Đội thiếu niên du kích Đình Bảng

[TuongLinh]

Húc uất người, nói to:

- Chúng mày nói láo, tao không phải là Việt gian!

- Thế mày là gì?

- Tao là thằng Húc ở Đình Bảng.

- Chúng tao chẳng biết thằng Húc là đứa nào. Mày xuống đây làm gì?
Húc vẫn ương ngạnh:

- Tao làm những việc quan trọng, không thể nói với chúng mày được. Chúng mày mời người chỉ huy du kích
ra đây, tao sẽ nói.

- Không cần đến anh chỉ huy nói chuyện với mày.

Húc vội hỏi đứa vừa nói:

- Mày vừa nói anh chỉ huy là anh gì đấy?

- Đúng mày là thằng mật thám rồi. Nếu mày không khai ra, chúng tao sẽ có cách.

- Cách gì? – Húc vờ như không quan tâm đến điều ấy.

- Cách gì à? Có thể thả mày xuống ao chùa.

- Tao biết bơi, tao không sợ!

- Trói thế kia mày còn bơi gì?

- Tao vặn tay một cái là dây đứt hết.

- Mày vặn thử xem nào!

- Lúc tao cần tao sẽ vặn. Nhưng tao không phải là Việt gian, chúng mày trói tao là láo toét. Toà án cách mạng sẽ xử tội chúng mày về việc làm vô lý này!

Câu nói của Húc có tác dụng đối với bọn trẻ. Chúng kéo nhau ra xa chỗ Húc, rồi thì thầm với nhau. Lúc này, Húc mới thấy tình thế thật gay go. Chúng nó sẽ trói mình đến bao giờ? Chẳng có người lớn nào đến đây cả. Hay là van xin chúng nó? Không, làm thế chúng nó sẽ khinh. Thôi, chẳng việc quái gì phải lo nghĩ, những người anh hùng lúc nhỏ thường hay lận đận, gặp phải tai ương. Đinh Bộ Lĩnh lúc còn đi chăn trâu chẳng bị chú đánh cho quắn đít là gì?

Bọn trẻ cử một đứa chạy đi báo. Một lát sau có người đến. Khi người ấy bước vào sân chùa, Húc vui sướng reo lên:

- Anh Bát.

Anh Bát vội cởi trói cho Húc và nói với bọn trẻ:

- Các cậu trói nhầm người mình rồi. Lần sau phải đi báo cho anh biết ngay nhé!

Húc nói:

- Em bảo chúng nó đi gọi anh từ lâu kia đấy.

Một đứa hỏi:

- Nó không phải là Việt gian chứ anh?

- Không.

Bọn trẻ thấy công việc của mình đến đây là xong, liền kéo nhau tản đi. Một đứa lại gần Húc, ghé sát vào tai:

- Xin lỗi cậu nhé! Tớ là thằng Giao Phù Ninh.

[TuongLinh]

Còn lại Húc và anh Bát, hai anh em ngồi xuống thềm đá. Húc nói với anh Bát mục đích của mình xuống đây. Anh Bát ngồi lặng đi suy nghĩ một lúc, rồi nói với giọng hơi buồn:

- Em cứ về đi đã, rồi các anh sẽ tìm đến gặp các em sau. Cũng không lâu nữa đâu.

- Thế anh có đồng ý cho em vào du kích không? Em rất khoẻ và cũng có gan cóc tía đấy anh ạ.


- Rồi em sẽ được vào.

- Thế thì em ở luôn dưới này thôi, vì trên làng làm gì có du kích!

- Ở đâu rồi cũng có, nhưng em không được nóng vội và phải biết giữ mồm giữ miệng.

- Điều đó thì em biết. Lúc nãy chúng nó trói em, còn doạ vứt em xuống ao, thế mà em có chịu nói đâu.
Anh Bát cười:

- Cậu không nói thì chúng nó ném xuống ao thật đấy. Xuống đây thì lại phải nói thật chứ. Ta đánh lừa giặc chứ sao lại đánh lừa mình. Đừng trách chúng nó, đấy là chúng cảnh giác đấy.

- Em biết. Thế bao giờ thì anh về làng? Các anh đi hết cả…

- Rồi anh sẽ về.

Anh Bát đưa Húc ra đầu làng rồi anh em chia tay. Anh dặn Húc:

- Em không phải xuống đây nữa. Cứ bình tĩnh chờ đợi, về nhà cũng đừng kể chuyện hôm nay xuống đây nhé. Rồi sẽ có việc giao cho em làm.

Ngày tháng trôi qua, Húc đã liên lạc được với du kích và bắt đầu hoạt động. Bây giờ Húc đã chín chắn hơn. Húc đã thấy chán cái trò đứng nghênh ngang trên mình trâu, cắm lá đầy người mà hò hét. Húc thấy đó quả là trò trẻ con. Sự thay đổi của Húc làm cho bọn trẻ ngạc nhiên. Húc cũng cảm thấy mình đã lớn hơn trước nhiều, mặc dù thời gian chưa bao lâu.

[TuongLinh]

7

Phiên chợ chiều ở cạnh đình đã lác đác có người đến họp. Mấy bà hàng bánh đa ngồi thụp giữa hai thúng bánh quây cót đang quạt than trong một cái vung đất để ngửa, than nổ lép bép. Mấy cô hàng xén bày những khay gương xuống nền lều, và treo lên mái lều thấp tịt những túm khăn, những túm dải rút xanh đỏ đủ màu. Hoan đeo cái giỏ bên hông, đầu đội nón rách, ngồi dựa vào cột lều ở phía cuối chợ, thỉnh thoảng liếc mắt nhìn chung quanh như chờ đợi người nào đó. Ngồi một lúc, buồn tay, Hoan cầm cái que gạch vào chân cột lều rêu mốc thành những chữ: “Thà chết không làm nô lệ”, “Giết giặc trừ gian”. Cảm thấy thích thú những dòng chữ đó, Hoan nảy ra một ý nghĩ: “Sao mình lại không viết những dòng chữ này lên bờ tường đình kia, lại để cho giặc nguệch ngoạc viết lên đó những dòng chữ hết sức láo xược và vẽ những hình vẽ thô tục bẩn thỉu?”. Hoan đang miên man suy nghĩ về những dự định đó thì Húc đến. Trước kia Hoan vẫn thường cay cú với Húc vì những nỗi nhục thua trận ở ngoài đồng. Đã lâu rồi, hôm nay Hoan mới gặp lại Húc. Nó vẫn đen thui và béo khoẻ. Húc vào lều, trông thấy Hoan liền hỏi một cách xách mé, giọng bề trên:

- Chú mày đi bắt cua đấy à, dạo này trâu để đâu?

Hoan vẫn nể sợ Húc, dịu giọng trả lời:

- Nhà tớ chỉ còn một góc trâu, bốn nhà chung nhau, bốn ngày tớ mới phải đi chăn một ngày.

Húc không bắt chuyện với Hoan nữa, mà nhìn quanh có vẻ nóng ruột chờ đợi, còn Hoan thì liếc mắt nhìn nó, nghi ngại. Húc níu hai tay vào xà ngang đu bổng người lên làm cho cái lều kêu răng rắc, chực đổ ụp xuống. Rồi Húc bảo Hoan:

- Mày bắt cua thì đi đi, chứ còn ngồi đây cho mốc giỏ ra à?

Hoan đáp:

- Tớ còn đợi mấy đứa cùng đi.

- Cứ đi dần đi có phải hơn không? Bắt cua mà cũng phải có bạn kia đấy! Tao ở đây, có đứa nào đến tao bảo cho, mày không phải ngồi đợi mất công. – Húc liến láu: - Này, tao chịu làm tay sai cho mày, còn điệu bộ gì nữa mà không phới đi cho rồi hả ông tướng con luôn luôn chịu đầu hàng? – Húc cười vang.
Hoan nghĩ thầm: “Quái, sao cái thằng này cứ giục mình đi, hay nó biết việc chị Gái hẹn gặp mình ở đây mà định phá?”. Hoan nói:

- Cậu đi đâu thì đi, mình ngồi đây có mất gì của cậu đâu?

Húc sấn sổ giơ nắm đấm trước mặt Hoan:

- Mày lại bướng với tao hả Hoan? Liệu mày có chịu nổi quả đấm nghìn cân này không?

Vừa lúc đó có thêm hai đứa đi đến: Thiết ở xóm Hạ và Lượt ở xóm Thượng. Lượt gạt quả đấm của Húc đi và nói:

- Bỏ cái lối bắt nạt người khác ấy đi. Có giỏi thì mày giơ quả đấm trước mặt thằng lính kia kìa.

- Tao sợ gì đứa nào!

Hoan không muốn gây sự, lại thấy chúng nó đến đông liền lẳng lặng đứng dậy đi ra khỏi lều. Thôi, không thể gặp chị ấy ở đây được rồi, chẳng biết mấy thằng quỷ này ở đâu lại dẫn xác đến. Hoan định đi về phía đầu chợ, nhưng vừa bước được mấy bước thì nghe thấy tiếng cười quen thuộc phía sau. Hoan quay lại đã thấy chị Gái ở trong lều, ba đứa đang xúm quanh thúng ổi của chị. Hoan còn đang ngập ngừng thì chị Gái đã tươi cười vẫy gọi Hoan vào. Chị kéo tay Hoan vào trong lều:

- Ăn ổi đi! – Rồi chị nói to: - Các cậu bới vừa vừa chứ, giập hết thúng ổi của người ta rồi. Mua gì mà chọn khiếp thế!

[TuongLinh]

Chị ngồi xuống nói nhỏ:

- Có lẽ các cậu chưa biết nhau – Chị mỉm cười ý nhị: - Cánh ta cả đấy mà! Vừa rồi Húc định gây sự với Hoan phải không? Bỏ cái lối bắt nạt anh em nhà đi nhé!

Vừa nói, chị vừa cốc nhẹ vào đầu Húc. Húc cười khì khì nhìn Hoan. Chị Gái nói tiếp, giọng nhỏ hơn:

- Tối nay cả bốn cậu xuống lăng Lòng Chảo. Các anh ở Phù Ninh sẽ về gặp. Biết thế thôi, đừng hỏi vội. Hết sức giữ bí mật; lúc đi, mỗi cậu phải đi một đường và tìm cách tránh bọn lính gác. Nhớ chưa nào? Chị phải dặn chung thế này để lúc các cậu đi đã biết nhau, khỏi xảy ra lôi thôi như vừa rồi. Có thế thôi. – Rồi chị nói to: - Trả tiền đi, để người ta còn bán cho người khác chứ! Bán cho các cậu đến lỗ vốn mất thôi.

Chị sắp gánh và giúi cho mỗi đứa hai quả ổi chín ửng. Chị quảy gánh đi ra, vạt áo sau lưng chị ướt đẫm mồ hôi. Húc vừa ăn ổi vừa nói với Hoan:

- Tại cậu chẳng nói cho tớ biết. Nhưng mà cũng hay đấy nhỉ, chính tớ cũng chẳng nói cho cậu biết, té ra lại cùng cánh ta cả. Thế thì thú quá rồi còn gì! Cậu quên cái chuyện vừa rồi đi nhé! – Húc ôm ngang lưng Hoan, nhấc bổng lên: - Mày nhẹ lắm, Hoan ạ.

*

*   *

Lăng Lòng Chảo ở trên một cái cồn đất rộng và tròn giữa cánh đồng, về phía đông làng Đình Bảng và gần giáp với khu du kích. Ở giữa cồn, đất trũng xuống như lòng chảo, vì vậy mới mang tên ấy. Các cụ bảo rằng lăng Lòng Chảo là một cái lăng chính trong tám cái lăng của Lý bát đế (mộ của tám ông vua nhà Lý). Nhà Lý xuất xứ ở Đình Bảng từ thời ông vua đầu tiên là Lý Công Uẩn, nên các vua chúa sau chết đi đều mang về đây chôn. Tương truyền lăng Lòng Chảo là mộ của Lý Công Uẩn, tức Lý Thái Tổ. Mộ của tám ông vua ấy còn lại vết tích bây giờ là những cồn đất mang hình thù khác nhau. Tuỳ theo hình thù đó mà đặt tên. Nhưng bây giờ còn lại rõ nhất chỉ có hai lăng: lăng Lòng Chảo và lăng Con Voi, cách nhau hơn trăm mét. Còn nhiều câu chuyện ly kỳ về những cái lăng đó. Người ta nói bên dưới cái cồn đất lòng chảo này là một cung điện nguy nga, trên thế gian này chưa dễ đâu có. Đấy là một cung điện có những cây cột chạm rồng, những viên ngọc đủ màu sắc, những gian nhà sâu thăm thẳm, những chiếc đèn lồng sáng lung linh, nghĩa là tất cả những gì chói lọi vàng son mà người ta có thể tưởng tượng ra được. Cái đình trên mặt đất của làng nếu đã là một công trình hết sức đẹp đẽ, thể hiện trí óc tuyệt vời và bàn tay khéo léo của ông cha ta từ bao đời trước, thì cái cung điện dưới kia nhất định phải đẹp hơn, vì người ta không được nhìn tận mắt, sờ tận tay, tha hồ mà hình dung ra muôn màu muôn vẻ khác nhau. Có người còn nói rằng chính mắt đã trông thấy một cuộc rước rất linh đình, có vô số đèn lồng bằng lụa, từ lăng Con Voi về lăng Lòng Chảo giữa đêm ba mươi tết một năm xa xưa nào đó. Nghe rõ cả tiếng trống đồng, tiếng sáo véo von và thoang thoảng một mùi sen ngào ngạt. Đã có khối đứa chăn trâu, đêm rủ nhau đến đấy ngủ, mong được trông thấy cuộc rước đèn, nhưng chưa bao giờ mãn nguyện cả. Lăng ở gần khu du kích. Ta thường lấy chỗ đó làm nơi hội họp bí mật, liên lạc giữa khu du kích với vùng bị chiếm. Nơi này vừa vắng vẻ kín đáo, lại vừa trống trải, có thể quan sát được chung quanh dễ dàng.

Hoan đến nơi hẹn sớm nhất. Hoan nằm ở mép cồn đất trông về làng. Những xóm nhà dân ở tối đen, còn mấy xóm kia ánh đèn điện sáng xanh lấp loáng sau những lùm cây lá. Hoan ao ước bao giờ đánh đuổi hết giặc, làng mình cũng thắp điện như thế. Chao ôi, lúc ấy Hoan có thể suốt đêm không ngủ, chạy nhảy quanh đường làng, lấy giấy bóng xanh đỏ bọc lên những ngọn đèn kia thành nhiều màu sắc. Lúc ấy có thể đọc sách, đánh bài, đánh đáo ở sân đình dưới những ngọn đèn sáng ngời. Nhưng phải dẹp những ước mơ ấy lại đã. Hoan chăm chú nhìn. Hoan đã quen với bóng tối, đã phân biệt được những bờ ruộng, những tảng đất cày vỡ xám trắng và cuối cùng là những cột rào dây thép gai. Những mắt gai cứa vào cả vài ngôi sao xanh lẻ loi trên nền trời đen thẳm xa xăm. Hoan chợt nhìn thấy một bóng người đang đi lom khom theo bờ ruộng, hướng về phía mình. Hoan đoán là Húc, vì cái dáng đi tuy lom khom mà vẫn còn cao ngổng thế kia. Chết chưa, nó đi lộ quá! Nếu có một tên lính nào cũng nằm như thế này thì hắn sẽ trông thấy. Hoan lo lắng, bàn tay giơ lên ra hiệu như muốn ấn thấp cái bóng kia xuống, nhưng vô ích. Làm sao cho người kia nhìn thấy Hoan được? Hoan nhìn về phía hướng khác để xem có trông thấy bóng ai nữa không. Nghĩ đến Lượt, Hoan vẫn mến phục người đội trưởng cũ của mình. Hôm nay nó dự họp ở đây là lẽ dĩ nhiên. Hoan còn thích thú nữa, vì lại được hoạt động cùng với Lượt. Còn thằng Húc ngổ ngáo thì sao? Ừ, cũng cần những đứa có sức khoẻ như nó, nó có thể quật nhau với Tây, chứ dễ nó sợ à. Riêng Thiết thì Hoan thấy không có gì đặc biệt. Nó hiền lành, đứa nào bắt nạt cũng chịu. Nó chỉ được cái có hai bàn tay khéo léo vô cùng. Con nhà thợ mộc có khác! Nhưng đánh giặc, liệu có cần đến cái khéo tay của nó không? Chẳng lẽ để nó đẽo súng gỗ hay sao? Nhưng chị Gái đã chọn nó, chắc chị đã biết nó làm được việc. Có phải đâu chị ấy cứ gọi bừa đi. Có bao nhiêu đứa, mà chị ấy chỉ gọi bốn thằng. Nhưng Hoan lại nghĩ, giá chị ấy chỉ gọi mình và Lượt thì vẫn hay hơn. Hai đứa sẽ chia nhau về nói lại với chúng nó, như thế thì thằng Húc sẽ không còn lên mặt đàn anh với mình được nữa.

[TuongLinh]

Khi Húc từ dưới ruộng nhảy phóc lên cồn đất ngay trước mặt Hoan, Hoan liền giơ tay túm lấy chân nó, làm nó hoảng, suýt kêu lên. Hoan hối hận vì trò chơi dại của mình. Lượt và Thiết cũng từ phía sau vòng đến. Tiếp đó là anh Bát và một người nữa. Từ hôm gặp anh Bát ở cái vườn gần tháp canh đến nay Hoan mới lại gặp anh. Hoan vội hỏi anh như chuyện mới xảy ra hôm qua chứ không phải đã cách đây mấy tháng.

- Có phải hôm ấy chúng nó bắn anh không?

Anh Bát nắm chặt tay Hoan:

- Không, chúng nó bắn vu vơ thôi. Lâu nay anh không về làng được, rất nhớ các cậu. – Anh quay lại chỉ vào người cùng đến: - Các cậu có nhận ra ai đây không?

Lượt reo lên khe khẽ:

- Bác Nhã!

Bác Nhã đưa hai tay nắm chặt cả bốn bàn tay nhỏ, rung rung:

- Bác đây, chào các cháu! – Giọng bác trìu mến lạ thường.

Anh Bát nói:

- Hôm nay bác Nhã sẽ nói chuyện với các cậu, chỉ vẽ mọi công việc phải làm, các cậu phải chú ý.

Bác Nhã cười:

- Anh Bát hay nói cho thêm phần long trọng đấy, cánh mình quen nhau quá đi rồi còn gì! Hoan có nhớ cái hôm chăn vịt ngồi khóc giữa đồng không?

- Có ạ!

Bác Nhã nói tiếp.

- Tuổi các cháu là tuổi ăn học, nhưng bọn giặc không để cho chúng ta yên ổn. Giặc đến nhà thì ta phải đánh, chẳng còn cách nào khác. Làng ta xưa nay cũng cố gắng để không thua kém ai. Trước Cách mạng đã có phong trào, có người đi hoạt động. Người đi xa cũng có, người ở làng cũng có. Mọi người đều không chịu để cho giặc giày xéo đất nước, làng xóm. Các cháu sẽ nối bước cha anh, các cháu không từ chối chứ?
Bác Nhã ngừng lời. Không ai nói, nhưng chắc chắn đều cùng một câu trả lời giống nhau, một câu trả lời không thể khác:

- “Chúng cháu không từ chối, không thể từ chối”.

Bác Nhã nói tiếp, giọng trầm xuống:

- Chúng nó đã gỡ ván ở đình làng làm bàn giặt. Cái đình nổi tiếng, di tích của ông cha để lại, chúng phá đi thì rất đau lòng. Đêm hôm qua chúng vây ráp xóm Thượng, bắn chết hai đồng chí của chúng ta. Một là người chị của Lượt. Chúng ta chịu ngồi im ư? Phải trả thù…

Không khí lặng đi một lát. Mấy bóng người hầu như không lay động. Sương đêm mông lung, bãi cỏ hơi loáng ướt.

[TuongLinh]

Hoan quay lại nhìn Lượt chỉ thấy hai đốm sáng loé lên ở mắt bạn. Hoan chợt nhớ buổi chiều lúc gặp chị Gái, Hoan thấy mắt Lượt đỏ hoe.

Húc hỏi bác Nhã:

- Bao giờ chúng ta sẽ bắn lại chúng nó?

- Không lâu nữa đâu. Chúng ta phải tống cổ chúng đi khỏi làng, khỏi đất nước. Việc ấy phải lâu dài. Cánh mình phải hoạt động ra trò mới được.

Húc hăm hở:

- Bác cứ giao việc, nhất định chúng cháu sẽ làm được!

Bác Nhã gật đầu:

- Bác vốn tin là các cháu sẽ làm tốt. Hoàn cảnh hiện nay, người lớn hoạt động ở làng rất khó, bọn chúng lùng ráo riết. Nhiệm vụ của các cháu nặng nề đấy. Có những việc đòi hỏi các cháu khôn hơn trước tuổi của mình. Gan dạ đã đành, nhưng còn phải có nhiều mưu mẹo nữa. Chúng ta có một mối thù với địch, mỗi ngày mối thù ấy càng chồng chất. Năm kia địch bắn bố Hoan, nay lại đến chị của Lượt và nhiều bà con làng xóm nữa. Mối thù đó chúng ta phải trả đấy các cháu ạ. Nhất định là phải trả! Các cháu đồng ý chứ?

Bàn tay Hoan vô tình bắt gặp bàn tay Lượt, hai bàn tay nắm chặt lấy nhau. Cả hai cùng nói khẽ, nhưng rắn chắc:

- Vâng!

Trong cuộc đời của chúng ta có biết bao nhiêu chuyện xảy ra: chuyện bình thường, chuyện sâu sắc, vui buồn. Qua năm tháng, có những chuyện chúng ta sẽ quên đi, nhưng có những chuyện như đêm nay thì suốt đời cũng không thể nào quên được vì nó đã đánh dấu một bước ngoặt trong cuộc đời, vì nó gắn bó chúng ta vào vận mệnh chung của đất nước, với một lý tưởng chiến đấu sáng ngời.

Đấy là tâm trạng của Lượt, của Hoan, Húc, Thiết, khi bác Nhã nói rằng bác thay mặt chi bộ Đảng tổ chức Đội du kích thiếu niên.

Ngoài tâm trạng chung mà họ mới cảm thấy chứ chưa diễn tả ra được ấy, mỗi người còn có suy nghĩ riêng.
Lượt thì nhớ ngay đến lá cờ Đội và bản danh sách. Lượt đọc lướt trong óc tên từng đội viên, xem ai là có thể tin cậy được. Địa điểm họp sẽ đặt ở đâu? Mật hiệu, ám hiệu ra sao? Lại còn kho đạn và những khẩu súng. Nhớ mặt những thằng giặc đã bắn ba anh ở bãi Mã Lách! Những thằng nào đêm qua bắn chị mình? Sẽ nói những câu gì để an ủi mẹ? Mẹ ơi, con lại được hoạt động, con sẽ trả thù cho chị con…

Lòng Hoan có nhiều điều kích thích kỳ lạ, phải một lúc Hoan mới thấy bình tĩnh lại. Hoan nghĩ lộn xộn đến những mưu mẹo đánh địch, đến một lời thề, đến những khẩu hiệu viết trên tường, và nhớ tới Luỹ, Thuộc và nhất là Phát. Bây giờ Hoan lại tiếc là chúng nó không được dự buổi họp này.

Cái ý nghĩ đầu tiên của Húc là coi thường hết thảy những thằng giặc trong làng. Từ thằng quan ba, quan hai mũi lõ đến thằng lính nguỵ quèn chuyên ăn cắp vặt ở chợ. Sẽ thêu một lá cờ, cầm một toán quân (toán quân nhỏ thôi), dàn thành trận thế, đánh vào khu nhà chỉ huy của địch ở xóm Bà La. Dù phải phá nát cái khu nhà ngói ấy đi cũng được. Tại sao có nhà to như thế lại để cho địch ở. Bọn con nhà giàu vẫn cắp sách đến trường đi học, Húc chúa ghét chúng nó.

[TuongLinh]

Còn Thiết thì thấy lòng mình bình thản nhẹ nhàng. Phải như vậy, phải có người chỉ dẫn cho mà hoạt động chứ không thể làm liều được. Cái ý nghĩ từ nãy đến giờ choán lấy tâm trí Thiết nhiều nhất là cái nguy cơ bọn giặc định phá mất cái đình làng. Ôi, cái đình có những đường chạm trổ khéo léo, những cột lim nhẵn bóng hai người ôm, những đường chắp liền khít, những mái đao cong vút mà bố Thiết thường hết lời ca ngợi!

Làm sao chặn ngay bàn tay chúng nó lại…

Trong giây phút thiêng liêng ấy, bác Nhã trịnh trọng nói:

- Các cháu tuy còn nhỏ tuổi nhưng từ hôm nay đã đứng vào hàng ngũ, có tổ chức, đều là những đồng chí cùng sát cánh hoạt động với các bác, các anh, các chị. Chúng ta ở đây không có cờ, ảnh, không có lễ tuyên thệ, nhưng chúng ta đều đồng lòng trung thành với cách mạng, và nhất nhất mọi việc làm phải có tổ chức, kỷ luật…

Sau đó là họp bàn đến việc tổ chức. Số đội viên tuy đã có đông hơn, nhưng hôm nay chỉ có bốn người đến họp, vì buổi đầu chưa thể làm rộng rãi. Bốn đội viên họp ở đây đã được lựa chọn, lại ở bốn xóm khác nhau, tiện cho việc hoạt động sau này. Đội được thành lập lấy tên là Đội du kích thiếu niên. Lượt được bầu làm đội trưởng kiêm tổ trưởng một tổ. Hoan, Húc, Thiết đều làm tổ trưởng, sẽ tổ chức và chỉ huy những đội viên ở xóm mình. Đội viên tổ nào chỉ biết người trong tổ ấy, có việc gì thì báo với tổ trưởng, tổ trưởng báo lên đội trưởng. Liên lạc với nhau bằng những hòm thư bí mật và những ám hiệu. Việc hoạt động như thế nào đều do đội trưởng phổ biến. Tất cả đều thấy còn nhiều điều muốn hỏi. Bác Nhã nói:

- Bác biết các cháu còn muốn hỏi nhiều. Hôm nay buổi đầu chưa thể nói hết được, vả lại bác cũng có biết hết được những gì sẽ xảy ra đâu. Ta làm dần rồi mới có kinh nghiệm. Bác sẽ liên lạc với các cháu, nhưng có lúc liên lạc chậm hoặc mất liên lạc thì các cháu phải bàn bạc với nhau mà làm. Điều mà bác muốn dặn dò là nhất nhất mọi việc làm phải có tổ chức, kỷ luật. Các cháu nhớ lấy.

Anh Bát nói thêm:

- Các cậu nên chọn mỗi người một cái tên riêng để lúc liên lạc khỏi lộ. Các cậu tự chọn đi.

Qua một lúc im lặng, bác Nhã nói:

- Bác thử đề nghị xem có được không nhé? Bác chọn bốn tên: Trung, Thành, Dũng, Cảm. Lượt tên thứ nhất, Hoan thứ hai, Húc thứ ba, Thiết thứ tư, được không?

Cả bốn cùng nói một lúc:

- Được ạ!

Cuộc họp như vậy là xong. Bác Nhã đứng dậy. Bác dang tay ôm cả bốn đứa và nói, giọng thiết tha trìu mến:

- Trung, Thành, Dũng, Cảm! Mong các cháu sẽ trung thành với cách mạng, dũng cảm trước quân thù.

Anh Bát huýt sáo miệng. Một người hiện ra, vai đeo súng.

- Thôi chào nhé, các cậu đi về cho cẩn thận.

Hoan ghé vào tai Lượt:

- Ai nữa đấy?

- Một anh du kích gác cho chúng ta họp.

Bốn đội viên toả ra bốn ngả. Bầu trời khuya yên tĩnh bỗng hiện ra mấy chòm sao lấp lánh. Gió xào xạc chạy trên cánh đồng đầy vẻ im lìm và bí mật.

[TuongLinh]

8

Trời tối như bưng. Đường cái chính xứ số một nằm lặng lẽ, đen trùi trũi. Ánh đèn trong bốt chùa Dận le lói, nổi bềnh bồng trong đêm đen. Gió lùa vào những ống sứ buộc dây điện kêu lên ú ù u. Nhóm của Phát đã bò đến chân đường cái. Phát bò trước, Luỹ và Thuộc bò sau. Từ luỹ tre rìa làng ra đường cái phải qua một quãng ruộng trống ngập nước. Gay go nhất là lúc vượt qua quãng ruộng này. Nhưng mọi việc đều yên ổn. Bây giờ cả nhóm đã nằm sát vệ đường như ba mô đất nhỏ lẫn vào bờ cỏ hoang lâu ngày không có người cắt, tốt trùm lên. Đàn muỗi đói bâu vào đốt nhoi nhói khắp bắp chân bắp tay để trần của Phát. Phát mặc kệ, vẫn nhấm nhấm miếng gừng trong miệng, ngẩng đầu lên quan sát. Thuộc nằm cách Phát chừng năm thước, vốc bùn bôi lên chân tay cho muỗi khỏi đốt và khỏi bị lộ. Mùi bùn lâu ngày thối khẳn, Thuộc chỉ muốn hắt hơi, vội lấy tay bịt mũi lại, làm cho cái hắt hơi chạy ngược vào trong ngực đau ran lên.

Mặc dù bố mắng, Thuộc vẫn bỏ học. Rồi Thuộc được Phát báo cho biết việc thành lập lại Đội để hoạt động bí mật. Thuộc sung sướng nói:

- Tớ sẽ làm cái mắt, cái tai cho cậu. Tớ bị bỏ rơi thì tớ buồn đến chết mất. – Chợt nghĩ ra một điều, Thuộc nói thêm: - Nhưng mà cậu đừng nói với thầy u tớ nhé. Sau này tớ sẽ nói, hoặc không nói vẫn hơn. Vì nhà tớ có mỗi mình tớ là con trai, tụi chúng nó cứ rủa tớ là nếu tớ chết thì nhà tớ cóc có ai ôm chân giường thờ. Chúng nó nói láo toét! Thầy u tớ cũng lo cho tớ lắm đấy. Nhưng tớ vẫn thích hoạt động. Tớ nói thật với cậu thế là hết cả tấm lòng tớ đấy.

Phát mỉm cười vì câu nói ngồ ngộ của Thuộc, và Phát càng tin Thuộc hơn. Cách đây một tuần, hôm ấy Thuộc đi đến khu nhà bọn chỉ huy Pháp ở. Trông dáng Thuộc loắt choắt, mắt lại kèm nhèm, bọn lính quen chẳng nghi ngờ gì. Đi vào khu vườn, tiện tay, Thuộc lấy con dao nhíp cắt phựt ngay sợi dây điện từ trong nhà bọn chỉ huy bắt ra cây xoan rồi bỏ đi. Thuộc chỉ nghịch ngợm chơi, cũng chẳng biết kết quả ra sao. Nhưng đi được một đoạn thì Thuộc nghe tiếng a-lô như gào, rồi tiếng quát tháo om sòm của tên sĩ quan Pháp. Thuộc quay lại để ý nhìn thấy tên lính đang trèo lên cây xoan nối lại cái dây mà Thuộc vừa cắt đứt. À thế ra là cái dây “a-lô”! Thuộc thích thú nghĩ thầm: “Được rồi, sẽ cho chúng mày gào cho hết hơi cha chúng mày đi!”. Thuộc háo hức kể lại với Phát, tưởng Phát cũng thích thú, nhưng Thuộc cụt hứng. Phát nghiêm khắc:

- Ai cho phép cậu làm việc ấy?

Thuộc lo ngại:


- Tớ nghịch chơi vậy thôi…

Phát nói:

- Cậu đừng nghịch vớ vẩn như thế nữa. Hôm nọ đã nói là cậu làm gì phải hỏi ý kiến của tổ chức. Cậu nghịch vớ vẩn mà lộ ra thì sao?

Thuộc nhận lỗi, nhưng một lát sau Thuộc nói:

- Này Phát ạ, tớ xin chừa. Nhưng nếu cậu được nghe thằng quan Tây nó gào vào máy thì cậu không nhịn được cười đâu. Nó rống lên như bò ấy.

Trò đùa nghịch của Thuộc đã dẫn đến công việc hôm nay.

Luỹ bò sau đang nhích dần lên gần Thuộc. Ngửi thấy mùi rễ bèo thối ở ruộng hoang xông lên Luỹ thốt ra:

- Ruộng này mà cấy lúa thì chẳng cần bón phân.

Thuộc quay lại gắt:

- Mày hót cái gì đấy?

[TuongLinh]

Luỹ im lặng. Phát quan sát xong, khẽ huýt sáo như tiếng chim. Thuộc và Luỹ bò ra hai ngả. Thuộc giắt lại cái liềm ở thắt lưng cho chắc rồi khom người dậy, nhướn mắt nhìn lên mặt đường. Thuộc nhặt một hòn sỏi ném sang bên kia đường. Hòn sỏi rơi tõm xuống nước. Thuộc giật cả mình: trong đêm tối cái tiếng tõm đó vang lên. Rồi tất cả lại im lặng. Chỉ có tiếng muỗi vo vo bên tai. Con đường tưởng như đang trườn, trườn mãi, lẫn vào những đám mây đen xám trên nền trời.

Đã đến lúc rồi. Thuộc nhẹ nhàng chạy lại chân cột điện. Lúc đặt tay vào cái cột xi măng lạnh ngắt, Thuộc thấy tay mình hơi run. Sao lại run? Thuộc tự hỏi như vậy rồi nắm hai bàn tay lại, hít một hơi thật dài, xong thở ra từ từ. Thuộc làm ba lần như vậy. Tốt thật, bây giờ thì vững vàng rồi. Nào lên! Thuộc đặt chân vào lỗ hổng ở cột xi măng rồi nhẹ nhàng đu mình lên. Thuộc thoăn thoắt leo lên đầu cột. Thuộc có cảm giác như mình đang leo thang lên cổng nhà trời. Gió vẫn gào vào ống sứ ú ù u. Chợt một luồng ánh sáng chiếu thẳng vào Thuộc và có tiếng máy nổ ầm ì. Thuộc nép người vào cột, về phía khuất cái luồng ánh sáng kia. Xa xa, đôi pha đèn như hai con mắt của một con hổ đang hằm hằm nhằm phía Thuộc lao tới. Bỗng chốc Thuộc như bị cái luồng ánh sáng kia nuốt đi. Thuộc có cảm giác lạ lùng, tưởng như mình không còn là thằng Thuộc ngồi trên đầu cột điện nữa, mà đang tan ra như bụi, hoà vào trong cái luồng ánh sáng chói hung dữ kia. Cái ô tô từ Hà Nội phóng lên như gió, khi nó vụt qua thì bỗng trời tối sầm lại. Mắt Thuộc hoa lên. Không để lỡ dịp, Thuộc rút liềm ra móc vào sợi dây điện. Phựt! Phựt! Một dây, hai dây đứt này! Hết chuông kêu leng keng, hết a-lổ, a-lô này! Trong chốc lát, mười đường dây đứt ngọt rơi xuống mặt đường để lại một quãng trống đen ngòm, như một dòng sông, từ cột này đến cột kia. Ở cột bên kia, Luỹ cũng làm như vậy. Lúc có ánh sáng đèn pha thì Luỹ chăm chú nhìn sang phía Thuộc. Luỹ vừa lòng vì thấy Thuộc núp rất khéo. Khi Luỹ và Thuộc xuống đến mặt đường đã thấy Phát đứng đấy. Phát nói khẽ:

- Gọn lắm, cuộn nhanh lên!

Luỹ và Thuộc cuộn dây. Phát lại nằm xuống bên đường quan sát, áp tai xuống mặt đường để lắng nghe tiếng động từ xa. Cái ôtô ban nãy thật bất ngờ, vì ôtô chúng nó ít khi chạy đêm, sợ bị ta phục kích. Xong rồi, ba cái bóng nhỏ quàng ba cuộn dây vào vai, lủi nhanh về làng. Vào đến luỹ tre, Thuộc quay lại nhìn khoảng cột trống. Bây giờ khoảng ấy không giống như khúc sông nữa, mà lại giống một cái cổng lớn, hai cột dựng hai bên.

Dìm dây xuống ao xong, nhóm Phát chia tay nhau. Nhà Thuộc ở giáp chỗ bọn địch đóng. Một thằng lính gác đêm tinh mắt có thể nhìn thấy người đi vào cổng nhà Thuộc. Thuộc đã tính đến điều ấy. Đến đầu bờ rào, Thuộc moi trong bụi ra một cái rổ sảo to mà Thuộc đã giấu ở đấy từ trước. Thuộc ngồi thu mình, cái rổ che bên ngoài, và cứ thế từ từ lăn dần về ngõ nhà mình. Thuộc về nhà đã khuya, ra vại nước định rửa ráy nhưng sợ động, liền cởi phăng áo nhúng vào nước rồi lau bùn ở mặt mũi tay chân qua loa. Nằm xuống giường, Thuộc thấy khoan khoái. Những phút căng thẳng đã qua, Thuộc mệt mỏi rồi ngủ lịm đi.

[TuongLinh]

9

Bọn địch nhìn khu du kích bằng con mắt tức tối và lo sợ bao nhiêu, thì dân làng lại nhìn với cặp mắt trìu mến và hy vọng bấy nhiêu. Mỗi buổi sáng dân làng đi đâu, làm gì, vẫn thường nhìn về khu du kích. Đứng từ Đình Bảng nhìn xuống, qua làn sương mờ buổi sáng tưởng như cả cái khu xanh xanh ấy còn ẩn ở một nơi xa xôi đâu tận mãi phía chân trời, rồi bỗng chốc từ phía đó mặt trời dựng lên vàng rực, khu du kích như gần lại, nhìn rõ cả ngọn tre lay động như đang chào vẫy, vừa thân thiết lại vừa bí mật. Từ sau ngày Đội được thành lập, Lượt rất vui thích khi được xuống khu du kích để báo cáo công việc. Ở đấy được nghe tin thắng trận khắp nơi, được cười được nói thoải mái, và được biết những chuyện thích thú ở vùng tự do và ở chiến khu Việt Bắc. Trong trí tưởng tượng của Lượt, chiến khu là một nơi thiêng liêng lắm. Bác Hồ ở nơi ấy, Chính phủ ở nơi ấy, bộ đội ở nơi ấy. Nơi ấy có núi cao, rừng rậm, có khe, có suối. Mỗi buổi chiều trời trong, đứng giữa cánh đồng trống, Lượt lại nhìn về những dãy núi xanh mờ tít chân trời mà ước ao có ngày được đặt chân tới đó.

Sáng nay Lượt đội nón, đeo giỏ đi về phía mặt trời mọc. Đêm hôm qua Lượt được chị Gái báo tin bác Nhã cần gặp Lượt. Lượt thao thức mãi vì cái tin đó. Cũng lâu lâu rồi, Lượt chưa được xuống khu du kích. Lượt ôn lại tất cả những công việc Đội đã làm để có thể kể lại với bác Nhã được tỉ mỉ. Lần trước Lượt nhận thấy bác chưa vừa lòng lắm vì Lượt chưa nói được cặn kẽ những hoạt động của Đội.

Trước khi đi ra đồng, Lượt đã vòng ra đầu xóm, nơi có một căn nhà ngói đổ vì đạn đại bác của địch hồi chúng tấn công làng lần thứ nhất. Lượt nhìn quanh, thấy không có ai bèn lật một hòn gạch ở góc bức tường đổ. Trong cái hốc tường đó đã có một mảnh giấy cuộn tròn. Lượt đút mảnh giấy đó vào trong miếng lá chuối cuốn hình loa kèn và giắt vào cạp quần. Lượt đi khắp các hòm thư bí mật lấy thư xong rồi đi ra đồng. Lượt ngồi thụp xuống một bờ mương rồi giở những mảnh giấy ra đọc.

Tổ bốn: Chuyến hàng này cất được năm mươi cái kẹo (đấy là 50 viên đạn).

Tổ hai: Cắt được mười bốn luống dây khoai (tức mười bốn đường dây điện thoại).

Lượt nghĩ thầm: Tổ thằng Hoan khá lắm!

Tổ ba: Đẵn được hai cây mía.

Mắt Lượt sáng lên. Chà, bọn thằng Húc giỏi quá, đêm hôm qua chúng kiếm được những hai khẩu súng. Hai khẩu súng! Thế là cái kho súng của mình có năm khẩu, phải báo cho các anh ấy về lấy ngay đi mới được.
Lượt nhớ tất cả, rồi nhai nát những mảnh giấy và ấn thật sâu xuống bùn. Men theo bờ mương, Lượt đi xuống khu du kích. Đến nơi hẹn, Lượt gặp ngay bác Nhã. Mới qua vài tháng mà Lượt thấy bác già đi nhiều. Bác mặc bộ quần áo nâu bạc đã vá nhiều mụn. Chỉ có nụ cười của bác là không khác, mà trông càng tươi tắn hơn.

Bác ngồi nghe Lượt báo cáo, thỉnh thoảng lại xen vào một câu thú vị. Những việc làm của Đội, Lượt tưởng như rất nhỏ bé tầm thường, nhưng bác lại tỏ ra rất thích thú và bảo Lượt dừng lại để bác hỏi tỉ mỉ hơn. Bác gật đầu:

- Tuyệt lắm, lừa thằng địch những vố như thế mới khoái, các cậu thật là những Khổng Minh con! Khổng Minh ấy mà, là quân sư của Lưu Bị, ông ta cũng nhiều mưu mẹo lắm, hôm nào rỗi, cánh mình sẽ kể Tam Quốc mà nghe với nhau.