36-S4 được gắn trong hộp dù ngay phía đầu phi công.

Tính năng kĩ chiến thuật của dù thoát hiểm PSU-36-S4:

- Tốc độ tối đa cho phép mở dù (максимальная скорость ввода парашюта): 650 km/giờ
- Độ cao tối đa cho phép mở dù (максимальная высота ввода парашюта): 6000 m
- Quá tải khi mở dù (перегрузка при введении системы): tới 16 g
- Diện tích cánh dù (площадь купола): 60 m²
- Tốc độ dù hạ (вертикальная скорость снижения): 6 m/giây
- Tổng khối lượng phi công kèm bộ đồ mở dù thoát hiểm đặc dụng (общая масса летчика в спецснаряжении с системой): 138 kg

Ngày 12/6/1999, trong buổi trình diễn tại Triển lãm Hàng không và Vũ trụ quốc tế Paris Le Bourget 1999, chiếc máy bay tiêm kích thử nghiệm Su-30MKI (T10PMK-1) đã gặp nạn do va động cơ xuống mặt đất khiến kíp bay phải phóng dù thoát hiểm. Nhờ sử dụng hệ thống dù thoát hiểm PSU-36 loạt số 4 trang bị cho ghế phóng K-36D-3,5, kíp bay gồm phi công thử nghiệm Vyacheslav Averyanov (Вячеслав Аверьянов) và sĩ quan hoa tiêu Vladimir Shendrik (Владимир Шендрик) đã kịp thoát hiểm an toàn trước khi chiếc Su-30MKI rơi xuống đất nổ tung.

Dưới đây là một số hình ảnh của vụ tai nạn này (hình sử dụng của A. Zeilter tại http://www.flying-wings.com)

Phi công tiêm kích PAK FA T-50 được trang bị Bộ đồ khẩn nguy mang xách NAZ-7M (Носимый аварийный запас НАЗ-7М) hoặc NAZ-8 do Công ty cổ phần Nhà máy cơ khí vùng Solnhetchnogorski - "SMZ" cung cấp.


Bộ đồ khẩn nguy xách tay NAZ có chức năng giúp phi công sinh tồn và thông báo tọa độ cho đội tìm cứu trong trường hợp phóng dù thoát hiểm trên đất liền hay trên các vùng nước. Bộ đồ NAZ gồm 4 cấu phần chủ yếu là: phần máy thông tin liên lạc và báo hiệu tìm cứu; phần dự trữ đồ ăn và nước uống; phần thuốc men cấp cứu và phần các trang thiết bị phục vụ sinh tồn.

Bộ đồ khẩn nguy mang xách NAZ-7M được phát triển trên cơ sở Bộ đồ khẩn nguy mang xách NAZ-7 trang bị cho phi công tiêm kích Liên xô trước đây. Bộ NAZ-7M cung cấp các dụng cụ sơ cứu, thông báo tìm cứu và sinh tồn tạm thời trong thời gian chờ cứu hộ cho phi công khi phóng dù thoát hiểm xuống các khu vực hoang vắng trên bộ hoặc trên mặt nước.



Thông số kĩ chiến thuật của Bộ đồ khẩn nguy mang xách NAZ-7M
- Độ cao cho phép khai thác cả bộ (Высота введения в действие): không quá 5.000 m
- Độ cao cho phép khai thác xuồng hơi (Высота введения в действие лодки): không quá 1.500 m
- Khối lượng toàn bộ (Масса изделия): không quá 11 kg
- Kích cỡ (Габариты ранца): 380х390х60 mm
- Nhiệt độ cho phép khai thác (Температура эксплуатации): từ âm 50 độ tới 50 °С




Thành phần:
1. Đài thu phát R-855UM/R-855A1 kèm pin nguồn "Priboy" (Радиостанция Р-855УМ/Р-855А1 с батареей "Прибой")
2. Túi màu báo hiệu (Сигнальный краситель)
3. Gương báo hiệu (Сигнальное зеркало)
4. Súng bút bắn đạn báo hiệu 15 li (15-мм сигнальные патроны со стреляющим механизмом)
5. Xuồng gấp cứu hộ loại nhỏ (Лодка МЛАС) khi xuất kích trên biển, hoặc cặp ván trượt tuyết (складные лыжи-снегоступы) khi xuất kích trong mùa băng giá trên vùng đất liền hay 02 bình nước dung tích 1,5 lít (два бачка с водой по 1,5 литра) khi xuất kích trên khu vực hoang mạc.
6. Tiêu báo tọa độ tự động "Komar-2M" (Автоматический радиомаяк "Комар-2М")




Thành phần:
1. Viên dinh dưỡng (Карамель леденцовая)
2. Bình nước (Бачок с водой)
3. Muối tinh (Соль)



Thành phần:
1. Bông gạc (Бинт)
2. Dung dịch sát trùng i-ốt (Йод)
3. Viên khử trùng Pantocid (Пантоцид)
4. Túi băng (Пакет перевязочный)
5. Thuốc giảm đau dạng bột uống Promedol (Промедол)
6. Thuốc tiêm giảm đau Morphin (Морфин)
7. Túi chụp mềm (Мягкая упаковка)



1. Hộp đạn súng ngắn (Запас патронов)
2. Dao chặt cành (Нож-мачете)
3. Dao lưỡi cưa (Нож-пила)
4. Diêm chịu gió (Спички ветроустойчивые)
5. Cồn khô (Сухое горючее)
6. Kính chống lóa (Очки-светофильтры)
7. Khay đựng (Упаковка-сковородка)

Tiêu báo tọa độ tự động Komar-2M (Автоматический радиомаяк "Комар-2М") thuộc nhóm các thiết bị thông báo tìm cứu sử dụng đài phát định vị để thông báo tọa độ phi công đang trú nấp trên mặt đất, mặt nước cho các toán tìm cứu phi công. Trên cơ sở tần số đài phát tín hiệu cấp cứu của tiêu báo tự động, máy bay hay tàu biển được trang bị máy vô tuyến tầm phương sẽ xác định tọa độ đài phát để tiến hành công tác cứu hộ phi công.

Tiêu báo Komar-2M là một cấu phần của Bộ đồ khẩn nguy mang xách NAZ-7M, NAZ-8 hoặc sử dụng làm tiêu riêng cho máy bay trinh sát tìm cứu. Tiêu báo được chế bằng vải tráng cao su và có màu cam sáng. Đáy tiêu báo hình chữ nhật, phần thân hình cầu và có đỉnh hình chóp nón. Khi phi công nhảy dù, tiêu báo được kích hoạt và bơm căng nhờ bình khí nén CO₂. Trường hợp bình khí nén trục trặc hoặc tiêu báo bị dò hơi trong quá trình sử dụng thì phi công có thể dùng miệng thổi hơi qua van bơm gắn ở cạnh chóp nón. Phần đáy tiêu báo có hình chữ nhật chính là phần cạnh dưới của đài phát thông báo cứu hộ R-885UM.

Dưới đây là một số hình ảnh về bộ Tiêu báo tọa độ tự động Komar-2M (hình sử dụng từ www.redpilot.com)

Bộ đồ khẩn nguy mang xách NAZ-8 được trang bị cho phi công tiêm kích Liên xô và Nga khi xuất kích thực hiện các nhiệm vụ chiến đấu sâu trong đất đối phương hoặc tại các khu vực hoang vu khó cứu hộ. Bộ đồ NAZ-8 trực tiếp cung cấp khả năng sinh tồn cho phi công trong thời gian tới 7 ngày và hỗ trợ sinh tồn sau đó cho phi công trong thời gian chờ lực lượng tìm cứu tới hiện trường, đồng thời thực hiện chức năng thông báo tìm cứu cho các lực lượng liên quan. Bộ NAZ-8 có khối lượng 18 kg và với các thông số kĩ chiến thuật tương tự bộ NAZ-7M.



Thành phần:
1. Đài thu phát R-855UM/R-855A1 kèm pin nguồn "Priboy" (Радиостанция Р-855УМ/Р-855А1 с батареей "Прибой")
2. Túi màu báo hiệu (Сигнальный краситель)
3. Đèn pin (Электрический фонарь)
4. Còi hiệu (Сигнальный свисток)
5. Gương báo hiệu (Сигнальное зеркало)
6. Pháo hiệu (Сигнальный патрон ПСНД)
7. Súng bút bắn đạn báo hiệu 15 li (15-мм сигнальные патроны со стреляющим механизмом)
8. Xuồng gấp cứu hộ loại nhỏ MLAS-1 (Лодка МЛАС-1)
9. Tiêu báo tọa độ tự động "Komar-2M" (Автоматический радиомаяк "Комар-2М")



Thành phần:
1. Thịt hộp (Мясные консервы)
2. Đường tinh (Сахар-рафинад)
3. Muối tinh (Соль)
4. Bình nước dung tích 1,9 lít (Бачок с водой 1.9 л.)
5. Bình nước dung tích 0,6 lít (Бачок с водой 0.6 л.)
6. Dao mở hộp (Консервооткрыватель)



Thành phần:
1. Bông gạc (Бинт)
2. Dung dịch sát trùng i-ốt (Йод)
3. Viên khử trùng Pantocid (Пантоцид)
4. Băng dán tiệt trùng (Лейкопластырь бактерицидный)
5. Kem bôi da chống côn trùng (Средство от комаров)
6. Thuốc chống trầm cảm Perkofen (Перкофен)
7. Thuốc gây hưng phấn Kofein (Кофеин)
8. Thuốc kháng sinh Levomicetin (Левомицетин)
9. Thuốc chữa bệnh đường ruột Sulfadimizin (Сульфадемизин)
10. Thuốc giảm đau dạng bột uống Promedol (Промедол)
11. Thuốc chống say tàu xe Aeron (Аэрон)
12. Khay đựng (Упаковка-сковородка)



Thành phần:
1. Hộp đạn súng ngắn (Запас патронов)
2. Dao chặt cành (Нож-мачете)
3. Dao gấp dạng lưỡi cưa (Нож-пила)
4. Diêm chịu gió (Спички ветроустойчивые)
5. Cồn khô (Сухое горючее)
6. Kính chống lóa (Очки-светофильтры)
7. Chai nhựa chứa nước có nắp đậy (Полиэтиленовая фляга для воды с чехлом)
8. La bàn (Компас)
9. Mũ len (Шерстяная шапочка)
10. Màn chống muỗi (Сетка-накомарник)
11. Bộ dụng cụ đánh bắt cá (Рыболовная снасть в упаковке) gồm:
- Cuộn dây câu (леска)
- Bộ lưỡi câu (крючки)
- Phao (грузила)
- Bộ neo lưỡi câu (блесны)
- Bộ dây câu chùm (поводки)
- Bộ mồi giả (искуственные приманки)

Xuồng cứu hộ cá nhân hàng không MLAS-1 (Одноместная малая авиационная лодка МЛАС-1)  là một cấu phần của Bộ đồ khẩn nguy mang xách NAZ-7M và NAZ-8.

Xuồng được chế từ sợi tổng hợp tráng cao su, có màu cam sáng, có chế độ bơm tự động bằng bình khí nén và bơm tay duy trì.


Thông số kĩ chiến thuật của xuồng MLAS-1:
- Khối lượng (Масса): 3,5 kg
- Sức chứa (Вместимость): 1 người kèm trang bị (125 kg)
- Kích cỡ khi triển khai (Размеры в развернутом виде): 1.890x960x255 mm
- Kích cỡ khi gấp gọn trong túi chứa (Размеры в чехле): 400x300x200 mm
- Nhiệt độ môi trường khai thác (Эксплуатация, °С): từ âm 40 độ tới 60 độ C

Phi công tiêm kích PAK FA được trang bị bộ tài liệu chỉ dẫn và nhật kí bay có tên gọi Tập chỉ dẫn bay cải tiến dành cho phi công NPL-M (Наколений Планшет Лётчика – Модернизированный: НПЛ-М). Đối với loại máy bay tiêm kích PAK FA huấn luyện chiến đấu hay tiêm kích đa năng FGFA như đang phát triển cùng với Ấn Độ, sĩ quan hoa tiêu/vũ khí sẽ được trang bị Tập chỉ dẫn bay cải tiến dành cho sĩ quan hoa tiêu NPSh-M (Наколений Планшет Штурмана - Модернизированный: НПШ-М).

Tập chỉ dẫn bay cải tiến NPL-M/NPSh-M dùng để ghi các thông tin quan trọng về sân bay căn cứ và các sân bay dự bị hiệp đồng, đường bay và nhiệm vụ dự kiến, các địa tiêu, điều kiện khí tượng, thời gian và lượng nhiên liệu tối thiểu cần có ở mỗi địa tiêu, bảng tính đường bay và các thông tin tính toán khác cần thiết giúp phi công hoàn thành nhiệm vụ xuất kích. Tập chỉ dẫn NPL-M và NPSh-M có thiết kế tương tự trừ sự khác biệt tên gọi và các tham số cụ thể ở trang thứ 2 và thứ 3.

Tập chỉ dẫn bay cải tiến NPL-M/NPSh-M có kích cỡ 15x11,5 cm và gồm các cấu phần sau:
- Bao vỏ bảo quản giả da màu nâu hoặc đen;
- Bảng viết kiểu tấm kim loại gấp đôi có đế da và quai đeo ngang đùi phi công;
- 6 trang chỉ dẫn và nhật kí bay: trang đầu dùng ghi các tham số phục vụ cất hạ cánh ở sân bay căn cứ và sân bay dự bị hiệp đồng, trang thứ 2 và thứ 3 dùng ghi nhật kí bay gồm các thông tin địa tiêu, khí tượng, thời điểm, nhiên liệu tồn, v.v, trang thứ 4 và thứ 5 để trắng để phi công ghi các thông tin hoặc phép tính nếu cần, trang cuối là bảng tính đường bay;
- Bút chì.  

Trang thứ nhất:
АЭРОДРОМ: (tên) Sân bay
ПОЗЫВНОЙ: Mã đài phát của sân bay
КАН (Карта Аэронавигации): Bản đồ bay
БПРМ (Ближний Приводной Радиомаяк): Đài định vị dẫn đường cự ly gần
ДПРМ (Дальний Приводной Радиомаяк): Đài định vị dẫn đường cự ly xa
МК пос (Магнитный Курс Посадки): Hướng địa từ khi hạ cánh
РСБН (Радиотехническая Система Ближней Навигации): Hệ thống ra đa dẫn đường cự ly gần

Trang thứ hai và ba:
РАСЧЕТ ПОЛЕТА ЛЕТЧИКА: Phần ghi chép chuyến bay của phi công
МАРШУРТ: Đường bay
ИПМ (Исходный Пункт Маршрута): Điểm khởi đầu đường bay
КПМ (Конечный Пункт Маршрута): Điểm kết thúc đường bay
до ИПМ: Trước điểm khởi đầu đường bay
после КПМ: Sau điểm kết thúc đường bay
ПРОДОЛЖИТ ПОЛЕТА: Bay chặng tiếp
РЕЗЕРВ ТОПЛИВА НА ... ЧАС ... МИН: Nhiên liệu dự trữ cho ... giờ ... phút
БЕЗОПАСН. ВЫСОТА ПОЛЕТА Н_ПР (Безопасная высота полета - Ниже Предел): Độ cao bay an toàn thấp nhất  
МПУ (Магнитный путевой угол): Góc hướng bay tới theo địa từ
s (Speed): vận tốc dòng khí
t (time): thời gian
ОСТАТ. ТОПЛ. (остаток топлива): Lượng nhiên liệu tồn
ДРУГИЕ ДАННЫЕ: Các thông số khác

Hôm nay huyphong về tổng bộ họp được một thủ trưởng ở trong này bật mí có thể chỗ thủ trưởng Đoàn đang thầu in bản NPL-M/NPSh-M nội địa cho phi công và hoa tiêu tiêm kích của chúng ta như thấy trong tấm hình dưới đây.


Đề nghị thủ trưởng Đoàn vào xác nhận được không ạ?! :D

Đề nghị thủ trưởng Đoàn vào xác nhận được không ạ?!
---------------------------------------------------------------
He...he, những thứ gì liên quan đến quân đội thì chắc vậy, nhưng cụ thể hơn thì tớ... không biết đâu! ;D

Phi công tiêm kích PAK FA được trang bị các loại vũ khí tự vệ và chiến đấu cá nhân tiêu chuẩn của Không quân Nga như súng ngắn quân dụng PMM và súng trường tự động AK-105.


Súng ngắn quân dụng kiểu Makarov cải tiến - PMM (Пистолет Макарова Модернизированный - ПММ) là phiên bản cải tiến của súng ngắn quân dụng kiểu Makarov - PM (Пистолет Макарова - ПМ) trang bị phổ biến trong Không quân Liên xô trước đây. Súng ngắn PMM là loại vũ khí tự vệ cá nhân trang bị cố định cho phi công chiến đấu sử dụng trong mọi tình huống phòng thân. Tuy nhiên theo điều lệnh, việc quản lí súng được thực hiện tập trung và phi công chỉ được phép mang súng khi nhận lệnh xuất kích chiến đấu hay huấn luyện. Mỗi khẩu PMM dùng cho phi công có 1 băng đạn 12 viên lắp sẵn và 2 cơ số đạn trong hộp đạn súng ngắn kèm bộ đồ khẩn nguy mang xách NAZ-7M hoặc NAZ-8.


Súng trường tự động kiểu Kalashnikov AK-105 (Автомат Калашникова AK-105) là loại vũ khí chiến đấu cá nhân trang bị cho phi công chiến đấu Không quân Nga khi thực hiện nhiệm vụ chiến đấu tại các sân bay căn cứ, sân bay dự bị tiền duyên hoặc xuất kích thực hiện nhiệm vụ sâu trong khu vực do đối phương kiểm soát. Súng AK-105 được đưa vào trang bị thay cho loại AKS-74U trang bị phổ biến cho phi công chiến đấu của Không quân Liên xô trước đây. Mỗi khẩu AK-105 trang bị cho phi công có 1 hộp tiếp đạn lắp sẵn kèm 2 hộp tiếp đạn dự phòng. Súng AK-105 chỉ được cấp phát khi phi công thực hiện nhiệm vụ trong vùng chiến sự.

Súng ngắn quân dụng kiểu Makarov cải tiến do Công ty cổ phần Nhà máy chế tạo máy thành phố Izhevsk - Liên hiệp IZHMASH (ОАО Ижевский Mашиностроительный Завод - Концерн ИЖМАШ) nghiên cứu chế tạo.


Súng PMM thuộc dòng súng ngắn quân dụng sử dụng nguyên lí lùi động lượng và có máy cò 2 chế độ giương-nhả búa cò kết hợp với giương búa cò tay, các chi tiết của súng được chế tạo từ thép, khóa an toàn nằm bên trái hộp khóa nòng. 


Tính năng kĩ chiến thuật của súng ngắn PMM:
- Cỡ nòng súng (Калибр): 18 mm
- Chiều dài súng (Длина): 165 mm
- Bề ngang súng (Ширина): 31 mm
- Chiều cao súng (Высота): 127 mm
- Chiều dài nòng súng (Длина ствола): 94 mm
- Khối lượng súng kèm đạn (Масса со снаряженным магазином): 880 g
- Khối lượng súng không kèm đạn (Масса без патронов): 760 g
- Dung lượng hộp tiếp đạn (Емкость магазина): 12 viên
- Sơ tốc nòng (Начальная скорость пули): 425 m/giây
- Kiểu đạn (Тип патрона): PMM 9,2 x 18,2 mm
- Kiểu đầu đạn (Тип пули): lõi thép
- Độ xuyên thép tấm chuẩn ST-3 từ khoảng cách 20 m (Толщина пробиваемого на дистанции 20м стального листа - ст. СТ-3): 3 mm
- Chiều dài viên đạn (Длина патрона): 25 mm
- Chiều dài vỏ đạn (Длина гильзы): 18,2 mm
- Khối lượng viên đạn (Вес патрона): 10 g
- Khối lượng đầu đạn (Вес пули): 5,4 g
- Khối lượng liều phóng mỗi viên đạn (Вес порохового заряда): 0,25 g

Súng trường tự động kiểu Kalashnikov AK-105 thuộc "nhóm 100" (сотой серии) do Công ty cổ phần Nhà máy chế tạo máy thành phố Izhevsk - Liên hiệp IZHMASH phát triển trên cơ sở phiên bản súng trường tự động AK-74M với các đặc điểm của súng trường tự động báng gấp nòng ngắn AKS-74U.


Súng trường tự động AK-105 hoạt động theo nguyên lí trích khí với khóa nòng xoay và khả năng tác xạ khi báng súng trong chế độ gấp, các chi tiết súng được chế tạo từ thép và nhựa tổng hợp bền nhẹ, hộp tiếp đạn 30 viên chế từ cốt sợi thủy tinh bọc nhựa, thước ngắm và đầu ngắm cơ khí dạng hở.


Thông số kĩ chiến thuật của súng AK-105:
- Cỡ nòng súng (Калибр): 5,45 mm
- Chiều dài súng với báng mở/báng gấp (Длина с прикладом/без приклада): 824/586 mm
- Chiều dài nòng (Длина ствола): 314 mm
- Khối lượng súng không kèm đạn (Масса без патронов): 3,23 kg
- Tốc độ bắn (Темп стрельбы): 600 phát/phút
- Tầm thước ngắm (Прицельная дальность): 500 m
- Sơ tốc nòng (Начальная скорость пули): 840 m/giây
- Dung lượng hộp tiếp đạn (Емкость магазина): 30 viên
- Kiểu đạn (Тип патрона): М74 5,45×39 mm
- Kiểu đầu đạn (Тип пули): lõi thép bọc đồng
- Đường kính đầu đạn (Настоящий калибр пули): 5,6 mm
- Chiều dài viên đạn (Длина патрона): 57 mm
- Chiều dài vỏ đạn (Длина гильзы): 39,82 mm
- Khối lượng viên đạn (Вес патрона): 10,2 g
- Khối lượng đầu đạn (Вес пули): 3,2 g

Phát triển theo nguyên lí thiết kế "Buồng lái điện tử" đương đại của công nghiệp hàng không quân sự thế giới nói chung, công nghiệp hàng không quân sự Nga nói riêng, buồng lái máy bay tiêm kích thuộc đề án PAK FA được trang bị các thiết bị, khí tài buồng lái máy bay hiện đại hàng đầu của ngành công nghiệp hàng không Liên bang Nga.

Các trang thiết bị, khí tài buồng lái thế hệ mới phục vụ đề án PAK FA đã được tổ hợp nhà thầu gồm Tập đoàn Sukhoi, các đơn vị thành viên và đơn vị đối tác nghiên cứu chế tạo, thử nghiệm và hoàn thiện trên các phiên bản máy bay tiêm kích thế hệ 4++, đặc biệt trên mẫu thử Su-35BM của Tập đoàn Sukhoi.


Mẫu máy bay tiêm kích thử nghiệm T-50 PAK FA sử dụng các trang thiết bị, khí tài buồng lái máy bay như sau:

- Nhóm trang thiết bị, khí tài phục vụ công tác, giao tiếp, điều khiển của phi công đối với máy bay và hệ thống phục vụ chiến đấu đường không;
- Nhóm trang thiết bị hiển thị trạng thái và thực hành chiến đấu đường không của máy bay.

Máy bay tiêm kích thuộc đề án PAK FA dự kiến sử dụng Nắp kính che buồng lái (Фонарь кабины) thế hệ mới "Ashug" ("Ашуг") do Tập đoàn Sukhoi và Công ty cổ phần "Mosavtosteklo" (ОАО "Мосавтостекло") hợp tác ứng dụng trên cơ sở kết quả chương trình nghiên cứu phát triển cấp nhà nước trong lĩnh vực quân sự với đề tài: "Nghiên cứu công nghệ và phương pháp chế tạo kính che buồng lái khổ lớn gốc silicat dùng cho các tổ hợp máy bay hiện tại và tương lai" ("Исследование технологии и методов создания крупногабаритных силикатных фонарей кабины для эксплуатируемых и перспективных авиационных комплексов"). Chương trình "Ashug" do Bộ quốc phòng Liên bang Nga chủ trì với ngân sách được phân bổ tới 60 triệu rúp.


Nắp kính che buồng lái "Ashug" được thiết kế liền khối tấm kính khổ lớn không sử dụng khung, gồm 2 phần là tấm kính trước cố định và tấm kính sau đóng mở nắp buồng lái theo ray trượt về phía sau. Cả hai tấm kính của nắp kính che buồng lái được chế tạo từ vật liệu gốc muối fluorosilicate (SiF₆) hằng số điện môi thấp, có khả năng hấp thụ sóng điện từ băng mi-li-mét và xăng-ti-mét thông qua việc chuyển đổi nhiệt hoá, đồng thời mặt trong tấm kính được tráng lớp tinh thể vàng nano phục vụ điều dẫn nhiệt để giảm phát tán hồng ngoại khu vực buồng lái.


Thông số kĩ chiến thuật của nắp buồng lái "Ashug":
- Kích cỡ toàn phần (Габариты секции): 1525 х 805 mm
- Độ dày lớp kính (Толщина остекления): mỏng hơn 14 mm
- Hệ số thấu quang (Коэффициент светопропускания): 0.8
- Mức độ bão hòa màu nền (Насыщенность цветового фона): không quá 3,5 satron
- Dải nhiệt độ (Температура среды): -/+55^oС (chức năng làm việc bình thường), +130^oС (chịu được trong thời gian ngắn), +150^oС (mức nhiệt tới hạn)

Mẫu máy bay thử nghiệm PAK FA T-50-1 được tháo rời thành các khối chính để vận chuyển trên máy bay vận tải quân sự hạng nặng An-124 từ sân bay thử nghiệm KnAAPO Dzemgi tới Viện thử nghiệm bay mang tên Gromov (LII) tại sân bay Zhukovsky Moskva ngày 8/4/2010.

Máy bay tiêm kích PAK FA được trang bị hệ thống cấp dưỡng khí và điều áp buồng lái có tên gọi Hệ thống cung cấp dưỡng khí hợp nhất không dùng bình khí nén KS-129 sử dụng thiết bị tái tạo dưỡng khí trong buồng lái BKDU-130 (Унифицированная безбаллонная кислородная система КС-129 с бортовой кислорододобывающей установкой БКДУ-130) do Công ty cổ phần xí nghiệp sản xuất-khoa học “Zvezda” cung cấp.

Hệ thống KS-129 được NPO Zvezda nghiên cứu phát triển nhằm khắc phục những bất tiện của hệ thống cấp dưỡng khí kiểu cũ dùng bình nén dưỡng khí trang bị cho máy bay tiêm kích thế hệ 4 và 4+ như: giảm các đầu việc phức tạp và kéo dài trong công tác chuẩn bị bay do phải thay nạp bình nén dưỡng khí, thời gian máy bay hoạt động trên không không bị giới hạn do dung tích bình nén dưỡng khí, phòng chống cháy nổ và giảm khối lượng thiết bị cung cấp dưỡng khí (từ hơn 90 kg đối với hệ thống cấp dưỡng khí dùng bình nén dưỡng khí trang bị cho các loại máy bay tiêm kích Su-27, Su-30 và Mig-29/Mig-29M xuống còn dưới 32 kg ở hệ thống KS-129 trang bị cho các loại máy bay tiêm kích Su-35, Mig-29M2 và T-50) do loại bỏ nguồn dự trữ ô-xy nguyên chất trong bình nén cao áp. Hệ thống KS-129 đảm nhiệm việc cấp dưỡng khí cho phi công khi máy bay hoạt động ở độ cao từ 20 km trở xuống.

Hệ thống cấp dưỡng khí KS-129 có nhiều cấu phần, trong đó tâm điểm là Thiết bị tái tạo dưỡng khí trong buồng lái BKDU-130 (Бортовая кислорододобывающая
установка БКДУ-130). Thiết bị BKDU-130 là loại thiết bị lọc 2 chu trình sử dụng màng lọc phân tử zeolit tổng hợp vi mao quản, vừa tham gia lọc tự động chu trình khí trích từ tầng nén động cơ để bổ sung dưỡng khí trong buồng lái và hệ thống cấp dưỡng khí dùng cho ghế phóng, vừa tham gia lọc bỏ tạp chất khí thở do phi công thải ra trong buồng lái theo cảm biến khí thải. Mỗi thiết bị BKDU-130 có năng lực lọc khí thở cho kíp lái 2 phi công. 


Hệ thống cấp dưỡng khí KS-129 sử dụng Bộ tách khí sơ cấp UVP-1 (Устройство воздухоподготовки УВП-1) để lọc bỏ bụi đất và các vi chất thể khí từ dòng khí trích từ tầng nén động cơ trước khi cấp khí lọc sơ cấp cho thiết bị tái tạo dưỡng khí BKDU-130 và van cấp khí kháng áp AD-16V. Sự kết hợp giữa Bộ tách khí sơ cấp UVP-1 với Thiết bị tái tạo dưỡng khí BKDU-130 cho phép quá trình lọc của Hệ thống KS-129 không chỉ loại bỏ hầu hết các loại bụi khí, khí thải thông thường, mà còn lọc bỏ các tác nhân nguy hiểm phát sinh từ chiến tranh xạ-sinh-hóa tại vùng chiến sự liên quan.


Trong Hệ thống KS-129, Khối cấp dưỡng khí KP-129 (Кислородный прибор КП-129) là thiết bị phối trộn dưỡng khí sau quá trình lọc bỏ khí thải và tạp chất theo tỉ lệ phù hợp với nhu cầu dưỡng khí hô hấp của phi công trong các điều kiện bay khác nhau.


Van điều chỉnh khí áp RD-130 (Регулятор давления РД-130), Cảm biến khí thải DPGD (Датчик подачи газа на дыхание ДПГД), Van cấp khí kháng áp tự động AD-16V (Автомат давления АД-16В) và Hệ thống cấp dưỡng khí dùng cho ghế phóng KSKK-130GK-120 (Кислородная система катапультного кресла КСКК-130ГК-20) là các cấu phần còn lại thuộc hệ thống cung cấp dưỡng khí KS-129.





Khối lượng toàn bộ Hệ thống KS-129: 32 kg
Khối lượng các cấu phần:
- Thiết bị tái tạo dưỡng khí trong buồng lái BKDU-130: 15,8 kg
- Bộ tách khí sơ cấp UVP-1: 4,6 kg
- Khối cấp dưỡng khí KP-129: 0,8 kg
- Van điều chỉnh khí áp RD-130: 0,4 kg
- Hệ thống cấp dưỡng khí dùng cho ghế phóng KSKK-130GK-120: 3,5 kg
- Cảm biến khí thải DPGD: 0,4 kg
- Van cấp khí kháng áp tự động AD-16V: 0,55 kg

Buồng lái T-50 được điều áp hả đ/c huyphong?

Dạ, không chỉ điều áp mà còn có cả điều hòa nhiệt độ dùng hệ thống trích khí từ tầng nén của động cơ thủ trưởng ạ!

Máy bay tiêm kích PAK FA dự kiến sử dụng Tổ hợp các cần điều khiển - OOU (Комплекс органов оперативного управления - ООУ), bao gồm Cần lái máy bay - RUS (Рукоятка Управления Самолётом - РУС) và Cần điều khiển động cơ - RUD (Рукоятка Управления Двигателем - РУД), do Công ty cổ phần "Pribor" thành phố Kursk - Phòng thiết kế thử nghiệm "Aviaavtomatika" (Курское ОАО "Прибор" Опытное конструкторское бюро "Авиаавтоматика") cung cấp.

Hệ thống điều khiển trong buồng lái là tích hợp các khí cụ phần cứng và chương trình phần mềm giúp phi công kiểm soát và điều khiển máy bay theo nguyên lí "Tay không phải rời cần lái", bao gồm: (1) Tổ hợp các cần điều khiển máy bay và điều khiển động cơ kích cỡ nhỏ trên có bố trí các tổ hợp nút bấm và hệ cảm biến dòng điện xoáy dùng để tạo lệnh điều khiển bằng tay mang tín hiệu tương tự và các lệnh điều khiển đơn lẻ; và (2) Khối truyền đạt lệnh từ tổ hợp cần điều khiển tới các khí tài vô tuyến điện tử trên máy bay.    

Tổ hợp các nút và phím bấm điều khiển trên cần điều khiển OOU là công cụ tạo các lệnh điều khiển riêng biệt của phi công đối với máy bay. Các nút và phím bấm cơ điện nêu trên hoạt động theo nguyên lí dòng xoáy cảm ứng từ, theo đó lệnh điều khiển được tạo ra khi phi công bấm hay nhấn nút làm thay đổi điện kháng và dòng của cuộn cảm.


Các cần điều khiển OOU do OKB "Aviaavtomatika" chế tạo sử dụng các dạng nút và phím bấm cơ điện để tạo lệnh điều khiển như sau: Gashetka-M (Гашетка-М), KU-S (КУ-С), 4P-S (4П-С), PS3-M (ПС3-М) và KNM (КНМ).

   




Hệ thống điều khiển trong buồng lái sử dụng khối truyền đạt lệnh điều khiển từ Tổ hợp các cần điều khiển OOU tới các khí tài điện tử hàng không qua cặp cáp lưỡng trục để thi hành các lệnh điều khiển của phi công. Khối truyền đạt lệnh điều khiển vận hành dựa trên nền tảng mã nguồn mở, sử dụng nguồn điện chuẩn hàng không 27V và truyền đạt lệnh điều khiển tới thiết bị thi hành tương ứng qua tín hiệu điện theo 2 giao thức điện năng: dòng 27V với cường độ 0,2A và dòng 5V với cường độ 0,015A.

Buồng lái máy bay tiêm kích Su-35BM của Sukhoi được thiết kế theo nguyên lí "Buồng lái điện tử" và giao thức điều khiển "Tay không phải rời cần lái" tương tự máy bay tiêm kích thuộc đề án PAK FA.

Dưới đây là một số hình ảnh về buồng lái máy bay tiêm kích Su-35BM với hệ thống màn hiển thị điện tử đa năng khổ lớn và tổ hợp cần điều khiển gồm cần lái ở giữa, cần điều khiển động cơ ở bên trái buồng lái.

Hình 1 của www.airwar.ru
Hình 2 của www.red-stars.org

Máy bay tiêm kích thuộc Đề án PAK FA dự kiến được trang bị các khí tài hiển thị đa năng thế hệ mới như Màn hiển thị chuẩn trực hàng không (Коллиматорный авиационный индикатор) và các Màn hình tinh thể lỏng hiển thị đa năng (Многофункциональный жидкокристаллический индикатор) theo tiêu chí Buồng lái điện tử (Электронная кабина) hay còn được gọi là Buồng lái tinh thể (Стеклянная кабина) do các đơn vị chế tạo khí cụ điện tử hàng không hàng đầu của Nga cung cấp.

Buồng lái máy bay tiêm kích PAK FA được trang bị 2 màn hình màu tinh thể lỏng hiển thị đa năng khổ lớn có tên gọi Màn hiển thị đa năng MFI-35 (МФИ-35: Многофункциональный индикатор 35) do Công ty cổ phần Phòng thiết kế chế tạo thiết bị vùng Ramensk - "RPKB" (ОАО "РПКБ" - Раменское Приборостроительное Конструкторское Бюро) thuộc Liên hiệp "AVIONIKA" (Концерн "АВИОНИКА") cung cấp.

Màn hiển thị đa năng MFI-35 được phát triển theo nguyên lí màn hình màu tinh thể lỏng ma trận chủ động cỡ 15 inh-xơ, có độ phân giải cao trong mọi điều kiện ánh sáng buồng lái và cho phép hiển thị đồ thị, hình ảnh kèm kí tự, biểu tượng bất kì về trạng thái hoạt động của máy bay và các khí tài trên máy bay, về kiểm soát và điều khiển hệ thống vũ khí đường không, về hoạt động trinh sát, hoa tiêu dẫn đường và phối hợp chiến đấu trên không. Màn hiển thị MFI-35 có bảng điều khiển bố trí chạy vòng quanh khung hình với 40 nút bấm trạng thái và 2 nút vặn điều chỉnh tham số.


Thông số kĩ chiến thuật của Màn hiển thị MFI-35
- Loại và cỡ màn hình (Тип и диагональ экрана): Màn hình màu tinh thể lỏng ma trận chủ động 15 inh-xơ
- Kích cỡ khung hình (Размер рабочего поля): 304,8 х 228,6 mm
- Bảng điều khiển (Панель управления): 40 nút bấm trạng thái
- Độ phân giải hình ảnh cho phép tiếp nhận hiển thị (Прием форматов изображения): 640х480, 800х 600, 1024х768, 1280х1024, 1400х1050
- Chế độ chỉnh độ sáng màn hình (Регулировка яркости экрана): tự động hoặc vặn nút bằng tay
- Số lượng màu (Количество воспроизводимых цветов): 262.144 màu
- Kích cỡ toàn bộ màn hiển thị MFI-35 (Габаритные размеры): 345x270x96 mm
- Khối lượng toàn bộ (Масса): 3,8 kg
- Số kênh hình ảnh đầu vào (Входные видео сигналы): 2 kênh tín hiệu vi sai thấp áp và 1 kênh chạy cổng JTAG
- Nguồn điện 1 chiều (Напряжение питания постоянного тока): 27V
- Độ sáng tối đa (Яркость максимальная): hơn 850 cd/m²
- Độ sáng tối thiểu (Яркость минимальная): dưới 0,05 cd/m²
- Hệ số tương phản nội tại (Коэффициент собственного контраста): 400:1
- Hệ số tương phản ánh sáng môi trường (Коэффициент яркостного контраста при внешней освещенности): hơn 10:1
- Góc quan sát tới màn hiển thị với độ tương phản 10:1 (Углы наблюдения с контрастом 10:1):
-- góc nhìn ngang (по горизонтали): ± 85o
-- góc nhìn dọc (по вертикали): ± 85o
- Hệ số phản xạ riêng (Коэффициент зеркального отражения): thấp hơn 0,8%
- Hệ số phản xạ khuếch tán (Коэффициент диффузного отражения): thấp hơn 0,1%
- Nhiệt độ môi trường làm việc (Рабочая температура): từ âm 60^oC tới 71^oС
- Nhiệt độ bảo quản (Температура хранения): từ âm 60^oC tới 85^oС
- Mức độ chịu đựng rung lắc ngẫu nhiên (Случайная широкополосная вибрация): từ 10 Hz tới 2.000 Hz hoặc quá tải tới 4,3 g
- Mức độ chịu đựng rung lắc ngẫu nhiên khi hoạt động cùng hệ thống vũ khí (Случайная широкополосная вибрация при работе СПВ): từ 10 Hz tới 2.000 Hz hoặc quá tải tới 13,6 g
- Thời gian chuẩn bị khi vận hành ở âm 60^oC (Время готовности при – 60ºС): 5 phút

Ngoài 2 màn hiển thị đa năng chính, buồng lái máy bay tiêm kích PAK FA còn được lắp 3 màn hình tinh thể lỏng hiển thị đa năng khổ nhỏ do Công ty cổ phần Phòng thiết kế chế tạo thiết bị vùng Ramensk - "RPKB" thiết kế gồm:

- 01 màn hiển thị đa năng MFI-6-5 bên trái buồng lái dùng hiển thị các tham số hệ thống hỗ trợ chỉ huy bay chiến đấu từ xa, hệ thống liên lạc vô tuyến điện và các hệ thống truyền nhận dữ liệu giữa máy bay và hệ thống chỉ huy hành quân đường không bên ngoài;

- 01 màn hiển thị tham số hoa tiêu dẫn đường và ngắm bắn dùng đồng bộ với Màn kính hiển thị chuẩn trực phía trước mặt phi công;

- 01 màn hiển thị các tham số bay dự phòng phía bên phải bảng điều khiển trước mặt phi công.

Hầu hết các khí tài hiển thị buồng lái của máy bay tiêm kích thế hệ 4++ Su-35BM là nguyên gốc trực tiếp cho các phiên bản dùng trên máy bay tiêm kích PAK FA trừ màn kính hiển thị chuẩn trực trước mặt phi công. Máy bay tiêm kích Su-35BM sử dụng Màn kính hiển thị chuẩn trực khổ rộng trước mặt phi công IKSh-1M (Индикатор коллиматорный широкоформатный ИКШ-1М) do Công ty cổ phần Phòng thiết kế chế tạo thiết bị vùng Ramensk - "RPKB" cung cấp.

Khác với phương án tiếp cận màn kính hiển thị khổ rộng 1 tấm của máy bay tiêm kích PAK FA T-50 cho phép mở rộng góc hiển thị cả theo trục dọc và ngang, máy bay tiêm kích Su-35BM sử dụng màn kính hiển thị khổ rộng tấm đúp cho phép mở rộng góc hiển thị theo trục dọc.

Máy bay tiêm kích PAK FA dự kiến được trang bị Màn kính hiển thị chuẩn trực khổ rộng trước mặt phi công (Индикатор коллиматорный широкоформатный) do Công ty cổ phần Phòng thiết kế chế tạo thiết bị vùng Ramensk - "RPKB" cung cấp.


Màn kính hiển thị chuẩn trực khổ rộng trước mặt phi công trên máy bay tiêm kích PAK FA thuộc nhóm Hệ thống hiển thị trước mặt phi công - ILS (Индикатор на лобовом стекле - ИЛС) gắn cố định phía trên bảng điều khiển theo hướng nhìn thẳng phía trước buồng lái của phi công, dùng để hiển thị các tham số trạng thái hoạt động của máy bay, tham số hoa tiêu dẫn đường hàng không và tham số ngắm bắn và điều khiển vũ khí của máy bay.

Hệ thống ILS của máy bay tiêm kích PAK FA gồm 3 cấu phần là màn kính hiển thị chuẩn trực, khối phát chùm chiếu công nghệ bán dẫn và máy tính chuyển tham số sang tín hiệu hình ảnh đồng bộ với tham số bay hiển thị trên các màn hiển thị tinh thể lỏng trong buồng lái.  


Màn kính hiển thị chuẩn trực dùng cho hệ thống ILS trên máy bay tiêm kích PAK FA có dạng tròn không khung viền khác với dạng chữ nhật truyền thống trên các hệ thống ILS trước đây. Màn kính hiển thị được chế tạo từ loại kính bán thấu quang/phản quang, cho phép hiển thị chữ số, kí tự đơn sắc theo bước sóng phù hợp tới từ khối phát hình chiếu nhưng không làm ảnh hưởng tới việc truyền ánh sáng bước sóng nhìn thấy thông thường ở hướng quan sát qua màn kính của phi công. Việc hiển thị tham số trên màn kính được thực hiện theo nguyên lí chuẩn trực sao cho phi công đọc được tham số đồng thời với việc quan sát khoảng không ngoài buồng lái mà không cần chỉnh tiêu cự mắt.

Khối phát chùm chiếu - ELP (Электронно-лучевой прибор - ЭЛП) dùng cho hệ thống ILS trên máy bay tiêm kích PAK FA sử dụng công nghệ đèn lưỡng cực phát quang hữu cơ vật liệu lân tinh (фосфоресцентный органический светодиод) do Doanh nghiệp nhà nước 1 thành viên cấp liên bang "Viện nghiên cứu khoa học Platan" kèm nhà máy trực thuộc (Федеральное государственное унитарное предприятие "Научно-исследовательский институт "Платан" с заводом при НИИ") nghiên cứu phát triển.

Máy bay tiêm kích PAK FA sử dụng hệ thống nhiên liệu và tiếp liệu hiện hành dùng cho các tổ hợp máy bay tiêm kích của Không quân Nga, bao gồm: nhiên liệu phản lực T-6, hệ thống các thùng chứa nhiên liệu trong thân và thùng chứa nhiên liệu gắn ngoài PTB-2000, hệ thống tiếp và cần nhận nhiên liệu.

Máy bay tiêm kích PAK FA dự kiến sử dụng loại nhiên liệu phản lực (реактивное топливо) là dầu nặng T-6 chuyên dụng cho các loại máy bay tiêm kích có tốc độ hành trình vượt âm. Hiện T-6 và loại nhiên liệu phản lực dự phòng là T-8V là nhiên liệu phản lực dùng cho tổ hợp máy bay tiêm kích chiến lược Mig-31 và tổ hợp máy bay tiêm kích chiến thuật thế hệ 4++ Su-35BM.

Nhiên liệu phản lực T-6 được chế biến theo bộ tiêu chuẩn nhà nước GOST 12308-89 (ГОСТ - государственный стандарт) từ dầu mỏ qua các chu trình phân đoạn, hoá lọc hydro và cracking xúc tác trong môi trường hydro áp suất cao, nhiệt độ thấp nhằm sử dụng chất xúc tác lưỡng chức bẻ mạch và hydro hóa các hydrocarbon cao phân tử thành các phân tử hydrocarbon có số nguyên tử carbon thấp và vòng mạch ổn định hơn.

Nhiên liệu phản lực T-6 là loại dầu nặng có dạng trong suốt, màu từ vàng hanh tới vàng rơm, có trị số bay hơi và nguyên tử hydrocarbon vòng thơm thấp, độ nhớt động học cao nhất trong các loại nhiên liệu phản lực hiện hành của Liên bang Nga. Ngoài thành phần chính là các hydrocarbon, nhiên liệu phản lực T-6 còn được bổ sung các chất phụ gia chống ăn mòn, chống ôxi hoá, chống đông đặc, chống tạo keo, giảm tĩnh điện, chống vi sinh và giảm cặn khói.

Thông số kĩ chiến thuật của nhiên liệu phản lực T-6:
- Tỉ trọng ở 20^oC (Плотность 20^oC): 840 kg/m³
- Độ nhớt động học (Кинематическая вязкость):
-- Ở 20^oC: 4,5 mm²/giây
-- Ở -40^oC: 60 mm²/giây
- Nhiệt trị (Теплотворность): tối thiểu 42.900 kJ/kg
- Chiều cao tối đa của ngọn lửa không khói (Максимальная высота некоптящего пламени): tối thiểu 20 mm
- Trị số phát sáng (Светофактор): 45
- Trị số a xít (Кислотность): tối thiểu 0,7 mg KOH/100 cm³
- Điểm chớp cháy cốc kín (Температура вспышки, закр.): tối thiểu 62^oC
- Điểm kết tinh (Точка кристаллизации): -60^oC
- Độ bền ô xi hóa nhiệt trong các điều kiện tĩnh (Термоокислительная стабильность в статичных условиях): 6 mg keo nhựa kết tủa/100 cm³
- Lượng Hydrocarbon vòng thơm (Ароматика): tối đa 10%
- Hàm lượng Lưu huỳnh tổng (Всего серы): tối đa 0,05%
- Lượng tro (Зола): tối đa 0,003%

Máy bay tiêm kích PAK FA T-50 có 6 Thùng chứa nhiên liệu (Бак топлива) trong thân và cánh máy bay. Các thùng chứa nhiên liệu trong thân và cánh có dạng thùng chứa áp lực để đảm bảo cung cấp nhiên liệu cho động cơ máy bay trong mọi điều kiện bay. Tổng khối lượng nhiên liệu phản lực trong các thùng chứa là 12.900 kg.


Các thùng chứa nhiên liệu của máy bay tiêm kích PAK FA T-50 gồm:
- Thùng số 1 và số 4 bố trí ở khoang diềm 2 bên gốc cánh, thể tích mỗi thùng là 1,5 m³.
- Thùng số 3 và số 5 bố trí ở khoang 2 cánh chính, thể tích mỗi thùng là 2 m³.
- Thùng số 2 bố trí ở khoang giữa 2 động cơ phía trước khoang chứa dù giảm tốc, thể tích thùng là 3,46 m³.
- Thùng số 6 bố trí ở phần khoang lưng phía sau buồng lái và khoang thiết bị điện tử, thể tích thùng là 5,8 m³. Thùng số 6 được tiếp nối với hệ thống cần nhận tiếp dầu trên không.

Máy bay tiêm kích PAK FA T-50 dự kiến được trang bị các thùng nhiên liệu gắn ngoài khi thực hiện nhiệm vụ chiến đấu xa sân bay căn cứ và trong điều kiện thiếu hạ tầng tiếp dầu trên không. Hệ thống thùng nhiên liệu gắn ngoài này gồm 2 loại là Thùng nhiên liệu loại treo dưới - PTB (Подвесной топливный бак - ПТБ) và Thùng nhiên liệu hòa nhập khí động - KTB (Конформный топливный бак - КТБ).


Thùng nhiên liệu loại treo dưới dùng cho máy bay tiêm kích PAK FA là loại thùng PTB-2000 có dung tích 2.000 lít, được treo ở vị trí giá treo tiếp liệu phía trong cánh ngay dưới và được tiếp nối với 2 thùng nhiên liệu khoang cánh số 3 và số 5. Mặc dù được phủ vật liệu hấp thụ sóng điện từ nhưng việc trang bị thùng PTB-2000 cho máy bay tiêm kích PAK FA vẫn làm tăng đáng kể diện tích phản xạ điện từ và làm giảm tính linh hoạt khí động của máy bay. Vì vậy, thùng nhiên liệu PTB-2000 chỉ được sử dụng cho các nhiệm vụ không đòi hỏi tính bảo mật điện từ cao như bay tuần phòng khu vực hay bay chiến đấu thông thường.


Thùng nhiên liệu hòa nhập khí động dự kiến trang bị cho máy bay tiêm kích PAK FA là loại thùng gắn trên lưng có hỗn danh "mặt đẹp" ("устоявшийся облик") tương tự loại dùng cho máy bay tiêm kích Mig-29SMT. Loại thùng nhiên liệu KTB này gồm nhiều khoang gắn gọn trên lưng máy bay có tổng dung tích tới 7.000 lít và trong trường hợp khẩn cấp có thể hất bỏ ngay trong khi bay.


Ảnh dưới: máy bay tiêm kích thế hệ 4+ Mig-29SMT gắn 1 thùng nhiên liệu hòa nhập khí động KTB dung tích 2.000 lít trên lưng (ảnh www.migavia.ru)

Hồi năm ngoái bên ttvn có chú cãi tớ rất hăng về vụ cái lưng gù của Mig-29SMT ;D
(http://www.quansuvn.net/index.php?action=dlattach;topic=13010.0;attach=12418;image)

Máy bay tiêm kích PAK FA dự kiến sử dụng hạ tầng truyền tiếp liệu mặt đất và trên không hiện có của Không quân Nga bao gồm Xe bồn tiếp dầu - ATZ (Автотопливозаправщик - АТЗ) và Máy bay tiếp dầu trên không (Самолёт-заправщик).

Hệ thống tiếp nhận dầu phản lực của máy bay tiêm kích PAK FA được thiết kế chuẩn hóa tương thích với các loại phương tiện tiếp dầu phản lực T-6 hoặc T-8V hiện nay của Không quân Nga là Xe bồn tiếp dầu ATZ-10-4320 và Máy bay tiếp dầu trên không IL-78M.

Máy bay tiêm kích PAK FA có cổng nhận tiếp dầu mặt đất bố trí bên phần má trái hướng xuống dưới và ngay trước gốc diềm cánh vịt tà trước của máy bay. Dầu phản lực qua cổng này được bơm áp lực vào các thùng dầu trong thân và trên cánh theo tuần tự được lập trình từ trước, với tổng thời gian nhận đầy dầu 6 thùng (máy bay mang theo 100% lượng dầu) là 15 phút hoặc bơm đầy 3 thùng chính (máy bay mang theo 60% lượng dầu) là 10 phút.


Việc tiếp dầu mặt đất cho máy bay tiêm kích PAK FA do loại Xe bồn tiếp dầu (Автотопливозаправщик) hay còn gọi là Xe tra nạp dầu tại sân bay (Аэродромный топливозаправщик) ATZ-10-4320 (АТЗ-10-4320) thực hiện.


Xe ATZ-10-4320 được Công ty TNHH Xí nghiệp kĩ thuật và chế tạo “URAL” (ООО Производственно-техническое предприятие "УРАЛ") thiết kế trên cơ sở kiểu xe Ural-4320-1912-40 với xi téc có dung tích chứa dầu 10 m3 cùng hệ thống bơm li tâm và bơm cơ điện cao áp, ống dẫn và vòi bơm dầu phục vụ tiếp nhiên liệu cho máy bay.  


Thông số kĩ chiến thuật của xe bồn tiếp dầu ATZ-10-4320:
- Kiểu bánh dẫn động (Колесная формула): 6x6
- Tự trọng xe (Полная масса автомобиля): 19.220 kg
- Tốc độ tối đa (Максимальная скорость): 75 km/giờ
- Dung tích bình xăng (Емкость топливного бака): 300 lít
- Khoảng sáng gầm xe (Дорожный просвет): 360 mm
- Kích cỡ xe (Габаритные размеры автомобиля): 9.120x2.500x3.100 mm
- Loại bồn dầu (Тип цистерны): Hình trụ e líp bằng thép hàn cao cấp
- Dung tích thực (Рабочая вместимость): 10 m³
- Số lượng khoang trong bồn (Количество секций): 1
- Vật liệu chế tạo bồn (Материал цистерны): Thép các bon
- Loại máy bơm (Тип насоса): máy bơm li tâm 1SVN-80A
- Công suất bơm (Производительность насоса): 34,8 m³/giờ
- Độ sâu tự bơm hút (Глубина самовысасывания): không thấp hơn 6,5 m
- Thời gian bơm hút đầy bồn (Время заполнения цистерны насосом): 30 phút

Máy bay tiêm kích PAK FA sử dụng hạ tầng tiếp dầu trên không tiêu chuẩn dùng cho Không quân Nga là Cần nhận tiếp dầu - GPT (Головка приёмника топлива - ГПТ) trên máy bay để nhận tiếp dầu qua Chụp ống truyền - URK (Узел разъема коммуникаций - УРК) của Máy bơm dầu tiêu chuẩn - UPAZ (Унифицированный подвесной агрегат заправки - УПАЗ) gắn trên máy bay tiếp dầu trên không.


Hiện tại, Công ty cổ phần xí nghiệp sản xuất-khoa học “Zvezda” là đơn vị cung cấp cần nhận tiếp dầu GPT-2M (ГПТ-2М), chụp ống truyền URK và máy bơm dầu tiêu chuẩn UPAZ-1/1M (УПАЗ-1/1М) phục vụ hạ tầng tiếp dầu trên không cho máy bay tiêm kích PAK FA.

Đầu cần nhận tiếp dầu của máy bay tiêm kích PAK FA được bố trí thu gọn trong cửa sập 2 cánh phía má trái dưới buồng lái máy bay. Đây là hệ thống cần tiếp dầu thu gọn có thiết kế toàn âm để giảm góc phản xạ sóng điện từ thay vì kiểu thiết kế bán âm như trên các máy bay tiêm kích thế hệ 4 và 4+ hiện nay của Nga.



Máy bơm dầu tiêu chuẩn UPAZ-1 và UPAZ-1M được gắn dưới cánh và thân đuôi bên trái của máy bay tiếp dầu trên không IL-78 và IL-78M, theo đó 2 máy bơm UPAZ-1 treo dưới 2 cánh dùng tiếp dầu cho các loại máy bay tiêm kích chiến thuật và 1 máy bơm UPAZ-1M gắn tại thân đuôi trái dùng tiếp dầu cho các loại máy bay ném bom chiến lược và vận tải hạng nặng. Ngoài ra, một phiên bản máy bơm dầu có tên UPAZ-1K cũng được thiết kế để gắn dưới bụng các máy bay tiêm kích làm nhiệm vụ tiếp dầu tình thế. Các máy bơm dầu UPAZ-1 và UPAZ-1K có công suất bơm dầu 2.300 lít/phút, trong khi máy bơm dầu UPAZ-1M có công suất bơm dầu 2.900 lít/phút.


Cấu tạo máy bơm dầu UPAZ-1/1M/1K gồm 2 khối chính là 1 bơm dầu li tâm chạy tuốc bin dòng khí và cuộn ống dẫn dầu kèm chụp ống truyền có đường kính trong 52 mm và chiều dài 26 m. Khi thực hiện tiếp dầu trên không, chụp ống truyền của máy bơm khí được mở chốt hãm và tự động kéo dài cuộn ống dẫn dầu nhờ lực cản khí động học tác động vào chụp ống truyền. Sau khi triển khai đủ chiều dài ống dẫn dầu, phần mũ chụp máy bơm dầu bị kéo thụt vào trong khoang mũi máy bơm dầu để mở cửa thu dòng khí chạy tuốc bin dòng khí của bơm dầu. Tuốc bin dòng khí của máy bơm dầu có cấu tạo đĩa bơm li tâm 2 tầng, trong đó đĩa cánh li tâm tầng đầu giữ chức năng chuyển động năng dòng khí thành công năng quay đĩa cánh li tâm tầng bơm dầu. Giữa 2 tầng đĩa tuốc bin li tâm có cơ cấu giữ không tải dùng khi cần tiếp dầu của máy bay nhận chưa bắt khớp được chụp ống truyền của máy bay tiếp dầu trên không, hoặc trong trường hợp ngắt kết nối khi kết thúc tiếp dầu. Việc thu hồi ống dẫn dầu và chụp tiếp dầu về máy bơm dầu được thực hiện thông qua sự kết hợp giữa cơ cấu tời truyền động nhận công từ tuốc bin dòng khí và giải phóng vòng lò so bị kéo dãn khi triển khai ống dẫn dầu trước đó.


Hệ thống đèn chỉ thị tiếp dầu trên máy bay tiếp dầu IL-78/78M gồm 2 bộ đèn: đèn tiếp cận máy bay tiếp dầu và đèn nhận dầu từ máy bơm dầu. Bộ đèn chỉ thị tiếp cận máy bay tiếp dầu gồm 3 đèn bố trí theo hàng dọc phía bụng phần thân đuôi theo thứ tự đỏ-vàng-xanh, theo đó đèn đỏ chỉ thị nghiêm cấm tiếp cận vì máy bay tiếp dầu đang thao tác cơ động với đường bay và tốc độ không ổn định, dễ gây va chạm giữa máy bay tiếp và nhận dầu; đèn vàng báo hiệu chuyển tiếp giữa chế độ đèn đỏ và đèn xanh; đèn xanh chỉ thị máy bay tiếp dầu đang ở chế độ bay ổn định cho phép tiếp cận nhận dầu. Bộ đèn chỉ thị nhận dầu từ máy bơm dầu gồm 3 đèn bố trí ở phần trên phía đuôi máy bơm dầu theo thứ tự từ phải sang là đỏ-xanh-vàng, theo đó đèn đỏ chỉ thị cấm máy bay tiêm kích nhận dầu tiếp cận chụp ống truyền do cuộn ống dẫn chưa hoàn tất triển khai; đèn vàng chỉ thị chuyển tiếp giữa chế độ triển khai hoặc thu hồi của cuộn ống dẫn và chụp ống truyền; đèn xanh chỉ thị cho phép tiếp cận giữa cần nhận dầu và chụp ống truyền khi máy bơm dầu trong trạng thái sẵn sàng tiếp dầu. Việc chuyển chế độ đèn chỉ thị được thực hiện tự động dưới sự giám sát của sĩ quan phụ trách tiếp dầu ngồi trong khoang điều khiển phía đuôi máy bay tiếp dầu (vị trí bố trí pháo đối không trên các máy bay vận tải quân sự hoặc ném bom).


Máy bay tiếp dầu trên không IL-78 được đưa vào trang bị trong Không quân Xô viết từ năm 1987 và phiên bản cải tiến IL-78M đưa vào trang bị sau khi Liên xô giải thể. Máy bay tiếp dầu IL-78/78M có 3 máy bơm dầu UPAZ-1/1M phục vụ tiếp dầu trên không và 4 máy bơm dầu phục vụ tiếp dầu mặt đất, đồng thời có hệ thống xả bỏ dầu trong các trường hợp khẩn cấp. Máy bay IL-78M là phiên bản tiếp dầu chuyên nghiệp với 3 thùng chứa dầu trong khoang, trong khi máy bay IL-78 là loại máy bay lưỡng dụng vận tải/tiếp dầu và chỉ có 2 thùng chứa dầu trong khoang.

1. Giới thiệu PAK FA

- Khởi nguồn PAK FA (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg196315#msg196315)
- Nguyên lí thiết kế PAK FA (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg196694#msg196694)
- Tên gọi đề án PAK FA T-50 của Sukhoi (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg197195#msg197195)


2. Hệ thống khí tài chiến đấu

- Tổng quan tính năng kĩ chiến thuật của T-50 PAK FA (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg197917#msg197917)
- Thông số hoạt động (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg198128#msg198128)
- Thông số hệ thống radar trinh sát - dẫn bắn N050 (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg198394#msg198394)
- Thông số hệ thống khí tài đa nhiệm băng L (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg199103#msg199103)
- Thông số hệ thống khí tài trinh sát quang điện tử OLS-50M (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg200256#msg200256)
- Một số hệ thống khí tài dự kiến (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg201710#msg201710)


3. Hệ thống vũ khí đường không

- Hệ thống vũ khí đường không (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg202583#msg202583)
- Tổ hợp tên lửa đối không tầm ngắn RVV-MD (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg203473#msg203473)
- Tổ hợp tên lửa đối không tầm ngắn RVV-MD theo mã thiết kế K-74 (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg204028#msg204028)
- Tổ hợp tên lửa đối không tầm ngắn RVV-MD theo mã thiết kế K-MD (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg204350#msg204350)
- Tổ hợp tên lửa đối không tầm trung RVV-SD (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg205113#msg205113)
- Tổ hợp tên lửa đối không tầm trung RVV-SD theo mã thiết kế K-77M (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg205683#msg205683)
- Tổ hợp tên lửa đối không tầm trung RVV-SD theo mã thiết kế K-77M2 và K-77M2-PD (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg207136#msg207136)
- Tổ hợp tên lửa đối không tầm xa RVV-BD (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg208094#msg208094)
- Tổ hợp tên lửa đối không tầm xa RVV-BD theo mã thiết kế K-37M-810 (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg208437#msg208437)
- Tổ hợp tên lửa đối không tầm xa RVV-BD theo mã thiết kế KS-172 (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg210071#msg210071)
- Một số thông số kĩ chiến thuật của đầu tự dẫn 9B-1103M-350 (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg208791#msg208791)
- Tổ hợp pháo đối không bắn nhanh Gsh-301 (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg208791#msg208791)
- Tổ hợp tên lửa chống radar PRLR (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg215658.html#msg215658)
- Tổ hợp tên lửa chống hạm PKR (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg215877.html#msg215877)
- Tổ hợp tên lửa đối đất có điều khiển TURVZ (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg216917.html#msg216917)
- Tổ hợp bom có điều khiển UAB (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg217263.html#msg217263)


4. Động cơ 117S

- Thông số kĩ thuật động cơ (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg198008#msg198008)
- Một số thông tin, hình ảnh bổ sung về thử nghiệm động cơ AL-41F1-117S (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg208864#msg208864)
- Động cơ TRDDF-OVT AL-41F1-117S dùng cho PAK FA T-50 (tiếp) (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209126#msg209126)
- Quá trình phát triển động cơ TRDDF-OVT AL-41F1-117S (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209399#msg209399)
- Cấu tạo động cơ tuốc bin phản lực TRDDF-OVT 117S (phần 1) (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209443#msg209443)
- Cấu tạo động cơ tuốc bin phản lực TRDDF-OVT 117S (phần 2) (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209578#msg209578)
- Động cơ tuốc bin phản lực ТРДДФ/ОВТ 117С - Họng xả kiểu KLIVT (phần 1) (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg210759#msg210759)
- Động cơ tuốc bin phản lực ТРДДФ/ОВТ 117С - Họng xả kiểu KLIVT (phần 2) (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg211033#msg211033)
- Họng xả kiểu KLIVT trong mối liên hệ với các công nghệ họng xả điều hướng khác (phần 1) (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg213017.html#msg213017)
- Họng xả kiểu KLIVT trong mối liên hệ với các công nghệ họng xả điều hướng khác (phần 2) (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg214071.html#msg214071)
- Họng xả kiểu KLIVT trong mối liên hệ với các công nghệ họng xả điều hướng khác (phần 3) (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg214908.html#msg214908)

5. Trang bị chiến đấu cho phi công

- Trang bị chiến đấu cho phi công (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg217493.html#msg217493)
- Mũ công tác (phần 1) (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg217987.html#msg217987)
- Mũ công tác (phần 2) (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg218459.html#msg218459)
- Hệ thống khí tài hiển thị, chỉ thị ngắm bắn và quan sát trên mũ công tác (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg218815.html#msg218815)
- Mặt nạ dưỡng khí (phần 1) (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg219391.html#msg219391)
- Mặt nạ dưỡng khí (phần 2) (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg219556.html#msg219556)
- Trang phục bay (phần 1) (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg219914.html#msg219914)
- Trang phục bay (phần 2 - Bộ đồ bay thông khí) (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg219927.html#msg219927)
- Trang phục bay (phần 3 - Bộ đồ bù áp bay cao VKK-15) (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg220187.html#msg220187)
- Trang phục bay (phần 4 - Bộ đồ bù áp bay cao VKK-6) (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg220767.html#msg220767)
- Phụ trang bay độ cao lớn (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg221064.html#msg221064)
- Trang phục bay (phần 5 - Bộ đồ kháng áp) (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg221588.html#msg221588)
- Trang phục bay (phần 6 - Bộ đồ bay cao/cứu hộ trên biển) (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg222089.html#msg222089)
- Trang phục bay (phần 6.1 - Bộ đồ bay trên biển) (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg222131.html#msg222131)
- Trang phục bay (phần 6.1bis - Phụ trang bộ đồ bay trên biển) (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg222354.html#msg222354)
- Trang phục bay (phần 6.2 - Bộ đồ giữ ấm) (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg222546.html#msg222546)
- Trang phục bay (phần 6.3 - Đai phao cứu sinh) (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg222802.html#msg222802)
- Bộ ghế phóng dù thoát hiểm (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg223453.html#msg223453)
- Bộ dây đai an toàn kèm ghế phóng dù (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg224623.html#msg224623)
- Bộ cấp khí kèm ghế phóng dù (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg224710.html#msg224710)
- Hệ thống cấp dưỡng khí dùng cho ghế phóng dù (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg224862.html#msg224862)
- Hệ thống dù thoát hiểm trên ghế phóng dù (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg225310.html#msg225310)
- Bộ đồ sinh tồn kiêm thông báo tìm cứu kèm ghế phóng dù (phần giới thiệu) (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg225865.html#msg225865)
- Bộ đồ khẩn nguy xách tay NAZ-7M (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg226033.html#msg226033)
- Bộ đồ khẩn nguy xách tay NAZ-8 (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg226504.html#msg226504)
- Bộ tài liệu chỉ dẫn và nhật kí bay (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg226806.html#msg226806)
- Vũ khí tự vệ và chiến đấu cá nhân (phần giới thiệu) (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg227151.html#msg227151)
- Vũ khí tự vệ và chiến đấu cá nhân - Súng ngắn PMM (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg227372.html#msg227372)
- Vũ khí tự vệ và chiến đấu cá nhân - Súng trường tự động AK-105 (http://www.quansuvn.net/index.php/topic,13010.msg227562.html#msg227562)


6. Hình minh hoạ

- Hình minh họa PAK FA T-50 bằng tiếng Pháp và phần dịch của anh nguyen (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg198749#msg198749)
- Hình minh họa PAK FA T-50 bằng tiếng Nga và phần dịch chú giải (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg200933#msg200933)
- Ảnh hệ thống khí tài đa nhiệm băng L ở cánh tà trước PAK FA T-50 (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg204798#msg204798)
- Ảnh hệ thống dẫn bắn tích hợp 9B-1348E dùng cho RVV-SD (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg206149#msg206149)
- Hình đồ họa PAK FA T-50-1 (hình Cadder dùng lại từ military.tomsk.ru) (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg206733#msg206733)
- Hình đồ họa PAK FA T-50 theo tỉ lệ 1/206 từ 5 góc độ tiếp cận do Yukio Suzuki thực hiện (hình dùng lại từ paralay.iboards.ru) (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg207357#msg207357)
- Ảnh mẫu thử nghiệm tĩnh T-50-KPO (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg207595#msg207595)
- Ảnh mẫu đạn GVM-610 (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg208319#msg208319)
- Ảnh mẫu đạn R-37-610 và đầu dẫn tích hợp 9B-1388 (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg208496#msg208496)
- Ảnh mẫu đạn tên lửa đối không phát triển từ đạn phòng không của Almaz-Antey (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg208658#msg208658)
- Hình đồ họa mẫu bay thử nghiệm PAK FA T-50-1 của Matej Furda (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209885#msg209885)
- Một số hình ảnh về các tổ hợp tên lửa đối không do các đơn vị thành viên Tập đoàn phòng không Almaz-Antey giới thiệu (http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg210286#msg210286)

Máy bay tiêm kích PAK FA dự kiến sử dụng Hệ thống điều khiển bay tích hợp dư kênh kĩ thuật số - KSU (Цифровая резервированная комплексная система управления - КСУ) do Công ty cổ phần Tổ hợp chế tạo-khoa học "Avionika" thành phố Moskva mang tên O.V. Uspenskiy phát triển trên cơ sở hệ thống KSU-35 dùng cho máy bay tiêm kích thế hệ 4++ Su-35BM.

Hệ thống điều khiển bay tích hợp dư kênh kĩ thuật số KSU dùng cho mẫu bay thử nghiệm T-50-1 phục vụ các chức năng lái và kiểm soát tham số bay, chống va chạm trên không. Hệ thống sử dụng kết nối truyền lệnh điều khiển bay qua dây dẫn với 4 tuyến dây dẫn tách biệt nhưng đấu song song tới các thiết bị chấp hành chuyển động ở cánh lái các loại, phanh gió và càng bánh máy bay.

Các cấu phần của hệ thống KSU gồm: hệ thống các cảm biến (датчик) cấp tham số bay và vận hành đầu vào phục vụ hiển thị, kiểm soát và điều khiển bay thủ công hoặc lái tự động; hệ thống các thiết bị đọc, xử lý và truyền lệnh điều khiển của phi công và máy tính công tác; hệ thống các thiết bị chấp hành-thừa hành cơ thủy lực và hệ thống chế động mạch điều khiển vòng kín.


Hệ thống KSU trên mẫu bay thử nghiệm PAK FA T-50-1 thực hiện các nhiệm vụ cụ thể sau:

- Điều khiển bay theo thao tác cần lái của phi công và các tín hiệu cảm biến tham số bay thông qua các xi lanh thủy lực thuộc cơ cấu chấp hành-thừa hành để điều khiển cánh lái và phanh khí động các loại của máy bay;

- Điều khiển chế độ hoạt động và lái hướng lực đẩy động cơ theo thao tác cần điều khiển động cơ của phi công hoặc theo lệnh máy tính trong chế độ lái tự động;

- Thực hiện chế độ lái tự động;

- Điều khiển bánh lái thuộc càng bánh trước khi máy bay chạy đà, thu cánh hoặc di chuyển trên mặt đất, đồng thời điều khiển chế độ phanh chống bó dính tại các bánh càng chính theo thao tác của phi công và máy tính công tác;

- Đo đạc, tính toán và cung cấp tham số trạng thái bay (tốc độ theo vận tốc dòng khí, độ cao, hướng bay, tốc độ leo) thu được qua hệ thống la bàn từ, con quay hồi chuyển điện tử, Pi-tô áp suất tĩnh và cánh đo góc tấn cho hệ thống khí tài hiển thị buồng lái;

- Thiết lập tham số khống chế thao tác bay của phi công phù hợp với tình trạng tải trọng, vũ khí, nhiên liệu, điều kiện khí tượng, trạng thái bay hiện hành của máy bay;

- Tính toán và thông báo tham số khống chế bay cho các máy bay khác trong đội hình để phối hợp hoạt động bay tránh va chạm trên không;

- Tự động điều khiển máy bay tránh va chạm với vật cản (địa vật, máy bay hoặc các loại vũ khí đường không khác) xuất hiện trên đường bay theo tín hiệu cảnh báo từ hệ thống máy tính công tác và khí tài kiểm soát bay;

- Duy trì đường bay ổn định khi tiếp cận nhận dầu từ máy bay tiếp dầu trên không;

- Tự động phát hiện và khắc phục sự cố trong hệ thống điều khiển bay, đồng thời thông báo sự cố cho đèn và chuông báo nguy trong buồng lái.

Tương tự như đề án máy bay xung kích Su-30, đề án Máy bay tiêm kích thế hệ 5 (Fifth Generation Fighter Aircraft - FGFA) là một đề án hợp tác phát triển vũ khí đường không do một liên doanh giữa Tổ hợp Sukhoi (75% vốn) và Công ty công nghiệp hàng không Ấn Độ HAL (25% vốn) thực hiện.

Máy bay tiêm kích đề án FGFA là bản 2 chỗ (T-50UB) của máy bay tiêm kích đề án PAK FA. Hợp tác công nghệ Nga-Ấn được thực hiện đồng thời trên cả 2 mẫu PAK FA và FGFA, trong đó PAK FA là mẫu hoàn thiện khí động trước, rồi tới FGFA là mẫu hoàn thiện hệ thống vũ khí-khí tài đường không. Nói cách khác, phía Ấn nội địa hóa phần cứng là khung thân và động cơ, trong khi phía Nga nội địa hóa phần mềm điều khiển và khí tài.

Theo nghị định thư về hợp tác kĩ thuật Nga-Ấn ngày 5/1/2010, nếu các mẫu thử FGFA/PAKFA hoàn tất giai đoạn thử nghiệm và được chấp nhận trang bị, một liên doanh phân chia sản phẩm mới giữa HAL và Tập đoàn chế tạo máy bay hợp nhất (Объединенная Авиастроительная Корпорация) là công ty mẹ của Tổ hợp Sukhoi sẽ được thành lập với cơ cấu vốn 50/50 để chế tạo 500 chiếc máy bay tiêm kích thế hệ thứ 5 PAKFA/FGFA (250 chiếc PAKFA và 250 chiếc FGFA). Phía Ấn sẽ nhận 200 chiếc FGFA và 50 chiếc PAKFA để trang bị trong nước. Phía Nga sẽ nhận 200 chiếc PAKFA và 50 chiếc FGFA chủ yếu phục vụ xuất khẩu. Sau lô này, phía Nga và Ấn có thể tiếp tục hợp tác hoặc tự đầu tư để chế tạo máy bay PAKFA/FGFA theo giấy phép.

Ngày 31/8/2010, một phái đoàn Bộ quốc phòng và Bộ Công nghiệp quốc phòng Ấn độ đã tới sân bay căn cứ Ramensky để thị sát mẫu PAKFA T-50 thực hiện chuyến bay thử nghiệm 10 phút bài bay cơ động tốc độ thấp và góc tấn lớn (các hình dưới militaryrussia.ru):

Sao không thấy mod huyphong đề cập tới trang bị hệ thống máy tính trên khoang , hệ thống ECM sẽ trang bị trên T-50?Loại máy bay này sẽ thay thế máy bay cường kích Su-25 luôn đúng không bác huyphong hay Nga sẽ thiết kế máy bay cường kích - tấn công mặt đất tàng hình thế hệ 5 thay thế Su-25 vậy (vì T50 khó bay chậm như Su-25)?

Quá trình kế thừa, xây dựng và phát triển mẫu T50 PAK FA nầy của Nga hoàn toàn là dòng khác hẳn với dòng áp chế tiền duyên của loại Su25, sao bác lại liên hệ chúng với nhau được vậy ?

Tương tự như ý bác thì F22 Raptor sẽ đảm trách nhiệm vụ của A10 luôn ?

Em không phải là mod :D Sẽ tới phần máy tính trên khoang của T-50. Huyphong sẽ từng bước bóc trần nàng T-50 để hầu các anh giai ;D

Không thay Su-25 bằng T-50. T-50 sẽ là máy bay tiêm kích xung kích.

Hệ thống thủy lực (Гидросистема) của máy bay tiêm kích PAK FA T-50 gồm có 2 mạch thủy lực khép kín (mạch chính và mạch phụ) và vận hành độc lập với nhau. Cả 2 mạch thủy lực này đều có máy bơm thủy lực pít tông đồng trục NP-112 (НП-112) dùng riêng gắn tại khối truyền động phát điện KSA-117 ở động cơ máy bay để cung cấp dầu thủy lực AMG-10 (АМГ-10), với áp lực dầu được duy trì ở mức 280 kg lực/cm² trong đường dầu cao áp của từng mạch.


Hai mạch thủy lực chính và phụ đồng thời cung cấp dầu thủy lực cho các cơ cấu chấp hành điều khiển đuôi ngang toàn động, đuôi đứng toàn động, cánh tà trước, cánh liệng và cánh điều lưu giảm sóng chấn phía gốc diềm cánh trước của máy bay. Ngoài ra, mạch thủy lực chính còn phụ trách cấp dầu thủy lực cho các cơ cấu chấp hành điều khiển đóng mở càng bánh mũi và các càng bánh chính, đóng mở van thu khí phụ, điều chỉnh màn tiết lưu cửa thu khí động cơ bên trái, nâng hạ tấm chắn vật thể lạ lọt vào cửa thu khí, điều khiển phanh giữ càng bánh chính khi máy bay khởi động hoặc phanh khẩn cấp, điều chỉnh góc nâng hạ của ăng ten ra đa, lái bánh mũi, mở và đóng cần nhận tiếp dầu; còn mạch thủy lực phụ cấp dầu thủy lực cho bộ phanh bánh chính, thu thả cánh tà và điều chỉnh màn tiết lưu cửa thu khí động cơ bên phải.

Hệ thống khí lực dự phòng trên máy bay tiêm kích T-50 được sử dụng để hạ càng bánh và thu mở cần nhận tiếp dầu khi hệ thống thủy lực của máy bay bị trục trặc hoặc mất áp suất dầu đỏ. Hệ thống khí lực này sử dụng khí nén ni tơ chứa trong các chai dự phòng đặt gần các cơ cấu chấp hành tại càng bánh và cần nhận tiếp dầu của máy bay.

Các hệ thống thủy lực trên máy bay tiêm kích PAK FA sử dụng loại dầu AMG-10 (Масло АМГ-10) làm chất lỏng thủy lực dẫn động cho các hệ thống chấp hành. Dầu AMG-10, còn được gọi là dầu đỏ theo màu sắc của dầu, được sản xuất theo Bộ tiêu chuẩn nhà nước số 6794-75 (ГОСТ 6794-75) có các đặc tính sau:

- Hình thức (Внешний вид): chất lỏng đồng nhất, trong suốt, màu đỏ
- Điểm sôi không thấp hơn (Температура начала кипения, не ниже): 210°С
- Độ nhớt động học (Вязкость кинематическая):
-- tại 50°С không dưới (при 50°С, не менее): 10 mm²/giây
-- tại âm 50°С không quá (при минус 50°С, не более): 1.250 mm²/giây
- Trị số a xít không quá (Кислотное число, не более): 0,03 mg KOH/1 g dầu
- Độ bền nhiệt và ăn mòn tại 125°С trong khoảng thời gian 100 giờ (Термоокислительная стабильность и коррозионная активность при 125°С в течение 100 ч):
-- độ nhớt động học sau quá trình ô xi hóa tại 50°С không dưới (кинематическая вязкость после окисления при 50°С, не менее): 9,5 mm²/giây
-- trị số a xít sau quá trình ô xi hóa không quá (кислотное число после окисления, не более): 0,15 mg KOH/1 g dầu
-- trị số khối lượng ăn mòn bằng phép thử tấm kim loại (весовой показатель коррозии при испытании металлических пластинок):  ± 0,1 mg/cm²
- Hàm lượng tạp chất cơ học không quá (Массовая доля механических примесей, не более): 0,003%
- Điểm chớp cháy cốc hở không dưới (Температура вспышки, определяемая в открытом тигле, не ниже): 93°С
- Điểm kết tinh không quá (Температура застывания, не выше): âm 70°С
- Tỉ trọng ở 20°C không quá (Плотность при 20°С, не более): 850 kg/m³

Máy bay tiêm kích PAK FA T-50 sử dụng hệ thống bơm thủy lực pít tông đồng trục gồm 2 bơm pít tông NP-112 (насос плунжерный НП-112) gắn tại khối truyền động phát điện KSA-117 của từng động cơ tuốc bin phản lực để bơm dầu thủy lực qua hệ thống ống cấp dầu cao áp cho các cơ cấu chấp hành điều khiển máy bay.


Bơm pít tông NP-112 có các tính năng kĩ chiến thuật như sau:
- Tốc độ quay (Номинальное число оборотов): 4.200 vòng/phút
- Nhiệt độ chất lỏng thủy lực (Температура рабочей жидкости): từ âm 60°C tới 140°C
- Nhiệt độ môi trường hoạt động (Температура окружающей среды): từ âm 60°C tới 140°C
- Công suất bơm (Подача насоса): không dưới 200 lít/phút
- Áp lực dầu dòng tĩnh (Давление нагнетания, нулевой подачи): 280 kg lực/cm²
- Khối lượng bơm (Масса насоса): 20 kg

Cặp động cơ tuốc bin phản lực hai luồng có chế độ đốt tăng lực AL-41F1-117S của mẫu tiêm kích thử nghiệm PAK FA T-50 sử dụng hệ thống thủy lực dùng riêng cho hệ thống điều khiển động cơ kĩ thuật số SAU do Công ti cổ phần Xí nghiệp chế tạo - khoa học "Temp" mang tên F.Korotkov (ОАО "НПП "Темп" им. Ф.Короткова) cung cấp. Hệ thống này gồm 2 bơm thủy lực NR-20 (НР-20), 2 bộ phân phối thủy lực cho họng xả và buồng đốt tăng lực RSF-20 (Регулятор сопла и форсажа РСФ-20) và chất lỏng thủy lực chính là dầu phản lực T-6.


Việc sử dụng dầu phản lực làm chất lỏng thủy lực cho hệ thống điều khiển động cơ được ứng dụng trước đây trên một số biến thể động cơ tuốc bin phản lực của máy bay tiêm kích Su-30MK và Su-35BM, nay tiếp tục được sử dụng cho động cơ của máy bay tiêm kích PAK FA T-50.

Máy bay thuộc đề án MFI/PAK FA T50 có một khí tài phát plasma nhưng không phải cho mục đích tàng hình. Đ/c huyphong có biết đó là khí tài gì không ;)

Cái này em biết rồi mà thủ trưởng :D

Động cơ tuốc bin phản lực của PAK FA T-50 sử dụng Bộ đánh lửa Plasma (Плазменная система зажигания) do Doanh nghiệp nhà nước 1 thành viên Xí nghiệp Chế tạo-Khoa học Motor (ФГУП НПП Мотор) nghiên cứu chế tạo. Bộ đánh lửa này cho phép động cơ máy bay khởi động được một cách dễ dàng trong điều kiện không khí loãng tại các sân bay có độ cao so với mực nước biển lớn.

Một số nguồn tin nội bộ cho là Tập đoàn Mig đã dùng bộ đánh lửa này cho chiếc máy bay Mig-35 mang đi so tài cất hạ cánh sân bay vùng núi khi dự thầu ở Ấn Độ.

Anh huyphongssi sao vẫn chưa có bài nói về khả năng tàng hình của T-50

Bài đó sẽ có trong phần phân tích thiết kế anh ạ.

Chiều ngày mai, 21/12/2010, Liên hiệp chế tạo máy bay hợp nhất (OAK) đại diện cho Liên bang Nga và Tổ hợp hàng không vũ trụ Ấn Độ đại diện cho Bộ quốc phòng Ấn Độ (HAL) sẽ chính thức kí kết Nghị định thư về hợp tác phát triển loại máy bay tiêm kích 2 chỗ ngồi thuộc đề án FGFA (phát triển từ đề án PAK FA T-50). Đề án hợp tác FGFA có tổng giá trị tới 30 tỉ đô-la Mĩ này sẽ được đại diện 2 phía kí kết trước sự chứng kiến của tổng thống Nga Dmitri Medvedev.


Cùng buổi lễ kí kết, đại diện liên quan của 2 phía còn kí kết hợp đồng bán cho phía Ấn Độ 42 chiếc Su-30MKI và hợp đồng liên doanh chế tạo máy bay vận tải đa năng MRTA.

Hình vẽ 2D các mẫu T-50 PAK FA và FGFA
(nguồn: paralay.com)

(http://militaryrussia.ru/i/284/254/HDvmd.gif)

Hình chụp chính diện mẫu thử T-50-1 PAK FA đậu trên đường lăn với cánh chỉnh dòng (поворотная часть наплыва - ПНЧ) ở vị trí hướng xuống dưới.

Hình:3bp.blogspot.com

Gửi tặng bác Huy Phong một số hình vẽ mới về động cơ sử dụng ống xả 2 chiều của PAK-FA  ;D
Hi vọng bác sớm có thời gian để tiếp tục chuyên đề  :)

(http://s15.radikal.ru/i189/1101/fb/6843f347a9bb.gif)
(http://paralay.iboards.ru/download/file.php?id=12145&mode=view)

Bài xông đất Chuyên đề :)

----

Tính tới hết năm 2010, mẫu thử T-50-1 số mũi 51 đã thực hiện tổng cộng 40 chuyến bay thử nghiệm, trong đó có 24 chuyến được thực hiện tại Viện thử nghiệm bay mang tên M.M.Gromov (LII) đặt tại sân bay Zhukovsky vùng Mátxcơva. Sang năm 2011, mẫu thử nghiệm bay thứ 2 có số mũi 52 sẽ được đưa tới LII để cùng tiến hành các cuộc thử nghiệm hoàn thiện hệ thống.


Bắt đầu từ phần này, bên cạnh các bài nêu tính năng kĩ chiến thuật của loại PAK FA T-50, huyphongssi sẽ cung cấp các bài thuộc phần phân tích, bình luận về đề án máy bay tiêm kích thế hệ 5 này.

Bác huyphong cho em hỏi là việc  Nga gắn các loại radar vào các cánh và động cơ 117S có mức cơ động cao nhưng độ bộc lộ hồng ngoại cao , các sensor của máy bay vẫn còn lộ ra  ngoài thế kia thì T-50 cũng đâu gọ là tiêm kích thế hê 5 được đâu vì càng nhiều radar dò tìm trên máy bay thì đài radar mặt đất có thể dò ra được ?  :o

Em vẫn thắc mắc là sao chú T-50 này giống F-22 thế nhỉ, copy sang hay là trùng nhau về ý tưởng ạ ???

           Cái phần đầu thì chờ chuyên gia vào , còn phần sau thì em hiểu thế này tùy vào điều kiện - nhiệm vụ chiến đấu máy bay mới có bật hết  radar hay không . Còn bật hết lên lao vào phòng tuyến của đối phương thì khác gì lạy ông tui ở bụi này .

            Vấn đề là tàng hình cũng có nhiều kiểu , và phải xác định là sẽ chiến đấu với những loại vũ khí nào của đối phương . (dàn quân bố trận) T-50 của Nga cũng chẳng phải thần thánh gì mà đòi làm trùm cả .
 

Nhìn qua em thấy đạn 7,62 với đạn 5,56 cũng giống nhau, chả hiểu copy hay trùng ý tưởng, đều có đầu đạn, thuốc phóng, vỏ đạn với hạt nổ cả :-?

Huyphong sẽ làm rõ thế nào là tiêm kích thế hệ 5 của Nga. Tuy nhiên phải nói trước là T-50 PAK FA được thiết kế nhằm tiêu diệt các loại máy bay tiêm kích thế hệ 5 đúng nghĩa của phương Tây.

Hì ... giống thì nhận là giống đi, có copy cũng chả sao miễn là vẫn làm được ra đến nơi đến chốn. Chu J-20 của TQ cũng là bản copy đấy thôi nhưng độ tinh xảo thì thua a Nga ngố nhiều ..

Bác huyphongssi tiếp tục loạt bài về T-50 đi!
Các bạn không lạc đề sang cỡ đạn với J-20 nữa nhé!

Trên các phương tiện truyền thông đại chúng, PAK FA T-50 thường được gọi là máy bay tiêm kích thế hệ 5 của Nga. Nhưng tại một số diễn đàn về kĩ thuật hàng không và khí tài quân sự phổ biến trên mạng, nhiều người tỏ ra hoài nghi về việc xếp T-50 PAK FA vào nhóm máy bay tiêm kích thế hệ 5. Vì vậy ở bài này, chúng ta cùng xem liệu T-50 PAK FA có xứng đáng được xếp hạng máy bay tiêm kích thế hệ 5 hay không, và nếu không phải máy bay tiêm kích thế hệ 5 thì nó cần được xếp vào hệ nào.

Phân hệ máy bay tiêm kích là một phương pháp không chính thức được dùng để sắp xếp các loại máy bay tiêm kích phản lực cùng thời, nhưng có các tính năng kĩ chiến thuật gần giống nhau nhờ ứng dụng các giải pháp công nghệ hàng không tiên tiến so với đương thời, thành các thế hệ máy bay tiêm kích phản lực (поколения реактивных истребителей). Phương pháp này được giới nghiên cứu, phân tích quân sự ở Phương Tây sử dụng trong giai đoạn Chiến tranh Lạnh cho các dòng tiêm kích chiến thuật của Liên xô và Mĩ, rồi được phổ biến tới ngày nay như một cách thức phân hệ mang tính thị trường cho tất cả các loại máy bay tiêm kích chiến thuật do các nước khác nhau trên thế giới chế tạo.

Máy bay tiêm kích thế hệ 5 (Истребитель пятого поколения) là loại tiêm kích đã và đang được các nước nghiên cứu chế tạo, nhưng hiện chỉ có Mĩ là nước duy nhất đưa máy bay tiêm kích thế hệ 5 F-22 Raptor vào trang bị. Máy bay tiêm kích thuộc thế hệ này có một số tính năng kĩ chiến thuật như sau: tính đa năng để có thể thực hiện nhiều loại hình nhiệm vụ đối không, đối đất, đối hải đồng thời trong một lần xuất kích hoặc riêng biệt cho từng lần xuất kích mà không cần thay thế khí tài; tính năng bay hành trình tốc độ vượt âm mà không cần sử dụng chế độ đốt tăng lực; tính năng cơ động linh hoạt hoặc siêu linh hoạt; khả năng lộ diện phổ điện từ thấp; tính năng đồng bộ hệ thống chỉ huy, tính toán, trinh sát, điều khiển và chiến đấu nội bộ và ngoại vi; giao diện thân thiện tối ưu nhằm hỗ trợ phi công.


Ở nước Nga, máy bay tiêm kích thử nghiệm T-50 thuộc đề án PAK FA không phải là máy bay tiêm kích thế hệ 5 ít nhất là trên các văn bản, tài liệu đề án chính thức của Bộ quốc phòng Nga và Phòng thiết kế Sukhoi, cũng như các đơn vị liên quan tới quá trình phát triển, thử nghiệm và trang bị nếu có của loại máy bay này. Cách gọi T-50 PAK FA là máy bay tiêm kích thế hệ 5 ở Nga chỉ xuất hiện trên các ấn phẩm báo chí hoặc quan hệ công chúng hoặc trong một số tài liệu nghiên cứu của giới phân tích quân sự như một trào lưu mới nổi trong quá trình hội nhập thuật ngữ tiếp thị toàn cầu. Người Nga gọi đề án phát triển máy bay thế hệ mới với các tính năng có thể hoá giải và đánh bại cái gọi là máy bay tiêm kích thế hệ 5 của Phương Tây, nhất là các loại F-22 Raptor và F-35 Lightning II của Mĩ, với cái tên ПАК ФА - Перспективный авиационный комплекс фронтовой авиации (PAK FA - Tổ hợp máy bay kế tiếp dành cho Không quân chiến thuật hay Hệ thống vũ khí hàng không thế hệ mới dành cho Không quân chiến thuật). Đây là cách gọi kế tục truyền thống phát triển các đề án máy bay tiêm kích theo phân loại tính chất, thứ hạng và nhiệm vụ đã có từ thời Xô viết.

(còn tiếp)

(tiếp theo)

Chúng ta cùng tìm hiểu tên gọi đề án PAK FA theo lối “chiết tự” tiếng Nga, để qua đó hiểu rõ hơn về khái niệm máy bay tiêm kích chiến thuật thế hệ mới theo cách hiểu của người Nga.

“Авиационный комплекс” có nghĩa là Tổ hợp máy bay hay nói rộng hơn là Hệ thống vũ khí hàng không, gồm tập hợp các vũ khí và khí tài hàng không được gắn kết thành thể thống nhất giữa phương tiện bay-vũ khí-khí tài trang bị cho một loại máy bay chiến đấu nhất định nhằm giúp loại máy bay chiến đấu đó hoàn thành các nhiệm vụ chiến đấu được giao. Tính chất nhiệm vụ của máy bay chiến đấu quy định các tính năng kĩ chiến thuật của bản thân máy bay và các vũ khí, khí tài trên máy bay hoặc mang theo máy bay. Như vậy, máy bay tiêm kích T-50 PAK FA là một tổ hợp vũ khí hàng không thống nhất và đồng bộ trang bị cho lực lượng không quân chiến thuật Nga.


“Перспективный” là tính từ bổ nghĩa vừa định tính vừa hạn định cho cụm “Авиационный комплекс”, với ý nghĩa là một bước kế tiếp theo trình tự phát triển có khả năng hoàn thành trong một khoảng thời gian được hạn định trong tương lai. Các đề án nói chung, đề án phát triển vũ khí nói riêng đi kèm tính từ này thường có thời gian hoàn thành dưới 15 năm. Như vậy, máy bay tiêm kích T-50 PAK FA là loai máy bay tiêm kích kế tiếp của loại máy bay tiêm kích hiện đang được trang bị và có thời hạn phát triển trong vòng 15 năm.

“Фронтовая авиация” có nghĩa là lực lượng không quân chiến thuật (nghĩa cũ là lực lượng không quân thuộc Phương diện quân) thuộc Quân chủng Không quân LB Nga. Không quân chiến thuật là lực lượng tiến công chủ yếu của Không quân Nga, với nhiệm vụ tiến hành các chiến dịch độc lập, chiến dịch phối thuộc và chiến dịch binh chủng hợp thành nhằm tiêu diệt binh lực và các mục tiêu đối phương trong suốt chiều sâu chiến dịch trên không, trên bộ và trên biển. Biên chế vũ khí, khí tài để thực hiện nhiệm vụ của lực lượng không quân chiến thuật gồm các loại máy bay tiêm kích, máy bay tiêm kích-ném bom, máy bay cường kích yểm trợ hoả lực cận tuyến và máy bay trinh sát vũ trang.

(còn tiếp)

Ngày 3/3/2011, mẫu thử nghiệm thứ 2 của máy bay tiêm kích T-50 PAK FA do phi công thử nghiệm V.S.Bogdan điều khiển đã thực hiện chuyến cất cánh thử nghiệm đầu tiên kéo dài trong 57 phút tại sân bay Thành phố thanh niên cộng sản bên sông Amur. Dưới đây là một số hình ảnh về chuyến thử nghiệm đầu tiên của mẫu thử T-50-2 (militaryrussia.ru):

Huyphongssi dính chưởng của mấy tay truyền thông bậy. Sau khi kiếm nát nước không có hình của T50-2 thì trang militaryrussia.ru này chường nguyên xi mấy cái ảnh của T50-1 chuyến bay thứ 2 lên còn reuter thì mần nguyên cái video clip cũng của T50-1 chuyến bay thứ 2 lên.
Theo mình thì từ đây Nga bắt đầu giấu nhẹm hình dáng T50 cho đến khi trình làng bản sản xuất hàng loạt vì từ bây giờ, các khí tài thật đã được lắp vào. Hình dáng từ nguyên mẫu thứ 2 này cho đến bản sản xuất hàng loạt không thay đổi nhiều nhưng lại khác khá nhiều bản đầu tiên chỉ đơn thuần thử nghiệm khí động học

Sao hai ống xả không dùng mấy tấm gốm che để giảm tiết diện IR

Anh giai tài nhỉ :) Nhìn 2 cái máy bay khác nhau mà lại thấy chúng giống hệt nhau thì chịu anh giai rồi ;D

Ừ hình như mình nhầm. Có lắp hồng ngoại và thiết bị định vị vệ tinh lên thật, có bỏ bớt đi một cái cảm biến lưu tốc dòng khí trên mủi và vài vết sơn khác tại cánh gió đuôi thôi.

Em đang cờ anh phân tích khả năng tàng hình của T 50 vì em nghe T 50 tàng hình plasma( chữ này em không biết dịch tiếng việt mong các anh thông cảm )

Các mẫu thử đều chưa có tàng hình plasma.

Siêu chiến đấu cơ Sukhoi T-50 ra mắt đầu tháng 8

Nga chính thức ấn định ngày ra mắt siêu chiến đấu cơ Sukhoi T-50. Theo đó, siêu chiến đấu cơ này sẽ lần đầu tiên ra mắt công chúng tại hội chợ MAKS-2011 vào tháng 8/2011.

Sukhoi T-50 sẽ tung cánh trên bầu trời tại hội chợ MAKS-2011 trong tháng 8 tới.

“Nhiều khán giả sẽ được mời tới để được chứng kiến lần đầu tiên máy bay thế hệ thứ 5 của Nga xuất hiện ở một buổi biểu diễn”, ông Nikolai Zanegin – phó tổng giám đốc của công ty Aviasalon trả lời phỏng vấn vào ngày 27/7.

Chiến đấu cơ T-50 là sản phẩm của phòng thiết kế Sukhoi nổi danh và được sản xuất tại nhà máy ở Komsolsk-on-Amur.

Sukhoi T-50 đã được nhắc tới rất nhiều trong thời gian gần đây và theo các chuyên gia quân sự, máy bay chiến đấu thế hệ thứ 5 này sẽ có rất nhiều khả năng nổi bật như: khả năng tàng hình mạnh, di chuyển với tốc độ siêu thanh, có hệ thống điều khiển điện tử tiên tiến nhất hiện nay.

Dự kiến, hội chợ MAKS-2011 sẽ diễn ra tại thành phố Zhukovsky từ ngày 16-21/8. 627 công ty bao gồm 473 công ty của Nga và 154 công ty từ các quốc gia khác trên thế giới đã đăng ký tham gia hội chợ này.

http://quocphong.baodatviet.vn/Home/QPCN/Sieu-chien-dau-co-Sukhoi-T50-ra-mat-dau-thang-8/20117/158094.datviet

Thông tin về chương trình phát triển T-50

Mẫu máy bay T-50 PAK FA đã được cho phép tham gia chương trình dự thầu Đề án máy bay tiêm kích thế hệ III của Hàn Quốc KFX-III để cạnh tranh với F-15SE Silent Eagle, F-35 Lightning II và Eurofighter Typhoon. Hiện T-50 đã được chọn vào vòng xét thầu đàm phán điều kiện thương mại cả gói 60 chiếc T-50 KFX-III với tổng trị giá 7,86 tỉ đô la Mĩ với chính quyền Xơ un. Tình thế này chỉ bị lật ngược khi chính quyền Mĩ viện dẫn điều khoản an ninh tương hỗ và đồng ý bán F-22 kèm F-35 cho Hàn quốc.


Máy bay T-50 KFX-III dự thầu tại Hàn quốc là phiên bản tương tự mẫu FGFA 2 người lái mà Sukhoy Nga đang hợp tác phát triển chung với HAL Ấn độ.

Vậy là Hàn Quốc hay Ấn Độ có thể là quốc gia đầu tiên nhận gói T-50 của Nga hả bác huyphong ssi ?

Ấn Độ cùng tham gia nghiên cứu, phát triển thì không lý do gì họ lại nhận sau Hàn. Cũng như f 35 nếu Hàn muốn mua thì cũng phải đợi cung cấp cho những quốc gia cùng góp tiền phát triển f 35 đã. mà con số này không phải là ít, Muốn đến lân cũng còn lâu. Nếu mà mua t 50 mà ký hợp đồng xớm nhất thì cũng tầm 2020 là có. Vì nga dự định 2016 là sản xuất mà

Nếu thương vụ thành công thì là chuyện động trời đấy. Rất khó thành hiện thực.

Nga sẽ tích hợp họ hàng nhà AIM và AGM....vào máy bay sukhoi sao? Giao thức đâu? Mỹ bàn giao giao thức chuẩn bị phần tử bắn và điều khiển cho Nga à? rất khó tin

Hàn cũng chỉ mõm ngọ cái khung vỏ tàng hình, động cơ và phần cơ khí thủy lực của T-50. Phần còn lại sẽ theo chuẩn Tây tương tự mấy hệ thống phòng không KD-SAM mua thiết kế của Almaz-Antey.

Bác huyphongssi

Liệu có khả năng vấn đề đàm phán sẽ liên quan đến cả chuyển giao một số công nghệ cần thiết cho dự án KF-X của Hàn Quốc . Hãng máy bay hợp nhất có thể tham gia vào dự án này như một đề xuất gia tăng cho hợp đồng 60 chiếc FX-3 hay ko ?

Chuyển giao công nghệ giữa 2 bên là đương nhiên anh ạ. 1 bên cần công nghệ nguồn mà không dễ gì Mĩ chuyển giao, còn 1 bên cần tiền để hoàn thiện công nghệ và tiếp cận vũ khí hàng không hệ 2. Hàn là 1 đối tác xếp sau Ấn trong hướng tiếp cận này của Nga.

Hình ảnh mới nhất của mẫu thử T-50 PAK Fa thứ 2

Đầu cánh phía trước cải tiến thấy lạ ghê nhưng tiện lợi và dễ điều khiển hơn là 2 cánh con của dòng Su-30MKI và JAS-39