Vị chỉ huy huyền thoại

[Giangtvx]

       

Chương 2

        Sau những ngày nắng vàng rực rõ lại là những cơn gió mùa đông bắc, mang theo những làn mưa phùn lạnh giá. Trời Quê Sơn - Hiệp Đức trở nên ảm đạm với những đám mây đen nặng trĩu. Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn mặc chiếc áo len cổ cao, quàng chiếc quần dài qua cổ, rồi đeo chiếc thắt lưng bản to, chiến lợi phẩm vừa thu được, trên đó treo bi đông nước, dao găm, súng ngắn và tấm vải dù hoa dùng ngụy trang. Nguyễn Chơn nói với những người theo anh lên Bộ chỉ huy Sư đoàn.

        - Chúng ta đi thôi!

        Sĩ Hùng cùng sĩ quan tác chiến Phan Dương Tuyển vừa bước theo Trung đoàn trưởng vừa nói chuyện với nhau.

        - Chắc có tình hình khẩn cấp nên Bộ chỉ huy Sư đoàn mới mòi Ban chỉ huy Trung đoàn lên gấp như vậy.

        - Lệnh hoả tốc đấy anh Tuyển ạ.

        Nguyễn Chơn quay lại giục:

        - Sư đoàn đã chuyên địa điểm mới nên ta phải vừa đi vừa tìm đường, phải đi nhanh chứ không tối trời đó nghe!

        Trận tập kích bất ngờ của quân Mỹ ở Động Mông -  Đá Hàm làm Bộ chỉ huy Sư đoàn hy sinh đồng thời mất một bản đồ tác nghiệp nên Sư đoàn phải cấp tốc chuyên địa điểm mới. Bây giờ, Nguyễn Chơn và anh em đến Sư đoàn phải đi xa hơn và tìm đường khó hơn.

        Đang đi, Phan Dương Tuyển hỏi Trung đoàn trương:

        - Chắc có chuyện hệ trọng nên Sư đoàn mới có lệnh triệu tập hoả tốc như vậy, phải không thủ trưởng?

        - Phải lên đó mới biết được.

        - Tụi em đang phán đoán, không biết có điều gì liên quan đến trận đánh của Trung đoàn ta ở thung lũng An Sơn - An Cường không mà Sư đoàn lại triệu tập khẩn như vậy.

        Sĩ Hùng lên tiếng trước:

        - Anh Tuyển này! Tôi đoán chắc Sư đoàn mời Trung đoàn ta lên là có chuyện liên quan đến trận đánh An Sơn vừa rồi. Tôi thấy hình như Trung đoàn ta đã gặp một số sai lầm lớn đấy thủ trưởng ạ.

        - Ờ... ờ! Cậu nói tôi nghe coi!

        - Theo tôi trong trận đánh với Lữ đoàn 196 vừa rồi, quy thành tội thì chúng ta đã mắc bốn tội lớn đấy, chẳng đùa đâu!

        Tuyển gắt:

        - Một trận đánh trên cả tuyệt vời, sao cậu cả gan dám nói Trung đoàn chúng ta phạm bốn tội lớn. Tội thì tội gì, sai thì sai thế nào?

        Si Hùng vẫn im lặng làm cho anh em đi cùng càng thêm sốt ruột. Tuyển lại tiếp:

        - Chủ trương thì Bộ tư lệnh Quân khu ủng hộ, phương án tác chiến thì Sư đoàn duyệt. Còn Trung đoàn chúng ta triển khai tác chiến vào khu chiến đã dành cho quân Mỹ hoàn toàn bí mật, bất ngờ. Trung đoàn phán đoán đúng hoàn toàn ý định phản ứng của quân Mỹ. Các tiểu đoàn của ta đều ém quân kín đáo, đúng hướng mà quân Mỹ sẽ di chuyển tiến công tiêu diệt điểm chốt của ta. Cái hay của ta là không vỗ mặt các cánh quân mà đợi cho chúng lọt hết vào khu chiến mới bắt đầu đánh thúc từ sau lưng. Trước đơn vị chốt đánh, sau đánh, bên sườn đánh nên quân Mỹ hết đường chạy, chúng ta mới tiêu diệt gọn được cả tiểu đoàn của chúng chớ? Sao chúng ta lại có tội, nếu có tội thì có tội chỗ nào?

        Nghe Tuyển phân tích có lý có tình, tất cả im lặng. Tuyển lại tiếp:

        - Tớ nói thật với cậu, nói không phải để tôi kể công trạng, chứ lúc 3 giờ kém 15 phút, khi các tiểu đoàn đã bắt được liên lạc với nhau, nhận định tình hình quân Mỹ quá rối ren, thủ trưởng Nguyễn Chơn đã ra lệnh cho Trung đoàn phó Trần Quang Lập lập tức xuống nắm lại tình hình địch ở các tiểu đoàn, xốc lại đội hình để quyết tâm đánh quỵ Lữ đoàn 196 là tớ biết trận thắng đã nằm trong tầm tay chúng ta. Lúc phát hiện địch đã vào thế hỗn loạn, thủ trưởng Nguyễn Chơn liền ra lệnh cho tớ dẫn một đơn vị hỗn hợp gồm vệ binh, hậu cần, anh nuôi, liên lạc, trinh sát tạo thành một mũi đánh tạt sườn quân Mỹ dọc bò sông Trầu. Mũi này rất lợi hại. Đội hình địch bị rối loạn lại bị khoét một mảng sườn, ta chia cắt chúng ra từng bộ phận, tạo thế cho các đơn vị bạn diệt gọn từng cụm. Lúc quân Mỹ lợi dụng các bờ khe, bờ sông chống đỡ thì cối của Trung đoàn lập tức chụp xuống, đội hình chúng tan tác, cánh quân hỗn hợp của tớ vừa bắn, ném lựu đạn vừa xung phong, chúng không kịp trở tay. Ngoài diệt gọn Tiểu đoàn 3, chúng ta còn đánh thiệt hại nặng thêm 3, 4 đại đội khác của Lữ đoàn 196. Gần 400 lính Mỹ phơi xác tại trận, chưa kể số bị thương nằm la liệt, bắn rơi nhiều máy bay, thu toàn bộ vũ khí của chúng. Tên Tư lệnh Sư đoàn phải cúi mình xin được lấy số bị thương và xác chết... Sai thì sai chỗ nào nào? Tội là tội đánh quân Mỹ giữa ban ngày chắc?

[Giangtvx]

        Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn vốn ít tranh luận nhưng ông lại rất dân chủ để cán bộ chiến sĩ được tự do bộc lộ quan điểm và chính kiến. Nghe Phan Dương Tuyển nói, ông chỉ cười tủm... Không khí trở lại im lặng, tất cả chờ đợi phản ứng lại của Sĩ Hùng. Sĩ Hùng đáp lại:

        - Đấy! Đấy! Ta phạm bốn "tội" mà anh Tuyển vừa nói đấy. "Tội" lớn thứ nhất: diệt gọn, không để quân Mỹ tẩu thoát được một tên nào. "Tội" thứ hai: mặc dù phương án tiến công Lữ đoàn 196 bị lộ nhưng chỉ một trung đoàn ta mà dám tuyên chiến với cả một sư đoàn quân Mỹ giữa ban ngày, cả Tiểu đoàn 3 quân Mỹ bị diệt gọn, lại thêm mấy đại đội khác bị đánh tan tác, Lữ đoàn 196 bị đánh quỵ mà quân Mỹ bó gối ngồi nhìn trung đoàn ta làm chủ trận địa suốt cả hai ngày đêm.

        Nghe Sĩ Hùng nói, tất cả đều cười, nhưng Sĩ Hùng chẳng để ý đến, giọng Thái Bình của anh càng to hơn:

        - Cái "tội" thứ ba của Trung đoàn là bắt sống quá nhiều tù binh giữa ban ngày. Còn cái "tội" thứ tư là ta còn quá nhân đạo, đã băng bó, cứu sống bọn bị thương và bắt tên Tư lệnh Sư đoàn Amêricơn phải cúi đầu xin phép chúng ta được hạ cánh để lấy số bị thương và xác chết của chúng. Đó là bốn "tội" của trung đoàn chúng ta. Chỉ có bốn "tội" thì anh Tuyển và các đồng chí mới lo lắng vì sao Bộ chỉ huy Sư đoàn lại triệu tập hoả tốc chúng ta về sư đoàn chớ?

        - Ối! Ô hô... hô...! Sĩ Hùng chơi "đểu", chơi "giật gân" chúng ta đó thủ trưởng Nguyễn Chơn ơi!

        - Ờ, ờ! Thì chúng ta cũng phải tập "giật gân" một chút cho quen để khi gặp tình huống bất ngờ mà xử lý, thằng Sĩ Hùng còn trẻ nên thích "giật gân", để cậu ấy giật cho thoải mái chớ!

        - Thủ trưởng không được bao che cho Sĩ Hùng.

        - Sự thật của nó vậy mà... Thôi! Các cậu xem không khéo lại lạc đường thì mắc kỷ luật không chấp hành đúng lệnh hoả tốc đó...

        Trời sắp tối, Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn và anh em mới đến được sở chỉ huy Sư đoàn. Để các sĩ quan và chiến sĩ theo mình ở lại nhà khách, ông đi thẳng vào nơi làm việc của Ban Tác chiến, trước khi lên gặp Bộ chỉ huy Sư đoàn. Mới trông thấy Nguyễn Chơn, Phan Thanh Dư đã chạy đến ôm chầm lấy ông:

        - Ối anh Chơn! Trận đánh vừa rồi thật tuyệt.

        - Có gì đâu anh Dư ơi! Vào cương vị tôi, anh cũng phải đánh thế thôi.

        - Không được! Anh nói thế không được. Anh biết hôm nay Sư đoàn mời anh lên họp khẩn về việc gì không?

        - Cha mẹ ơi! Ai mà hiểu được chuyện của cấp trên, anh Dư?

        - Thấy anh Chơn đánh thắng lớn mà vẫn an toàn khoẻ mạnh là tôi mừng rồi. Anh ngồi xuống võng uống nước đã, đi đâu mà gấp...

        Cứ mỗi lần gặp Nguyễn Chơn trong lòng Phan Thanh Dư lại bồi hồi nhớ về những kỷ niệm hai ông lần đầu gặp nhau trong trận đánh đồn Việt An tiêu diệt gọn 1 tiểu đoàn địch trong công sự vững chắc. Trận ấy, chủ trương của Quân khu và Trung đoàn 1 Ba Gia là đánh mở màn chiến dịch xuân 1965 hay còn gọi là chiến dịch Nguyễn Văn Trỗi, nhằm tiêu diệt một bộ phận chủ lực địch, phá tan kế hoạch ấp chiến lược, các khu dồn dân, giải phóng nông thôn. Đó là trận mở đầu để đánh vỡ toàn bộ hệ thống phòng thủ của địch trên sông Khang, nối liên hoàn vùng giải phóng từ các huyện Quế Sơn, Thăng Bình và Tiên Phước... Thời gian ấy Phan Thanh Dư từ Học viện Quốc phòng mới được điều về Quân khu 5. Tư lệnh Quân khu Nguyễn Đôn hỏi nguyện vọng của ông:

        - Đồng chí muốn về đâu?

        - Xin thủ trưởng cho tôi về Sư đoàn 2.

        - Làm gì?

        - Cho tôi làm trợ lý tác chiến.

        Về đến Sư đoàn, ông được lệnh xuống đốc chiến ở Trung đoàn 1, lúc ấy ông Nguyễn Chơn là Trưởng ban Tác chiến Trung đoàn. Nói là đốc chiến nhưng thực chất cấp trên muốn ông Dư được đi thực tế. Lúc nghe Nguyễn Chơn trình bày phương án đánh đồn Việt An xong, Phan Thanh Dư đã thầm khâm phục Nguyễn Chơn: "Thằng cha này chỉ học lục quân hơn một năm mà sao lại có phương án quá sắc sảo như vậy. Một con người đầy trách nhiệm với chiến sĩ. Thằng cha này thông minh thật, chắc sẽ tiến xa lắm...!". Quả đó là một tiên đoán của ông Dư, qua một trận đánh hay mà ông Dư thấy được tài tham mưu tác chiến của Nguyễn Chơn.

        Dạo đó, ông Lê Hữu Trữ là Trung đoàn trưởng Trung đoàn 1, ông Huyền là Chính ủy. Toàn bộ Ban chỉ huy Trung đoàn đã nhiều lần đi nghiên cứu vị trí này rồi giao nhiệm vụ cho Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 40 Dương Bá Lợi. Mấy lần Tiểu đoàn 40 chuẩn bị đánh mà không được vì chưa phát hiện ra sở chỉ huy tiểu đoàn của địch nằm ở hướng nào... Lần cuối cùng, khi cả bộ phận nghiên cứu của Sư đoàn và Trung đoàn quay trở về và quyết định đánh theo phương án tấn công mặt chủ yếu từ hướng Tây Bắc lên đồi. Riêng Nguyễn Chơn thấy có điểu gì đó không ổn. Đợi cho đoàn nghiên cứu về hết, ông gọi một chiến sĩ trinh sát của Trung đoàn:

        - Tuấn! Cậu ở lại nghiên cứu tiếp với mình, ta về sau.

        - Thủ trưởng ơi! Ở lại thì trú đâu được, đồn của chúng trên mỏm đồi trọc, chung quanh đồng ruộng bao quanh, bảy lốp rào thép gai, chỉ có một con đường đất độc đạo băng qua cánh đồng nối từ chợ Việt An nằm trên ngã ba trục đường đi ba huyện Thăng Bình, Quê Sơn với Hiệp Đức...

[Giangtvx]

        Nguyễn Chơn kéo Tuấn ngồi xuống bờ ruộng, nói:

        - Mình biết Tuấn là một trinh sát gan dạ, trách nhiệm cao nên mình giữ Tuấn lại...

        - Dạ có việc gì thủ trưởng cứ nói.

        - Thế này nghe! Hiện Trung đoàn ta chỉ còn 29 quả đạn cối 82 ly mà thủ trưởng Trữ lại yêu cầu bắn trúng hết cả 29 quả vào đồn địch. Trận địa pháo, xe M113, bãi trực thăng và các đơn vị bộ binh của cả tiểu đoàn địch rải trong khu chiến rộng như thế mà chỉ có 29 quả đạn cối thì thấm vào đâu...

        - Rứa theo ý thủ trưởng thì ta phải làm gì?

        - Hiện tại Tiểu đoàn 40 được giao nhiệm vụ trực tiếp đánh trận này mà vẫn chưa phát hiện ra sở chỉ huy tiểu đoàn địch nằm góc nào. Nếu phát hiện chính xác sở chỉ huy của nó, ta tập trung cả 29 quả cối đánh thẳng vào đó. Sở chỉ huy của địch sẽ bị tê liệt, quân địch như rắn mất đầu, bộ binh địch rối loạn. Khi đó ta mới nhanh chóng thọc sâu, chia cắt và tiêu diệt nhanh gọn được.

        - Dạ! Thủ trưởng nói phải. Em đồng ý ở lại để trinh sát tìm cho ra sở chỉ huy của chúng.

        - Rứa thì mình vui rồi.

        - Dân cho biết, quân lính trong đồn sáng nào cũng đi tuần quanh bên ngoài bảy lớp rào, mình trốn đâu cho kín, phát hiện thấy dấu lập tức chúng cho lính ngủ ngày để tối chúng thức sẵn sàng đối phó với ta.

        - Được rồi! Mình đã có cách...

        Vậy là tối ấy, Nguyễn Chơn và trinh sát Tuấn mang theo mỗi người một bi đông nước, hai túi gạo rang... Nguyễn Chơn lận súng ngắn còn Tuấn mang AK. Thường ngày Tuấn thư sinh là vậy nhưng lúc này trông Tuấn sao rắn rỏi thế! Hai người băng qua đồng sang vị trí địch. Đó là đêm 29 tết. Trời tối đen như mực. Hai người lần qua từng lớp hàng rào, nhè nhẹ gỡ mìn treo dọc theo hàng rào, lấy ghim băng gài chốt lại, để phòng lúc lui ra đạp phải cũng không nổ. Hai người bò vào đến lớp rào thứ năm thì trời sắp sáng. Đó là buổi sáng 30 tết. Hai người nằm dán xuống đất, kéo cỏ phủ lên, bất động. Quân địch sau mấy tiếng đồng hồ lại đổi canh đi tuần chung quanh căn cứ một lần. Suốt ngày 30 tết, hai người ẩn mình giữa lớp rào thứ tư và thứ năm, đến tôi mịt mới ngồi lên để quan sát. Đúng giao thừa, sỏ chỉ huy địch bắn pháo sáng chào năm mới, các lô cốt địch cũng bắn súng, bắn pháo sáng đón giao thừa.

        Khi nghe tên chỉ huy xưng danh Tiểu đoàn trưởng để chúc tết cấp trên của hắn và gia đình hắn, pháo sáng ở đó cũng được bắn lên nhiều nhất. Thế là, Nguyễn Chơn và Tuấn đã phát hiện ra sở chỉ huy địch, sở chỉ huy địch không đặt ở trung tâm mà đặt ỏ góc đồi có dốc dựng đứng, vị trí rất hiểm trở lại có những lùm chuối hoang che phủ, công sự bê tông kiên cố. Sang ngày thứ hai, Nguyễn Chơn và Tuấn thấy máy bay trực thăng hạ cánh cách xa sở chỉ huy. Chúng hỏi nhau: "Tụi bay có phát hiện thấy gì không?". "Có! Nhưng có lẽ dấu vết của dân đi làm ruộng"... Đến chiều chúng tập trung lính trong đồn cắt phiên gác. Đêm, tiếng tên Tiểu đoàn trưởng gọi máy rất to:

        - Lô cốt l! Lô cốt 2! Lô cốt 3! Lô cốt 4. Chú ý!

        Vị trí sở chỉ huy địch càng được khẳng định. Hai người rút lui, xóa mọi dấu vết.

        Về đến đơn vị, Nguyễn Chơn ra lệnh cho đơn vị trinh sát đắp sa bàn bằng đất và đề nghị chuyển hướng  tấn công từ Tây Bắc sang hướng Tây Nam. Cấp trên chấp nhận và trận đánh diễn ra đúng như phương án điểu chỉnh của Nguyễn Chơn. Lúc cối dập sở chỉ huy xong, các chiến sĩ Tiểu đoàn 40 liền vượt rào xung phong. Các lô cốt kháng cự quyết liệt nhưng trong chốc lát đã bị dập tắt. Riêng hướng sở chỉ huy Tiểu đoàn vách đồi dựng đứng, các chiến sĩ đại liên không thể đặt giá súng được, xạ thủ Nguyễn Văn Lục liền chồm người lên, dùng hai tay nâng bổng hai chân khẩu đại liên lên cho ngang tầm để đồng đội bắn. Mặc cho địch bắn xối xả trước mặt nhưng anh không rời vị trí. Khẩu đại liên rung lên trên tay anh, lỗ châu mai đã bị bịt, các chiến sĩ bộc phá liền lao lên đánh sập các lô cốt bảo vệ Sở chỉ huy. Các chiến sĩ bộ binh cũng kịp thời lao lên, đánh chiếm hết khu này đến khu khác. Chỉ sau khoảng một tiếng đồng hồ, trận đánh kết thúc, cả 29 quả đạn cối đều bắn trúng sở chỉ huy. Toàn bộ Tiểu đoàn địch bị tiêu diệt gọn, một số bị thương, bị bắt, không một tên nào chạy thoát. Ta còn bắt sống cả tên tiểu đoàn trưởng, tiểu đoàn phó... thu toàn bộ chiến lợi phẩm... Đêm hôm ấy trên đường hành quân trở về căn cứ Sở chỉ huy Trung đoàn, Trung đoàn trưởng Lê Hữu Trữ vốn rất tín nhiệm và yêu mến Nguyễn Chơn lại đi bên cạnh ông cùng trợ lý tác chiến sư đoàn Phan Thanh Dư, Trung đoàn trưởng Lê Hữu Trữ bày tỏ lòng khâm phục Nguyễn Chơn:

        - Tớ xin vái cậu mấy vái Chơn ạ!
- Ủa sao anh vái tôi? Đáng lẽ tôi phải xin vái thủ trưởng mới phải chứ!

        - Sao cậu lại vái mình?

        - Nếu thủ trưởng ủng hộ phương án cũ, không sáng suốt ủng hộ phương án điều chỉnh cách đánh mới thì làm sao có trận thắng trọn vẹn như hôm nay.

[Giangtvx]

        Phan Thanh Dư đi giữa hai người, lên tiếng:

        - Tôi thấy anh Nguyễn Chơn nói cũng đúng mà thủ trưởng Trữ nói cũng đúng.

        Ông Trữ bỗng cười rồi trêu ông Dư:

        - Ủa thằng cha này nếu đi làm quan xử kiện thì sao hè? Xử kiện thì phải có bên được bên thua còn cứ như cậu bên nào cũng được, cũng đúng, cũng phải cả thì ai trái?

        Nguyễn Chơn góp vui:

        - Ông Dư nhà ta đang muốn làm quan ba phải đó thủ trưởng.

        Chính ủy Huyền đi sau Nguyễn Chơn cũng chia vui:

        - Trong trường hợp này nếu là tôi thì tôi không phải chỉ là quan ba phải, mà tôi phải làm quan mười phải mới đúng.

        Giọng ông Trữ chợt cất cao lên:

        - Mấy phải thì chưa biết, nhưng để có trận thắng hôm nay, tôi phải đổi mất ba ngày rất căng thẳng đấy các ông ạ.
- Vì sao thủ trưởng?

        - Sao à? - Chính ủy Huyền nói chen vào - Suốt ba ngày không thấy ông Chơn về, anh Trữ với tôi đứng ngồi không yên.

        - Sợ lộ à, thủ trưởng? - ông Dư hỏi.

        - Không! Lộ thì không sợ. Lộ không đánh lúc này ta đánh lúc khác. Chúng chạy thoát đi đâu mà sợ. Sợ là sợ Nguyễn Chơn gặp chuyện gì. Mất Nguyễn Chơn lúc này thì Ban chỉ huy Trung đoàn khác gì mất cánh tay phải.

        Chính ủy Huyền thêm:

        - Cậu về Trung đoàn chưa lâu nên chưa hiểu, ông Trữ và ông Chơn xa nhau một ngày mà không có tin tức thì bồn chồn, nóng ruột như vợ xa chồng, cha xa con, anh xa em. Ba ngày không có tin tức ông Chơn các cậu không thể hiểu sự nóng ruột của ông Trữ và tôi đến mức nào đâu.

        - Vậy thì tôi hiểu rồi thủ trưởng ạ.

        Nguyễn Chơn xúc động, lặng lẽ bước đi, trong ông dâng lên nỗi lòng khó tả...

        Giờ đây sau trận An Sơn chiến thắng oanh liệt trở về, hai người lại gặp nhau với bao kỷ niệm hiện về. Nhưng, cả hai đều thấy tim đau thắt khi không còn gặp lại ông Đức, ông Trữ nữa. Giọng ông Dư trầm trầm:

        - Nếu thủ trưởng Trữ, thủ trương Đức mà được chứng kiến trận thắng ở thung lũng An Sơn này thì sướng phải biết. Thắng trận này, anh và Trung đoàn 1 đã trả được mối thù cho hai thủ trương và các đồng chí của chúng ta.

        - Anh Dư ơi, dù có đánh thắng mấy trận cũng chẳng trả xong mối thù này được...

        Phan Dương Tuyển bước vào:

        - Báo cáo! Thủ trưởng sư đoàn mời thủ trưởng Nguyễn Chơn đến làm việc.

        - Được tôi đi ngay!

        Nguyễn Chơn tạm biệt Phan Thanh Dư. Vừa ra khỏi nhà Nguyễn Chơn gặp ông Bảo, Tham mưu trưởng Sư đoàn. Hai ông ôm chặt lấy nhau mừng mừng, tủi tủi. Mừng vì chiến thắng An Sơn giòn giã. Tủi vì thương nhớ ông Trữ, ông Đức và các đồng đội đã hy sinh. Nguyễn Chơn bất chợt hỏi:

        - Anh Bảo! Tôi nghe Quân khu có quyết định đề bạt anh lên thay thủ trưởng Trữ sao anh từ chối?

        Suy nghĩ giây lát, ông Bảo đáp:

        - Anh Chơn ơi! Ai mà chẳng muốn chức cao, quyền trọng... Nhưng chức quyền đó phải ngang tầm với mình, nếu trình độ thấp mà muôn quyền cao thì mình sẽ có tội lớn với nhân dân, với đồng chí đồng đội. Chỉ vì tôi thấy mình chưa đủ sức nắm vận mệnh của cả sư đoàn nên tôi xin từ chổi. Quân khu đã cử thủ trưởng Giáp Văn Cương, Tham mưu trưởng Quân khu về... Thôi đừng bàn về chuyện đó nữa. Ta vào họp đi. Hôm nay có đồng chí Bí thư Khu ủy về dự đấy.

        Những lời tâm sự chân tình của ông Bảo làm cho Nguyễn Chơn xúc động, khâm phục và kính trọng. Tình cảm lớn lao, cao đẹp của những người đồng đội đã mãi mãi ra đi và những người ở lại là nguồn động viên, tiếp sức cho Nguyễn Chơn mạnh mẽ trên con đường chiến đấu. Lý tưởng cách mạng quả là động lực, là sức mạnh của người chiến sĩ quân giải phóng Việt Nam mà không có loại vũ khí nào sánh được. Sư đoàn 2 là đứa con cưng đầu lòng của Quân khu 5, một sư đoàn lăn lộn, trưởng thành trên chiến trường cũng nhờ lý tưởng đó.

        Ông Võ Chí Công, Bí thư Khu ủy thường xuyên đến thăm động viên, cổ vũ sư đoàn. Lần này ông bị ốm nhưng vẫn quyết tâm xuống thăm và làm việc vói sư đoàn. Khi được tin ông ốm, sư đoàn cử đội công binh đi đón. Họ gặp ông giữa đường. Các chiến sĩ yêu cầu ông nằm lên võng để các chiến sĩ khiêng nhưng ông một mực từ chổi. Anh em buộc phải nói khó:

        - Báo cáo thủ trưởng! sắp vượt qua Đường 14 rồi, nếu thủ trương không nằm võng, lỡ có chuyện gì xảy ra thì thủ trưởng sư đoàn sẽ kỷ luật bọn em.

        - Nếu Sư trưởng các đồng chí kỷ luật, tôi chịu thay cho. Đi chiến đấu, ai cũng mệt như nhau sao người này lại bắt người kia khiêng...

        Rồi ông nở nụ cười đôn hậu:

        - Nào, đồng chí nào ưng khiêng thì nằm lên võng để tôi khiêng cho!

[Giangtvx]

        Sợ các chiến sĩ lo lắng nên lúc vượt Đường 14, ông cố đi thật nhanh. Ông về đến sư đoàn được một lúc thì Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn, các chính ủy, trung đoàn trưởng các trung đoàn cũng đều có mặt. Cuộc họp được bắt đầu. Ông nói về tình hình chung, về tương quan lực lượng, về thế và lực giữa quân giải phóng và quân Mỹ trên chiến trường. Ông trực tiếp phổ biến tinh thần và chủ trương của Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương về cuộc tổng tiến công và nổi dậy. Một nhiệm vụ mang ý nghĩa trọng đại nhưng lại đòi hỏi rất cấp bách. Ông cũng thay mặt Khu ủy và Bộ tư lệnh Quân khu giao nhiệm vụ cụ thể cho Sư đoàn 2.

        Trong căn nhà hầm, đào theo kiểu hầm chỉ huy, chung quanh có vách, trên mái che kín, giữa là bếp lửa đỏ rực. Các cán bộ vừa chăm chú nghe vừa hý hoáy ghi chép. Giọng ông càng trở nên mạnh mẽ:

        - Mỗi một niềm vui chiến thắng, mỗi một khó khăn, nỗi buồn của Sư đoàn cũng là niềm vui, nỗi buồn của Khu ủy và của Quân khu. Tôi thay mặt Khu ủy và Bộ tư lệnh Quân khu nhiệt liệt biểu dương chiến công oanh liệt của Trung đoàn 1 Ba Gia ở thung lũng An Sơn -  Hiệp Đức. Chúng ta đã đánh quỵ Lữ đoàn 196 của quân Mỹ trong hoàn cảnh và điểu kiện rất đặc biệt. Toàn Quân khu tự hào về chiến công của các đồng chí. Chiến thắng của các đồng chí đã góp phần tăng thêm niềm tin cho sư đoàn trong những ngày sư đoàn trải qua đau thương, mất mát. Khi nhận được tin về sự hy sinh của cán bộ chỉ huy sư đoàn, Khu ủy và Bộ tư lệnh Quân khu đau như xé gan xé ruột nhưng vẫn tin ở tinh thần bất khuất của Sư đoàn.

        Ông Năm Công dừng lại, nghẹn ngào. Ông im lặng một lúc như để tưởng nhớ những người cán bộ chiến sĩ thân yêu của mình vừa ngã xuống. Căn nhà hầm trở nên trầm lắng. Không ai nói với ai, tất cả bỗng đứng lên. Đồng chí Bí thư Khu ủy cố kiềm chế sự xúc động, bên dưới có nhiều tiếng nức nở... Sư trưởng Giáp Văn Cương nói:

        - Thưa đồng chí Bí thư Khu ủy, thưa các đồng chí! Mặc dù sư đoàn chúng ta đã làm lễ truy điệu cho các đồng chí của chúng ta, nhưng trong cuộc hội nghị trọng thể này, tôi xin đề nghị toàn thể chúng ta, dành phút mặc niệm tưởng nhớ đến các đồng chí thân yêu. Phút mặc niệm bắt đầu!

        Trong căn hầm và cả cánh rừng trở nên im lặng. Hình như sông núi cũng đang khóc than, đang quặn đau tiễn những người con của mình đi xa. Bên ngoài, mưa nặng hạt, có lẽ đất trời cũng đang khóc thương họ, khóc thương những đứa con anh hùng của sư đoàn đã ngã xuống. Trong nỗi đau chung, toàn thân Nguyễn Chơn lại run lên...
         
        Để làm tan bầu không khí đau thương đang bao trùm, ông Năm Công lại tiếp tục:

        - Thưa các đồng chí! Chúng ta những người còn sống hãy cố gắng gấp bội để tiếp tục công việc của những người thân yêu đã ra đi. Chúng ta phải hoàn thành nhiệm vụ và trách nhiệm trong cuộc chiến đấu này để góp phần giành độc lập tự do cho Tổ quốc, hạnh phúc cho nhân dân. Đó là nguyện vọng thiêng liêng cao cả nhất của đồng chí, đồng đội chúng ta đã ngã xuống và trao lại cho chúng ta. Chúng ta tự hào về họ, khi Tổ quốc cần đến chúng ta, chúng ta cũng sẵn sàng ngã xuống như họ...

        Trận đánh vừa qua, Trung đoàn Ba Gia đã thể hiện điều đó. Tấn công địch giữa lúc phương án, bản đồ tác chiến bị lọt vào tay địch, đánh ban ngày ngay giữa vòng cung bao vây dày đặc của địch. Mặc dù chỉ một trung đoàn nhưng đã dám đương đầu với cả sư đoàn Amêricơn, sư đoàn không vận... làm chủ trận địa suốt hai ngày đêm... Các đồng chí đã đánh quỵ Lữ đoàn 196, một lữ đoàn thiện chiến, cơ động ứng chiến của quân Mỹ, một lữ đoàn đã gây nhiều tội ác cho nhân dân miền Nam ta. Các đồng chí đã diệt gọn một tiểu đoàn quân Mỹ, đánh thiệt hại nặng ba, bốn đại đội khác. Quân Mỹ đã phải cúi mình xuống xin được nhận số bị thương, bị chết của chúng... Một trận đánh mà các đồng chí vừa thể hiện chủ nghĩa anh hùng cách mạng vừa thể hiện chủ nghĩa nhân đạo của Đảng và Bác Hồ. Từ trận đánh này, các đồng chí tiếp tục rút ra những bài học về cảnh giác, về chiến thuật... Bí mật bất ngờ lấy yếu thắng mạnh, lấy nhỏ thắng lớn... lấy ít thắng nhiều... là nghệ thuật quân sự của dân tộc ta.

        Cả căn hầm lặng phắc, lắng nghe từng lòi nói của đồng chí Bí thư Khu ủy.

        - Tình hình và nhiệm vụ trước mắt rất nặng nề, -  Ông Năm Công tiếp - rất khẩn trương đòi hỏi chúng ta phải chạy đua với thời gian, tuy nhiên không được phép chủ quan, sơ hở, không được qua loa, cẩu thả. Việc lớn đến nhỏ nếu chúng ta chuẩn bị không chu đáo, không cụ thể, không chặt chẽ, không khoa học thì cũng đều dẫn đến sai lầm và thất bại...

[Giangtvx]

        Cuộc họp tạm dừng, ông Năm Công đặt nhẹ tay lên vai Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn:

        - Cậu ở lại thêm với mình ít phút rồi về sau.

        - Vâng! Thủ trưởng đã đỡ mệt chưa ạ?

        - Trong chiến tranh ốm đau, khoẻ mạnh có bao giờ có ranh giới rõ ràng đâu...

        Hai người trở lại ngồi trên hai chiếc võng bên bếp lửa, bất chợt ông Năm Công nói:

        - Chơn này! Tính từ ngày cậu vào Nam đến nay đã ngót mười năm. Từ chàng trai hai chín, ba mươi tuổi nay cậu đã bôn mươi tuổi rồi đó. Trải hàng chục trận, từ trận Ga Lâu, dốc Trao đến Ba Gia, Vạn Tường... cho đến trận An Sơn vừa rồi, trận nào cậu cũng hoàn thành nhiệm vụ xuất sắc, mình rất tự hào, cậu xứng đáng là người chiến sĩ đất Quảng anh hùng.

        - Dạ cám ơn anh, nhưng tôi phải cố gắng nữa anh Năm ạ.

        - Mình nhớ mới ngày nào phái cậu đi nhận vũ khí và máy sản xuất giấy mất ba tháng trường vẫn phải về tay không, vậy mà nay chúng ta đã trưởng thành hết đánh bại quân ngụy lại đang tiến tới đánh bại hoàn toàn đạo quân viễn chinh Mỹ.

        - Dạ ... Tôi cũng không nghĩ chúng ta trưởng thành nhanh chóng như hôm nay. Đúng như Bác Hồ nói anh Năm ạ, chúng ta càng đánh càng mạnh, càng đánh càng thắng lớn. Xem ra thằng Mỹ cũng dốc hết sức, chúng cũng bí lối rồi. Ngày thắng lợi hoàn toàn chắc chẳng còn bao xa nữa...

        - Bác, Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương cũng đều nhận định sau sự nỗ lực sắp đến của xuân 1968, cách mạng miền Nam sẽ chuyển sang bước ngoặt mới...

        - Có gì mong hơn thế anh Năm!

        - Cậu năm nay đã bốn mươi tuổi rồi phải không?

        - Dạ phải anh Năm ạ.

        - Cũng phải tính đường vợ con thôi kẻo tuổi cao, cha già con cọc...

        - Ôi! Chuyện ấy sao đặt ra bây giờ được anh Năm. Như các anh và các đồng chí khác đã đành còn chưa có vợ như tôi thì càng yên tâm đánh giặc. Có hy sinh cũng không để khổ lại cho người phụ nữ. Hơn nữa đồng bào, đồng chí đồng đội ngày ngày ngã xuống mà mình đi tìm hạnh phúc riêng thì sao được anh Năm?

        - Nghe cậu nói mình càng hiểu cậu. Vừa rồi, các cậu ở sư đoàn lên họp cứ nói đùa "ông Chơn không những không ưa phụ nữ mà còn ghét gần phụ nữ lắm". Minh cũng thấy lạ.

        - Dạ! Mấy cha nói tào lao đó thủ trưởng. Phụ nữ cũng là đồng chí, đồng đội sao lại ghét họ...

        Cả hai đểu cười rồi rời khỏi võng. Ông Năm Công vừa tiễn Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn vừa nói:

        - Lần này đi nghiên cứu thành phố Đà Nẵng, các cậu nhó phải rất cẩn thận, nhớ đừng lặp lại bài học chua xót ở Động Mông - Đá Hàm.

        - Dạ! Em rõ rồi anh Năm.

        Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn đứng nghiêm đưa

        tay lên vành mũ tai bèo, dõng dạc:

        - Chào thủ trưởng tôi đi!

        Đồng chí Bí thư Khu ủy đứng nhìn theo bóng dáng của Nguyễn Chơn xa dần. Đợi cho Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn đã khuất sau nẻo đường rừng, ông mới quay lại căn nhà hầm, ở đó cơm tôi đã dọn sẵn, Chính ủy Sơn và Sư trương Giáp Văn Cương đang đợi ông...

        Chạng vạng ngày hôm sau Trung đoàn trưởng Nguyễn Chơn mới về tới trung đoàn. Tất cả đều nhao lên hỏi:
- Thủ trưởng ơi! Trung đoàn ta được khen hay chê? Kỷ luật hay khen thưởng?...

        - Ưa từ từ đã chớ! Khen cũng khen rồi, kỷ luật cũng kỷ luật rồi. Hạ hồi phân giải, bây giờ chúng ta phải thực hiện mệnh lệnh khẩn cấp.

        Ông nói với Trung đoàn phó Trần Quang Lập:

        - Theo lệnh của Sư đoàn, chúng ta tổ chức ngay bộ phận đi nghiên cứu tình hình địch ở thành phố Đà Nẵng và vùng Non Nước, Hoà Hải ngay để kịp làm phương án báo cáo lên Sư đoàn. Nội dung nghiên cứu cụ thể tôi sẽ trao đổi với các đồng chí và Đảng ủy Trung đoàn. Thời gian bây giờ rất gấp.

        Rừng núi đã phủ một màu đen, tiếng những con chim rừng Túc tơ rui cất lên, tiếng chim kĩu cà kĩu kịt đã trở nên quá thân thuộc vói Nguyễn Chơn và các chiến sĩ Trung đoàn 1 Ba Gia...

[Giangtvx]

       

Chương 3

         Giữa mùa đông, bông dưng trời tỏa nắng rực rõ, biển Đông không còn ầm ầm tiếng sóng mà chỉ rì rào khua nhẹ vào bờ. Tết Nguyên đán sắp về. Nhà cụ Nguyễn Luận đang chuẩn bị ra đồng cấy nốt những sào ruộng còn lại cho kịp trước khi xuân về, tết đến. Cụ Luận tuy cao tuổi nhưng vẫn khỏe mạnh, bộ râu dài đã lốm đốm màu trắng. Cụ đang sửa sang lại nhà cửa, lau quét bàn thờ thì Nguyễn Thị Tẩng, cô con gái từ xóm trên đồi chạy về. Mới vào tói nhà, cô đã gọi cụ Luận bằng giọng hốt hải:

        - Cha ơi cha!

        - Chuyện gì rứa Tẩng?

        - Chắc có chuyện gì xảy ra nên lính về đông, có cả quận trưởng, xã trưởng nữa cha ạ. Họ đang đi xuống phía nhà mình đó cha!

        - Mặc thây họ. Con ra đồng báo tin cho mẹ con về và bảo thằng Năm, thằng Bảy, thằng Chín, mấy thằng tránh đi. Không chừng tụi nó lại đi bắt lính đó...

        Chị Tẩng vừa ra khỏi nhà, cụ Luận đã nghe tiếng viên xã trưởng hỏi lớn:
- Nhà ông bà Luận, có ai ở nhà không? Cả nhà ra hết coi!

        Cụ Luận dựng chiếc chổi lông quét bàn thờ quay ra đã thấy viên quận trưởng Tôn Thất Đạm và tên xã trưởng Châu Lân cùng lính bảo an, dân vệ quận, xã. Biết tên quận trưởng và xã trưởng đã kéo đến nhà là chuyện không bình thường, cụ Luận tỏ ra đon đả:

        - Sắp sửa tết nhứt tới nơi nên có lẽ các ông quận trưởng và xã trưởng xuồng thăm dân. Xin mời quận trưởng, xã trưởng vào nhà nghỉ chân, uống nước, sắp tết mà trời nắng to, mai vàng tha hồ nở...

        Cụ Luận đang nói chợt cụ Lan, vợ cụ cũng từ đồng ruộng về. Dạo này cụ bà béo mập hơn trước. Con trai, con gái đã lớn đều đã làm ăn được nên cụ bà cũng không còn quá cực khổ như trước. Chiếc áo bà ba màu xanh lá cây rộng rãi đã thay cho chiếc áo bà ba cụt cỡn. Cụ Lan vừa thả hai ống quần vừa nói:

        - Dạ thưa các ông quận, ông xã đến chơi nhà! Con Tẩng đâu rồi mà không lo nước nôi. Quan trên thăm nhà, sao ông không mời các quan vào nhà.

        - Thôi khỏi đi! Mời hết tất cả nhà ra đây! - Xã trưởng Châu Lân phẩy tay.

        - Thưa ông Châu Lân, chắc lại có chuyện gì xảy ra với nhà bầy tui phải không? Hay các ông xuống thăm dân chuẩn bị tết?

        Viên xã trưởng tiếp tục lên giọng:

        - Đừng nói tào lao! Chiến tranh không ai rỗi hơi đi thăm các người ăn tết...

        Viên xã trưởng nói chưa dứt, viên quận trưởng Tôn Thất Đạm đã cắt ngang.

        - Này ông Luận, bà Lan! Tôi đến đây không phải để đùa cợt, xã giao với ông bà!

        - Dạ... dạ... Có chuyện gì xin ông quận trưởng cứ chỉ giáo. Nếu phải tôi có tội, tôi chịu. Nếu các con tôi có tội, các con tôi chịu với các ông, với chánh phủ quốc gia.

        Viên quận trưởng Tôn Thất Đạm vốn là một tên đại úy biệt động quân, bởi gian ác, tay sai đắc lực cho cấp trên mà hắn được thăng hàm thiếu tá và điều về thay tên quận trưởng Tiêm huyện Hoà Vang. Ở Hoà Vang và Đà Nẵng này những kẻ có máu mặt không ai không biết Đạm là tay chân đắc lực, trung thành của viên đại tá Thị trưởng Đà Nẵng Lê Chí Cường và viên đại tá Phan Hoà Hiệp -  Quân trấn trưởng thành phố Đà Nẵng... Ai cũng biết viên đại tá Nguyễn Duy Hĩnh -  Tham mưu trưởng Vùng 1, Nguyễn Văn Toàn đại tá Tư lệnh Sư đoàn 2 bộ binh ngụy. Từ Cường, Hĩnh, cho đến Hiệp, Toàn đều là tay chân đắc lực của viên trung tướng Tư lệnh Vùng 1 chiến thuật Hoàng Xuân Lãm khi còn chỉ huy lực lượng thiết giáp bộ binh. Nay Lãm được coi là người đặc trị ở khu vực miền Trung, hắn đang làm mưa làm gió ỏ khu vực rộng lớn quan trọng này. Dân miền Trung và đồng bọn gọi hắn là viên tướng xôi thịt điển hình do người Mỹ tạo nên. Dựa vào thân thế oai phong của Lãm, viên đại tá Thị trưởng Đà Nẵng Lê Chí Cường ngang nhiên cho tàu thủy chở hàng lậu cập bờ, còn quân trưởng trấn Phan Hoà Hiệp lo đảm bảo an ninh cho đường dây chuyên chở cũng như kho tàng cất giấu. Kho tàng cất giấu là một việc rất quan trọng bởi mỗi chuyến hàng lậu số tiền lãi siêu lợi nhuận lên tới hàng chục triệu đô la. Phần lớn những chuyến hàng chở lậu là rượu Mỹ, dược liệu chế ma tuý, thuốc xì gà, bào ngư, nước hoa, nước mắm ngon đông cô, ti vi, tủ lạnh, cát xét, bia, thuốc lá... kể cả hàng quân trang, quân dụng. Theo Cường thì nơi dùng để đi quá cảnh, cất giấu hàng lậu không nơi nào tốt hơn các xã ngoại ô Đà Nẵng thuộc huyện Hoà Vang. Đạm là tay chân đắc lực được Cường và Hiệp cho lên hàm thiếu tá và đưa về làm quận trưởng Hoà Vang vừa để đối phó hiệu quả với Việt cộng vừa chuyên lo công việc cho Lê Chí Cường và Phan Hoà Hiệp. Gần đây, Hoàng Xuân Lãm lại còn giao Cường và Nguyễn Văn Toàn mở chiến dịch quế và thuốc phiện, chở quế và thuốc phiện từ cao nguyên, từ Lào về cảng Đà Nẵng, mỗi chuyến lãi hàng chục triệu đô la. Thừa thế uy phong của Lãm, của Lê Chí Cường và Phan Hoà Hiệp, Đạm thẳng tay tận trừ cộng sản, đàn áp nhân dân trong huyện và các phe phái đối lập.

[Giangtvx]

        Sáng nay, viên quận trưởng Đạm và xã trưởng Châu Lân đến đây hẳn là có việc lớn, việc hệ trọng xảy ra với gia đình mình -  thầm khẳng định như vậy, cụ Luận tự nhắc mình dù chúng có giở mưu mô hay hành động gian ác thê nào chăng nữa thì cũng phải vững vàng không mắc mưu chúng để xứng đáng với người con trai cả đã thay mặt cụ và gia đình ra đi giết giặc cứu nước. Dù nó đang tiếp tục chiến đấu hay đã hy sinh thì nó cũng đã làm rạng rỡ gia đình của cụ...

        Tôn Thất Đạm cất tiếng:

        - Ông Luận! Ông có biết rằng ông đã sinh ra một thằng giặc, một thằng cộng sản điên cuồng chống lại chánh phủ quốc gia và đồng minh Hoa Kỳ không?

        - Dạ... dạ thưa... Sanh con ai khá dễ sanh lòng.

        - Ông nói thế mà nghe được, là xong tội à?

        - Dạ... dạ cha mẹ sanh con tròi sanh tánh.

        - Ông cần nhớ cho kỹ.

        - Dạ... dạ...

        - Thằng con cả của ông theo giặc cộng sản, tập kết ra Bắc và nó đã tự nguyện trở về Nam, mơ tưởng coi ngày tổng tuyển cử 20 tháng 7 năm 1957, nhưng ngày đó chẳng bao giờ đến. Từ ngày trở vào Nam, thằng Chơn đã trở thành cấp chỉ huy lớn của quân đội Việt cộng, hắn đã làm điêu đứng cho không ít đơn vị chủ lực Việt Nam cộng hoà và quân đồng minh Hoa Kỳ. Tin mạng lưới- tình báo quốc gia cho biết, trận thua nặng của Lữ đoàn 196 Sư đoàn Amêricơn ở vùng An Sơn -  Hiệp Đức cũng lại do hắn chỉ huy.

        Nghe viên quận trưởng nói, cụ Luận cụ Lan sung sướng quá. Hai cụ không ngờ cậu con trai lại trưởng thành, giỏi đến thế. Tên Đạm vừa dứt lời, cụ Luận liền kêu lên:

        - Ôi mẹ ơi! Trời tru đất diệt, có phải nó thật không các ông?

        - Chẳng phải hắn thì còn thằng nào? Bây giờ, ông phải đi tìm hắn và gọi hắn về! Mấy thằng con trai em hắn, ông cũng cho tìm cách trốn lính, tránh nghĩa vụ vói chánh phủ quốc gia...

        - Dạ... dạ sao tôi dám làm việc đó ông quận trưởng?

        - Bây giờ ông có đi tìm gọi thằng Chơn về không? Nếu gọi được quốc gia trọng thưởng một ngàn cây vàng...

        - Dạ thưa ông quận trưởng, già cả như vợ chồng tui mà ông bảo đi tìm nó thì khác chi tìm chim giữa trời, tìm cá dưới biển. Ông có cho cả núi vàng bằng cái đèo Hải Vân kia tôi cũng chịu.

        Tên Đạm trề môi, nhếch mép -  cử chỉ thường thấy khi hắn giở trò đểu:

        - Nếu ông không biết, tôi chỉ chỗ cho ông đi tìm!

        - Dạ dạ... Nếu biết chỗ, tôi xin đi liền. Nếu không gọi nó về được, tôi cũng tìm cách chém hắn ra ba khúc, để nó sông, vợ chồng tui suốt đòi khổ. Thời người Pháp cai trị, ông Xạ Dương lý trưởng đã đến tra khảo, đưa lính Pháp đến đốt nhà, đánh đập vợ chồng tui, nói vợ chồng tui theo Việt Minh... Người Mỹ đến thay người Pháp cai trị dân ta, chính phủ ông Diệm lại cho lập hai danh sách dân trong làng. Một danh sách theo quốc gia, một danh sách liên quan với Việt cộng rồi bắt bầy tui đi học. Thời ông Hồ Văn Huê làm quận trưởng, ông người Quảng Bình vào đây chẳng biết mô tê chi, nghe tâu lại, cứ ngày lễ của Việt Minh lại bắt chúng tôi lên quận học tập, bắt đi cải huấn, hết năm này sang năm khác... Ngày nay cũng vậy, cứ sau một trận đánh nhau giữa Việt cộng với quốc gia hay đồng minh, các ông lại đến bắt bớ tôi lên quận hỏi tội...

        - Thôi ông già ơi! Ông đừng lấy vải thưa che mắt thánh, không ai rỗi hơi để nghe ông kể lể sự dối trá của ông.

        - Ủa! Sao ông quận trưởng lại nói vậy. Nếu Việt Minh, hay Việt cộng đến bắt ông cụ thân sinh ra ông quận trưởng, bảo ông quận trưởng đừng đi theo chánh phủ quốc gia và đồng minh Hoa Kỳ thì liệu ông quận trưởng có nghe theo không? Nếu nước mình chỉ có một chánh phủ, chỉ có một chế độ, không có người nước ngoài đến cai trị phải chi phận làm dân như bầy tui đây sướng biết mấy.

        Xã trưởng Châu Lân đứng lặng im từ nãy đến giờ, chợt lên tiếng:

        - Ở cái huyện Hoà Vang và vùng Nam Ô này không ai lạ gì mặt ông, không ai lạ gì cái lý sự cùn của ông.

        - Dạ mặt tui từ nhỏ đến chừ vẫn rứa đó, có thay đổi chi mô mà ông biểu lạ với quen.

        Viên quận trưởng cao giọng:

        - Bây giờ ông có muôn nhìn mặt con ông không?

        - Dạ thưa không!

        - Sao vậy? Cha mà lại không muốn nhìn mặt con?

        - Dạ không! Tui thì không! Dạ thưa không!... -  Vì tui đã làm giấy cam đoan cắt đứt tình cha con với thằng Chơn dưới thời ông Xạ Dương làm lý trưởng rồi. Còn bây chừ các ông bắt được nó đem bắn giết là việc của các ông với nó. Vợ chồng tui từ lâu đã coi như không có đứa con trai như nó. Gia đình tui đã tuyệt giao tình cha con, mẹ con, tình huynh đệ vối nó...

[Giangtvx]

        Tên Đạm bỗng quay sang nhìn tên xã trưởng Châu Lân, cười thích thú rồi đủng đỉnh văng ra những lời đầy mỉa mai:

        - Tôi thay mặt cho chánh phủ quốc gia và chánh quyền huyện Hòa Vang báo tin cho ông bà biết, thằng Chơn con trai cả của ông bà đã bị quân đồng minh và quân chánh phủ quốc gia bắn chết hôm qua ở xã Hoà Hải, gần chùa Non Nước. Nghĩa tử nghĩa tận, vậy ông bà có muốn lên nhận con trai về chôn cất không?

        Nói xong, tên Đạm cùng đồng bọn đều nhìn chằm chằm vào mặt cụ Luận và cụ Lan. Chúng cảm thấy như đọc được sự cố trấn tĩnh của hai cụ trước cái tin sét đánh. Tên Đạm bồi thêm:

        - Sao! Hai ông bà có nhận chôn cất không hay để chúng tôi ném xác hắn xuống biển làm thức ăn cho cá...

        Ông Châu Lân! Ông đã nhận rõ mặt thằng Chơn rồi, ông hãy nói cho ông bà đây biết...

        - Dạ thưa! Khi hắn bị bắn chết xong, tôi được gọi lên nhận mặt, tôi đã nhận ra hắn ngay, đúng như giấy tờ mang trong người. Không phải nó thì còn ai. Tui có lạ chi mặt thằng đó, mặt nó cũng giống như hồi còn ở nhà... Nếu ba má hắn đồng ý đi nhận xác về chôn thì tôi cũng xin dẫn đường...

        Viên xã trưởng Châu Lân nói chưa dứt, cụ Luận đã lên tiếng:

        - Thôi khỏi phiền ông xã trưởng. Vợ chồng tui đã tuyên bố đoạn tuyệt với hắn rồi thì hắn sống hay chết vợ chồng tui cũng không quan tâm, không cần biết đến nữa. Tuỳ các ông, các ông muốn vứt xác xuống biển hay cho chó ăn là việc của các ông...

        Thấy thái độ, cử chỉ của hai cụ vẫn thản nhiên, tên quận trưởng Đạm nhăn mặt.

        Tên quận trưởng bỏ ra ngõ, kéo theo cả đoàn bộ hạ. Hắn tự hỏi: Đúng là Chơn cán bộ cao cấp của Việt cộng nhưng không biết có phải thằng Chơn con ông bà này không mà từ Hoàng Xuân Lãm đến vị tướng CIA Giôn Pôn Van và Uôntơ đều quan tâm và bắt hắn phải đi xác minh. Sự thực, hắn đã không làm được gì hơn khi đến gặp ông bà thân sinh ra Nguyễn Chơn, hắn đành phải dựa vào sự xác minh của viên xã trưởng Châu Lân để báo cáo lên Lê Chí Cường và Hoàng Xuân Lãm...

        Đạm cảm thấy vừa thất vọng vừa cay đắng, tủi nhục. Hắn cứ tưởng rằng bố mẹ Nguvễn Chơn sẽ khóc than, quỳ lạy để xin hắn đưa xác con vê chôn cất... Ai ngờ... Hậm hực, thua cuộc mà chẳng làm gì được ông bà cụ, hắn cùng đồng bọn đành lặng lẽ kéo đi.

        Tôn Thất Đạm, Châu Lân và quân lính đi rồi, cụ Lan quay vào nhà, ngồi thụp xuổng mép giường, khóc thầm. Cụ khe khẽ kêu: "Con ơi! Chơn ơi. Từ ngày con đi cách mạng, cha mẹ phải chịu bao đắng cay, khổ nhục vì tụi giặc hành hạ cha mẹ. Khi thì chúng đập đánh, tra tấn, khi thì chúng bắt lên trại giam của quận mà chúng gọi là cải huấn về tội có con đi cách mạng. Năm nào ít nhất cũng phải hai lần cơm đùm gạo bới, tập trung lên trại kéo dài vài tháng... Nhưng con ơi! Chơn ơi! Dù có khổ, có vất vả mấy cha mẹ cũng cam lòng, chịu đựng và vượt qua được, cha mẹ chỉ mong sao ngày cách mạng thắng lợi, con còn sống để trở về để cha mẹ được tận mắt nhìn thấy con, anh em con được gặp nhau. Không đêm nào, không ngày nào mẹ không nhớ tới con và mong con trở về. Đêm đêm nghe súng nổ là mẹ lại nhớ tới con. Mẹ cầu trời, khấn phật cho con được sống, được khoẻ mạnh, tai qua nạn khỏi. Con ơi! Chơn ơi! Cha mẹ ăn một miếng ngon, ngủ một giấc ấm cha mẹ đều nghĩ đến con đang ngày đêm khổ cực để chiến đấu cho nước nhà độc lập. Nay nước nhà chưa độc lập, chưa thống nhất mà con đã vội ra đi, cha mẹ thương con lắm con ơi, Chơn ơi...". Giọng cụ Lan thổn thức, nước mắt đầm đìa... Cụ đau xót, thương nhớ cậu con trai cả đã một thời cực nhọc với cụ, với công việc đồng áng, lam lũ lên rừng lấy củi, xuống biển bắt cá kiếm sống. Cụ nhớ nhất lần hai mẹ con làm cỏ lúa ngoài đồng, áo sau lưng cụ bị ngọn gió lào thổi tốc lên, lớp da lưng cháy rộp thành từng mảng, Nguyễn Chơn vừa kéo áo mẹ xuống vừa hỏi: "Mẹ ơi mẹ! Lưng mẹ cháy đỏ lên, mẹ có rát không?". Cụ tiếp tục đưa bàn tay sần chai vừa khua cỏ vừa nói với cậu con trai: "Mẹ quen rồi Chơn ạ. Cháy lưng cháy cổ gì cũng được, miễn sao để cho các em con no... Thằng Năm, thằng Bảy, con Tang... ngày nào cũng kêu đói, kêu thèm cơm, mẹ xót xa lắm Chơn ạ!". Nghe lời mẹ nói, Chơn buồn lắm... Lòng cụ Lan không ngừng thổn thức: "Năm nay con đã bốn mươi tuổi, con vẫn chưa vợ, chưa con. Cha mẹ mong dù chỉ một lần được thấy lại mặt con thì có nhắm mắt cũng vui lòng, có ngờ đâu con lại đột ngột bỏ cha mẹ bỏ các em con mà ra đi. Nỗi thương con, nhớ con mẹ kêu trời không thấu... Cha mẹ biết chia xẻ với ai nỗi đau, nỗi nhớ thương này con ơi, Chơn ơi! Con đi tập kết đã trở về mà không tìm cách về thăm cha mẹ một lần. Mẹ còn nhớ cái hôm mẹ tiễn con ra Cầu Đỏ. Hôm ấy gió đông nam thổi mạnh, sóng nước dưới cầu vỗ oàm oạp. Chiếc nón cời đeo trên khuỷu tay mẹ hất tung lên. Mẹ nhìn theo hình bóng con, mẹ nhớ lúc ấy người con còn bé nhỏ, thấp tròn quàng chiếc nải sau lưng, quay lại nhìn mẹ. Hai chân mẹ như khựng lại. Mẹ cứ đứng hoài nhìn từng bước con đi. Chốc chốc mẹ thấy con lại ngoái lại nhìn mẹ. Con đưa tay khua ra hiệu biểu mẹ đi về. Nhưng mẹ về sao được. Mẹ cứ đứng lặng im nhìn theo con, khi bóng con khuất hẳn đã lâu mẹ mới dần dà từng bước trở về nhà. Từ ấy đến nay đã hai mươi hai năm sáu tháng, cha mẹ chưa một lần được gặp con, nhưng mẹ tin rằng thế nào cũng có ngày nước nhà thống nhất, độc lập, mẹ sẽ được gặp con. Ai ngờ lại có một ngày mẹ đau khổ như hôm nay... Sống khôn thác thiêng, ở trên trời hay dưới đất, mẹ mong con luôn hiện về cho mẹ được gặp con...".

[Giangtvx]

        Cụ Lan đang thổn thức thì cụ Luận từ ngõ bước vào. Cụ vỗ vỗ đôi bàn chân cho cát rơi rồi lặng lẽ đến bàn thờ thắp mấy nén nhang, vái:

        - Con ơi! Chơn ơi! Sống con đi làm nhiệm vụ với Tổ quốc. Chết con về với cha mẹ. Cha thương con và noi gương con, không bao giờ mềm yếu trước quân giặc. Cha mẹ biết con đã trưởng thành, làm việc lớn. Cha mẹ tự hào về con...

        Cụ quay lại nói với cụ bà:

        - Thôi đừng khóc than chi hết. Bà đi nấu bát cơm, luộc quả trứng để trời tối thêm chút nữa đặt lên bàn thờ cúng cho con. Tụi thằng Châu Lân, thằng Đạm nói vậy là chắc rồi đó.

        Cụ Luận quay xuống phía bếp gọi:

        - Này con Tẩng, con Tợ mô hết rồi hè?

        - Dạ ... dạ. Thưa cha, hai đứa con đang chuẩn bị nấu cơm tối.

        - Lên hết đây cha bảo! Chuyện nhà, chuyện cửa như rứa ai nuốt nôi mà cơm với nước.

        - Dạ không nấu sợ các anh con đi làm đồng về kêu đói cha ạ...

        - Kệ cha nó dưới đó. Hai đứa lên đây cha nhờ.

        - Dạ thưa cha, cha bảo gì ạ?

        Đắn đo giây lát, cụ Luận nói:

        - Chuyện anh Chơn con.

        - Dạ! Nhưng cha mẹ đừng vội tin mấy thằng giặc ấy. Tụi giặc nói biết trúng, biết trật chi mà cha mẹ buồn. Tụi chúng thì thiếu chi mưu mô xảo quyệt...

        - Chuyện đó cha biết hơn con.

        - Nhưng tụi con đâu có tin chúng.

        - Tin hay không tin thì chừ hai đứa bay tìm cách đi xuống xã Hoà Hải gần chùa Non Nước dò la tin tức, xem thử có đúng thật anh Chơn con không?

        - Dạ! Rứa thì hai đứa con đi cha hỷ?

        Tẩng, Tợ vừa đi được một lúc thì Năm con trai thứ hai của cụ Luận cũng đã gần bổn mươi tuổi từ ngoài xóm đồng trở về. Năm đã có vợ, có con. Dựng chiếc cuốc xuống hiên, anh đã nói:

        - Cả xóm, cả làng mình đều biết tin anh Chơn con hy sinh nhưng có người nói để tiện hoạt động, anh con đã đổi họ...

        - Thôi tụi bay vào nấu cơm thay em, cha mẹ vẫn phải chờ hai đứa em bay về mới rõ.

        Cụ bà đứng lên, định cô tìm một vật kỷ niệm gì đó của cậu con trai cả đã để lại trước khi đi tòng quân nhưng chẳng có thứ gì để tìm được. Cụ lấy cái nơm cho vào đấy ít thóc, lấy cây sào làm cán bẩy úp một con gà sống thiến làm thịt để tôi đặt lên bàn thờ cúng. Lòng cụ rưng rưng nhớ về cái buổi sáng ấy... đôi gà trống tranh nhau ngón chân út của Chơn. Nước mắt cụ Lan trào ra xối xả. Cụ quyết định thả con gà ra để chúng sống có đôi, để mỗi khi nhìn thấy nó cụ lại nhớ đến cậu con trai cả yêu thương của mình... Cụ bắt một con gà khác. Sóng biển chiều xào xạc, ì ầm tung bọt trắng. Từng đàn chim sếu sải cánh bay về phương Nam để tránh rét, tìm mồi, tiếng kêu yên yết của chúng gieo vào lòng cụ Lan nỗi thương nhớ con sâu thẳm, vô hạn...