Những ngôi sao Eghe

[tieunamvu]

 Đôbô không nắm được tất cả sự việc về cuộc vây hãm Temétva. Ông chỉ biết Temétva đã được củng cố vững chắc hơn Eghe và đạo quân tấn công chỉ bằng nửa nơi đây, vậy mà chúng vẫn chiếm được thành.
Dự cuộc hỏi cung trong phòng lúc ấy có một vài sĩ quan vừa đổi phiên xong đang nghỉ ngơi: Petơ, Zôntoi, Heghétđuy, Bôiky Tomát, võ đồng Kôrixtôp và Onđơrát, viên đốc lý Eghe. Họ ngồi quanh Đôbô, chỉ có chú võ đồng là đứng sau lưng Đôbô, khuỷu tay tì lên lưng ghế. Tên tù binh chân đất, đầu trọc đứng trước Đôbô cách chừng bốn bước. Đằng sau tên tù binh là hai người lính vác giáo.
- Chúng mày tới thành Temétva vào lúc nào?
- Ngày mồng năm tháng Rejép (27 tháng sáu).
- Lúc đó chúng mày có mấy bích kích pháo?
- Pasa đại nhân mang theo mười hai khẩu Zobuzan[60].
Boiki quát :
- Nói láo!
- Nó không nói láo đâu! - Đôbô đáp. - Bởi vì Ali cùng mấy khẩu kia đi đánh miền Thượng địa.
Rồi ông hỏi tiếp tên dị giáo:
- Pasa Ali hợp quân cùng chúng mày với mấy khẩu Zobuzan?
- Bốn khẩu. - Tên Thổ đáp.
- Điệp viên của ta cũng nói mười sáu khẩu bích kích pháo cả thảy.
Ông lại quay sang tên Thổ:
- Mày hãy nói cho ta biết chúng mày đã tấn công thành ấy theo trình tự như thế nào. Ta không giấu mày, ta hỏi là vì việc bảo vệ của chúng ta. Nếu mày muốn đánh lạc hướng ta, dù chỉ bằng một lời, mày sẽ sa vào tay thần chết. Nếu mày nói thật, sau cuộc vây hãm ta sẽ tha cho mày được yên lành mà về.
Điều đó được nói lên bằng một giọng chắc nịch đến nỗi có thể đem từng lời đúc vào sắt thép.
- Thưa tướng quân đại nhân! - Tên Thổ nói với giọng hồ hởi hẳn lên vì sự biết ơn. - Sự cứu rỗi linh hồn con xin hãy thể hiện ra đầu lưỡi.
Rồi nó nói, lúc đó đã bạo dạn hơn và trôi chảy hơn.
- Ở đó cũng y như ở đây, Pasa đại nhân chọn lấy những đoạn tường và những phần yếu nhất của tòa thành rồi cho bắn phá mãi đến khi có thể dùng thang được.
- Ở đó phần nào đã là phần yếu nhất?
- Thưa ngài, đó là tháp nước. Chúng con chỉ với những trận chiến đấu ác liệt mới chiếm được thành. Người rụng như cỏ dưới lưỡi hái. Ở đó một mũi tên đã cắm vào chân con. Sau khi tháp nước bị chiếm, lính Đức và lính Tây Ban Nha nhắn ra rằng chúng thuận đầu hàng nếu người ta để cho chúng yên lành kéo đi. Pasa bèn lấy danh dự ra hứa sẽ không khủng bố chúng.
Trong khi tên Cuốcđơ nói, ngoài kia đại bác gầm thét không ngừng, và khi nó vừa nói đến đó, kèm theo một tiếng nổ và tiếng răng rắc rất dữ dội, trần nhà của tướng phủ bị xuyên thủng. Một viên đạn đại bác to bằng đầu người cùng với vôi vữa trên trần rơi xuống khoảng giữa Đôbô và tên Thổ. Viên đạn còn quay tít.
Tên Thổ sợ hãi lùi lại. Nhưng Đôbô chỉ liếc nhìn viên đạn đang bốc mùi thuốc súng hôi nồng và dường như không có việc gì xảy ra cả, ông điềm tĩnh ra hiệu:
- Nói tiếp đi!
- Dân trong thành. - tên Thổ nói tiếp, - dân trong thành…
Hơi thở của nó đứt quãng đến nỗi nó không thể tiếp tục được nữa.
Võ đồng Kơrixtốp rút trong túi ra một cái khăn tay có viền thêu và phủi bụi vôi trên mặt, trên mũ, trên áo quần của chủ tướng. Trong lúc đó tên Thổ đã kịp lấy lại hơi.
- Nói tiếp đi! - Đôbô bảo.
- Dân chúng muốn đem tất cả của nả đi. Và đó là chính là điều sai lầm. Lôsônxi yêu cầu một ngày để chuẩn bị. Quân lính chúng con thấy rằng người ta đang tước chiến lợi phẩm của mình và sáng hôm sau, khi bọn rợ Hung bắt đầu kéo ra, chúng con nhìn đầy căm tức. Chúng ta đã chiến đấu ở đây hai mươi lăm ngày để giờ đây người ta đem tất cả đi ư ? - Chúng con bảo nhau thế và bắt đầu thò tay vào cướp giật các xe tải. Dân cơ đốc không chống cự lại, vì vậy việc cướp giật mỗi lúc một tham tàn hơn. Đặc biệt lính chúng con cướp giật trẻ con và phụ nữ trẻ. Thưa ngài, ở Xtămbun người ta cũng chẳng bán những cô gái đẹp hơn những cô ở đó.
- Thế nhưng viên Pasa không đặt quân bảo vệ họ ư ?
- Ông ta có đặt, nhưng vô ích. Khi hàng lính cơ đốc tiếp theo ra, bọn chúng con giật lấy một tên: một võ đồng khôi ngô của Lôsônxi. Tên võ đồng kêu lên. Lôsônxi nổi xung và tất cả bọn lính Hung đều dấy loạn. Chúng tuốt gươm ra và xông vào chúng con. May cho chúng con là đúng bọn lính thiết giáp rebétji đứng ở chỗ ấy chứ không thì họ đã mở được đường máu ra khỏi trùng vây rồi.

[tieunamvu]

 Đôbô nhún vai:
- Bọn rebétji ấy ư? Mày tưởng rằng hễ kẻ nào khoác một tí sắt lên người là lập tức trở thành vô địch ngay sao? Không phải giáp sắt đã làm được chuyện đó đâu, mà chỉ vì họ ít người quá.
Một viên đạn khác lại rơi vào phòng. Nó xuyên qua những lá cờ đã phai màu vẫn trang trí bức tường và làm thủng cả trần nhà.
Tất cả những người ngồi đó đều đứng dậy. Heghétđuy đi ra ngoài. Những người khác thấy Đôbô vẫn ngồi bèn nán lại.
- Pasa Amét dựng trướng ở đâu? - Ông hỏi tên Thổ.
- Bên cạnh suối Nước nóng, trong vườn Bách thú.
- Ta đã biết mà. - Đôbô vừa đáp vừa nhìn các sĩ quan của mình.
Rồi ông lại quay sang tên Thổ:
- Mày thử nói xem, sức mạnh lớn nhất của đạo quân này là gì?
Ông nhìn xoáy vào mắt nó.
- Bọn ionisa, bọn pháo binh, đám quân muôn vạn. Pasa Ali đại nhân là một tướng lĩnh thông thuộc binh thư. Một tay ông ban phần thưởng hậu, còn trong tay kia là cây roi có gai thép, khi ông ta ra lệnh mà đứa nào không tiến lên thì bọn ioxaun[61] sẽ dùng roi có gai quất họ.
- Và cái gì là chỗ yếu của nó?
Tên Cuốcđơ suy nghĩ và nhún vai.
Mắt Đôbô như đôi kiếm nhọn chĩa thẳng vào nó.
- Thật con không thể nào trả lời khác hơn, cho dù con có trải tâm can con ra trước chân ngài như thể một trang sách mở cũng thế thôi. Thưa đại nhân, con chỉ có thể nói rằng khi đạo quân này chia làm hai nó cũng rất mạnh. Bởi vì đạo quân này đã triệt hạ chừng ba chục thành trì kiên cố và chưa ở đâu người ta thắng được nó cả, vậy thì con biết nói cái gì là điểm yếu thưa ngài?
Đôbô ra hiệu cho hai người lính đứng sau tên tù binh:
- Các người hãy trói nó lại và điệu nó vào ngục tối.
Rồi ông cũng đứng lên.
Viên đạn thứ ba bay vào chỗ ông ngồi. Nó phá vỡ cái ghế bành trạm trổ rất đẹp thành từng mảnh vụn và tiếp tục xoay xoay bên cạnh cột nhà.
Đôbô chẳng hề quay lại. Ông cầm lấy cái mũ sắt thường ngày từ tay Kôrixtôp, chụp lên đầu.
Ông đi lên nóc pháo đài ngục thất đứng xem khẩu súng nào bắn phá soái phủ.
Chẳng lâu lắc gì ông đã trông thấy. Ông hướng vào nó ba khẩu pháo của ông và cho bắn cùng một lúc.
Những công sự đổ nhào. Bọn tốpsi bối rối chạy nháo nhác. Khẩu súng câm họng. Đôbô đã không vung phí thuốc súng của ông.
- Phát súng oanh liệt quá! - Gergey phấn khởi reo lên.
Khi họ đi xuống thang gác pháo đài, chàng mỉm cười với Đôbô và kéo ông vào trong góc cầu thang:
- Thưa đại úy, quả là ngài đã bắt tên Thổ hứa, nhưng ngài lại quên không bắt người phiên dịch hứa.
- Chả lẽ anh đã bẻ quẹo khẩu cung của nó?
- Hẳn đi ấy chứ. Khi đại úy hỏi cái gì là sức mạnh nhất của quân Thổ, tôi đã bỏ sót một điều. Tên Thổ nói là Ali với bốn khẩu bích kích pháo của mình có thể phá hoại nhiều hơn Amét với mười hai khẩu. Vậy có thể đoán trước là Ali sẽ bắn phá thành trì cho đến khi nào tất cả tường lũy đều đổ sụp.
- Mời hắn cứ việc. - Đôbô điềm tĩnh đáp lại.
- Đấy, tôi chỉ giấu điều đó thôi. - Gergey kết thúc. - Nếu đại úy thấy nên thì cứ báo cho các sĩ quan khác nữa.
- Anh làm như vậy là tốt đấy. - Đôbô vừa đáp vừa chìa tay ra. - Chúng ta không được phép để những nỗi lo âu đè nặng lên dân thành. Nhưng ngay bây giờ ta cũng nói với anh điều mà tên bộ binh người Cuốcđơ không biết; cái gì là điểm yếu của đạo quân ấy.
Ông đứng tựa lưng vào tường pháo đài và khoanh tay lại.
- Mười sáu khẩu zobuzan, - ông tiếp. - có lẽ ngày mai cũng sẽ cùng nhất tề làm việc. Rồi chúng nó sẽ đồng thời bắn cả một trăm, hai trăm khẩu pháo khác nữa. Chúng nó sẽ phá vỡ những cánh cổng trên tường thành và làm sập những tháp canh. Nhưng việc đó đòi hỏi thời gian hàng mấy tuần lễ. Trong thời gian đó cần phải cung ứng cho đạo quân trùng điệp này ăn. Anh tưởng là chúng nó có thể chở theo ngần ấy lương thảo để thừa đủ cho đạo quân này hay sao? Anh tưởng lúc nào chúng nó cũng có thể kiếm ra cái chỗ còn thiếu hay sao? Và nếu sương tháng mười đuổi kịp chúng nó ở đây, anh nghĩ rằng cái dân lớn lên ở xứ nóng này, với dạ dày lép kẹp và bộ da tê buốt, sẽ chịu trèo lên các tường thành này hay sao?
Một viên đại bác rơi xuống bên cạnh họ, khoét đất thành một cái hốc.

[tieunamvu]

 Đôbô ngửng nhìn lên các pháo thủ và tiếp:
- Dân chúng cũng gan góc chừng nào họ còn thấy chúng ta gan góc. Cái chính là ta phải cố thủ thành trì cho đến lúc quân giặc cạn lương, cho đến lúc thời tiết trở rét, cho đến lúc quân đội triều đình đến kịp.
- Nhưng nếu chúng nó sẽ có đủ cái ăn? Nếu sương giá sẽ không sa vào tháng mười? Nếu quân đội triều đình dừng lại dưới Giơrơ [ 62]?
Giả sử Gergey nêu lên những câu hỏi ấy với một trọng âm mà qua đó người ta có thể nghĩ ngay đến một câu hỏi thứ tư nữa thì có lẽ Đôbô đã lập tức cho cùm ngay chàng lại. Nhưng Gergey hỏi với một nét mặt cởi mở, gần như là mỉm cười. Có lẽ chàng cũng không cốt cho Đôbô phải trả lời, mà chỉ vì họ đang nói chuyện một cách tin cẩn, và vì để đáp lại lời Đôbô, chàng cũng không thể trả lời khác được.
Đôbô nhún vai:
- Giám mục Eghe đã chẳng nhắn là ông ta cầu nguyện cho chúng ta đấy ư?
* * *
Chiều tà hôm đó một phụ nữ quấn mình trong áo choàng đen vội vã đi qua bãi chợ. Không có ai theo mụ ngoài một đứa bé da đen áng chừng mười lăm tuổi, với một con chó becjê lang rất to.
Đến bên suối, con chó nhảy xuống nước còn người đàn bà cứ đi đi lại lại trên bờ, vừa đi vừa bẻ ngón tay. Chốc chốc mụ lại nhìn về phía cổng thành. Sẩm tối người ta thường kéo cổng lên[63]và khóa bằng chín cái khóa. Có lẽ người đàn bà đang chờ đến lúc ấy. Và khi người ta kéo cổng lên, mụ lội qua suối mà không hề vén quần áo lên.
Đến trước cổng, mụ kêu lên gần như bật khóc:
- Con trai tôi! enim fiam!
Người ta báo với Đôbô rằng có mẹ thằng bé Thổ ở ngoài cổng.
- Cho mụ ta vào, nếu quả mụ ta muốn vào. - Đôbô đáp.
Trên mặt cầu treo đồng thời cũng là cánh cổng ấy có một cửa sắt hẹp. Người ta mở cửa đó cho người đàn bà. Nhưng mụ ta hoảng hốt lùi lại. Con chó sủa váng lên.
- Con trai tôi!
Mụ đàn bà lại kêu lên và nhấc nhấc một cái gì như cái ví. Mụ dốc cho những đồng tiền vàng rơi rủng rẻng vào bàn tay kia.
Cánh cổng lại đóng kín.
Mụ đàn bà lại đến gần, vừa bẻ ngón tay vừa đi đi lại lại trước cổng. Mụ kéo choàng mạng lên và lấy khăn tay trắng lau nước mắt chảy dòng dòng. Mụ không ngừng kêu khóc:
- Xelim! Con trai tôi!
Cuối cùng rồi mụ cũng đấm vào cánh cửa sắt.
Cánh cửa lại mở ra, nhưng mụ lại lùi bước.
Lúc đó Gergey xuất hiện trên pháo đài trên cổng, chàng cầm tay một thằng bé kéo lên.
- Xelim! - Mụ đàn bà Thổ rú lên, hai tay chìa về đứa bé.
- Mẹ ơi! - Thằng bé cũng kêu lên và giơ cánh tay còn tự do về phía mẹ nó. Con chó vừa nhảy vừa kêu ẳng ẳng, thỉnh thoảng lại sủa váng lên một tiếng.
Gergey không thể nói vọng ra ngoài thành nhưng thằng bé có thể nói được. Nó gọi xuống cho mẹ nó biết như sau:
- Mẹ ơi, sau cuộc vây hãm mẹ có thể đổi lấy con ra bằng tù binh cơ đốc.
Mụ đàn bà quỳ xuống và, như thể muốn ôm choàng lấy con qua không trung, mụ dang hai cánh tay ra. Khi đứa bé đã biến mất, mụ ném theo rất nhiều cái hôn.
Tối đó bóng đêm đen đặc chùm lên thành, lên thành phố, lên những quả núi, trùm kín trời, trùm kín cả thế gian.
Đôbô đi nằm muộn, nhưng đến nửa đêm lại dạo qua khắp các pháo đài. Ông mặc áo choàng dạ, đội mũ nhung đen, tay cầm bản danh sách các toán lính gác.
Người thượng úy trực đêm vào giờ đó là Zôntoi. Anh ta cũng khoác áo choàng lên người vì đêm khá lạnh. Khi anh trông thấy Đôbô trên pháo đài Sanđrô, anh lặng lẽ giơ gươm lên chào.
- Anh có gì nói không? - Đôbô hỏi.
- Tôi vừa đi xem xét xung quanh. - Zôntoi đáp. - Tất cả mọi người đều ở vị trí của mình.
- Đám thợ nề?
- Họ đang làm việc.
- Hãy đi theo ta. Ta tin ở anh, nhưng cần để cho lính gác thấy rằng ta cũng chú ý.
Ông trao bản danh sách cho Zôntoi và họ lần lượt đi qua các pháo đài. Chỗ nào Zôntoi cũng điểm danh. Bóng tối phủ kín những khẩu pháo trên tất cả mọi pháo đài. Những người lính đứng canh súng trông như những cái bóng đen. Trước những vòm cửa pháo đài và tường thành, lửa bập bùng ở các trạm gác. Những người lính chờ đợi đổi gác sưởi ở đó.
Trong thành yên lặng, chỉ đôi khi mới nghe vọng lại tiếng lách cách khe khẽ của đám thợ nề, họ đang trát vữa.
Đôbô đứng ra bên mép pháo đài. Cứ năm phút một, ánh đèn lại hắt ra từ những lỗ châu mai. Cây đèn treo đầu ngọn giáo vỗ cánh sáng đến vài chục sải lên tường và qua cả hào ngoài. Sau đó người ta rút giáo về và đôi cánh sáng lại từ một pháo đài khác phóng vào đêm tối.
Đôbô dừng lại ở cổng phía tây. Người lính gác chào, Đôbô cầm lấy cây giáo của anh ta và sai anh ta đi gọi người giữ cổng.
Người lính gác chạy lộp cộp lên cầu thang. Từ trên đó vọng xuống tiếng anh ta đánh thức người giữ cổng:
- Bác Mihai!
- Ầy.
- Hãy theo tôi ngay tắp lự!
- Làm gì thế?
- Ngài đại úy ở đây đấy.
Một tiếng động (bây giờ anh kia nhảy ra khỏi giường). Hai tiếng cộp cộp (Anh kia kéo ủng lên). Một tiếng lách cách (Anh ta đã vớ lấy gươm). Tiếng rầm rập (Anh ta chạy xuống cầu thang gỗ).
Và con người có bộ ria mép đồ sộ, quấn mình trong chiếc áo choàng lông cừu đứng nghiêm trước mặt Đôbô. Một bên ria mép của gã vểnh lên, bên kia quặp xuống.

[tieunamvu]

 Đôbô trả lại giáo cho người lính gác và bảo:
- Trước hết, nếu đã là một chiến sĩ, ngươi đừng gọi thập trưởng là bác Mihai, cũng đừng bảo: hãy theo tôi ngay tắp lự; mà phải nói là: Thưa thập trưởng, ngài đại úy gọi. Như thế mới đúng. Nhưng thôi, trong lúc bị vây hãm thì thế nào cũng được. Việc đáng buồn hơn là lời ngươi nói thế mà đúng. Kẻ nào mặc áo lót quần đùi đi ngủ, kẻ đó không phải là ông thập trưởng, mà chỉ là bác Mihai. Ước gì có một viên đạn bảy mươi bảy bảng rơi xuống giữa giấc mơ của một viên thập trưởng giữ cổng như thế! Vậy ra người ta có thể cởi quần áo mà ngủ trong một cái thành bị vây cơ đấy?!
Nghe câu hỏi đó, bên ria mép chỉ thiên của Mihai cũng quặp nốt xuống, nhưng chẳng ai trả lời cả. Đôbô lại tiếp:
- Từ hôm nay trở đi, đêm nào nhà ngươi cũng phải ngủ dưới vòm cổng này, hiểu chưa?
- Con hiểu rồi ạ.
- Điều thứ hai mà ta muốn nói là chúng ta không hạ cửa xuống vào mỗi buổi sáng nữa, ngược lại chúng ta hạ cây đại phong cầm xuống, trừ một cọc, hễ khi nào cuộc tấn công bắt đầu, nhà ngươi sẽ hạ nốt xuống mà không cần chờ lệnh nữa.
- Con hiểu rồi ạ.
Không đầy năm phút sau, từng cái từng cái một, những cọc sắt nhọn, to bằng bắp tay lao phập xuống nửa trong vòm cổng, như những cây còi đại phong cầm chặn kín lấy vòm cổng. Chỉ còn một cọc vẫn treo lơ lửng, vừa đủ chỗ cho một người có thể đi ra đi vào được.
Đôbô bước từng bực lên pháo đài Nhà thờ. Ở đó ông cũng kiểm tra các khẩu pháo, xem xét những pháo thủ ngủ và những pháo thủ thức canh. Sau đó ông khoanh tay lại đứng nhìn vào bóng đêm xa xăm.
Bầu trời tối đen, nhưng mặt đất, trong khoảng tầm mắt còn thấy được, lung linh bởi hàng nghìn ngôi sao đỏ. Đó là lửa trại quân của bọn Thổ.
Ông cứ đứng như thế mà nhìn mãi. Và lúc đó, giữa đêm khuya yên ắng, từ một chỗ gần thành về phía đông, một tiếng loa lảnh lói bỗng vẳng lên từ đáy sâu bóng tối.
- Bônemixo Gergey! Trung úy của triều đình! Ngươi có nghe chăng?
Yên lặng, một sự yên lặng kéo dài.
Rồi tiếng loa lại vẳng lên:
- Nơi ngươi có một cái nhẫn Thổ. Chỗ ta có một đứa bé Hung. Cái nhẫn ấy là của ta. Đứa bé này là của ngươi.
Yên lặng.
Tiếng loa lại nổi lên:
- Nếu ngươi muốn lấy lại con trai ngươi, hãy đến chỗ cổng phía bãi chợ. Hãy trả lại cho ta cái nhẫn, ta sẽ trả lại con trai ngươi. Hãy đáp lại lời ta, Bônemixo Gergey!
Đôbô nhận thấy tất cả những người lính gác đều quay mặt về phía tiếng kêu, mặc dù đêm tối đen không thể thấy gì hết.
- Đừng ai cả gan đáp lại đấy! - Ông hầm hầm nói và vỗ vào gươm làm nó kêu lách cách. Chẳng một ai đáp lại.
Tên gọi loa lại tiếp:
- Nếu ngươi không tin lời ta, rồi đây ngươi sẽ tin, khi ta ném thủ cấp con trai ngươi vào trong đó.
Đôbô liếc nhìn sang hai bên rồi lại lắc gươm lách cách:
- Các ngươi đừng có mà cả gan nói với ngài Bônemixo đấy nhé! Kẻ nào dám đưa chuyện này ra nói hoặc với ngài thượng úy, hoặc với bất kỳ người nào khác, thề có Chúa Trời chứng giám, ta sẽ sai nọc ra đánh hai mươi lăm trượng.
- Xin cảm ơn đại úy. - Một giọng khản đặc từ phía sau Đôbô đáp lại.
Đó là Bônemixo, chàng quấn một dây ngòi đen vào mũi tên và vừa tẩm vào nhựa hắc ín vừa nói tiếp:
- Đêm nào chúng nó cũng loa vào một điều ngu xuẩn như vậy. Đêm qua chúng nó gọi Mectsei và bảo vợ anh gửi lời chào kính trọng: vợ anh đang tiêu khiển trong doanh trướng của bêi Orơxơlan.
Chàng nhúng mũi tên vào một bình dầu và tiếp:
- Vợ con tôi đều ở Sôpơrôn. Họ không hề đi khỏi nơi đó, mùa đông cũng như mùa hè.
Tên gọi loa lại lên tiếng:
- Ngươi có nghe chăng, Bônemixo! Con trai ngươi đang ở với ta đây. Một giờ nữa ngươi đến chỗ cổng thì sẽ thấy.
Gergey đặt mũi tên lên dây cung. Chàng châm vào lửa rồi giật lên, bắn về phía tên gọi loa.
Mũi tên lửa bay qua đêm tối như một ngôi sao chổi và trong một khoảnh khắc soi tỏ ngọn đồi nơi mặt trời thường vẫn quen nhô lên.
Trên đồi có hai tên Thổ mặc áo caphơtan đang đứng. Một tên cầm ống loa trong tay, tên kia có một mắt che bằng khăn trắng. Chẳng có đứa trẻ nào đứng bên chúng cả.
Đêm ấy còn xảy ra một việc khác nữa.
Vosanhi xin vào cổng và vội vàng đi thẳng đến chỗ Đôbô. Đôbô vẫn đang đứng trên pháo đài Nhà thờ, giơ tay sưởi lửa.
- Thưa ngài, - người điệp viên nói. - con về đây để báo tin ngài biết, tất cả các khẩu zobuzan đã đặt xong. Từ phía sân Hêxei chúng cũng sẽ nổ súng. Ngoài ra toàn bộ tu pháo và pháo bắn đạn ria cũng sẽ lên tiếng. Về phía thành phố, các khẩu zobuzan sẽ công phá tường thành từ hai địa điểm, về phía các quả đồi thì từ ba địa điểm, còn các loại pháo khác sẽ tuôn đạn ra từ năm chục địa điểm ở khắp tứ phía. Trong buổi cầu kinh trưa, bọn kumbarari sẽ xông ra và dùng thương, dùng nỏ bắn đá vãi hỏa pháo vào thành. Ôi ôi ôi! - Anh ta thêm, gần phát khóc.
- Như vậy nghĩa là chúng nó sẽ bắn phá pháo đài Ngục thất, thành ngoài và cổng Cũ, - Đôbô điềm tĩnh nói. - Còn gì nữa?
- Chúng nó sẽ bắn phá tất cả, thưa đại úy!
- Ngươi có gì nói nữa không?
- Thưa ngài không ạ, chỉ có điều là giá như… nếu chúng ta đã ít ỏi như vậy… có lẽ tốt hơn… và một tai họa nhường này…
Anh ta không nói được hết vì Zôntoi đã giáng vào mặt anh ta một cái tát đến nỗi vọt cả máu mũi lên tường.
Đôbô giơ tay ra giữa hai người cản lại.
- Đừng đánh!
Và thấy Vosanhi đưa tay lên quệt mũi rồi nhìn Zôntoi với bộ mặt thiểu não. Đôbô nói với giọng xoa dịu:
- Ngươi không biết ư, hễ kẻ nào dám nói đến việc dâng thành ra hàng là sẽ bị tội chết?
- Con là điệp viên. - Vosanhi lúng túng. - Sở dĩ người ta trả lương cho con là để con có gì thì nói cho bằng hết.
- Thôi đủ rồi. - Đôbô bảo. - Ngay đêm nay ngươi cũng sẽ phải tuyên thệ. Sau đó ta sẽ nghĩ cách để ngươi có thể dùng vàng mà quệt mũi. Hãy theo ta.
Họ đi qua bên cạnh giếng nước, nơi Gergey đang cùng gã xigan và bốn nông dân nhồi những quả thủ pháo. Năm người sản xuất thủ pháo suốt đêm ngày ở đó. Gergey đã dạy cho họ cách làm và sở dĩ họ phải làm việc cả ban đêm là để nhỡ có bị tấn công bất ngờ cũng khỏi phải cuống quýt.

[tieunamvu]

 Đôbô gọi Gergey lại. Cả ba cùng đi vào soái phủ.
Vào đến nơi Đôbô rút ngăn kéo ra và quay sang bảo Gergey:
- Anh viết thư báo cho Xonkoi biết rằng cho đến nay nhà vua và đức giám mục chưa gửi một sự cứu viện nào đến đây cả, và bảo ông ta hãy thúc giục các trấn và các thành phố đến cứu viện.
Trong khi Gergey viết thư, Đôbô làm lễ tuyên thệ cho Vosanhi ở phòng bên cạnh.
- Thưa ngài. - Vosanhi nói sau khi tuyên thệ. - con biết mình phục vụ ai. Nếu thành này giữ được, con sẽ không bao giờ phải mặc đồ cải trang Thổ Nhĩ Kỳ nữa.
- Ngươi nói đúng đấy. - Đôbô đáp. - Nhưng giả sử ngươi không chờ đợi một sự ân thưởng nào thì cũng cứ phải phục vụ như thế vì Tổ quốc.
Trên bàn có một bình rượu vang, ông đẩy đến trước mặt người điệp viên:
- Uống đi, Imre[64].
Người điệp viên đang khát. Anh ta dốc bình lên tu.
Khi anh ta chùi ria mép, cặp mắt anh ta lộ vẻ muốn tỏ lời cảm ơn, nhưng Đôbô đã chặn trước:
- Ngươi không cần trở lại chỗ quân Thổ. Hãy đem bức thư này đến Xorơvotkơ ngay đêm nay, rồi chờ ở đó cho đến khi nào Vosơ Mikơlôt từ chỗ nhà vua và đức giám mục trở về. Nếu có thể, ngươi hãy đem cả anh ta vào. Nếu không được thì chỉ mình ngươi về thôi. Trong trại quân Thổ có thường dùng khẩu lệnh không?
- Thưa ngài, không đâu ạ. Nếu ai mặc quần áo Thổ, lại biết một vài tiếng Thổ nữa thì có thể tha hồ đi lại giữa bọn chúng như thể cùng một bọn. Nhưng giá mà ngài thượng úy đừng có tát con một cái như thế!...
Ở phòng bên vang lên tiếng cựa giày của Gergey. Đôbô bèn đứng dậy để sang nghe bức thư.

Chú thích:

[30] Một thứ bánh mì hình tròn, vừa một suất ăn.
[31] Yurisits Mikolot (1490-1515) làm tướng giữ thành Kơxec - một thành phố nhỏ, năm 1332 với một số quân ít ỏi đã bảo vệ thành, chặn đứng được cả đạo đại quân Thổ do Hoàng đế Xukeimura ngự giá thân chinh định tiến đánh Viên.
[32] Hoàng đế Thổ hồi đó.
[33] Đây là nói về trận Môhát, xem chú thích từ tập 1.
[34] Tômôri Pan (1475-1526) hồi trẻ đã gia nhập quân đội và đã từng làm tướng trấn thủ thành Phôgoret. Từ sau 1520 nhập dòng tu Pherenxơ và làm linh mục ở Eghe rồi làm giám mục xứ Kolôtsơ. Ông ta chỉ huy đạo quân Hung trong trận thảm bại ở Môhat năm 1526 và chết tại trận.
[35] Vùng Eghe có loại rượu vang màu đỏ tươi gọi là “Huyết bò Eghe”.
[36] Một loài kèn cổ, tiền thân của loại kèn Klarinet ngày nay.
[37] Hồi đó súng ngắn còn được gọi là súng tay.
[38] Ở ta người ta nói ngủ say như hổ, nhưng ở châu Âu và các xứ lạnh nói chung, gấu cũng là một điển hình về ngủ vì hàng năm nó ngủ li bì suốt cả mấy tháng mùa đông.
[39] Tiếng Thổ trong nguyên bản, nghĩa là: “Trời ơi! Ôi trời chí cao!”
[40] Một loại quân khí thời xưa, đó là một loại búa cán dài, có mỏ nhọn, giống như cuốc chim.
[41] Bạn đọc nên biết rằng hồi đó niên bổng của người đầu bếp của Đôbô chỉ có mười phô rinh; của người làm vườn có sáu phô rinh.
[42] Một loại tiền cũ bằng bạc, rất thông dụng ở La Mã và các nước Châu Âu hồi xưa.
[43] Khoảng 9kg.
[44] Một ông vua Ba Tư nổi tiếng giàu có nhất thời cổ đại.
[45] Một thứ giầy đi trong nhà, giống như giầy hạ hoặc hài vải ở ta.
[46] Thằng bé nói tiếng Thổ, nghĩa là “Mẹ ơi, mẹ đang ở đâu.”, mụ Vôsơ lại nghe ra là “Mẹ ơi, lại đây!”.
[47] Miếng gỗ đẽo thành hình viên ngói để lợp nhà thời xưa.
[48] Một loại lính xung kích có lá chắn bằng thép của quân Thổ.
[49] Kỵ binh Thổ Nhĩ Kỳ.
[50] Ý là không bắn cho chúng một phát đạn to hay sao?
[51] Lưỡi hái ở châu Âu cán dài, lưỡi dài đến hàng mét, có thể vừa đứng vừa lia sát mặt đất. [52] Thi Hào Petophi cũng có một bài thơ rất hay về những kẻ “còn rỗi chán” để chế giễu những kẻ chần chừ, việc gì cũng nay lần mai lữa.
[53] Loại binh bộ phóng lao trong quân Thổ hồi đó.
[54] Ngày nay là một công viên ở khu 1, Buđapest, dưới chân thành Buđo, rộng hơn 1km2. Tại đây năm 1795 bọn thống trị đã xử tử những người lãnh đạo phái Giacôbanh (dân chủ tư sản) ở Hung. Từ đó, bất chấp sự cấm đoán của chính quyền trung ương và tòa thị chính Buđapest, nhân dân đã gọi mảnh đất đó bằng cái tên “Đồng máu”.
[55] Pháo binh trong quân đội Thổ hồi đó.
[56] Ala chí cao.
[57] Một loại bộ binh Thổ.
[58] Một loại lính tình nguyện trong quân đội Thổ.
[59] Một loại lính đánh thuê trong quân đội Thổ.
[60] Đại bác phá tường thành.
[61] Bọn quan giám trận, bày trận.
[62] Thành phố ở phía tây nước Hung, cách Eghe hơn 200 km.
[63] Đây là kiểu cổng thành đồng thời cũng là cầu treo có hai xích sắt hai bên, khi hạ xuống thì thành cầu bắc qua hào, khi kéo lên thì đóng luôn cổng.
[64] Imre là tên, Vosanhi là họ.

[tieunamvu]

13

Ngày hôm sau, 16 tháng chín, tiếng gầm thét của những khẩu đại bác đã gọi mặt trời nhô lên đằng sau những dãy núi.
Mặt đất run rẩy. Từ các bãi pháo, khói bay lên như những đám mây màu nâu hòa lẫn vào mây trời và ngay trong giờ đầu tiên đã che kín cả mặt trời, cả biển xanh lồng lộng của bầu trời.
Các pháo đài và tường thành rên rỉ, rạn nứt. Đạn to, đạn bé đua nhau vãi vào thành trong. Tên lửa và hỏa pháo rơi như mưa. Đạn đại bác lao xuống và quay lông lốc khắp nơi. Từ nay trở đi, tính mạng của người và vật không còn được an toàn nữa.
Nhưng những người trong thành cũng đã sẵn sàng chờ đón mối nguy đó. Đôbô đã cho thổi kèn đánh thức quân lính dậy từ khi trời còn tối. Một bộ phận đi đắp cao thành con chạch về những hướng mà người ta đã biết chắc rằng hôm sau đạn sẽ từ nhà chánh xứ Hêxei theo đó bay vào. Một bộ phận khác được lệnh mang tất cả số da còn lại trên trần nhà kho ra ngâm vào các bồn nước. Những người khác nữa vác xà gỗ, thùng gỗ và những bao tải chất đầy đất ra thành ngoài, đến pháo đài Ngục thất và đến các cổng thành, để hễ nơi nào bị phá vỡ, tất cả vật liệu hàn khẩu sẽ sẵn có ngay.
Tất cả xô và nồi có trong thành, hễ còn rỗng, là phải đổ đầy nước vào. Người ta khuân tất cả mọi thứ không cần thiết ra khỏi các phòng ở tầng một, tầng hầm và đặt giường vào đó. Củ cải, bí đỏ, bắp cải muối - tất cả những thứ mà đạn không thể sát hại được - đều được chuyển lên các tầng trên để dành chỗ cho những người làm việc hoặc nghỉ ngơi.
Người ta còn đào sâu cả chuồng súc vật. Ngựa và bò chuyển xuống sâu hơn nửa sải tay.
Người ta đắp đất vào các sườn nhà phía bắc và phía đông. Những nơi đạn đã rơi xuống bãi chợ người ta đào hào và đắp đất ra phía trước. Đạn bay đến đều cắm phập vào ụ đất.
Trong thành đã không còn gì có thể cháy được, ngoài mái chuồng gia súc, với lại một vài đống cỏ khô, một đụn lúa nhỏ, một đống rạ rải chuồng ở trước chuồng gia súc.
Đôbô ra lệnh dỡ cả mái chuồng xuống, lấy da bò ướt phủ kín mấy đống cỏ, đụn lúa và xúc đất phủ phía ngoài đống rạ. Để chữa cháy cho những gì còn có thể bén lửa như trần nhà và các giàn gỗ đi lên mặt lũy, ông sai phân phát những tấm da đã tẩm nước đi các nơi.
Tiếng gầm của những khẩu đại bác đã bắt gặp tòa thành trong công việc đó. Viên đạn đầu tiên nặng nửa tạ rơi trúng nhà bếp, làm vỡ một lô xoong chảo.
Các bà phụ nữ đang lúc nhóm lửa và chuẩn bị nhồi bột, lấy mỡ, lấy thịt nướng để nấu cho các chiến sĩ. Viên đạn khổng lồ rơi vào bếp làm họ phát hoảng, đạp lên đầu lên cổ nhau mà chạy nhào ra khỏi nhà bếp, người nào không kịp ra cửa chính thì trèo qua cửa sổ.
Viên đạn vẫn nằm lăn ở đó mà tiếp tục quay giữa đống xoong chảo, đĩa gỗ và nồi đất vỡ. Mectsei đứng ở chỗ chuồng gia súc trông thấy viên đạn bắn vỡ mái nhà bếp liền chạy lại.
- Cái gì thế? - Chàng vừa quát lên hỏi họ vừa dang rộng hai tay để chặn họ lại.
- Đạn bắn vào.
- Quay lại! Quay lại! Các bà hãy đi theo tôi!
Anh vội bước vào nhà bếp, cầm lấy hai tai của một chậu nước, bưng nó lên tưới vào viên đạn.
- Nào, - anh nói và lấy chân đạp viên đạn vào góc nhà - các bà tiếp tục nấu nướng đi. Viên đạn bắn vào từ phía trái, vậy các bà hãy làm việc ở nửa bên trái nhà bếp. Tất cả xoong chảo để bên kia phải đem sang bên này và đừng ai đi lại ở nửa bên ấy. Ở nửa bên trái này không còn nguy hiểm gì nữa.
- Ôi! - Một bà tái mặt rên rỉ. - Đêm qua con gà mái nhà tôi nó lại gáy cơ chứ. Ngày tận thế đã đến đây rồi.
- Nó là con gà trống đấy.- Mectsei bảo.
- Nhưng rõ ràng là gà mái, ngài đại úy ạ.
- Nào, nếu đúng là gà mái thì các bà hãy đem nấu bữa trưa cho tôi, như vậy nó sẽ không gáy nữa!
Đám phụ nữ còn làm dấu thánh một vài phút, nhưng sau đó, khi viên đạn thứ hai phá thủng mái nhà rơi xuống, tự họ múc nước giội cho nguội đi và lăn đến bên cạnh viên kia.
Cơn bão đạn đã làm cho cả thành phố bối rối. Cho đến sáng hôm đó, đại bác chỉ nổ ở một chỗ, và nếu đôi khi đạn có rơi vào, họ đã biết cần phải tránh những bức tường dọi nắng ban mai và những bức tường ánh nắng không bao giờ dọi đến. Nhưng giờ đây, khi đạn đã rú rít và rơi chan chát vào tất cả mọi phía, to nhỏ đủ các cỡ từ quả dưa hấu đến quả hồ đào; họ không còn biết nơi nào là an toàn nữa.
Bây giờ thì mọi người tranh nhau lấy tất cả mũ sắt, tất cả giáp sắt, dù xấu xí đến đâu. Cho đến nay chỉ có gã xigan mang giáp trụ, mặc dù vẫn đi chân đất, nhưng bây giờ, khi đạn rơi chan chát, phầm phập, lộp bộp vào khắp nơi, khi đám thợ cạo, ngay trong giờ đầu tiên đã phải rắc phèn và khâu cho mười người bị thương, ai nấy đều vội vã đến các kho binh khí để khoác lên mình một bộ giáp sắt càng dày càng tốt.

[tieunamvu]

 Hai vị đại úy cùng các thượng úy trong mười lăm phút đầu tiên đã đi đến khắp mọi chỗ trong thành.
- Các ngươi đừng sợ! - Giọng Đôbô vang lên như sấm.
Và tiếng các thượng úy gọi vang khắp nơi như tiếng vọng:
- Đừng sợ! Hướng đạn rơi không đổi. Nơi nào đạn đã rơi thì đừng đi qua!
Họ nói thế nhưng bản thân họ vẫn đi khắp mọi nơi. Quả nhiên không đầy một giờ sau, chính những viên đạn đã chỉ cho mọi người thấy những ngôi nhà, bức tường nào là nguy hiểm. Đạn làm rụng tất cả lớp vữa trát tường, chỗ nào nhà xây bằng sa thạch thì đạn găm vào đó nhiều đến nỗi đen cả bức tường.
Ngược lại một số tường vẫn nguyên vẹn, vẫn trắng toát. Dù đôi chỗ có bị đạn rơi vào thì cũng chỉ do nó từ một bức tường khác nẩy sang. Tất cả những bức tường như thế giờ đây trở thành những bức tường bảo hộ, nơi dân thợ có thể làm việc, lính tráng có thể nghỉ ngơi.
Sự thực trong thành cũng chẳng còn nhiều bức tường như thế.
Giữa cơn giông ầm ầm đó của chết chóc, Đôbô khi xuất hiện ở pháo đài này, lúc lại đến pháo đài kia.
Giờ đây ông đã đội mũ sắt sáng loáng, mang giáp hộ thân, giáp tay và giáp chân; bàn tay cũng đeo găng sắt.
Chỗ này ông sai sửa lại những ụ công sự bảo vệ pháo, chỗ kia ông điều chỉnh pháo.
- Chỉ cần bắn những cái nào chắc chắn thôi. - Ông bảo. - Ta phải dè xẻn thuốc súng, các người ạ!
Đó là điều duy nhất mà dân trong thành không hiểu.
- Báu gì cái thứ thuốc súng này. - Đám nông dân lầu bầu với nhau. -  Có thuốc súng mà không bắn thì để làm gì?
Và không một ai trong thành lại không ngứa tay muốn bắn. Thì ai chả thấy quân Thổ đã ở ngay đây dưới mũi chúng ta: vậy phải diệt trừ những tên côn đồ hung bạo ấy đi chứ, hay ít ra cũng phải làm cho chúng nó sợ mà lùi ra xa thành đi chứ.
Tuy vậy họ không dám nói với Đôbô. Cuộc vây hãm càng trở nên quyết liệt bao nhiêu, ông càng nắm chắc trong tay bấy nhiêu tất thảy mọi quyền lệnh.
Bọn Thổ lúc này đã tràn ngập cả đồi Ghế vua. Lều trại, cờ xí san sát khắp nơi quanh thành, và giữa những khoảng trống là bọn lính ăn mặc pha tạp lúc nhúc ồn ào.
Quân nhạc Thổ vang lên khi ở chỗ này, lúc ở chỗ kia, tiếng kèn, tiếng trống, tiếng thanh la đệm theo tiếng ầm ầm như sấm không ngừng không dứt của hàng trăm khẩu đại bác.
Ở những quãng thành không bị đại bác bắn phá, bọn kumbaratjii ném thủ pháo và bọn cung thủ ionisa bắn tên lửa vào.
Thật là một cơn bão đạn và mưa tên lửa.
Tất nhiên tên lửa và thủ pháo nổ còn làm cho dân thành hoảng hốt hơn cả đại bác. Nhưng những người chỉ huy dày dạn đã dạy cho họ cả cách tránh những thứ đó.
Khi những quả thủ pháo đầu tiên bay vào và vừa xì xì vừa nhảy lóc cóc vừa phụt ra những tia lửa đỏ chói, Đôbô cũng thân hành giật lấy một tấm da ướt và chụp lên một quả. Những người dân kinh ngạc nhận thấy chẳng những quả thủ pháo không nổ tan xác ngài đại úy, mà chỉ lục đục dưới tấm da một tý rồi tịt đi ngay.
Những quả thủ pháo sau đó đã do lính tráng dập tắt. Thứ thủ pháo đó đều làm bằng gốm hoặc bằng thủy tinh.
- Chúng ta sẽ giới thiệu cho bọn Thổ biết những thứ khá hơn!
Gergey nói và sai mang ra những quả hỏa hổ [ 65] do chàng chỉ huy chế tạo suốt cả tuần qua.
Đôbô đặt tay lên vai Gergey.
- Hẵng gượm.
Đại bác vẫn gầm thét liên hồi từ sáng đến tối và cơn mưa chết chóc vẫn trút xuống. Những viên đạn nặng nửa tạ của những khẩu Zobuzan phá ra trên tường thành những mảng to bằng cánh cửa một. Những viên đạn nhỏ nhưng nặng của tu pháo và pháo bắn ria bẻ gãy những hình chạm trổ tuyệt mỹ của nhà thờ và làm thủng lỗ chỗ bức tường hậu của soái phủ.
Lúc bình minh, khi toán lính trực canh vừa chiếm lĩnh vị trí sau dãy tường con chạch, đạn từ những khẩu tu pháo của bọn Thổ đặt phía sau rơi xuống họ như mưa đá.
- Nằm xuống! - Gergey hô to.
Một trăm năm mươi chiến sĩ nằm ép bụng sát đất. Gergey núp vào sát tường. Đạn rít qua trên đầu họ và cắm phầm phập vào tường thành. Dãy tường con chạch trên mặt thành liền giống như một cái sàng.
Một lát nghỉ tiếp đến. Bọn Thổ đã bắn xong tất cả các khẩu pháo, chúng đang nạp đạn.
- Đứng dậy! - Gergey hô.
Năm người nằm không dậy nữa.
- Khiêng họ vào trước nhà thờ. - Gergey buồn bã nói. - Trong số các ngươi có ai bị thương không?
Mười lăm người máu me lặng lẽ bước ra khỏi hàng.
- Các ngươi hãy đến ngay chỗ nhóm thợ cạo.
Chàng lắc đầu và cất tiếng nguyền rủa. Sau đó chàng bảo các chiến sĩ:
- Các cậu ạ, chúng ta không thể nằm ép bụng ở đây suốt ngày được. Hãy lấy xẻng ra đây mà đào hào.
Khoảng mười người chạy đi vác xẻng và một lát sau tất cả mọi chiến sĩ đều hì hục đào. Chưa đầy một giờ sau các chiến sĩ đã đào được một cái hào sâu có thể đứng đến ngang ngực. Gergey chờ cho bọn Thổ bắn xong loạt đạn mới rồi nhảy lên khỏi hào, vội vã đi vào thành trong để báo cáo với Đôbô về việc đào hào.
Bên cạnh tu viện, chàng bắt gặp thằng bé con Thổ Nhĩ Kỳ đang chơi cạnh ống máng. Nó đang dùng thìa moi một viên đạn đại bác bốc khói ra khỏi tường. Thằng bé chắc hẳn vừa trốn khỏi nhà bếp và đang đứng ở một chỗ đạn rơi không ngớt.
- Hajđe! (Cút ngay khỏi chỗ này!) - Gergey quát to.
Thằng bé giật mình quay về phía Gergey. Nó đứng tựa lưng vào tường, tái mặt và đưa cặp mắt sợ sệt nhìn chàng, hai tay nó bíu vào tường như thể đang tìm váy mẹ.
Một loạt đạn mới xuyên vào tường làm vữa rơi lả tả. Một viên đạn đen thui to bằng nắm tay cắm phập vào tường phía trên vai thằng bé và để lại quanh cái lỗ một quầng đen bẩn thỉu. Gergey nhảy lại chỗ đó. Chàng bế xốc thằng bé lên và đem vào soái phủ.
Chiều tối hôm đó, mặt trời lặn sau những đám mây xám về phía Bocto. Trong có một phút, nó lóe ra một dải vàng rực rỡ đến tận giữa đỉnh trời rồi biến mất giữa những cụm mây màu máu để đi chiếu sáng cho những con người ở một miền đất khác hạnh phúc hơn, những kẻ đêm nay có thể ngả đầu lên gối bên tiếng râm ran êm ả của bầy cánh cam mùa thu.
Trong thành Eghe, công việc chỉ bây giờ mới bắt đầu.
Khi loạt súng cuối cùng của bọn tốpsi vừa nổ xong những người thợ nề cầm lấy bay trát vữa, những người nông dân vác đá, vác đất, vác xà, chuyển nước, cát và bắt đầu việc hàn gấp lại những lỗ hổng.

[tieunamvu]

 Những tay súng nằm phục bên rìa mặt lũy, những người thợ làm việc bên những lỗ hổng. Thỉnh thoảng một phát đạn ria lại vang lên, khi ở pháo đài này, lúc ở pháo đài kia. Viên đạn bay lên cao nổ tung giữa không trung và trong một thoáng, chiếu sáng lòa bãi trống ở trước thành với ánh sáng màu đỏ. Đó là những viên pháo sáng. Giờ đây đã phải cần đến chúng. Người ta đề phòng quỷ kế của bọn Thổ.
- Làm đi, các người làm đi! - Đây đó vang lên tiếng thúc giục của các sĩ quan.
Một thợ nề theo dây tụt xuống phía ngoài thành để dùng đinh đỉa đóng thanh xà bắc ngang lỗ hổng vào mặt tường bên ngoài.
Từ phía dưới, ánh lửa sáng chớp chớp. Một cơn mưa đạn trút lên những người thợ. Sau đó còn có nhiều ánh lửa lóe lên và nhiều tiếng súng nổ ran. Ánh lửa của những khẩu súng Thổ soi sáng hai đại đội ionisa nằm phục trước chân thành.
Từ trên mặt thành một loạt đạn trả lời chúng.
Những người thợ nề đã rơi xuống dưới chân thành phía bên ngoài.
- Chỉ làm việc bên trong thôi! - Tiếng Petơ vang lên.
Và những người thợ vẫn tiếp tục làm việc giữa những loạt súng chốc chốc lại rộ lên của bọn tưphensi.
Lúc nửa đêm, tiếng tù và của người gác cổng bỗng rúc lên. Đôbô đang ngồi trên một thùng thuốc súng, ông ngửng phắt đầu lên.
- Nào, phúc thư của nhà vua đây rồi.
Quả thực chưa đầy năm phút sau, hai người đầy máu me thở hổn hển đã đứng trước mặt Đôbô. Cả hai đều mặc trang phục Thổ. Thanh gươm dính máu vẫn nằm trong tay họ chứng tỏ vào được thành Eghe không phải chuyện dễ dàng.
- Nào. - Đôbô giục. - Các ngươi nói đi chứ.
Một trong hai người đó là Vosanhi, anh ta vừa đi ra đêm qua. Người kia là Vosơ Mikơlôt, người mang lá thư của Pasa Amét đến chỗ nhà vua.
Vosanhi vẫn thở hồng hộc.
- Suýt nữa thì bị chúng nó giết!
Vosơ Mikơlôt tra thanh gươm còn dính máu vào vỏ rồi ngồi xuống thềm đất đầy bột đá. Anh ta lôi chiếc ủng da vàng, rút dao ra cậy đế giày lên. Trong đó có một phong thư, anh trao cho Đôbô. Chỉ lúc đó anh mới cất tiếng được:
- Con đã gặp đích thân ngài giám mục. Ngài gửi lời chào kính trọng đến đại úy. Ngài giám mục đích thân mang thư đến chỗ hoàng thượng. Đây là lời phúc đáp.
- Người thứ ba đã bị chúng nó giết mất. - Vosanhi nói.
- Người thứ ba nào? - Petơ hỏi ngay.
- Xuyxobô Isơtơvan, một chiến sĩ của ta. Anh ta cũng bị mắc kẹt ở bên ngoài. Anh muốn vào cùng với chúng con. Chúng nó đã dùng giáo đâm chết anh ngay trước cổng thành.
Anh ta thở một hơi dài rồi lại tiếp.
- Chúng con không hề nghĩ là lại gặp bọn Thổ ở ngay cổng thành. Khi vào đến nơi, con thổi cái còi của con. Con vừa thổi còi lên, lập tức mười tên Thổ đã từ bên cổng thành ập đến. Úi chà chà! May mà trời tối, với lại người của ta đã lập tức mở cổng kịp thời, Isơtơvan bị chúng nó đâm ngã ngay trước mặt con, con vừa vặn kịp nhảy vào.
Trong lúc đó Đôbô đã bẻ dấu niêm phong, mà thực ra cũng đã nát thành cám dưới gót giày, và nghiêng xuống ngọn đèn đọc bức thư. Nét mặt ông mỗi lúc một tối sầm lại. Cặp lông mày đã hoàn toàn nhíu sát lại gần nhau. Khi đọc đến cuối bức thư, ông hất đầu một cái và nhét bức thư vào túi.
Petơ rất muốn hỏi nhà vua viết những thứ. Nhưng Đôbô đưa cặp mắt tối sầm liếc nhìn quanh rồi quay về phía Vosanhi:
- Nhà ngươi đã trao bức thư cho ngài Xonkoi rồi à?
- Thưa ngài, con đã đưa rồi ạ. Ông gửi lời chào ngài. Ông ấy đã viết suốt cả buổi sáng và xong được bao nhiêu bức thư, ông ấy liền sai ngần ấy phi mã gửi đến khắp nơi ngay trong buổi sáng.
- Các ngươi còn việc gì nói nữa không?
- Con không có gì nói nữa. - Vosơ Mikơlôt nói. - Ngài giám mục đã tiếp con rất ân cần. Ở chỗ hoàng thượng cũng thế, tất cả mọi người đều vui lòng tiếp, nhưng con bị một nhát chém vào đầu, con muốn được đến ngay chỗ thợ cạo.
- Petơ con ơi, - Đôbô nói. - sáng mai anh đừng quên nói với Sukan ghi tên hai người này vào danh sách những người mà sau cuộc vây hãm chúng ta sẽ xin nhà vua ban thưởng cho họ.
- Thưa ngài. - Vosanhi vừa nói vừa đưa tay mân mê yết hầu. - Con còn có điều báo cáo. Đôbô nhìn anh ta.
- Đó là. - Vosanhi tiếp. - Nogiơ Lukát bảo con xin với ngài cho thắp một vài cây đuốc ở chỗ cổng chính. Anh ấy muốn trở về trong đêm…
- Ta sẽ sai gông cổ nó lại. - Đôbô giận dữ quát lên. - Rồi ta sẽ dạy cho nó biết thế nào là chậm trễ.
Một người đeo thùng sau lưng mang nước lên cho thợ nề vội vã đi qua bên cạnh họ. Đôbô đứng né sang một bên và gọi to lên bảo đám thợ nề:
- Bắc ngang thanh dầm lại, đừng để dọc như thế!
Rồi Đôbô quay sang Vosanhi.
- Có lẽ cái anh chàng Lukát ấy tưởng rằng… Được rồi, hắn cứ việc mà đến trước mặt ta!
Vosanhi gãi gãi cằm và cầu khẩn nhìn Đôbô:
- Thưa ngài, anh ấy rất lấy làm hối hận vì đã bị mắc kẹt ở ngoài. Thật anh ấy buồn rầu không biết để đâu cho hết.
Đôbô mất bình tĩnh đi đi lại lại dưới cây đèn.
- Chỉ là chuyện điên rồ! Cái anh chàng ấy nghĩ thế nào cơ chứ? Vả lại hắn nhắn nhe cái gì cũng mặc, không tránh khỏi hình phạt đâu. Ngay đêm nay các người lại phải quay ra, mang thư đến chỗ ngài giám mục, đến chỗ nhà vua một lần nữa. Mikơlôt, nhà ngươi còn có thể đi nổi nữa không?
Mikơlôt đắp khăn lên đầu. Trên khuôn mặt trai trẻ của anh, máu từ bên trái ứa ra như suối, cái khăn đã đỏ lòe vì máu.
- Nổi ạ. - Anh sẵn sàng trả lời. - Vậy thì để đến Xorơvotkơ, con sẽ bảo khâu lại đầu cũng được.

[tieunamvu]

14
Đổ nát một ngày một lan rộng trên những tường thành. Bây giờ đã nhiều người làm công việc của thợ nề hơn. Đêm đêm số lính gác cũng đông hơn. Hôm sau, khi những đại bác Thổ lại lên tiếng, vữa từ các mặt thành vọt lên cao hàng chục sải và những viên đạn bắn vào đó nằm lại vĩnh viễn trong tường.
- Chúng mày bắn nữa đi! - Lão già Xexey la lên. - Cứ lấy sắt mà gia cường mặt lũy cho chúng tao.
Nhưng đến ngày thứ mười, quân Thổ thức dậy đã thấy có những đổ nát không hàn gắn được. Trong một đêm, người ta không còn chữa nổi tất cả những chỗ bị bắn vỡ.
Cuối tuần thứ hai một lão nông dân già khoác áo lông cừu đến trước cổng xin vào. Áo lông cừu trên người lão không phải áo vùng Hevét[66] tuy vậy người ta vẫn để lão vào.
Đôbô tiếp lão trên bãi chợ. Ông đã biết rằng chúng nó lại gửi thư đến.
- Lão người ở đâu? - Ông giận dữ hỏi.
- Thưa ngài, con là dân vùng Tsabơrac.
- Lão tìm gì ở đây?
- Thưa ngài, con chở bột mì đến cho bọn Thổ ạ.
- Bao nhiêu?
- Dạ… dạ, mười sáu xe ạ.
- Ai gửi lão đến đây?
- Ông tổng quản ạ.
- Nó không phải là tổng quản mà là đồ Hung gian mạt hạng!
- Dạ bẩm ngài… chúng con đành phải khuất phục. Chúng con không muốn lâm vào cảnh như bên láng giềng ạ.
- Láng giềng đó là ai vậy?
- Thưa ngài, thành Đơrêgey ạ.
- Lão mang thư đến phải không?
- Dạ… dạ, quả con có mang.
- Từ chỗ bọn Thổ đến phải không?
- Vâng thưa ngài, từ đấy đến ạ.
- Lương tâm lão có bảo lão rằng khi lão nhận mang thư đến đây là đã làm một việc tội lỗi hay chăng?
- Thì… con có biết trong thư có gì đâu ạ?
- Quân Thổ lại có thể gửi một cái gì tốt đẹp đến sao?
Lão già không đáp.
- Lão có biết đọc chăng?
- Bẩm không ạ.
Đôbô quay sang bảo đám phụ nữ.
- Các ngươi mang một nồi than đỏ ra đây.
Họ mang ra và đổ than xuống đất. Đôbô ném bức thư lên đống than hồng.
- Bắt lấy cái thằng già bán nước này và đút mũi nó vào khói. Đồ vô loài, nếu mi không biết đọc thì hãy ngửi đi!
Sau đó ông sai gô cổ lão già đó lại và bêu giữa bãi chợ để cho dân thành thấy kẻ nào nhận thư bọn Thổ thì sẽ ra sao.
Các sĩ quan cũng chứng kiến cảnh đó. Dân chúng cũng kéo nhau đến: họ cười, nhìn lão già chảy nước mắt nước mũi vì khói và vì đau xót.
- Thấy chưa đồ thổ tả. - Gã xigan bảo lão. - Can cớ gì mà làm phu trạm?
Bức thư rời ra từng tờ khi đỏ, khi đen trên đám than hồng. Khi nó đỏ, những hàng chữ hiện lên như những họa tiết trang trí màu đen; đến khi những trang giấy đã thành than, những hàng chữ lại đỏ rực lên ngoằn ngoèo một lát trên nền đen.
Gergey cũng đứng đó.
Khi lão nông dân bước vào cổng, mọi khẩu đại bác đều im tiếng. Bọn Thổ chờ sự trả lời.
- Thưa đại úy, - Gergey nói khi họ bước ra khỏi đám đông. - tôi đã vô tình đọc thấy một dòng trong bức thư kia.
- Anh đọc làm gì? - Đôbô nhún vai đáp. - Ta không đọc, tuy vậy ta vẫn biết.
- Đáng lẽ cũng chẳng nên nói đến làm gì. - Gergey tiếp. - Nhưng mà cái câu đó thật quá vô đạo, vì vậy tôi đã không thể đừng được mà không nói với ngài.
Đôbô không bảo nói đi, cũng không bảo đừng nói. Thế là Gergey lại tiếp:
- Câu ấy như thế này: Hay là quan tài của ngươi đã đóng xong rồi, hở Đôbô Istơvan?
Đôbô hừm hừm:
- Xong rồi. Như vậy là chúng hỏi ta đã chuẩn bị sẵn sàng để chết hay chưa chứ gì? Về một điều đó, ta sẽ trả lời cho chúng biết.
Mười lăm phút sau, một cỗ quan tài sơn đen xuất hiện trên tường thành. Hai đầu móc vào xích sắt buộc vào hai ngọn thương. Các chiến sĩ cắm hai cây thương vào kẽ đá.
Những khẩu đại bác Thổ lại gầm vang.
* * *
Đến tối hôm lễ thánh Mikai đã có khoảng mười lăm lỗ hổng lớn há miệng toang hoác trên các tường thành.
Nhiều nhất là ở trên tường thành ngoài. Cảnh đổ vỡ lớn thứ hai là ở pháo đài góc đông nam. Thứ ba và thứ tư là ở về phía nam, nơi đó chúng nó đã bắn vỡ cổng. Cái tháp canh cao bị bắn phá đến nỗi người ta không thể hiểu cái gì còn giữ được nó chưa đổ xuống, đặc biệt là ở đoạn lưng chừng tháp.
Dân thành đã không còn đủ sức lấp những lỗ hổng, chữa lại tường. Có thể thấy là dù tất thảy mọi người có ra làm việc chăng nữa, một nửa số chỗ đổ vỡ vẫn không thể hàn gắn kịp.
- Nhưng các người ạ, ta vẫn cứ phải làm đi!
Lúc nửa đêm, Đôbô gọi các sĩ quan của ông lên pháo đài nhà thờ và sai bắn pháo sáng lên trời.
- Các ngươi hãy nhìn xem. - Ông nói. - Những đụn đất kéo dần vào đây kia kìa, thật y như đám chuột chù thỉnh thoảng lại dũi xuống dưới mặt đất, những giao thông hào kia đều đầy bọn Thổ.
Đêm hôm đó quả thật quân Thổ đã tiến vào gần tất cả những tường thành. Có thể thấy ở khắp mọi hướng trong một tầm ngắn, những lá cờ vàng đỏ của bọn ionisa, những cái thang công thành nằm dài thuồn thuỗn giữa các lều trại và những cái lều ionisa bằng khố tải, trong mỗi chiếc như thế có chừng mười - hai mươi tên nằm ngủ. Lúc này, đó là tuyến trong của vòng vây.

[tieunamvu]

 - Các con ơi. - Đôbô lại nói. - Điều này có nghĩa là ngày mai chúng nó sẽ tấn công vào thành. Tất cả mọi người hãy ngủ ở ngoài này.
Ông ra lệnh đặt pháo bắn đạn ria và súng kíp ở những nơi tường thành bị vỡ. những khẩu đại bác cũng được chỉnh hướng về những phía đó. Tất cả thương, giáo, hỏa hổ, cuốc chim, lưỡi hái, nghĩa là tất cả những gì có trong kho binh khí dự trữ của thành đều được đem ra dựng dọc quanh tường thành.
Rồi ông bắt tay tất cả các sĩ quan.
- Các con ơi. - Ông nói. - Tất cả các con đều đã biết nhiệm vụ của mình. Bây giờ đi ngủ đi, được ngần nào hay ngần ấy. Chúng ta cần phải đánh lui đợt tấn công này.
Lúc đó một tiếng ồn ào khác thường từ phía thành phố vẳng đến. Tất cả bọn họ đều chú ý về phía đó. Trước cổng thành, về phía con suối, tiếng còi của Vosanhi lảnh lót vang lên.
- Mở cổng mau! - Đôbô quát.
Dưới thành phố tiếng ầm ĩ mỗi lúc một tăng. Tiếng vó ngựa, tiếng binh khí chạm nhau, tiếng súng nổ. một giọng Hung la lớn:
- Mở cổng ra! Lukát về đấy!
Người trực gác cổng là trung úy Voiđơ Gianốt. Anh lập tức sai đốt đuốc sai ra ngoài. Thì ra đội quân của Nogiơ Lukát trong một hàng dài, đang cố sức chọc qua bọn lính thiết giáp Thổ nghỉ đêm ở bãi chợ để tiến về phía thành.
- Hạ đuốc xuống! Chiếu vào dưới cổng! - Voiđơ hét, bởi vì anh lập tức thấy ngay rằng để đội quân đó tiến về trong bóng tối thì có lợi cho họ hơn.
Người ta lập tức hạ cầu xuống và kéo cây đại phong cầm lên.
- Những người có súng, có giáo đến ngay quanh cổng!
Các dũng sĩ của chúng ta nối nhau thúc ngựa nhảy vào cổng. Bọn Thổ la ó ùa theo sát gót họ.
Một trận xô xát đẫm máu bắt đầu dưới vòm cổng.
Một tên piát đi chân đất lẹ như con mèo, thoăn thoắt leo lên dây xích cầu treo, thanh gươm cong ngậm ngang trong mồm. Người lính gác cầm đuốc đã trông thấy nó. Hai bên gườm gườm nhìn nhau một phút, rồi người lính gác quật đầu đuốc lửa vào mặt hắn một cái mạnh đến nỗi tên Thổ rơi tõm xuống khoảng tối đen. Trong lúc đó những tên Thổ khác không ngừng la hét Allahakbar (Thượng đế chí cao) chen nhau xông vào dưới cổng.
- Kéo cầu lên! - Đôbô thét.
Loạt đạn của các xạ thủ nổ rền át mất giọng của ông.
- Cầu không thể kéo lên được! - Người gác cổng gào đáp lại.
Ai cũng thấy quân Thổ đứng đầy trên cầu.
Lúc đó Gergey vừa đến nơi. Chàng giật lấy cây đuốc trong tay một người gác và cố tiến đến chỗ khẩu súng cối.
Trong giây lát sau đó, khẩu cối khạc lửa, gầm lên và quét quang một vệt rộng giữa bọn Thổ chen chúc trên cầu.
Cái cầu khục khặc, cót két nâng dần lên qua trục vít to bằng cái bánh xe bò và nhấc bổng cả bọn Thổ lên theo.
Bên trong, những cái cọc sắt của cây đại phong cắm sập xuống, bên ngoài cái cầu ốp lên, khoảng chừng năm chục tên Thổ mắc kẹt trong một khoảng hẹp dưới vòm cổng. Chúng điên khùng quay cuồng, đạp phá lung tung cho đến khi ngã chồng lên nhau thành đống dưới những loạt đạn và những ngọn giáo xỉa vào.
Vài phút sau dưới cổng vòm tối om chỉ còn lại một đống hình thù thở dốc, quằn quại.
Đôbô đã đứng trên bãi đất trong cổng.
Dưới ánh đuốc, hai mươi hai kỵ sĩ đầu trần đứng sắp hàng trước mặt ông.
Một người thấp, vai rộng, bước lên, dừng lại trước Đôbô, vừa thở vừa nói:
- Xin báo cáo đại úy, tôi đã về.
- Lukát con ơi! - Đôbô xúc động trả lời. - Ngươi đáng được một cái cùm vào chân lắm, đồ lông bông lêu lổng! Nhưng lại cũng đáng được một vòng vàng đeo vào cổ, chàng dũng sĩ gan dạ, trung thành của ta ạ!
Và ông ôm lấy người chiến sĩ của mình, hôn lên má.
- Vậy các người làm thế nào mà vào được?
- Thưa đại úy, chúng con phải chờ cho đến khi chém được một số quân Thổ đủ để lấy cho mỗi người một cái tuyban và một áo khoác. Chúng con thường từ Xorơvotkơ xuất kích ra, và đến đêm nay chỉ còn thiếu hai tuyban nữa mà thôi. Vosanhi đưa cho chúng con mượn cái còi của anh ta. Giá như ở bãi chợ có cả kỵ binh thì chúng con đã có thể vào một cách êm thấm. Nhưng bọn bộ binh đã đánh hơi biết được chúng con không thuộc bọn chúng, thế là chúng nó tấn công vào chúng con.
- Thiếu những ai?
Các chiến sĩ đưa mắt nhìn nhau. Ánh đuốc ban đêm chỉ soi rõ một nửa mặt họ.
Người nào người nấy đều chảy máu, máu thấm đỏ cả quần áo, cả mình ngựa.
- Gabô. - Một tiếng nói khe khẽ.
- Bitsơkei. - Lại có tiếng.
- Bonkanhi…
- Sôsơ Giuri…
Mắt Đôbô chợt ngừng lại trước một chiến sĩ nhỏ nhắn có bộ tóc như con gái, đứng lùi về phía sau hàng và giấu mặt vào bên cổ ngựa.
- Bolajơ! Con đấy ư? - Ông kêu lên, trái tim ông cũng nhói lên một cái.
Chú thiếu niên bước lên, quỳ một chân xuống, đặt thanh gươm đảm đẫm máu đang cầm trên tay xuống bên chân Đôbô và lặng lẽ cúi đầu.
Đúng là Bolôc Bolajơ, người võ đồng bé nhất của ông.