Mặt trận Đông Bắc sài Gòn

[trucngon]

Sư trưởng Nam Phong, chính uỷ Liêm, phó chính uỷ Thái, tham mưu trưởng Thứ đang đứng nói chuyện bên hai chiếc xe bọc thép K63. Sau lưng họ còn có hai chiếc xe Giép lấy được ở Xuân Lộc và bốn chiếc Hon đa 90. Chiếc sơn xanh, chiếc sơn đỏ mới tinh. Họ đang chờ quân đoàn phó tới để đi kiểm tra. Nghe tiếng hoan hô từ phía cuối rừng cao su vọng tới, tham mưu trưởng Thứ vội chạy ra, một chút quay vào vừa cười vừa nói:
- Mình thì đứng đợi, anh Ba thì đang kiểm tra, anh đang nói chuyện với pháo binh.
Sư trưởng nam Phong mỉm cười:
- Lính pháo binh mà, tình xưa nghĩa cũ. Xuống đón anh Ba lên, muộn rồi.
Tham mưu trưởng Thứ chạy xuống, một lúc sau dẫn quân đoàn phó lên. Từ xa, quân đoàn phó đã vừa cười vừa huơ tay lên:
- Xin lỗi, xin lỗi, mê quá, xem mãi, nói mãi, đứng mãi. Nào ta bắt đầu.
Chính uỷ Liêm bước tới:
- Đề nghị anh Ba đi kiểm tra.
Ông cười:
- Như vậy cũng là kiểm tra rồi. Tôi đã nói chuyện với anh em, tốt lắm.
- Vậy đề nghị anh trao cờ.
- Trao cờ? Cho đơn vị nào?
- Báo cáo anh Ba cho đại đội xe tăng đi đầu của trung đoàn 14 và đại đội 7, đại đội anh hùng.
- Anh em đứng ở đâu?
- Báo cáo, cụm rằng bên trái, phía đầu kia.
- Nào ta đi.
Tay trái ông nắm tay sư trưởng Nam Phong, tay phải ông nắm tay chính uỷ Liêm, ông đi giữa. Phó chính uỷ Thái và tham mưu trưởng Thứ đã chạy lên trước chuẩn bị cho anh em.
Ông vừa đi vừa nói:
- Xong Trảng Bom từ hai giờ chiều. Sư 1 đang tiến xuống ga Long Lạc, sư 6 tiến xuống Hố Nai. Chúng nó bắn pháo và ném bom dữ lắm nên tiến chậm. Cuộc chiến đấu ở đây không giống như ở Tây Nguyên, ở Đà Nẵng, ở đó chúng nó còn Sài Gòn để chạy về. Còn ở đây chúng nó đã bị dồn đến chân tường rồi, đường không, đường biển đều đã bị chặn đứng, bị cắt đứt nên chúng nó giãy dụa điên cuồng. Bọn ác ôn thì một sống một chết, phải thấy điều đó để chỉ huy anh em. Thời gian khẩn trương lắm. Phải chiếm được Biên Hoà trước 24 giờ ngày 29 tháng 4. Bộ tư lệnh chiến dịch Hồ Chí Minh quyết định tiến vào Sài Gòn trước ngày Quốc tế lao động.
Tham mưu trưởng Thứ từ phía trước mặt bước tới:
- Báo cáo anh Ba ở đây! Anh em đã sẵn sàng.

[trucngon]

Quân đoàn phó đứng lại rồi rẽ vào bìa rừng. Phó chính uỷ Thái cầm hai cây cờ khá to, rất mới đi theo quân đoàn phó. Ông dừng lại trước đội hình của đại đội xe tăng. Khác với ban nãy, ở đây đã có sẵn không khí trang nghiêm mang tính chất nghi lễ. Nhìn các chiến sĩ xe tăng đầu đội mũ da, chân đi giày vải cao cổ, cứ bốn đồng chí đứng thành một hàng ngang trước đầu xe, vững vàng, chắc chắn như những lõi thép, một sự rung động từ trong đáy tim bỗng lan toả khắp người. Ông đặt tay lên mũ chào anh em rồi đứng lại trước mặt ban chỉ huy đại đội xe tăng. Chính uỷ Liêm và sư trưởng Nam Phong tiến đến cạnh ông. Phó chính uỷ Thái đưa cho ông một cây cờ. Ông cầm cờ, giang rộng ra, ngắm lá cờ rồi bước lên một bước:
- Cờ quyết chiến quyết thắng của Bác Hồ đây. Quân đoàn giao cho các đồng chí cắm lên dinh Độc Lập.
Đại đội trưởng xe tăng bước lên một bước, giơ tay chào rồi đón lá cờ trong tay ông. Đại đội trưởng xe tăng lùi một bước, dõng dạc cất tiếng:
- Chúng tôi xin hứa với bộ tư lệnh quân đoàn. Dù phải hy sinh trước giờ toàn thắng, chúng tôi cũng quyết tâm, người trước ngã, người sau tiến lên. Kiên quyết hoàn thành nhiệm vụ của chiến dịch Hồ Chí Minh.
- Quyết tâm…quyết tâm….quyết tâm….
Các chiến sĩ xe tăng nắm chặt tay, giơ lên ba lần theo tiếng hô rất mạnh, rất đều.
Ông nắm chặt tay các chiến sĩ xe tăng, những bàn tay của họ cũng nắm chặt tay ông, hai làn da tay miết vào nhau, truyền cho nhau quyết tâm và lòng tin.
Ông cùng các đồng chí bộ tư lệnh sư đoàn quay sang đại đội 7 đứng đối diện với đại đội xe tăng.
Chính trị viên đại đội hô”Nghiêm!” một tiếng rồi quay đằng sau, bước tới trước mặt quân đoàn phó:
- Báo cáo đồng chí tư lệnh phó quân đoàn, tôi, Hoàng Cao Đại, chính trị viên đại đội 7, báo cáo: Đại đội 7 có 42 đồng chí đang sẵn sàng đợi lệnh đồng chí.
- Được!
Ông đáp lễ rồi cầm cây cờ thứ hai trong tay phó chính uỷ Thái, bước tới trước đại đội 7,các chiến sĩ quân phục mới tinh, mũ cối đầy đủ, AK đeo chéo trước ngực, B40, B41, cối 60, súng máy đại đội đều sạch bóng, im lìm trong tay.
Ông nhìn hàng quân như kiếm ai rồi hỏi Đại:
- Đồng chí gì tiểu đội trưởng cắm cờ lên dinh tỉnh trưởng Phước Long đâu rồi?
- Báo cáo đồng chí thủ trưởng, đó là đồng chí Hoan. Đồng chí Hoan cắm cờ lên đỉnh gộp đá ông Phật ở Định Quán…đã hy sinh vào phút cuối cùng của trận đánh.
Quân đoàn phó đột nhiên cắn chặt môi để khỏi kêu lên một tiếng đau đớn. Mắt ông nhoè đi. Hoan đã nằm lại ở Định Quán rồi! Hai lần cắm cờ, tiếc quá! Ông nuốt ực một cái, trao cờ cho Đại:
- Cờ quyết chiến quyết thắng của bác Hồ đây! Quân đoàn giao cho các đồng chí cùng các đồng chí xe tăng cắm lên dinh Độc Lập, hoàn thành nhiệm vụ của chiến dịch lịch sử Hồ Chí Minh.
Đại cầm cây cờ giơ cao lên:
- Toàn thể đại đội 7, đại đội anh hùng, xin hứa với thủ trưởng cấp trên, dù còn một người, đại đội 7 cũng kiên quyết làm tròn nhiệm vụ.
- Kiên quyết…kiên quyết…kiên quyết…..
Ông và các đồng chí trong bộ tư lệnh sư đoàn bắt tay anh em.
Bắt tay xong, ông bước ra giữa. Sư trưởng Nam Phong nhìn đồng hồ rồi nói:
- Báo cáo anh Ba, xin cho sư đoàn xuất phát.
Ông gật đầu:
- Cho xuất phát!

[trucngon]

Sư trưởng Nam Phong vẫy tay cho một chiến sĩ vệ binh đứng gần đội hình đại đội 7. Ba loạt AK vang lên. Các chiến sĩ nhảy lên ô tô, chui vào xe tăng, trèo lên mâm pháo. Hàng mấy chục xe tăng, hàng mấy trăm ô tô chở quân, ô tô kéo pháo. Ô tô vận tải bắt đầu nổ máy, khói xịt đen nghịt cả dải rừng, không gian rung lên bần bật, mặt đất như đang rạn nứt ra. Quân đoàn phó xiết chặt tay sư trưởng Nam Phong, chính uỷ Liêm, phó chính uỷ Thái. Ông đứng nhìn theo họ cho đến khi họ ngồi khuất trong những chiếc xe bọc thép. Những chiếc tăng của trung đoàn 14 bắt đầu bò ra đường. Hạnh phóng Hon đa tới. Ông ngồi sau lưng Hạnh giơ cả hai tay vẫy về hai phía.
Chiếc Hon đa theo đường dốc băng lên đồi Ngô. Đến đỉnh, ông bảo Hạnh dừng xe lại trước miếu thổ thần. ông quay về phía Sài Gòn, nhìn đồng hồ nói với Hạnh:
- Năm phút nữa pháo ta sẽ cấp tập!
Bằng mắt thường ông cũng thấy được khói ở Trảng Bom, ở suối Đỉa, ở Bầu Cá đang bay lên từng dải, từng dải. Bọn đich đã bỏ chạy trong những dải khói ấy, để lại sau lưng chúng những dải khói ấy. ông chuyển dần tầm mắt vào Hố Nai, vào Biên Hoà. Khói! Ở đâu cũng có khói” Chúng mày muốn khói lửa – Quân đoàn phó rít lên từng tiếng một - Được lắm, thì chính khói lửa đang thiêu chết chúng mày. Ba mươi năm! Một đời người! Mấy thế hệ!”
Bất thình lình từ các cụm rừng xung quanh, các cỡ pháo bắt đầu gầm lên, gầm lên. Một loáng sau, những cột lửa, những cột khói đã dựng lên ở Hố Nai, ở Biên Hoà. Khói càng lâu càng dài, càng lâu càng nhiều, càng lâu càng cao. Một bức tường khói, một biển khói dựng lên dưới chân trời phía tây, cuồn cuộn, cuồn cuộn. Bên trái ông, đoàn cơ giới của sư đoàn bộ binh số 7 đã ra đến đường quốc lộ, rẽ sang đường quân sự làm gấp. Đoàn xe tiến lên để lại sau lưng, để lại giữa khoảng không những dải bụi đỏ sẫm. Đoàn xe tiến đến đâu, những dải bụi đỏ cuộn lên tới đó.

[trucngon]

XV

Ngày và đêm 28 tháng 4


Sáng ngày 28 tháng 4, sở chỉ huy nhẹ của quân đoàn di chuyển lên Trảng Bom. Khói cũ ở Trảng Bom chưa tắt thì khói mới đã đùn lên dày đặc. Bọn địch từ Long Bình, Biên Hoà. Hố Nai bắn pháo tới ngăn chặn lực lượng ta, phá huỷ nốt những gì còn lại. Nhà cửa của đồng bào bốc cháy, công sở của nguỵ quyền sụp đổ, các làng công nhân cao su ở xung quanh Trảng Bom tan nát. Xác lính nguỵ vắt lên bờ rào, vắt từng đám hai bên đường. Xác xe, xác pháo bừa bãi, ngổn ngang mũ sắt, giày ống, ba lô, đạn nhọn, đạn pháo rải kín mặt đất, gạo sấy, gạo bì, cá khô, mắm ruốc, đồ hộp vung vãi. Các chiến sĩ công binh làm việc không ngơi. Họ dùng tay, dùng nạng hót những thứ ngổn ngang trên đường ném xuống rãnh. Họ nhảy lên những chiếc máy ủi,máy gạt của địch còn tốt san lấp hố bom, hố pháo, dọn đường cho xe pháo hành quân, cho bộ binh hành quân.
Cuộc chiến đấu nhằm đập vỡ tuyến phòng thủ then chốt của địch ở Hố Nai đang rất quyết liệt. Ngoài những căn cứ có sẵn như hậu cứ của thiết đoàn 18, căn cứ biệt động quân, các đồn bảo an, các trận địa pháo, bọn địch đã biến tất cả các nhà thờ ở khu vực Hố Nai thành những cụm, những ổ chiến đấu. Mỗi gác chuống nhà thờ là một lô cốt. Bọn địch bố trí súng M72, hoả tiễn TOW chống tăng, trọng liên 12 ly7 và cả ĐKZ57 trên những cửa sổ của tháp chuông. Bọn địch đào đường, rải mìn chống tăng dày đặc, chúng huy động nhân dân kéo từng đống, từng cuộn dây thép gai ra đường, tầng tầng, lớp lớp. Chúng phát lựu đạn, súng M16 cho phụ nữ, trẻ con. Xe tăng M48, M41 của thiết đoàn 5, của lữ 3 kỵ binh nấp sau các ụ đất, các hầm bọc bao cát, chĩa nòng pháo ra phía trước bắn như điên dại. Lữ đoàn 258 thuỷ quân lục chiến rải dày từ Hố Nai về Biên Hoà, sư đoàn 18 từ Hố Nai về Long Bình, chiến đoàn bảo an 318 giữ khu vực Hố Nai – Tam Hiệp. Bọn địch chiếm các dãy phố, nhà dân, công sở, trưởng học, bệnh viện, khuân bao cát đắp thành lô cốt. Chúng ở lẫn lộn với dân, dùng dân làm lá chắn, đấy dân chống lại bộ đội. Cái điều khó khăn nhất đối với tư lệnh các sư đoàn không phải quân số địch còn rất đông, toàn là tụi ác ôn, ngoan cố, không phải pháo địch dựng lên những bức tương lửa trước mặt họ, mà chính là việc bọn địch đã trà trộn, đã xen kẽ với dân. Nhìn nhãng dãy phố dài dằng dặc, đông nghẹt địch và dân ấy, các tư lênh sư đoàn chưa thể ra lệnh cho pháo binh, xe tăng, đổ đạn xuống phá huỷ được. Họ biết đồng bào công giáo ở đây đang bị địch lợi dụng triệt để với âm mưu rất độc ác. Việc phân hoá địch và dân trong giờ phút này là một việc rất khó khăn. Bộ đội buộc phải tạm dừng đào công sự, các cán bộ địch vận bò dưới làn đạn địch bắc loa điện kêu gọi. Các tiểu đội trinh sát cải trang thành lính nguỵ tìm cách trà trộn, đột nhập vào các dãy phố để nắm chắc mục tiêu. Cuộc chiến đấu từ cảnh ồ ạt chuyển qua chọn lựa đánh từng mục tiêu, chiếm bàn đạp, đánh rộng ra, cô lập địch và dân.

[trucngon]

Tình hình đang khó khăn, khẩn trương nhưng quân đoàn phó Khắc Vũ lại không nắm được tin tức. Sở chỉ huy di chuyển, các tuyến đường dây điện thoại cũng cuốn theo. Phải chờ ít nhất vài ba giờ mới rải kịp đường dây mới. Quân đoàn phó báo cáo tình hình đó về sở chỉ huy cơ bản. Tư lệnh quân đoàn Hoàng Cầm và chính uỷ quân đoàn Hoàng Thế Thiện chỉ thị để sư 6 lại tác chiến ở Hố Nai, lệnh cho sư 1 bỏ Hố Nai vu hồi ngay vào Biên Hoà. Đánh vỡ Biên Hoà, nhất định Hố Nai cũng vỡ. Tư lệnh quân đoàn còn thông báo trên mặt trận hướng đông, các sư đoàn của quân đoàn 2 đã giải phóng hoàn toàn tỉnh Bà Rịa, căn cứ thiết giáp Nước Trong, chi khu quân sự Long Thành, cắt đứt hoàn tòan đường 15 Long Bình – Vũng Tàu, một sư đoàn đang thọc qua Nhơn Trạch, một sư đoàn đang thọc xuống Vũng Tàu, một sư đoàn đang đánh lên Long Bình. Quân ta lúc này đang chỉ cách Sài Gòn 32 cây số. Tư lệnh quân đoàn thúc phải đánh nhanh vào Biên Hoà, nếu không thì sẽ muộn.
Nhận lệnh, quân đoàn phó xem bản đồ rồi viết lệnh giao cho hai chiến sĩ thông tin đi Hon đa mang tới sư 1. Lệnh chuyển đi rồi, nhưng quân đoàn phó vẫn rất nóng ruột, lệnh viết ra giấy không nói được dài, không nói được kỹ, không biết cấp dưới có hiểu được ý đồ của trên không? Đường điện thoại chưa nối được. Quân đoàn phó đi đi lại lại. Hướng quân đoàn 2 có thuận lợi. Nếu các đồng chí ấy chiếm được Long Bình sớm thì các đồng chí ấy sẽ vào Sài Gòn trước mình. Long Bình – Sài Gòn chỉ hơn hai mươi cây số theo xa lộ, cơ giới đi được cả hai chiều. Quân đoàn phó càng nóng ruột. ông quay lại bàn, thấy một cán bộ đang thập thò trước cửa, ông hỏi:
- Có gì không đồng chí? Điện thoại mắc xong chưa?
Anh cán bộ đứng nghiêm:
- Báo cáo thủ trưởng, có bản tin mới, còn điện thoại tôi không biết.
- Đồng chí ở Cục chính trị à?
- Rõ!
- Bản tin gì đấy?
- Báo cáo thủ trưởng, tin tham khảo lấy được của địch.
- Đâu, đưa đây!

[trucngon]

Quân đoàn phó cầm bảng tin, ông đang rất cần biết các tin tức, ông đeo kính vào đọc rất nhanh:
AFP: “ Đêm qua 27-4 quốc hội Sài Gòn họp khẩn cấp. Với 134 phiếu thuận, quốc hội đã thông qua nghị quyết để Trần Văn Hương rút lui. Trao lại chức tổng thống Việt Nam cộng hoà cho tướng Dương Văn Minh. Có 75 nghị sĩ và dân biểu không đến họp mà không có lý do”
- Tụi nó chạy trốn còn đâu. Tất cả đều đã muộn rồi – Ông nói và đọc tiếp:
AP:” Hôm qua, 27-4, cơ quan tuỳ viên quốc phòng  Mỹ ở Sài Gòn báo tin sẽ đóng cửa trong vòng 36 giờ. Chấm dứt chế độ cố vấn quân sự Mỹ kéo dài đã 25 ở nam Việt Nam”.
- Chúng nó cút!
Ông nhếch mép cười một cách chế giễu.
UPI 27-4: “ Sài Gòn đã đặt toàn thể quân đội của họ trong tình trạng báo động 100%, bắt đầu giới nghiêm suốt ngày đêm khu vực Biên Hoà – Long Bình. Tình hình Sài Gòn rất căng thẳng”
AFP 26-4: “ Ngày 25-4, tại sân bay Tân Sơn Nhất, khoảng 2.000 đến 3,000 người, hầu hết là sĩ quan nguỵ và gia đình họ đánh nhau dữ dội để tranh nhau lên máy bay. Quân cảnh bắn chỉ thiên,cố khôi phục trật tự nhưng họ bị ngập trong biển người. Cửa máy bay đóng sập lại khi phi hành đoàn thấy máu bay sắp bị tràn ngập. Sự hoảng loạn giống như tình hình ở Đà Nẵng cách đây ít lâu”
UPI 26-4: “ Nhiều lính thuỷ đánh bộ Mỹ xuất hiện ở sân bay Tân Sơn Nhất là để kiểm soát hoạt động di tản rất căng thẳng này”.
AP26-4:” Ở Sài Gòn chỉ còn ba công ty hàng không tiếp tục tổ chức các chuyến bay cho khách Sài Gòn. Đó là các công ty hàng không Việt Nam, Trung Hoa quốc gia và công ty hàng không Pháp. Họ cho biết họ đã bán hết vé đến ngày 2-5. Công ty hàng không Trung Hoa quốc gai sau ngày 26-4 không nhận ghi tên mua vé nữa”
AP 26-4:” Hai ngân hàng lớn của Mỹ là ngân hàng nước Mỹ, ngân hàng Tsê – xô Man hát tơn đã rút chi nhánh của họ khỏi Sài Gòn. Hành động đóng cửa vội vã của hai chi nhánh này có thể có những hậu quả cựa kì nghiêm trọng. Cùng với việc đóng cửa các ngân hàng nước ngoài tại Sài Gòn, các sứ quán nước ngoài cũng tiếp tục rời Sài Gòn. Sau Anh là Ma-lay-si-a, Úc, Thái Lan”.
Quân đoàn phó Khắc Vũ bỏ qua những tin nói về tình hình Sài Gòn hơi giống nhau, ông giở tiếp trang tin chiến sự cắm cuối đọc:
AP 27-4:” Trước lúc rạng đông, quân Cộng sản đã bất thình lình xuất hiện cách Sài Gòn 5 km, bắn vào quân nguỵ gác một chiếc cầu đi Biên Hoà làm tắc ngẽn giao thông. Cộng sản còn bắn 250 phát súng lớn vào Củ Chi, bản doanh của sư đoàn bộ binh nguỵ số 25”.
UPI 27-4:”Bộ binh và pháo binh Cộng sản siết chặt các thòng lọng của họ quanh Sài Gòn, chu vi phòng thủ đang co lại nhanh chóng. Họ bắn phá dữ dội các căn cứ Biên Hoà, Hố Nai – Long Bình và các căn cứ khác ở ba phía cách Sài Gòn không đầy ba mươi cây số. Việt Cộng xuất hiện gần cơ quan viện trợ Mỹ USAIĐ ở phía bắc thành phố Sài Gòn, chặn đường số 1, không cho ai đi vào hoặc đi ra. Bộ binh nguỵ không đánh bật được Việt Cộng ra khỏi khu nhà của USAIĐ, khu nhà này là một kho chứa đồ tiếp tế của Mỹ”.

[trucngon]

- Đặc công vào được rồi. Tốt lắm. Quân đoàn phó châm một điếu thuốc và rít từng hơi dài. Ông đọc tiếp:
AFP 27-4:”Đường số 1từ Sài Gòn đi Biên Hoà đã bị cắt đứt bên kia cầu Long Bình, cách Sài Gòn gần hai mươi cây số. Sài Gòn bị cắt đứt ít nhất là tạm thời với Hố Nai”.
- Thằng Tây này nhầm rồi, đó là xa lộ chứ không phải đường số 1. Đường số 1 qua thị xã Biên Hoà kia.
UPI 27-4:” Lính của một tiểu đoàn dân vệ đựơc đưa từ Sài Gòn lên mặt trận Long Thành đã vứt súng thành đống dọc đường rồi chạy về Sài Gòn khi đạn súng lớn của Cộng sản bắn cách chỗ tiểu đoàn này 400 mét. Các chuyên gia quân sự nói rằng, toàn thể khu vực Long Bình – Biên Hoà có nguy cơ mất đến nơi. Cũng như tình hình Đà Nẵng trước đây, những người dân bị chính quyền bắt di tản đã dồn từ Long Bình xuống phía nam. Rất đông quân nguỵ chạy lẫn vào trong dân chúng. Những tên lính nguỵ bỏ chạy về Sài Gòn này thuộc sư đoàn 18 bị đánh tơi tả ở Xuân Lộc, Trảng Bom”.
UPI 27-4:” Mặc dù lính thuỷ đánh bộ, lính dù, lính biệt động, ba loại quân trước đây là sừng sỏ của Sài Gòn đã cố gắng hết sức để hãm bớt đà tiến công của họ, nhưng lúc chập tối ngày 26-4 Cộng sản đã chiếm Long Thành, Phú Mỹ, Bà Rịa. Họ đang tiến về phía sông Đồng Nai, sông Sài Gòn, thắt chặt thêm vòng vây quanh Sài Gòn”.
Roi-tơ 27-4:” Sân bay chiến lược Biên Hoà đã bị phá huỷ không dùng được nữa. Sài Gòn đã di tản những chiếc máy bay còn lại về Tân Sơn Nhất và Bình Thuỷ. Bộ binh và xe tăng Cộng sản đang tiến về Sài Gòn từ hai hướng một lúc, hướng đông và đông bắc. Hầu như họ đã hoàn thành việc bao vây Sài Gòn. Đây hình như bắt đầu giai đoạn cuối cùng của cuộc chiến tranh Việt Nam. Một nguỵ quyền mới ở Sài Gòn chẳng còn gì nữa mà để thương lượng với phía bên kia. Quân đội nguỵ hôm nay người ta thấy trên các ngã đường từ phía đông chạy về Sài Gòn, trông có vẻ không còn lòng dạ nào để chiến đấu nữa. Một số đông quân nguỵ ở đó lẫn trốn vào từng dòng người tị nạn, súng ống đã vứt đi rồi”.
Quân đoàn phó ném mẫu thuốc lá ra ngoài, định rút điếu thuốc khác thì một cán bộ thông tin chạy vào, giọng hớn hở:
- Báo cáo thủ trưởng, đường dây nối xong, mời thủ trưởng xuống làm việc.
Ông vui vẻ đứng ngay dậy, đem theo bản đồ đi về phía hầm điện thoại vừa triển khai xong.

[trucngon]

Chiều 28 tháng 4, tuy cuộc chiến đấu ở Hố Nai đang diễn ra quyết liệt, đội hình cơ giới của sư đoàn 7 cũng đang từ đường quân sự làm gấp tiến ra quốc lộ 1. Một bộ phận quân địch không hiểu từ đâu tới, xuất hiện ở tây nam Trảng Bom và ga Song Mây. Một đơn vị của sư 6 được điều động tới, trận đánh diễn ra ngay trước mặt sư đoàn. Các chiến sĩ sư đoàn 7 ngồi trên xe tăng chĩa súng ra hai bên đường, họ theo dõi cuộc chiến đấu của đơn vị bạn và bọn địch một cách tò mò, háo hức và có vẻ thú vị. Trên đường, dân di tản lớp quay ngược lại Xuân Lộc, lớp lại từ Xuân Lộc đi về Hố Nai. Đàn bà, con nít, ông già, có cả thanh niên, họ mang trên mình đủ thứ túi, những tốp đi vào cắm đầu xuống mà đi, thánh giá lúng liếng trước ngực, mắt lấm lét nhìn những chiếc xe tăng lù lù bên đường, những tốp trở lại Xuân Lộc mặt mày rạng rỡ, họ vẫy tay, họ hoan hô. Xuân Lộc và những vùng đất trước mặt họ không còn bom đạn, đã hết chiến tranh. Suốt hai bên đường từ Trảng Bom xuống Hố Nai, làng này tiếp làng khác, xóm này nối xóm kia. Nóc nhà thờ, cái đỏ ối màu ngói, cái trắng xoá màu vôi, tháp chuông ngất ngểu ngoảnh mặt ra đường. Trước sân nhà thờ, trên mái bằng các cửa hiệu, các ngôi nhà giàu có, nhiều lô cốt bằng bao cát đã bị phá tung. Dấu nổ của những chùm thủ pháo, của những trái B40, B41 còn in rất rõ. Đôi chỗ còn dấu vết của những phát ĐK. Có một điều lạ là những ngôi nhà, những mái bằng đều không bị hư hại. Chiến sĩ đã tiếp cận mục tiêu gần tới mức bắn đâu trúng đó. Những dấu vết các trận đánh để lại chứng tỏ bọn đich đã không tháo chạy như Tây Nguyên, chúng chưa chịu đầu hàng, chưa chịu thua ngay, chúng vừa đánh vừa lùi dần từng bước một.
Cửa Hố Nai vẫn chưa mở được. Đội hình của sư đoàn buộc phải dừng lại. Sư trưởng nam Phong lệnh cho các đơn vị phân tán xe pháo ra hai bên đường, các đơn vị cao xạ sẵn sàng chiến đấu. Lệnh vừa phát đi, bộ đội đang phân tán đội hình thì từ hướng Sài Gòn hai chiếc F-5Elao tới. Các khẩu cao xạ lên tiếng. Hai chiếc F-5E lao dọc theo đường cắt bom thành một vệt dài. Khói bom chưa bay hết thì pháo Biên Hoà – Long Bình đã bắn dày dọc hai đường.
Một chiến sĩ thông tin trinh sát kĩ thuật ôm máy chạy tới chủ nhiệm thông tin:
- Báo cáo thủ trưởng, có một cái máy của địch gần đâu đây đang gọi pháo bắn vào đội hình ta.
Chủ nhiệm thông tin lên gặp sư trưởng Nam Phong, ông nói to:
- lệnh cho các đơn vị tổ chức lùng sục ngay.
Trận pháo bắn của địch thật tai hại: Hai khẩu pháo cao xạ 57 ly, hai khẩu 37 ly, một pháo nòng dài 85 ly, 3 xe vận tải bị phá huỷ, gần một trung đội thương vong.
Dứt đợt pháo, chính trị viên Đại từ dưới gầm xe tăng đứng dậy ra lệnh cho chiến sĩ khuân bao cát ở các lô cốt địch chất lên hai bên thành và quanh tháp pháo của xe tăng, vừa làm các bệ bắn, vừa bảo vệ xe tăng.

[trucngon]

XVI

Ngày và đêm 29 tháng 4


Dứt loạt pháo kích, Nguyễn Văn Toàn từ dưới hầm bê tông bò lên, chạy ngay ra chiếc trực thăng UH1 đậu sẵn trong cái khung chữ U bằng bao cát cạnh nhà ở.
- Cất cánh!
Toàn ra lệnh, mặt tái đi chỉ sợ loạt pháo kích khác rơi xuống. lần đầu tiên Toàn nếm mùi đại pháo 130 ly.
- Thưa trung tướng, đi về hướng nào?
- Long Bình, sở chỉ huy sư 18.
Mấy sĩ quan hậu cần cũng đã từ trong nhà chạy ra leo vội lên máy bay. Chiếc máy bay cất cánh thẳng đứng rồi bay về Long Bình.
Nguyễn Văn Toàn chuẩn bị chuyến bay sang gặp Lê  Minh Đảo từ đêm qua 28 tháng 4 sau khi đã ra lệnh cho một phần sở chỉ huy quân đoàn di chuyển sang tây sông Đồng Nai bằng đường bộ, nhưng Toàn không sao ra khỏi hầm được. Pháo binh Cộng sản bắn không ngớt. Gần sáng, Toàn được tin các trung đoàn Cộng sản đã xuất hiện ở đông bắc, tây bắc Biên Hoà. Họ tiến dưới sự che chở của hoả lực pháo binh. Một cánh khác đã đánh bật được phần lớn tuyến ngăn chặn then chốt ở Hố Nai mở đường xuống, quặp vào đông nam Biên Hoà. Cũng gần sáng, Toàn nhận được lệnh của Vĩnh Lộc vừa thay Cao Văn Viên làm tổng tham mưu trưởng” Tổng thống Dương Văn Minh ra lệnh bằng bất cứ giá nào cũng phải giữ những phần đất còn lại, thực hiện trì hoãn chiến để liên lạc với phía bên kia để tiến hành thương lượng”.
Cộng sản sẽ chiếm Biên Hoà, điều đó chỉ còn ngày giờ. Vì vậy Toàn phải gặp Lê Minh Đảo để giao nhiệm vụ trì hoãn chiến cho Đảo.
Chiếc máy bay hạ dần độ cao, không lượn vòng, đậu ngay trên sân trước một ngôi nhà. Cửa trực thăng mở, Toàn xách cặp bước xuống, đi thẳng vào nhà. Nghe tiếng trực thăng, Đảo từ trong nhà chạy ra, gặp Toàn ở cửa.
- Chào anh – Toàn nói ngay – Tôi gặp anh có việc gấp. vào phòng làm việc của anh.
Đảo đi trước, mở cửa buồng. Toàn ngồi nhanh xuống cái ghế bành bọc gấm đỏ, nhìn Lê Minh Đảo với cặp mắt thăm dò, Đảo sốt ruột nhìn Toàn:
- Có chuyện gì vậy, thưa trung tướng.
Toàn ngồi ngay lại, hai tay chống lên đầu gối, đầu nhô về phía Đảo.
- Tôi nói thêm với anh một vài tình hình mới nhất của các mặt trận xung quanh Sài Gòn: Ở hướng bắc, tây bắc, tây nam đêm qua Cộng sản đã đánh vào Lái Thiêu, Củ Chi, Hậu Nghĩa. Cũng tối hôm qua một sư đoàn Cộng sản đã thâm nhập vào tây bắc và đông bắc Biên Hoà. Tuyến ngăn chặn Hố Nai bị chọc thủng, ở hướng đông, Cộng sản chiếm Vũng Tàu, Nhơn Trạch, bắn đại pháo 130 ly rất mạnh vào Tân Sơn Nhất, sân bay cuối cùng. Cũng chiều hôm qua Cộng sản dùng máy bay F5, A37 ném bom Tân Sơn Nhất gây chấn động dư luận, ảnh hưởng rất lớn. Nó như là một tối hậu thư buộc tổng thống Dương Văn Minh đi tới quyết định cuối cùng là yêu cầu người Mỹ rút khỏi Việt Nam cộng hoà trong vòng 24 giờ. Tổng thống đã cử người vào Tân Sơn Nhất liên lạc với Cộng sản nhưng chưa có tin gì mới. Tổng thống ra lệnh bằng bất cứ giá nào cũng phải giữ phần đất còn lại, thực hiện trì hoãn chiến để tổng thống và chính phủ Vũ Văn Mẫu có thì giờ liên lạc với phía bên kia tìm một giải pháp thương lượng.

[trucngon]

Đảo ngắt lời:
- Xin phép trung tướng cho tôi hỏi, liệu Cộng sản có chịu thương lượng không? Họ đang tiến về Sài Gòn với xe tăng và đại bác, liệu….
Toàn xua tay ngắt lời Đảo:
- Tổng thống đang giương lá cờ của phe thứ ba. Tổng thống có em trai là Cộng sản, tổng thống chống ông Thiệu. Tổng thống là nhân vật mà Cộng sản có thể chấp nhận. Vì vậy phải cầm chân Cộng sản lại, không cho họ vào Sài Gòn sớm. Chúng ta còn cả quân khu Bốn và đồng bằng Nam Bộ. Hình như cảm thấy những lời nói của mình đi quá sang địa hạt chính trị. Toàn quay lại chủ đề chính:
- Mặt trận tây nam, tây bắc và bắc Sài Gòn Cộng sản có ba quân đoàn. Vì vậy bộ chỉ huy quân đoàn phải  dời sang Gò Vấp để chỉ huy phòng thủ. Mặt trận đông Sài Gòn giao cho anh.
- Giao cho tôi? Đảo sửng sốt hỏi ngay, nét mặt gần như lo sợ - Tôi còn gì trong tay để làm nhiệm vụ qua lớn đó.
- Tôi sẽ tăng phái cho anh lữ đoàn thuỷ quân lục chiến 468, chiến đoàn 315, hai liên đoàn biệt động để phòng thủ phía đông nam, hướng Long Bình, chặn Cộng sản từ Long Thành theo hướng 15 lên. Hướng đông bắc tôi sẽ tăng phái cho anh lữ 3 kỵ binh, chiến đoàn 318, lữ đoàn thuỷ quân lục chiến 258. Còn lữ đoàn dù 2 sẽ phân tán ra giữ tất cả các cầu trên xa lộ, quốc lộ 1.
Đảo cuối đầu, tiếng nói của Toàn lọt vào tay này đã chui qua tai bên kia, qua tiếng thình thình của đại bác. Đảo ngửng đầu nhìn Toàn:
- Thưa trung tướng, nhiệm vụ đó quá sức tôi. Tại sao trung tướng không giao nhiệm vụ đó cho tướng Tường tham mưu trưởng hay tướng Khôi chỉ huy trưởng thiết giáp?
Toàn lắc đầu:
- Tôi cân nhắc rồi anh Đảo ạ, ngoài anh ra không ai làm nỗi nhiệm vụ đó. Anh đã giữ vững Xuân Lộc được 12 ngày đêm. Dư luận Sài Gòn đang chú ý đến anh. Anh ráng làm tốt nhiệm vụ. Biết đâu anh sẽ làm được một việc gì đó, góp phần cứu vãn tình thế, cùng quân lực vượt qua cơn hiểm nghèo này. Tôi nói thêm với anh là tướng Viên đã bỏ sang Thái lan trưa hôm qua. Tổng thống đã cử trung tướng Vĩnh Lộc giữ chức tổng tham mưu trưởng. Nhưng hai ngày nay hầu như bộ tổng tham mưu hầu như không làm việc nữa. Chúng ta tự bảo nhau xoay xở lấy thôi.
Toàn dừng lại, nhớ xem còn cần nói thêm gì nữa không. Toàn liếc nhìn Đảo rồi đứng dậy chìa tay ra:
- Bây giờ là 10 giờ ngày 29 tháng 4, anh chính thức thay tôi chỉ huy toàn mặt trận hướng đông Sài Gòn. Chúc anh thành công.
Đảo đứng lên như một cái máy, nắm lấy tay Toàn, trong mắt đảo lộ vẻ bối rối.
- Tất cả kho tàng của quân đoàn bên này sông Đồng Nai anh có toàn quyền sử dụng. Máy bay yểm trợ không còn nữa, chúng ta chỉ còn pháo binh, anh cho dùng tối đa.
Những lời nói cùng vẻ mặt, cùng cử chỉ của Toàn làm nảy sinh trong óc Đảo một cái gì đó giống như sự hoài nghi. Đảo đứng nhìn theo chiếc máy bay lên thẳng bay về bên kia sông Đồng Nai. Chiếc máy bay bay càng xa, nhưng sự hoài nghi lại càng gần, càng rõ.
Đảo quay vào nhà ngồi xuống ghế, ôn lại những gì Toàn vừa mới nói. Đảo nhìn xoáy vào chỗ Toàn vừa ngồi, lẩm bẩm:
- Trì hoãn chiến để cho tướng Minh có đủ thì giờ liên lạc với phe bên kia - Đảo lắc đầu, sự thất vọng hiện rõ trên mặt – Lá cờ thứ ba, lực lượng thứ ba, chính phủ ba thành phần, đó chỉ là sách lược của Cộng sản khi họ ký hiệp định Pa-ri. Còn bây giờ, khi Sài Gòn đã nằm trong tầm tay của họ thì họ cần gì cái lá cờ thứ ba, cái lực lượng thứ ba đó. Mình ở địa vị của họ thì mình cũng không cần nữa là họ. Giành lấy chiến thắng hoàn toàn về quân sự lại không triệt để hơn hay sao? Đảo nghĩ và cảm thấy chua chát. Tổng thống Thiệu bỏ chạy, bộ trưởng quốc phòng Trần Văn Đôn bỏ chạy, tổng tham mưu trưởng Cao Văn Viên bỏ chạy. Tướng Toàn sang Gò Vấp à? Bên ấy gần Tân Sơn Nhất, tướng Toàn rất quen với bọn không quân. Rồi! Tướng Toàn cũng chạy thôi. Tất cả đều đi đứt. Tất cả đều đã sụp đổ. Tất cả đều đã tan vỡ trong tiếng đại bác của Cộng sản…Tất cả đều đã muộn, dù có muốn làm gì….
Lê Minh Đảo úp mặt vào lòng bàn tay, mái tóc dày rủ xuống đôi vai khép lại, rung lên.