Những ngôi sao Eghe

[tieunamvu]

Thật ra như bạn đọc cũng có thể thấy trước, người ta trả lời thẳng thế này: - Dĩ nhiên là cả nhà. Đến cụ giáo sĩ của chúng tôi cũng đi cùng với họ rồi.
- Họ đi từ bao giờ ?
- Từ sau ngày lễ thánh Giooc.
 - Nhưng vẫn phải có ai ở nhà chứ ?
- Có tên Thổ. Gergey tiu nghỉu, quay sang mục sư :
- Họ đi Buđo rồi. Từ lâu  Đức cha Giorgio đã cho họ một cái nhà ở đó. Nhưng con không hiểu sao họ không nói với con về việc này, mặc dù kỳ vũ hội cuối mùa đông [45] con có về đây.
- Vậy thì ta không được ăn trưa.
- Sao lại không ạ , vẫn còn tên Thổ ở nhà.
- Tên Thổ nào ?
- Tên Thổ của Xexey, tên là Tulipan. Hắn là tên đầu sai ở đây. Nhưng nghĩa trang đây rồi. Con xin phép rẽ vào đây một lát. Mẹ con ở đây.
Một nghĩa trang chỉ lớn bằng khu vườn, có hàng rào tử đinh hương bao quanh, hiện ra đằng sau ngôi nhà. Trong nghĩa trang đầy những thánh giá bằng gỗ đẽo sơ sài. Không ngôi mộ nào có bia.
Cậu học sinh giao ngựa cho gã gia nhân rồi bước vội vào. Cậu đứng lại bên một cây thánh giá bằng gỗ màu nâu đã hơi lún xuống, đặt bó hoa rừng lên mộ và quỳ xuống.
Mục sư cũng xuống ngựa đến quỳ bên cạnh cậu học sinh và ngửa mặt lên trời cất tiếng cầu nguyện :
- Đức chúa ở thiên đình, vị chúa tể của mọi linh hồn sống cũng như chết, xin hãy ban giấc mơ yên tĩnh cho người mẹ hiền đang nằm nghỉ nơi đây, xin hãy ban cuộc sống hạnh phúc cho đứa bé mồ côi đang quỳ gối nơi đây. Amen.
Rồi ông kéo cậu học sịnh vào sát mình và hôn cậu.
Nhà của lãnh chúa gần như đối diện với nghĩa địa. Cánh cổng lúc đó đã mở toang, một mụ đàn bà tròn như hạt mít, nước da đỏ đắn, chào đón những người mới đến với nụ cười thân thiện.
- Chào mụ Tulipan. Chồng mụ đâu rồi ? – Cậu học sinh chào hỏi thế vì mở cổng vốn là việc của Tulipan.
- Anh ấy đang say. – Mụ trả lời, giọng vừa ngượng vừa bực. - Say à ?
- Thì lúc nào mà anh ấy chả say. Tôi có giấu chìa khóa kho vào đâu đi nữa, anh ấy vẫn mở nó ra được. Hôm nay tôi đã giấu xuống dưới cối xay đậu, thế mà anh ấy vẫn tìm ra.
- Đã thế thì đừng có giấu diếm nữa, mụ ạ. Nếu uống được bình thường, hắn sẽ không uống nhiều như bây giờ nữa đâu.
- Lại không ấy. Anh ấy uống như một con bò mộng ! Anh ấy chỉ uống rượu với hát nghêu ngao suốt ngày thôi. Cái đồ trời đánh ấy không muốn làm lụng gì cả !

[45] Quãng tháng giêng, tháng hai dương lịch.

[tieunamvu]

Dưới bóng cây dâu có một nông phụ nước da nâu đang ngồi xếp bằng trên chiếu, trước mặt y để một cái bình tráng men xanh. Y chưa say đến mức có thể lấy bình rượu của y đi được. Y ngồi với thằng con trai, một đứa bé lên sáu, đi chân đất, mắt cũng đen láy y như bố nó, chỉ khác mỗi điểm là mắt bố nó lúc nào cũng như đang cười vì một ý nghĩ tinh nghịch ngấm ngầm nào đó.
Đó chính là tên Thổ mà Xexey đã tha chết vì thấy y trả lời rằng có biết đánh cờ. Về sau thực tế đã chứng tỏ rằng đấu cờ với y quả là chẳng bõ, nhưng có thể dùng y vào tất cả mọi việc trong nhà. Đặc biệt y có thể làm bếp rất giỏi. Cha y đã từng làm đầu bếp cho một basa [46] nào đó. Các mụ đàn bà rất thích y vì y bày cho họ cách nấu các món ăn Thổ Nhĩ Kỳ như pilaps, borec, malebi, xơbetec và đú đởn với y khá nhiều. Còn Xexey thích y vì y đã đẽo cho lão một cánh tay gỗ có đủ cả năm ngón. Nếu lão đeo găng tay vào, không ai còn dám bảo đó là tay gỗ nữa. Trước hết lão thử bắn cung. Lão sai người lấy trên trần nhà xuống một cái cung dài cũng bằng người lão vậy. Với bàn tay gỗ ấy lão đã giương được cung. Thế là từ đó lão cất nhắc tên Thổ lên làm tên đầu sai. Hồi đó có một mụ vợ trẻ trung Hung vừa bị góa chồng, tên Thổ bèn đến sưởi ấm với chị ta ; sau đó thì lấy làm vợ. Tất nhiên trước đó y phải cải đạo. Y đã trở thành một người Hung ngoan đạo như thể y đã sinh ra trên mảnh đất này vậy.
Vừa thoáng thấy cậu học sinh và mục sư, y đã đứng dậy vọng tay lại trước ngực theo cung cách Thổ. Y định cúi mình chào, nhưng lập tức y cảm thấy việc đó nhất định sẽ kết thúc bằng một cái ngã ngập trán, vì vậy y đành chỉ biểu thị lòng tôn kính bằng cách bước một bước loạng choạng về phía trước.
- Ê, Tulipan ơi! – Gergey lắc đầu nói – lúc nào chúng ta cũng say sưa thế này ư ?
- Phải uống cậu ạ - Tulipan đứng đắn trả lời nhưng mắt vẫn ngời lên ánh tinh nghịch – Hai mưới lăm năm làm dân Thổ Nhĩ Kỳ không được uống[47] , bây giờ phải bù lại chỗ đó.
- Nhưng anh say thì ai sẽ nấu bữa trưa cho chúng ta ?
 - Vợ con nó sẽ nấu ạ - Và y búng ngón tay trở về phía mụ vợ - Nó nấu được cả món phó mát nữa đấy. Đó mới thực là món ngon tuyệt !
- Nhưng chúng ta thích món pilap[48]  cơ.
- Nó nấu được cả món ấy nữa đấy ạ. Nó làm được đấy.
- Thế ông chủ nhà ta đâu ?
- Ở Buđo. Có thư về, thế là gia đình ông chủ kéo nhau đi. Ông chủ được người ta cho một ngôi nhà. Tiểu thư xinh đẹp mà ngồi trong cái nhà ấy thì chẳng khác gì một bông hồng giữa vườn hoa xinh xắn.
Cậu học sinh quay sang phía mục sư : - Nhỡ quân Thổ chiếm được kinh thành thì số phận họ sẽ ra sao ?
- Hôhô !- Mục sư ngẩng phắt đầu lên – Trước tiên phải mất cả nước đã rồi mới mất thành Buđo. Vả lại chưa bao giờ kẻ thù chiếm được Buđo cả.
Thấy Gergey vẫn băn khoăn nhìn mình, ông tiếp : - Đất nước do thần dân bảo vệ, còn thành Buđo do chính chúa trời phù hộ.

[46]  Basa hoặc pasa : một chức quan dưới triều vua Thổ hồi đó, tương đương như chức tổng đốc.
[47]  Đạo hồi cấm uống rượu vang.
[48]  Cơm trộn ragu cừu, món ăn dân tộc của Thổ.

[tieunamvu]

Tulipan mở hết các cửa. Từ các phòng, mùi oải hương hăng hắc bốc ra, mục sư bước vào nhà. Mắt ông dừng lại ở những bức chân dung treo trên tường.
- Có lẽ đây là tôn ông Xexey ? – Ông vừa hỏi vừa chỉ vào bức tranh vẽ một người đội mũ sắt.
- Vâng – Gergey đáp- Bây giờ chỉ khác chỗ ông không như thế này nữa mà đã trắng trẻo hơn.
- Thế còn cái bà mắt hiếng này ?
- Bà vợ đấy ạ. – chẳng hiểu lúc người ta vẽ bà ấy có hiếng không nhưng bây giờ thì không hiếng nữa.
 - Chắc là một bà chua chát lắm.
- Không đâu ạ. Bà ấy dịu dàng vô cùng. Con đã quen chỉ gọi bà bằng mẹ.
Cậu học sinh cảm thấy mình là chủ nhà bèn nhắc ghế mời mục sư ngồi và giới thiệu những đồ đạc lâu đời với một vẻ mặt sung sướng :
- Thầy hãy nhìn xem : chỗ này Vixo vẫn quen ngồi khi nàng khâu vá. Chân nàng để lên cái kỷ này đây. Đây là cửa sổ nàng vẫn thường đứng nhìn cảnh mặt trời lặn và những lúc đó đầu nàng in bóng lên bức tường kia kìa. Còn bức tranh này do nàng vẽ đấy. Cây liễu bên nấm mồ. Những con bướm là của con vẽ thêm vào. Rồi thầy có biết không, những lúc ngồi trên ghế, nàng vẫn quen ngồi như thế này này. Nàng chống tay thế này, cái đầu nghiêng về một bên, và cười tinh nghịch, tinh nghịch chưa từng thấy.
- Tốt, tốt – Mục sư mệt mỏi đáp - Nhưng này, con đi giục bữa trưa đi !
Buổi tối họ đi ngủ muộn.
Mục sư lấy cớ mình phải viết một vài bức thư nên không ngủ cùng một phòng với học trò. Cậu học sinh cũng lấy giấy và nghiên mực đặt bên cây nên trong phòng. Trước tiên cậu vẽ một bông hoa lưu ly[49]  lên trang giấy, sau đó cậu mới viết cho người yêu biết ngôi nhà vắng chủ làm cậu ngạc nhiên đến như thế nào, cậu hỏi vì sao người ta không báo cho cậu biết việc dọn nhà và nếu người ta có báo thì bức thư chắc chắn đã bị thất lạc.
Thời đó, nước Hung chưa có bưu điện. Chỉ có những nhà quyền quý mới thư từ với nhau được. Ai muốn gửi thư từ Buđo đến Ơrecloc chẳng hạn, người đó phải có người chuyển thư riêng. Sau khi viết xong bức thư, cơn buồn ngủ đè nặng lên mi mắt cậu học sinh, cậu ngả người lên ghế dài bọc da sói và ngủ thiếp đi. Có lẽ cậu sẽ ngủ đến tận sáng bạch, nếu lúc rạng đông một con bò sữa không rống lên ngay dưới cửa sổ.
Điều đó đã xa lạ đối với cậu. Ở thành Sômôđơ cũng như ở thành Xiget và trong các dinh cơ khác của Torơc Balin, chẳng bao giờ lại có bò rống dưới cửa sổ của cậu. Lúc nào cũng có người hầu đánh thức cậu dậy cùng với các công tử Torơc, và khi họ ăn điểm tâm, mục sư đã chờ họ ở ngoài vườn cùng các thứ sách vở.
Cậu ngồi dậy và dụi mắt. Cậu chợt nhớ ra bài học hôm nay thật đặc biệt : phải cho hoàng đế Thổ Nhĩ Kỳ bay về cõi bồng lai.

[49]  Còn gọi là hoa « đừng quên em » một thứ hoa được trai gái yêu nhau thích dùng để tặng nhau, đặc biết là trong những dịp chia tay.

[tieunamvu]

Cậu đứng dậy và đến gõ cửa phòng bên cạnh :
- Thầy ơi ! Ta đi được rồi. Không có tiếng trả lời. Gian phòng bên tối om.
Cậu mở một cánh cửa chớp và cánh cửa sổ bằng kính mỏng. Giường mục sư bỏ trống. Trên bàn có mấy bức thư trăng trắng. Gergey sửng sốt lầm bẩm:
- Quỷ quái gì thế này? Giường vẫn nguyên như mới trải.
Cậu vội vã ra khỏi phòng. Ngoài sân, mụ Tulipan mặc váy lót, chân không đang lùa lợn ra bãi. - Mụ Tulipan ơi, mục sư đâu rồi?
- Cha đi rồi, từ lúc nửa đêm cơ, khi trăng còn chưa sáng cơ!
 - Gianôt cũng đi cùng với cha rồi à?
 - Không. Anh ta vẫn ở đây. Cha đi bộ một mình.
Cậu học sinh trở vào văn phòng, đầu óc bối rối. Cậu đã linh cảm thấy việc làm của mục sư. Cậu vội vã đi đến bàn.
Giữa mấy bức thư có một bức thư để ngỏ. Hàng đầu viết bằng những chữ rắn rỏi, đậm nét:
Gergey, con yêu quý!
Bức thư này là của cậu. Cậu cầm lên bước tới bên cửa sổ. Nét mực vẫn còn tươi trên trang giấy. Gergey đọc:
Nếu hôm nay con thú dữ đội vương miện đó trở về chầu âm phủ thì đó là sáng kiến và công trạng của con. Nhưng ý kiến của con cũng có phần nguy hiểm. Phần đó con hãy nhường thầy con ạ!
Con đang sống giữa tình thương dạt dào và  còn trẻ tuổi. Tính tháo vát, kiến thức và lòng can đảm của con có thể hữu ích nhiều cho đất nước. Cạnh bức thư của thầy, con sẽ thấy một cái túi nhỏ, trong đó có một cái nhẫn Thổ Nhĩ Kỳ. Đó là vật báu độc nhất của thầy. Thầy đã để cho người mà thầy yêu mến nhất. Của con đấy, con ạ. Và thầy để lại cho con cả thư trại của thầy nữa. Con hãy đọc sách nếu một ngày kia mây đen đã rút khỏi bầu trời Tổ quốc. Còn giờ đây, gươm dáo mới là thứ đáng đặt vào tay người Hung. Con hãy trao binh khí của thầy cho tướng công Balin, bộ đá sưu tập của thầy cho Gianốt, bộ hoa sưu tập cho Pheri. Hãy cho mỗi chú một quyển sách trong thư trại của thầy làm kỷ niệm và bảo các chú ấy hãy cố gắng trở thành những tráng sĩ trung dũng như cha, nhưng đừng bao giờ đứng về phe dị giáo mà hãy cùng con gắng sức lập lại vương quyền của dân tộc. Ngoài ra thầy cũng có viết thư cho các chú ấy, và mong rằng những điều thầy viết sẽ còn lưu lại mãi mãi cũng như ba mảnh linh hồn của thầy đã chia cho cả ba con.
Lúc thầy đi con đang ngủ. Thầy hôn con.
Mục sư GABÔ.
Gergey đứng ngây như phỗng đá, sững sờ nhìn bức thư. Chết? Cậu bé mười lăm tuổi chưa hiểu nổi chữ đó. Cậu chỉ mới nghĩ đến cảnh tượng khoái mắt khi hoàng đế Thổ Nhĩ Kỳ bị tan xác thành muôn nghìn mảnh trong khói và lửa, và bay lên trong không trung trước mặt cậu.
Cậu đút cái túi đựng nhẫn và bức thư cho vào túi rồi bước ra ngoài. Cậu vội vã đi qua sân, đến chỗ vợ chồng Tulipan ở và gọi y, lúc đó đang đứng vươn vai dưới mái hiên, cậu nói bằng tiếng Thổ:
- Tulipan, bộ quần áo Thổ của anh có còn nữa không?
 - Không ạ, bu nó đã phá ra may yếm và may áo cho các cháu rồi.
- Cái khăn tuy ban[50] .) của anh cũng không còn nữa à?
- Cái ấy bu nó cũng lấy may áo nốt rồi. Thật là một thứ vải mịn.
Cậu học sinh bực bội, đi đi lại lại dưới mái hiên.


[50] Khăn xếp của người Ả Rập, Ấn Độ hay dùng. Ngày trước, ở ta còn gọi là khăn tây rê.

[tieunamvu]

- Ta phải làm gì bây giờ? Anh hãy mách giùm ta xem nào. Hôm nay quân Thổ sẽ kéo qua trên đường cái quan. Hoàng đế cũng cùng đi với quân đội. Ta muốn được trông thấy bậc đế vương ấy.
- Hoàng đế ấy à?
- Ừ.
- Cái đó thì có thể được lắm. Mắt Gergey sáng lên:
- Thật ư? Làm thế nào mà xem được?
Gần cạnh đường ở quãng này có một, cũng không phải một mà là hai hòn lèn đối diện nhau, cậu chỉ việc trèo lên đỉnh, nấp kín dưới cành cây là có thể thấy rõ cả đoàn quân.
- Thế thì anh mặc quần áo nhanh lên và đi với ta. Bảo vợ anh sắp cho một lẵng thức ăn và anh có thể xách cả bầu rượu theo nữa. Nghe tiếng bầu rượu anh chàng Tulipan hoạt bát hẳn lên. Y xỏ vội quần áo và hớn hở gọi ra phía sân sau:
- Dulisơca, hằng nga của anh ơi, vào đây mau lên nào. Mụ vợ đang cho gà vịt ăn, mụ vãi nốt chỗ tấm rồi quay vào:
- Anh muốn gì đấy? - Cái bầu rượu, viên ngọc quý của anh ạ. Cho anh xin bầu rượu nào!
- Cho anh cái tấm sét nhà trời ấy thì có! Từ trước tới giờ chỉ buổi chiều anh mới nốc, giờ đã muốn bắt đầu từ lúc tinh mơ hay sao?
- Ấy ấy, con cừu non của anh ơi, viên kẹo Xtămbun của anh ơi, có phải anh lấy cho anh đâu mà cho cậu chủ đấy chứ.
- Cậu chủ có uống rượu đâu?
- Tôi không uống đâu.- Gergey lắc đầu cười. – nhưng chả là chúng tôi có việc phải đi đằng này và có lẽ sẽ còn ở lại đến chiều tối, tôi không muốn để Tulipan phải nhịn khát.
- Anh ấy cũng đi với cậu à? Đi đâu thế, hở cậu? - Chúng tôi đi xem đoàn quân Thổ đây, thím Duli ạ. Hôm nay chúng nó kéo qua Metsec.
Mụ đàn bà sửng sốt: - Đi xem quân Thổ ấy à? Cậu chủ bé bỏng ơi, cậu đừng có mà ra đấy!
- Nhất định phải đi chứ! Tôi cần phải xem một tí mới được.
- Ôi, cậu yêu quý, cậu sắp sửa đi vào chỗ nguy hiểm biết mấy. Cậu nghĩ vẩn vơ gì thế?
 - Tôi đã bảo một là một, hai là hai – Gergey sốt ruột nói- Chúng tôi không xin lời khuyên can, chỉ xin rượu thôi.
Thấy cậu chủ đã giậm chân giậm cẳng, mụ chạy tọt vào nhà, nhưng lại quày quả trở ra, mặt sưng sỉa:
- Cậu muốn đi đâu thì cậu đi, con chả tiếc, con không ra lệnh cho cậu được. Nhưng Tulipan thì không được đi, con ra lệnh cho anh ấy đấy.
- Làm gì có chuyện ấy.- Tulipan đáp - Anh phải ở nhà, hiểu chưa? - Tulipan phải đi với tôi.- Gergey lại sốt ruột nói.
- Thức ăn thì anh người hầu của cậu đem đi cũng được. Thế người hầu để làm gì nếu không hầu hạ?
Bản thân gã gia nhân Gianốt cũng đang nghĩ như vậy. Và kia, anh đã khoác tay nải lên sau khi cho ngựa uống nước.
Tulipan đã bắt nọn được vẻ bồn chồn của mụ vợ nên y cố ý kéo dài câu chuyện: - Tôi nhất định đi đấy, bu nó ạ! Tôi mà không đi thì cứ xin mù cả hai mắt. Ở nhà thì cũng phải khấn vái hết lời mới họa hoằn được bu nó cho ít rượu chứ quý hóa gì. Bu nó chẳng phải là bà vợ tốt.
Mụ vợ tái mặt: - Quân Thổ mà trông thấy, chúng sẽ bắt anh đi mất.
- Thì đã sao?
- Anh nỡ bỏ hai đứa bé xinh xắn này lại đây, với cả tôi nữa ư? Ôi lạy chúa cứu thế!
- Nhưng một khi bu nó đã không cho tôi rượu thì còn ở nhà làm gì? Chưa kể hôm thứ năm vừa rồi bu nó còn đánh tôi nữa.
- Tôi sẽ cho, thầy nó ạ, muốn bao nhiêu cũng được, chỉ cần thầy nó đừng bỏ tôi mà đi! Mụ đã bắt đầu sụt sịt.

[tieunamvu]

-Thế thì được, bu nó đừng có quên lời đã hứa trước mặt cậu chủ đấy nhé. Tôi chỉ đưa cậu chủ đi rồi tôi về ngay. Nhưng phải có rượu cho tôi đấy nhé!
- Từ nay về sau lúc nào cũng có.
- Nếu bu nó cứ để yên cho tôi uống, tôi sẽ chẳng say đâu. Sở dĩ tôi hay say bí tỉ là vì tôi cứ sợ hôm sau bu nó sẽ không cho tôi uống nữa.
Mụ vợ nghe nói thế đã tạm yên lòng bèn đi sửa soạn thức ăn. Tuy vậy, khi đưa chồng ra đến cổng mụ vẫn sụt sịt và đứng trông theo với một vẻ đầy lo âu khiến anh chàng Tulipan sướng phổng cả người.
Gianốt đi theo họ đến chỗ rừng rậm, đến đó họ xuống ngựa. Gianốt dắt ba con ngựa về làng, còn họ tiếp tục đi bộ. Hòn lèn ấy ngày nay vẫn đứng cạnh đường, cao chừng năm tầm người. Đứng trên đỉnh hòn lèn, có thể nhìn suốt con đường cái, đến tận chỗ cây lê dại, nơi mục sư đang nấp kín. Tulipan bẻ một chùm cây rậm lá, ngụy trang quanh mỏm hòn lèn để hai người có thể nhìn thấy tất cả, nhưng đứng bên dưới, không ai có thể nghi họ ẩn nấp trên đó.
- Ta cắm cả một cành cây ra chỗ kia nữa, về đằng phía bắc ấy. - Gergey bảo.
- Để làm gì ạ?
- Để nếu xuntan đi qua phía ấy thì chúng ta có thể quay sang mà xem.
Lúc đó mặt trời vừa mọc. Sương còn ướt đẫm cánh rừng. Đàn chim sáo hót líu lo, bầy bìm bịp kêu ồ ồ. Đằng xa, về phía Pêts, những tên thám mã đầu tiên đã tung bụi trên đường.
Một đám bụi kéo dài dằng dặc xuống tận thành phố Pêts. Cuối cùng, từ trong đám bụi mù một lá cờ đỏ tươi màu ớt chin hiện ra trước mắt họ, rồi hai cái, nam cái và mỗi lúc một nhiều. Bên dưới và đằng sau từng cờ đó là những toán lính Arập cưỡi ngựa, đầu đội Tuyban cao như cái tháp. Những con ngựa thấp bé đến nỗi chân của một vài tên lính đã gần chạm xuống đất.
- Đây là tụi gurebac – Tulipan giải thích – tụi này bao giờ cũng đi đầu, chúng không phải dân Thổ chính tông.
- Thế thì là dân nào?
- Dân Arập, Ba tư, Ai cập, đủ các loại ô hợp.
Bọn lính ấy quả có vẻ như thế thật. Ngay cả binh phục của chúng cũng không thống nhất. Có tên đội một cái mũ to tướng có chóp đồng lấp lánh, mũi của hắn không con nữa. Thằng này đã từng đến đất Hung.
Một tiểu đoàn khác theo sau gót chúng với một lá cờ trắng sọc xanh lá mạ. Đó là một đơn vị mặc quần xanh, da sạm nắng. Nét mặt chúng vẫn lộ vẻ phè phỡn của bữa chén tối hôm trước.
- Đây là tụi uluphejich – Tulipan nói - một bọn lính đánh thuê. Chúng làm cảnh binh trong trại quân. Lương thảo cũng do chúng hộ tống. Cậu có trông thấy cái tên bụng phệ mà trán bị giập kia không ? Nó có những cái cúc đồng to tướng trên ngực áo ấy ...
- Có.
- Tên hắn là Tuyno, tiếng Hung nghĩa là sếu. Nhưng người ta thường gọi hắn là lợn.
- Tại sao thế ?
- Có lần con đã thấy nó ăn thịt nhím - và Tulipan nhổ một bãi nước bọt.
- Theo sau chúng là tiểu đoàn lính cờ vàng. Vũ khí của bọn này sáng loáng. Ngựa của viên aga [51] cũng hãnh diện đeo một tấm lá chắn vẩy cá bằng bạc ở trước ngực.
- Đây là tụi xiliđa. – Tulipan lại giải thích- Cũng là một bọn lính đánh thuê. Chà, bọn lưu manh đáng treo cổ ! Tao đã từng lăn lộn với chúng mày hai năm trời !
Tiếp đó là bọn xpahi[52]  cờ đỏ, đeo cung tên, võ quan của chúng mặc áo giáp sắt, đeo gươm cong, bản rộng. Sau đó đến bọn Tácta đội mũ nhọn, toàn những tên béo tốt, mặc áo da, ngồi trên yên gỗ.
- Một nghìn... hai nghìn ... năm nghìn... một vạn. – Gergey lẩm nhẩm đếm.
Tulipan khoát tay nói : - Cậu đếm làm gì cho mệt xác. Bọn này có thể đến vài vạn đứa.
- Cái dân mặt to bạnh, xấu xí quá.
- Đến dân Thổ cũng kinh tởm chúng. Chúng ăn cả thủ ngựa đấy.
- Thủ ngựa ấy à ?
- Dù không có đủ cho tất cả chăng nữa, chúng cũng cứ để một cái lên bàn.
- Luộc hay thui ?

[51] Một chức võ quan  trong quân đội Thổ Nhĩ Kỳ hồi đó. Tương đương như chức tổng binh, lãnh binh.
[52] Lính phiêu kỵ của Thổ Nhĩ Kỳ.

[tieunamvu]

- Giá mà luộc hay thui thì còn nói làm gì. Đằng này chúng cứ ăn sống mới gớm chứ. Những quân cẩu trệ này đến trẻ lọt lòng chúng cũng chẳng tha. Cậu nên biết chúng moi cả mật người.
- Đừng nói chuyện rùng rợn ấy nữa !
- Nhưng một khi đã có thật như vậy thì sao. Cậu nên biết, bọn chúng vẫn cho rằng nếu dùng mật người xát vào ức ngựa thì dù ngựa có mệt đến đâu cũng sẽ hồi sức lại.
Gergey rợn tóc gáy rụt đầu lại dưới mấy cành cây. - Ta chẳng nhìn chúng nó nữa, bọn chúng nó là thú dữ chứ có phải người nữa đâu.
Nhưng Tulipan vẫn cứ tiếp tục theo dõi chúng. Độ mười lăm phút sau y lại lên tiếng. - Bêi [53] Nisanji đã đến. Ông này thường viết tên của Padisa [54] lên các chiếu chỉ.
Gergey nhìn xuống. Cậu thấy một tên Thổ đầu cá trắm, ria dài, có vẻ oai vệ, ngồi đĩnh đạc trên mình con tuấn mã cộc đuôi, đi giữa đám lính. Sau đó đến tên đeptađa là thượng thư bộ hộ [55] của triều đình Thổ, một tên Arập tóc đã nhuốm bạc, lưng còng. Đi sau hắn, giữa một đám lính khác là tên kaziátke mặc áo thụng dài màu vàng, đội mũ trắng có chỏm cao. Đó là tên chánh tòa án binh. Những tên tsanegia, tức là những tên lính hầu dọn bàn ăn, bưng thức ăn cho hoàng đế, và đội ngự lâm đi theo sau hắn. Người tụi này đã lấp lánh những vàng.
Tiếng quân nhạc Thổ Nhĩ Kỳ đã vọng đến. Giữa tiếng kèn đồng lanh lảnh và tiếng xập xèng của não bạt, một đoàn quân sặc sỡ hiện ra và tiếp tục trẩy đi. Đó là đội lính đi săn của nhà vua, bờm ngựa chủa chúng nhuộm đỏ và mỗi đứa đều mang một con con chim ưng trên vai.
Sau đội lính săn đến bầy ngựa giống của hoàng đế. Những con tuần mã rất hăng, biết khiêu vũ ; một vài con đã thắng sẵn yên cương. Bọn lính ngự lâm và ionisa dắt đoàn ngựa đi.
Đằng sau bọn mã phu đó, những lá cờ đuôi ngựa phấp phới trên đường : ba trăm tên kaputski, tất cả đều đội mũ trắng viền kim tuyến. Chúng là lính thị vệ của xuntan.
Qua đám bụi mù, một đoàn dài lính ionisa thấp thoáng trên đường. Chẳng bảo lâu đã thấy rừng mũ trắng của bọn lính điểm màu đỏ của mũ võ quan, xen lẫn binh phục màu xanh .
- Xuntan còn xa nữa không ? – Gergey hỏi.
- Chắc còn xa lắm.- Tulipan đáp – bọn ionisa ít nhất cũng đến hàng vạn. Sau đó còn đến bọn lính cẩm vệ và đủ các thứ triều thần khác nữa.
- Vậy ta lui ra sau nhấm nháp cái gì đã.
- Hòn lèn che khuất giữa họ và đoàn quân ở phía Nam nhưng trên đoạn đường dốc đổ về hướng bắc, họ vẫn có thể thấy bạt ngàn lính tráng đang trẩy xuống thung lũng.
- Ta muốn ngủ một giấc nữa cũng được. –Tulipan đưa ý kiến và mở cái đẫy ra. Từ trong đẫy, một cái xích xủng xoảng rơi xuống.
- Cái gì thế này? – Gergey ngạc nhiên hỏi. - Đây là những người bạn thân của con đấy. Không có nó chẳng bao giờ con bước chân ra khỏi làng đâu.
Thấy cậu học sinh vẫn ngớ người nhìn y tỏ vẻ không hiểu, y tiếp: - Đây là cái xích của con. Mỗi khi ra khỏi làng con lại lồng vào một bên chân. Như vậy con không sợ bọn Thổ nữa, vì bọn chúng sẽ không bắt mà còn giải thoát cho con. Đến tối con lại tự mở xích trốn về. Bây giờ đã đến lúc nên đeo xích vào. Chìa khóa của nó đây, cậu hãy bỏ vào túi. Nhỡ có việc gì xảy ra, ta sẽ khai là gia nhân của Tơrơc Balin, con là tù binh, cậu là học sinh. Tướng công Balin thuộc phái liên kết với Thổ Nhĩ Kỳ nên chắc chúng sẽ không làm ngặt đâu. Rồi tối đến, con sẽ cứu cậu ra và chúng ta cùng trốn về.

[53] Một tước quan của triều đình Thổ Nhĩ Kỳ, thường để phong cho những kẻ có công trạng, như một loại huân tước. Kẻ được phong tước này đã có quyền cha truyền con nối.
[54] Chữ Batư, có nghĩa như đại hoàng đế, tên gọi vua Batư và Thổ Nhĩ Kỳ.

[tieunamvu]

- Anh mưu trí thật!
- Con cũng nghĩ vậy đấy! Những lúc tỉnh rượu con còn cao mưu hơn cả bu chúng nó nữa cơ.
Bánh mì mới nướng, giò lợn hấp và thịt mỡ ướp cùng một ít ớt xào lần lượt được lôi ra khỏi đẫy. Cậu học sinh ăn thịt giò hấp còn Tulipan vớ lấy tảng thịt mỡ ướp, rắc muối và đặt ớt xào lên.
- Giá tụi này mà trông thấy! – Y nói và hất đầu ra hiệu.
- Thì sao?
- Người Thổ uống được rượu vang, nhưng thịt mỡ thì họ kinh tởm như ta tởm thịt chuột ấy.
Gergey cười. Tulipan rướn lông mày lên và tiếp: - Nhưng chúng nó đâu có biết thịt mỡ ướp kẹp với ớt xào là một món ăn thần tiên đến thế nào! Con cho là Môhamét cũng chưa hề được nếm món ăn này.
- Thế làm dân Hung thích hơn làm dân Thổ à? - Kẻ nào không thích làm dân Hung là ngốc!
Y vuốt bộ ria đen, mềm như tơ và bưng bầu rượu lên tu. Y chia cho cậu học sinh nhưng cậu lắc đầu: - Có lẽ để chốc nữa hẵng.
Cậu thò tay vào túi áo và lôi cái túi nhỏ ra: - Tulipan, anh có biết cái nhẫn này không?
- Không. Nhưng con thấy nó đáng giá bằng cả một con ngựa. Những hạt ti ti này là cái gì đây? Kim cương à?
- Kim cương đấy.
- Vậy thì nên nhìn. Con nghe nhiều người đồn là nhìn vào kim cương thì mắt sẽ sáng ra.
- Anh có đọc được chữ này không? - Sao lại không! Con đã từng là ionisa. Con đã học hết trường huấn luyện ionisa. Và y đọc:
- Ha massallah la hakk ve la kuvvet il a bilah el ah el azim. Tiếng Hung nghĩa là không có chân lý và sức mạnh nào ngoài Chúa Trời thâm nghiêm. Y lại gật đầu:
- Đúng thế thật. Nếu Chúa Trời không muốn, con đã không thể trở thành người Hung. Họ im lặng suy nghĩ. Tulipan lại lên tiếng:
- Rồi cậu sẽ thấy xuntan, thực là một con người cương nghị. Quần thần của ngài lòe loẹt nhưng bản thân ngài chỉ mặc triều phục mỗi khi có lễ lạt hoặc khi tiếp khách. Sau xuntan sẽ đến một rừng cờ lớn, phần nhiều đều là cờ đuôi ngựa. Sau nữa là một trăm lính kèn. Chúng đeo kèn bằng dây chuyền vàng đấy cậu ạ. Sau toán lính kèn đến hai trăm cái trống con, một trăm trống đại và hai trăm não bạt, một trăm xập xoèng và tiêu.
- Chắc tai của xuntan phải tốt lắm mới chịu được cái mớ tạp âm đó suốt ngày.
- Cái âm nhạc ấy thì kinh khủng thật, chỉ khi nào đoàn quân dừng lại nghỉ chúng mới im lặng. Nhưng cái đó cũng cần cho quân Thổ, đặc biệt là khi lâm trận. Nếu không trống khống kèn thì quân Thổ sẽ chẳng đánh đấm gì cả.
 - Này, có đúng là chúng nó đào tạo bọn ionisa từ lũ trẻ gia tô giáo không?
- Chả đúng đâu. Có điều quả thật là những đứa trẻ bị cướp về đã trở thành những tên ionisa cừ khôi nhất. Cái bọn không cha không mẹ ấy coi việc ngã xuống giữa trận tiền là vinh dự.
- Hết quân lính sẽ đến cái gì nữa?
- Một bầy khố rách áo ôm. Sau nữa là bọn làm xiếc đi trên dây, bọn làm trò ảo thuật, bọn thầy bói và bọn buôn lậu, những tên rình đón chiến lợi phẩm và buôn bán đủ các thứ tạp nhạp. Rồi cậu còn thấy rất nhiều thùng đựng nước nữa cơ; ít nhất cũng phải năm trăm lạc đà chở nước.
- Thế là hết à? - Chưa. Sau đó còn đến hàng trăm đoàn xigan ốm đói cùng đàn chó hoang. Bọn này sống bằng đồ thừa mứa. Nhưng chỉ ngày mai hoặc ngày kia bọn chúng mới tới đây.

[tieunamvu]

- Và sau nữa? Tulipan nhún vai:
 - Quạ.
- ?
- Đủ các loại : diều hâu, quạ đen, quạ khoang. Sau các đoàn quân bao giờ trên trời cũng có cả một bầy đen ngòm. Đôi khi còn đông hơn cả người.
Mặt trời buổi trưa chiếu nóng bức. Cậu học sinh cởi áo ngoài ra. Họ lại nhoi lên đỉnh hòn lèn, rúc vào giữa đám cành lá, nhìn lên những tên ionisa mũ trắng đang trẩy qua bên dưới.
Tulipan điểm tên nhiều đứa trong bọn chúng. - Cái thằng đen đen này cùng học với con trong trường đấy. Ngực nó bị một nhát đâm, bây giờ vẫn còn cái hõm to và sâu đến nỗi nắm tay một đứa bé có thể nhét lọt vào đấy. Còn cái thằng mồ hôi mồ kê nhễ nhại, vừa trật tuyban xuống kia kìa, ít nhất nó cũng đã giết hàng trăm mạng trong cuộc chiến tranh Batư. Trên người nó chưa có vết thương nào, chả biết từ đó tới nay nó đã bị chưa ? Còn cái thằng gầy gầy õng ẹo kia kìa : nó là một tên phóng phi tiêu cừ khôi đấy. Cách hăm lăm bước nó đã có thể phóng ngập kiếm vào ngực địch thủ rồi. Tên nó là Chopken. Ngoài nó ra còn nhiều thằng như thế. Trong trường ionisa có một gò đất ngập cỏ. Chúng nó tập phóng kiếm ở đó. Có đứa tập phóng đến vài nghìn lần trong một ngày.
- Còn tên da đen kia ?
 - Ơ này, mày cũng còn sống đấy ư, hở Kétsơkin già?! Nó mới thật là tay bơi cự phách. Ngậm gươm vào mồm, thế là nó vượt qua sông, dù sông rộng đến mấy nó cũng vượt qua như thường.
 - Chuyện đó thì người Hung cũng vẫn làm luôn.
- Có thể. Duy thằng này không hề mệt. Nó có thể lặn xuống mò đồng tiền ở dưới đáy nước lên. Xuntan đã có lần giải trí với nó bên bờ sông Đuno đấy. Ngài ném tiền vàng xuống sông và bao nhiêu đứa đã nhảy theo, nhưng thằng này mò được nhiều nhất. Ơ này, thằng già Kalen! Cái đứa mũi khoằm, tay chân hộ pháp kia kìa! Cậu có thấy thanh mã tấu rộng bản, bao nâu nâu đeo bên sườn hắn không? Hai mươi lăm bảng[56]  đấy nhé! Trong trận Bengrat, với thanh mã tấu ấy nó đã bổ một nhát vào đầu một người lính Hung mạnh đến nỗi chẳng những đầu anh ta mà cả đầu con ngựa của anh ta nữa cũng bị đứt phăng. Thế mà cả hai đều bọc sắt đấy nhé!
- Và hẳn là lúc đó anh lính Hung đã xuống ngựa nhặt đầu của mình lên.
 - Quả thật chuyện ấy thì con không thấy, con chỉ nghe nói thôi. – Tulipan thanh minh.
Bỗng nhiên y giật thót người. - Con nằm mơ chăng? Yumusac.
Mà thật, tên ionisa mắt chột, người Arập, mặt cau có, đang tiến bước về phía họ trên mình một con ngựa chiến thấp, ức nở. Trang phục của hắn sang trọng hơn của những tên khác. Một cái lông đà điểu to tướng phất phơ trên cái mũ trắng có chỏm cao của hắn.
- Nó thật, Trời ạ! – Gergey cũng sửng sốt cả người.
 - Thế sao người ta bảo ông mục sư đã treo cổ nó?
- Ta cũng được biết như thế.
- Mục sư không nói về chuyện đó à?
 - Không.
- Thật không thể hiểu được. – Tulipan ngây người nhìn theo tên ionisa. Sau đó hai con người ngạc nhiên ấy liếc mắt nhìn nhau dường như mỗi người đều chờ đợi một sự giải thích của người kia, nhưng họ đều im lặng. Khoảng năm phút sau, cậu học sinh mới lên tiếng:
- Nói thật đi, Tulipan, anh không muốn trở lại với chúng nó ư?
- Không đời nào. – Tulipan trả lời một cách dứt khoát – Dù chưa vợ chưa con gì cũng không. Huống hồ vợ con là một mụ đàn bà tốt, còn hai đứa con của con thì dù có đổi lấy tất cả châu báu của Côngxtăngtinốp con cũng không đổi. Thằng nhỏ rất kháu. Còn thằng lớn thì thông minh đến nỗi một ông giáo chủ cũng chưa chắc đã nhiều mưu trí hơn. Hôm nọ nó vừa hỏi con – nó hỏi chứ: “Tại sao ngựa không có sừng hả bố?”.

[55] Như bộ tài chính bây giờ.
[56] 1 bảng bằng 0,453 kg. Hai mươi lăm bảng bằng khoảng 10 kg.

[tieunamvu]

- Họa có người Tácta mới biết! – Gergey bật cười.
Họ không nói gì nữa. Cậu học sinh quan sát đoàn ionisa lũ lượt kéo qua vô tận trên con đường núi với nét mặt mỗi lúc một nghiêm nghị hơn. Không gian đã trở thành một biển bụi. Tiếng lách cách của binh khí, tiếng rồn rập của vó ngựa khiến người ta ù tai choáng óc, thế mà thỉnh thoảng một toán quân nhạc còn réo vang lên trong khúc ngoặt dưới thung lũng.
Cậu học sinh bỗng ngửng phắt đầu lên: - Tulipan này, ngần này người đến đây hẳn không phải là vô cớ.
- Vô cớ thì người ta chẳng bao giờ đi.
- Bọn này muốn chiếm Buđo đây!
- Có thể lắm. – Tulipan thờ ơ đáp. Cậu học sinh tái mặt nhìn y và hỏi:
- Nhỡ tự dưng xuntan bị chết giữa đường thì sao?
- Ngài không chết đâu. - Nhưng nếu nhỡ...
Tulipan nhún vai nói: - Bao giờ ngài cũng đem các hoàng tử đi theo.
- Vậy ông ta là con rồng ba đầu sáu tay.
- Cậu bảo gì cơ? Đáng lẽ trả lời, Gergey lại hỏi: - Anh nghĩ thế nào, chúng nó đi từ đây đến Buđo mất mấy ngày?
- Nếu trời mưa, chúng nó sẽ dừng lại vài ba ngày, cũng có khi hàng tuần. - Nhưng nếu không mưa? - Nắng quá chúng nó cũng nghỉ.
Cậu học sinh bồn chồn gãi cổ. - Vậy thì ta có thể vượt trước chúng nó.
- Cậu bảo gì ạ?
- Ta bảo là nếu bọn này đi Buđo thì hoặc là ta phải đem gia quyến Xexey về đây, hoặc ta phải ở đó bên cạnh họ.
Tiếng ầm ầm của đoàn quân mới tới át hẳn lời họ. Đội ngũ dài dằng dặc của bọn ionisa đã qua hết và đến lượt một đoàn quân cờ vàng, mũ cắm lông đà điểu, trang phục rực rỡ. Một tên hộ pháp tuổi đã trung tuần, dáng dấp đường bệ, cao vượt hẳn đoàn quân. Quân lính mang hai lá cờ trên ngọn có chùm đuôi ngựa dài màu đỏ đi phía trước, cán cờ mạ vàng lấp lánh.
- Đây là xuntan! – Gergey rùng mình thốt lên.
- Không phải đâu. – Tulipan phẩy tay – Đây chỉ là aga của bọn ionisa. Những người lòe loẹt xung quanh ông ta toàn là iaia-basi.
- Iaia-basi là cái quái gì? - Võ quan ionisa.
Một đội quân rực rỡ tiếp theo giữa những hàng kích cán mạ vàng. Hai người trẻ tuổi nét mặt bình thản cưỡi ngựa đi ở giữa, cả hai con ngựa đều màu xám.
- Các hoàng tử của xuntan đấy – Tulipan giải thích với một vẻ kính cẩn – Môhamét và Xelim.
Nhưng liền sau đó y lại nhún vai : - Quỷ tha ma bắt chúng nó đi!
 Cả hai hoàng tử đều rám nắng, họ không giống nhau nhưng có vẻ hợp nhau.
- Ơ này, iaia-ôclu Môhamét đi kia kìa!
 - Viên pasa tiếng tăm lừng lẫy ấy à ? - Vâng.
Viên pasa râu xám, ánh mắt đường bệ, đi đằng sau các hoàng tử. Phía trước lão, quân lính vác bảy lá cờ trên ngọn có chùm đuôi ngựa. Đầu lão đội một cái tuyban trắng xếp không biết bao nhiêu lớp.