Pháo binh và Tên lửa (phần 3)

[daibangden]

Việc xử lý hệ thống sưởi ấm thuốc đạn, của động cơ tên lửa nhiên liệu rắn vẫn được tiến hành với sự kiểm tra khả năng hoạt động của động cơ trong các chế độ khác nhau, cải tiến màn chắn bảo vệ nhiệt và lớp lót chì của buồng đốt, điều chỉnh các tính năng khí động học của tên lửa, đồng thời hệ thống điều khiển bay và các tính năng khai thác sử dụng thuốc phóng nhiên liệu rắn trong các thí nghiệm của tổ chức – nơi thiết kế.

Các thí nghiệm bay của tên lửa RT-1 được bắt đầu chậm một năm và tiến hành từ tháng 4 năm 1962 tới tháng 6 năm 1963 tại trường bắn trung tâm quốc gia bằng sự rơi đầu đạn xuống khu vực hồ Balkhash. Trong số 10 tên lửa đầu tiên, chỉ có 3 tên lửa hoàn thành nhiệm vụ.

Lần phóng thành công đầu tiên và ngay 18 tháng 3 năm 1963.

Ủy ban Quốc gia chỉ đạo việc thí nghiệm tên lửa RT-1 trên trường bắn trung tâm quốc gia với chủ nhiệm trường bắn trung tâm quốc gia là thượng tướng V.I.Bozhyuk, còn chỉ đạo kỹ thuật từ phòng thiết kế thí nghiệm số 1 được giao cho I.N.Cadovskiy, E.V.Shabarov, và P.I.Drebezgov.

Do tính chất mới của tên lửa R-1, cần thiết sự bảo đảm an toàn cho các kíp chiến đấu khi chuẩn bị phóng tên lửa, sự lưu giữ bộ phận vật liệu, đã có quyết định tiếp nhận việc chuẩn bị phóng tên lửa trong hai giai đoạn: toàn bộ khối lượng công việc trên các trận địa kỹ thuật và bãi phóng cho tới lúc lắp thuốc nổ vào động cơ (trong trường hợp không có sự nối hoặc chưa hoàn thiện khi không có thuốc phóng, khả năng bảo đảm phóng không an toàn sẽ không được chấp nhận) được thực hiện trong giai đoạn thứ nhất, cho phép các kíp chiến đấu thu được kinh nghiệm làm việc thực tế với tên lửa mà không có sự rủi ro và lúng túng (sợ hãi). Trong giai đoạn thứ hai, toàn bộ chu kỳ kiểm tra tên lửa theo công nghệ tiêu chuẩn nhưng cùng với sự nạp thuốc nổ vào động cơ.

[daibangden]

Các thí nghiệm bay của tên lửa RT-1 cho phép thu được kinh nghiệm về cách làm việc của tên lửa với các động cơ trên nhiên liệu rắn và mang tới khả năng khắc phục hàng loạt các tính năng kỹ thuật trong các tên lửa với động cơ nhiên liệu rắn trong tương lai.

Tới thời điểm này, đã trở nên rõ ràng rằng thiết kế không được hoàn hảo của tên lửa RT-1 sẽ dẫn tới việc nó không được đề nghị tiếp nhận vào lực lượng vũ trang quân đội Liên Xô. Tuy nhiên, theo quan điểm thu được kinh nghiệm từ thiết kế cho sự phát triển các quá trình công nghệ và thiết kế bay của tên lửa quốc gia với động cơ nhiên liệu rắn, đây là một bước rất quan trọng.

Các nhược điểm cơ bản của tên lửa RT-1 là sư liên quan với việc thiếu thuốc nổ nhiên liệu rắn với sự yêu cầu về các tính năng thiết kế và công nghệ (kích thước, độ dẻo, hiệu quả năng lượng cao), với sự cần thiết bố trí thuốc nổ đã được chuẩn bị sẵn trong t, thay vì nạp vào động cơ…. Vì vậy, cùng với các công việc trên tên lửa RT-1, các việc tìm kiếm phiên bản tên lửa có tầm bắn xa hơn và trên các thành phần nhiên liệu cơ bản khác đã được tiến hành. Vì vậy, trong mục đích tiến hành thí nghiệm các thành phần riêng và hệ thống tên lửa đạn đạo liên lục địa của tương lai với động cơ tên lửa nhiên liệu rắn lớp RT-2 đã được thiết kế và thí nghiệm với sự sử dụng phiên bản tên lửa RT-1-1963 có bệ phóng trên mặt đất (8K95-1963) mà trong đó sẽ có 3 tầng được lắp trên động cơ tên lửa bốn vòi phun đơn khối – nguyên mẫu của động cơ ba tầng cho tên lửa liên lục địa RT-2 với các tính năng kỹ thuật bay và khai thác sử dụng được tăng cường.

Ba tên lửa RT-1-1963 đã được chuẩn bị. Sự chuẩn bị trước phóng và phóng được tiến hành trên trường bắn trung tâm quốc gia, trên các trận địa kỹ thuật và bãi phóng tên lửa RT-1 với những sự hoàn thiện phù hợp.

Trong hệ thống tự động, sự điều khiển tên lửa RT-1-1963 được tính toán bằng sự lập trình hóa góc nghiêng linh hoạt trong sự phụ thuộc từ sự chiếu tốc độ nghiệm của tên lửa trên trục đo nhạy tự động điều khiển tầm xa.

[daibangden]

Việc phóng các tên lửa RT-1-1963 đã được tiến hành trong tháng 9 – 11 năm 1965 trên tầm xa gần 1950km. Chỉ có một trong số ba tên lửa hoàn thành nhiệm vụ, sau đó, các công việc trên tên lửa 8K95 đã chấm dứt.

Thiết kế sơ bộ tên lửa RT-2 có tầm bắn 10 000… 12 000 km được thiết kế vào năm 1963 theo Mệnh lệnh từ ngày 4 tháng 4 năm 1961. Tuy nhiên, trong sự đồng thuận với các yêu cầu kỹ - chiến thuật của Bộ trưởng Quốc phòng cho tên lửa đã tiến hành những sự bổ sung và làm rõ thêm, liên quan với khả năng tiếp nhận trên tên lửa đầu đạn hai tầng với các vật liệu nổ tương đương với thuốc nổ TNT khác nhau, với việc thắt chặt các yêu cầu về độ bắn chính xác và thời gian chuẩn bị sẵn sàng chiến đấu, với việc thiết kế sự khởi động tự động hóa….. Theo Mệnh lệnh từ 16 tháng 7 năm 1963, những yêu cầu này đã được hợp thức hóa.

Trên tên lửa RT-2, sự tiếp nhận đầu đạn cơ bản khối lượng 520kg trên tầm xa 10 000…12 000km và đầu đạn khối lượng 980kg  trên tầm xa 4000…5000km đã được tính toán. Sự khởi động tên lửa được thực hiện trong hầm phòng thủ, sự chuẩn bị trước phóng từ 3 đến 5 phút.

Tên lửa RT-2 nhận chỉ số 8K98. Khả năng kết hợp các tên tên lửa RT-2 được tính toán cho việc chế tạo tên lửa tầm trung (tầng thứ 2 và 3 của tên lửa tạo thành tên lửa 8K96, tầng 1 và 3 – tên lửa 8K97).

Tên lửa 8K96 sau đó được đưa đến Phòng thiết kế xưởng “Arsenal” (P.A.Tyurin) để hoàn thiện.

[daibangden]

Tên lửa đạn đạo liên lục địa nhiên liệu rắn RT-2:

[daibangden]

Toàn bộ các thông số của tên lửa RT-2 (sự phân bố nhiên liệu giữa các tầng, đường kính động cơ, thời gian hoạt động của chúng, áp suất trong các buồng đốt và trên mặt cắt của các vòi phun…) được lựa chọn gần với sự tối ưu nhất (sai số cho phép 1..2% so với sự tối ưu dựa trên các điều kiện khai thác sử dụng của các tầng, sự đơn giản của thiết kế và thuận lợi trong khai thác sử dụng).

Ngoài ra, ten lửa RT-2 yêu cầu sự hoàn thiện hơn nữa. Vì vậy, nhiên liệu hỗn hợp đã được hình thành và đưa vào trong cá phần riêng, sau đó, thuốc nổ được đặt vào thân, còn khe hở (khoảng cách) giữa đạn và thân được làm đầy (nạp) bằng chất liên kết (chất kết dính). Việc này tạo ra những khó khăn nhất định khi chế tạo động cơ tên lửa nhiên liệu rắn và yêu cầu các giải pháp thiết kế và công nghệ mới, loại trừ sự phức tạp khi thiết kế các biến thể sau của tên lửa RT-2.

Một trong số đó, tên lửa RT-2P, có nhiên liệu rắn PAL-17/7 trên cơ sở cao su butyl, có độ dẻo cao, không có sự xuống cấp và nứt trong quá trình bảo quản, khi đó, nhiên liệu được nạp một cách trực tiếp vào thân động cơ và diễn ra sự trùng hợp hóa và hình thành bề mặt đốt cần thiết. Thân của ba tầng tên lửa RT-2P được chế tạo theo hai lớp: thép có độ cứng cao được tăng cường bằng các sợi thủy tinh bọc bên ngoài.

Các thiết bị đặc biệt đã được thiết kế nhằm loại bỏ sự không cho phép khởi động động cơ và tăng cường thời gian bảo quản động cơ tên lửa nhiên liệu rắn, tăng cường đáng kể chất lượng tên lửa RT-2 và kéo dài thời gian khai thác sử dụng.

Tên lửa RT-2P có khổi lượng khởi động 51 tấn, đầu đạn 470kg, chiều dài 25 mét, đường kính lớn nhất theo khoang đuôi của tầng thứ nhất gần 2 mét, đường kính thân động cơ nhiên liệu rắn của tầng thứ nhất – 1,8 mét, tầng thứ 2 – 1,5 mét, tầng thứ 3 – gần 1 mét. Trữ lượng nhiên liệu trong các tầng: 1 – 31 tấn; 2 – 9,6 tấn; 3 – 3,5 tấn, áp suất trong các buồng đốt: 40kg/cm2, sức kéo đọng cơ và thời gian hoạt đọng của tầng 1: 91ts và 75 giây, tầng 2 – 44ts và 60 giây, tầng 3: 22ts và 45 giây. Để điều khiển, các vòi phun quay của các động cơ chính trên các tầng được sử dụng.

[daibangden]

Việc thiết kế trang bị trên mặt đất được tiến hành một cách song song. Trong giai đoạn đầu tiên để bảo đảm các thí nghiệm thiết kế bay của tên lửa R-1, tổ hợp các trang thiết bị trên mặt đất đã được chế tạo, trong đó, cơ bảo là các công trình sẵn có trên trường bắn trung tâm quốc gia cùng các thiết bị và hệ thống được thiết kế sớm hơn trước đó cho các tên lửa R-5M, R-7 và R-9.

Để bảo đảm các thí nghiệm thiết kế bay của tên lửa 8K95-1963 đơn khối, động cơ tên lửa nhiên liệu rắn trên ba tầng đã được thiết kế, lần đầu tiên đã chế tạo và thí nghiệm phóng thùng phóng – vận tải SM-162. Sự thiết kế này dựa trên cơ sở cho tên lửa thế hệ sau 8K98 với công trình khởi động dạng hầm phóng với việc phóng tên lửa từ ống ngầm (được gọi là khởi động “súng cối”), khi đó, việc rời khỏi hầm phóng của tên lửa RT-2 được bảo đảm bằng sự tính toán lực kéo của động cơ riêng và hiệu quả pít-tông – được hình thành trong không gian trống dưới tên lửa với sự hỗ trợ của khay được gắn cố định với khung dưới của thùng đuôi tầng thứ nhất và vành đai bệ lắp phía trước của động cơ tên lửa tầng thứ nhất. Để giảm tác động của nhiệt độ lên thân tên lửa, dưới đáy hầm phóng được đổ một lượng nước, còn khay bao gồm một số bộ phận vành bảo đảm sự kín của không gian giữa tên lửa và ống phóng khi tên lửa di chuyển dọc theo ống, đồng thời, loại trừ tác động của động cơ khởi động của tầng thứ nhất lên tên lửa.

Khi tên lửa rời khỏi ống phóng, vành đai được tháo ra, phân cách bằng các thiết bị đẩy lò xo trên một số bộ phận. Khay được tách theo lệnh từ hệ thống điều khiển sau 12 giây tính từ khi bay. Sự tăng cường thiết bị đẩy và thời gian tách đã loại bỏ khả năng rơi khay vào các thiết bị phóng.

Việc lựa chọn thiết bị phóng từ hầm đồng thời làm cho thiết bị phóng khả năng bảo đảm bất kỳ cấp độ bảo vệ tên lửa trong hầm khỏi tác động hạt nhân trước các đối thủ mạnh so với thiết bị phóng mở trên mặt đất.

[daibangden]

Việc lựa chọn thiết bị phóng từ hầm đồng thời làm cho thiết bị phóng khả năng bảo đảm bất kỳ cấp độ bảo vệ tên lửa trong hầm khỏi tác động hạt nhân trước các đối thủ mạnh so với thiết bị phóng mở trên mặt đất.

Thiết bị khởi động hầm phóng – là công trình gồm có thân bê tông nằm sâu dưới mặt đất, trong đó bố trú ống khởi động với tên lửa, hệ thống tự động hóa của ống và khoảng không được giới thiệu là trụ bằng bê tông cốt sắt, được xây trên thân hầm và tách bằng quá trình di chuyển nhằm ngăn chặn (loại bỏ) sự truyền tác động tới thân của sóng xung kích không khí từ vụ nổ của đầu đạn tên lửa hoặc bom của đối phương và dịch chuyển các lớp trên của mặt đất, do ảnh hưởng của vụ nổ gần với hầm phóng, trong đó có nguyên tử. Trong phần đầu hầm bố trí hệ thống hỗ trợ duy trì độ ẩm, chuẩn bị trước phóng và bộ phận hệ thống điều khiển từ xa và kiểm soát thiết bị phóng, còn trên khung tự động riêng – hệ thống ngắm của tên lửa được lắp trong hầm.

Phía trên đầu được đóng bằng thiết bị phòng thủ - nắp hầm, được thiết kế trong dạng tấm bê tông cốt sắt nguyên tấm, được di chuyển theo đường sắt. Khi khởi động tên lửa, nắp hầm được mở ra (di chuyển) với sự hỗ trợ của áp suất thuốc nổ, còn khi bảo trì kỹ thuật, trong thời gian thao tác – bằng sự hỗ trợ của tời kỹ thuật.

Đối với việc đưa các khối tên lửa nhiên liệu rắn từ xưởng tới trận địa kỹ thuật, các toa tàu đặc biệt đã được thiết kế và chế tạo. Các khối tên lửa được đưa từ trận địa kỹ thuật tới thiết bị hầm phóng và sau đó nạp vào hầm với sự hỗ trợ của xe vận tải – nạp bán kéo, được thiết kế đặc biệt cho những mục tiêu này, còn thiết bị truyền động chủ động tới bánh xe bán tải (“mô tô – bánh” – “động cơ bánh” cho phép xe di chuyển trên bất kỳ loại đường nào.

Để vận chuyển và hoạt động với đầu đạn, máy nối đẳng nhiệt với tay lái để lắp (tháo) đầu đạn vào (khỏi) tên lửa.

[daibangden]

Để vận chuyển và hoạt động với đầu đạn, máy nối đẳng nhiệt với tay lái để lắp (tháo) đầu đạn vào (khỏi) tên lửa.

Thiết kế của toàn bộ các thiết bị và phương tiện vận chuyển trên trận địa kỹ thuật cho phép thực hiện toàn bộ các công việc vận tải và hoạt động trên tên lửa RT-2 trong hầm phóng mà không cần sự tiếp nhận thiết bị cần cẩu, đơn gian hóa đáng kể toàn bộ chu trình làm việc với tên lửa.

Để thiết kế các thiết bị của tổ hợp mặt đất cho tên lửa 8K98 được giao cho Phòng Thiết kế “Motor” (V.A.Rozhdov), Phòng Thiết kế trung ương số 34 (V.V.Chernetskiy) và phân nhánh Leningrad thuộc Viện lắp ráp xe máy trung ương số 20 (G.P.Livenkov).

Đã có 32 lần phóng tên lửa được thực hiện bởi chương trình thí nghiệm thiết kế bay của tên lửa RT-2: 7 lần phóng được thực hiện từ trường bắn trung tâm ở Kapustin Yar và 25 lần từ trường bắn trong khu vực thành phố Plesetska, khu vực Archangel.

Việc phóng tên lửa RT-2 từ trường bắn trung tâm quốc gia được tiến hành từ tháng 2 tới tháng 7 năm 1966 ở khu vực hồ Balkhash từ hầm phóng, được thiết kế trước đó dành cho một trong số các tên lửa của Tổng công trình sư M.K.Yaghen. Sáu (6) trong số 7 tên lửa đã thực hiện thành công nhiệm vụ. Lần phóng thành công đầu tiên vào ngày 26 tháng 2 năm 1966.

Để xử lý và kiếm tra sự cơ động của tên lửa RT-2 khi ra khỏi hầm phóng, sự mô phỏng (giả lập) đạn tên lửa đã được thiết kế - đã đẩy mô hình tầng thứ nhất của tên lửa RT-2 từ hầm.

Do tên lửa RT-2 được đưa tới trường bắn trong trạng thái được nạp đạn, để xử lý trang thiết bị phóng và thí nghiệm, xử lý các tài liệu khai thác sử dụng, các phương tiện mang theo tương đương của tên lửa đã được thiết kế và chế tạo, tăng cường đáng kể sự an toàn trong công việc và cho phép các kíp chiến đấu thực hiện những sự huấn luyện thực tế cần thiết với tên lửa đã được nạp đạn.

[daibangden]

Năm 1968, tên lửa RT-2 đã được tiếp nhận vào quân đội Liên Xô với tên gọi 8K98. Khi đó, sự triển khai các khu vực trận địa với hầm phóng được trang bị tên lửa 8K98 ở một trong những khu vực trung tâm nước Nga đã được bắt đầu.

Tổ hợp tên lửa chiến đấu độc lập được trang bị tên lửa 8K98 đã chiến khu vực trận địa bao gồm 10 hầm phóng và một trạm chỉ huy.

Trên các thiết bị phóng trong quá trình trực chiến không có sự hiện diện của người. Sự điều khiển phóng các tên lửa từ mỗi hầm được thực hiện từ đài chỉ huy với sự hỗ trợ của hệ thống điều khiển và kiểm soát từ xa theo các dây cáp. Ngoài ra, độ tin cậy trong truyền tải mệnh lệnh phóng bằng cáp cho việc phóng được kết nổi đồng thời giữa các hầm phóng riêng biệt với nhau, tạo thành một vòng tròn (sơ đồ vô tuyến – vòng của hệ thống điều khiển và kiếm tra từ xa). Tổ chức này của các tổ hợp tên lửa chiến đấu cho phép duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu cao và bảo đảm sự truyền lệnh phóng tin cậy tới tên lửa, thậm chỉ cả khi các kênh riêng của hệ thống điều khiển và kiếm tra từ xa gặp sự cố.

[daibangden]

Như một phiên bản sử dụng trong mục đích chiến đấu, tên lửa 8K98 được thiết kế với bản phác thảo cơ động trên đường sắt của tổ hợp tên lửa đạn đạo. Nó được giới thiệu là thành phần đường sắt, trong đó bao gồm bốn toa khởi động của tên lửa 8K98, toa tàu với đầu máy điện – diezen, hai toa tàu với thiết bị chuẩn bị trước phóng và toa – trạm chỉ huy, đồng thời toa nhà ăn, toa cho người trong kíp chiến đấu của tổ hợp tên lửa đạn đạo. Sự khởi động tên lửa được thực hiện từ thành phần toa tàu không tách rời từ bất kỳ vị trí nào trên đường, mặc dù sự lựa chọn chất lượng khu đất để khởi động tên lửa cũng phải được quan tâm nhiều. Nóc của toa phóng di chuyển được, tên lửa trong toa được bố trí trên thiết bị bắn, trước khi phóng, thiết bị này được đưa vào vị trí thắng đứng.

Tuy nhiên, các công việc trên phiên bản đường sắt vào thời điểm đó không nhận được sự phát triển tiếp và một lần nữa được tiếp tục tiến hành khoi tiếp nhận tổ hợp tên lửa di động trên cơ sở những tên lửa mới, mạnh với động cơ nhiên liệu rắn.

Đáng chú ý, việc thực hiện chế độ trực chiến của tổ hợp tên lửa RT-2 (10 hầm phóng và một trạm chỉ huy) được bắt đầu trong năm 1967 trên trường bắn Plesetsk ban đầu theo sơ đồ “một trạm chỉ huy và ba hầm phóng” (7 hầm phóng còn lại được đưa vào biên chế sau đó).

Việc thực hiện chế độ trực chiến đã trải qua nhưng khó khăn rất lớn: thực tế là hàng ngày và thỉnh thoảng, một vài lần trong ngày, tổ hợp được đưa ra khỏi trạng thái trực chiến do không hệ thống điều khiển và kiểm tra từ xa không có khả năng hoạt động theo các thông số của nguồn điện, do mang lưới điện quốc gia cung cấp (đặc biệt cản trở các chế độ cơ động với nguồn điện cao áp). Ngoài ra, chế độ chuyển nguồn điện với đường dây truyền tải điện (LEP) tới nguồn điện của hầm phóng, sau đó tới máy phát điện – diezen không bảo đảm sự cung cấp liên tục nguồn điện của trang thiết bị phóng (thời gian nghỉ - 0,1…0,6 giây). Kết quả là nhiều hệ thống được bố trí trong hầm phóng (hệ thống ngắm – định hướng, hệ thống điều khiển và kiểm soát từ xa, khối tự động tại chỗ bảo đảm cung cấp sự điều khiển từ xa với các hệ thộng mang theo của tên lửa RT-2 và các hệ thống thuộc hầm phóng) phải chuyển sang các kênh dự bị, còn sự tăng cường của chúng sau đó tới các kênh cơ sở từ đài chỉ huy trong thời điểm đó không thực hiện được. Trong các trường hợp này, một số xe với trang bị đặc biệt được đưa tới gần hầm phóng (khoảng 10 – 12km) để thực hiện mọi công việc của hệ thống hầm phóng trong trạng thái khởi động.