Đội thiếu niên du kích Đình Bảng

[TuongLinh]

Như là trong một buổi chiếu bóng, người hiện ra rồi lại khuất đi. Không phải đây là việc xảy ra ở một cõi âm ti địa ngục. Bọn giặc như lũ quỷ sứ đầu trâu mặt ngựa đang rình chộp những người dân làng không may bước vào cái thế giới của chúng. Không khí bỗng im lặng như chết. Mọi người nín thở theo dõi bước chân những người đang đi vào vòng ánh sáng, và đợi đến lượt mình. Hàng trăm cặp mắt dồn vào người đang đi. Hàng trăm vành tai căng ra lo lắng. Bất thần tiếng còi ở miệng thằng Tây kia ré lên thì sẽ mất đi một người chồng, một người vợ, mất cha, mất mẹ, mất một người đồng chí thân yêu. Một tiếng thét lên kinh khủng trong đám đông: có ai đó không chịu nổi cái cảnh căng thẳng này. Bọn lính nhốn nháo, mấy tràng súng bắn ran lên trời. Sau đó lại im lặng.

Đôi mắt Lượt vẫn dán vào vòng sáng đó.

…Ông Chắt, bà Hựu, chị Trọng, bác Miện… họ đi qua cả rồi. Kia, cả thằng cu Sẹo nó còn nheo mắt nhìn vào đèn pha mà cười trông rõ cả hàm răng sún. Lượt nghĩ đến mẹ, không biết mẹ có ở đây không? Mình bị bắt, chắc mẹ biết rồi. Từ chiều đến giờ chắc mẹ khóc và lo lắng. Lượt muốn được trông thấy mẹ, nhưng lại không muốn mẹ đi vào cái vòng sáng kia. Lượt hồi hộp. Kìa, cái dáng người mảnh khảnh thân yêu kia rồi. Mẹ đang bước từng bước chậm chạp, Lượt nhận ra mẹ, liền rướn người về phía trước. Đáng lẽ thì không nên kêu lên, nhưng rồi Lượt không thể nào làm chủ được mình, liền thét to:

- U ơi, con đây!…

Một tên lính đẩy Lượt ngã dúi xuống sàn xe. Mẹ Lượt nghe tiếng kêu liền dừng lại và bà nhận ra tiếng con mình ở trên xe. Bây giờ thì dù trước lưỡi lê, súng đạn, bà cũng không sợ gì nữa, dù cho cả cái xe bọc sắt kia lao tới cũng không làm bà chùn bước. Chỉ có tiếng kêu của con trai và một nỗi đau đớn không tưởng tượng được giày vò lòng bà, lòng người mẹ, khi bà chợt đoán ra cái điều khủng khiếp là con bà đang nhận mặt người làng cho địch bắt. Bà lao về phía xe. Một báng súng hất bà ra, nhưng bà vẫn xông tới và thét to:

- Bà con dân làng cả, con không được chỉ quàng chỉ xiên, không được làm nhục mẹ!

Bọn lính ngáng bà lại. Lượt nghe rõ tiếng mẹ. Trời ơi, mẹ lầm rồi, không phải con đâu, không đời nào con làm cái việc nhục nhã ấy. Cái thằng phản bội đang ngồi trước mắt con đây này. Lượt kêu lên cho mẹ nghe, nhưng tiếng Lượt bị ngắt quãng. Bọn lính trên xe xô đến bịt miệng Lượt không cho Lượt nói. Tên cầm còi ra lệnh:

- Câm cái mồm, mày còn kêu nữa, tao bắn ngay!

Chúng ấn Lượt vào góc xe rồi chúng lại tiếp tục công việc. Thằng cầm còi nóng ruột bảo Đê:

- Mày ngủ rồi hay sao, thằng chó chết! Từ nãy đến giờ, mày không nhận ra đứa nào nữa à?

Lượt đau đớn tủi cực, đôi mắt đờ dại nhìn ra trước mũi xe. Chợt Lượt lo sợ thấy Hoan và Húc đang đi tới. Đê thừa biết Hoan và Húc. Hôm nọ, Đê về lấy súng, Húc đã đưa tận tay Đê hai bắp ngô luộc. Thật là uổng phí hai bắp ngô! Lượt lặng người đi chờ đợi cái gật đầu và tiếng còi, y như đợi tiếng súng nổ vào ngực mình. Lượt muốn ghì cái đầu kia cho không thể gật được. Nhưng phút lo lắng đã qua, Hoan và Húc đã đi khuất vào bóng tối. Đê ngủ thật, hay là đã biết hối cải? Rồi dân làng cũng đi qua hết cái luồng ánh sáng giết người đó. Đê có gật đầu ba lần, nhưng Lượt ngạc nhiên vì Lượt biết rõ ba người bị bắt này không phải là du kích mà là những nguời buôn lậu thường xuống Hà Nội lấy hàng về bán ở làng. Lúc cái xe quay về, Đê ghé sát vào tai Lượt rên rỉ:

- Chú đừng giận tôi nữa, ba thằng ấy không phải là du kích đâu…

Đê gục đầu vào vai Lượt, Lượt thấy nóng ở vai. Anh ta khóc. Lượt chưa hiểu đây là những giọt nước mắt hối hận.

Chính hành động dũng cảm của Lượt, tiếng kêu của mẹ Lượt đã làm cho Đê suy nghĩ, và những phút cuối cùng đã biết dừng lại trước cái hố sâu thăm thẳm của con đường tội lỗi.

Chúng lại ném Lượt vào cái bể tối om ẩm ướt. Trong một giấc mơ nặng nề, Lượt thấy mình gục đầu vào lòng mẹ mà nói: “Con không bao giờ phản bội“. Ít hôm sau, chúng đưa Lượt và Đê về giam ở Bắc Ninh. Rồi Lượt không trở về nữa… Tổn thất đau xót đầu tiên của Đội là đã mất đi một cánh chim đầu đàn.

[TuongLinh]

13

Đêm hôm đó anh Bát về làng gọi Hoan và Húc đến gặp anh trong một căn nhà nhỏ ở góc vườn nhà Thiết. Căn nhà này, bố con Thiết dùng để làm đồ mộc. Ở góc vườn vừa mát mẻ lại đỡ ồn ào. Từ khi giặc chiếm làng, căn nhà được lưu giữ lại, bố con Thiết ra đây ngủ, và còn dùng làm nơi hội họp bí mật. Hai bố con Thiết đang đào một cái hầm ở dưới nền nhà thông ra luỹ tre . Đang họp, nếu có động thì trốn cũng dễ. Lúc anh Bát và Hoan đến thì Thiết và Húc đang ngắm nghía một qủa lựu đạn.

Anh Bát nói:

- Sao các cậu lại nghịch cái của này?

Húc đưa quả lựu đạn cho anh Bát;

- Anh xem, lựu đạn đặc biệt đấy.

- Lựu đạn gỗ à?

- Vâng, Thiết làm đấy, anh thấy có y như thật không?

- Nhưng nó lại bằng gỗ.

Thiết nói:

- Giá bố em làm nghề thợ rèn thì hay hơn.

Anh Bát nắm tay ba đứa cùng ngồi xuống.

- Lượt bị bắt, các cậu biết rồi chứ?

- Chúng em biết rồi. – Húc trả lời.

Anh Bát nói:

- Đó thật là một điều không may, một tin buồn đối với chúng ta.

Thiết nói nhỏ:

- Trong tổ em có cậu sợ.

Anh Bát hỏi:

- Còn các cậu thì sao?

- Sợ thì còn làm được gì. – Húc đáp rắn rỏi.

- Đúng vậy. – Anh Bát tiếp: – Bọn giặc cốt làm cho chúng ta sợ và phải lùi bước. Các cậu có biết không, Lượt rất dũng cảm, rất đáng để chúng ta tự hào. Các anh biết có động nên đã cho người về lấy súng trước. Có một kẻ phản bội trong hàng ngũ chúng ta. Điều ấy mới thật đáng buồn và đáng giận. Chúng ta phải hoạt động cẩn thận hơn nữa. Các cậu có nghĩ như thế không?

Hoan nắm lấy tay anh Bát, hỏi:

- Lượt có trở về được không anh?

Anh Bát định nói nhất định Lượt sẽ trở về, nhưng rồi anh lại không muốn nói dối:

- Hiện giờ thì chưa biết chắc được. Chúng ta phải bầu người thay thế, nếu Lượt trở về thì càng hay. Chúng ta đều mong Lượt trở về…

[TuongLinh]

Nói vậy nhưng lòng anh cũng đang trĩu nặng. Lượt bị bắt là vì Đê, nhưng cũng còn vì những người được cử về chuyển kho súng không tìm cách báo được cho Lượt biết. Anh cũng đã điều tra để phác ra kế hoạch cứu Lượt, nhưng bọn địch đã chuyển Lượt đi rồi. Lòng anh đau xót, nhưng anh không muốn nói ra lúc này. Không khí lắng hẳn đi. Hoan, Húc, Thiết ngồi im, lòng các em đang nghĩ đến Lượt, nghĩ đến buổi họp ở lăng Lòng Chảo, niềm vui thành lập đội chưa được bao lâu, và những gì sẽ xảy ra trong những ngày hoạt động sắp tới.

Không muốn không khí im lặng kéo dài, anh Bát liền nói:

- Ta hoạt động, thế nào cũng xảy ra những tổn thất như thế, nhưng ta phải củng cố ngay, không thể dừng lại và lùi bước được. Một trong ba cậu phải thay Lượt.

Húc nói:

- Em bầu Hoan.

Thiết nói theo:

- Em đồng ý.

Anh Bát gật đầu:

- Bác Nhã và anh cũng đồng ý cử Hoan thay Lượt.

Hoan im lặng vì những ý nghĩ rối bời. Khi nghe Húc và Thiết bầu mình, Hoan vẫn thấy như chuyện đó không phải. Tình thương nhớ bạn choán hết tâm trí Hoan. Lượt sẽ trở về…
Khi thấy anh Bát nói ý kiến bác Nhã cũng vậy, và anh nhìn Hoan chờ đợi, Hoan đứng dậy, xúc động:

- Em xin noi gương Lượt. Đội thiếu niên sẽ trả thù cho đội truởng!

Ánh đèn tù mù hắt lên những khoảng tối, sáng trên mặt Hoan. Húc và Thiết cũng đứng dậy, sát bên cạnh Hoan.

Anh Bát thấy mình được lôi cuốn vào không khí thiêng liêng ấy. Anh thấy trước mặt anh không phải chỉ là ba chú bé nữa, mà là ba chiến sĩ, ba người đồng chí đáng tin cậy, sát cánh cùng anh chiến đấu cho sự nghiệp giải phóng quê hương. Anh tự hào và cảm kích:

- Đúng, chúng ta phải như vậy, dù phải hy sinh ta cũng không chùn bước. Các em thật xứng đáng với lòng tin cậy của đồng bào. Chúng ta mất một người, hai người, nhưng Đội thì không thể nào mất được.

Anh Bát về ngủ với Hoan. Hai anh em rì rầm bàn với nhau những công việc sắp làm. Hoan lại thấy náo nức vì những dự định, những say mê mới. Được nằm nói chuyện với anh Bát, Hoan thích thú nhưng cũng lo cho anh.

Anh Bát cười:

- Nằm bên đội trưởng, tớ còn lo gì, cậu không bảo vệ được tớ hay sao?

- Được chứ!

- Thế thì yên trí. Thôi khuya rồi, Hoan ngủ đi.

Hoan nằm co, lọt vào lòng anh Bát, hơi ấm ở ngực anh truyền sang. Hoan thở nhẹ rồi ngủ yên. Anh Bát ngồi dậy nhẹ nhàng, rón rén bước xuống đất. Anh vỗ nhẹ vào lưng Hoan rồi lách cửa bước ra ngoài. Đêm nay anh phải trở về khu du kích.

[TuongLinh]

Nói vậy nhưng lòng anh cũng đang trĩu nặng. Lượt bị bắt là vì Đê, nhưng cũng còn vì những người được cử về chuyển kho súng không tìm cách báo được cho Lượt biết. Anh cũng đã điều tra để phác ra kế hoạch cứu Lượt, nhưng bọn địch đã chuyển Lượt đi rồi. Lòng anh đau xót, nhưng anh không muốn nói ra lúc này. Không khí lắng hẳn đi. Hoan, Húc, Thiết ngồi im, lòng các em đang nghĩ đến Lượt, nghĩ đến buổi họp ở lăng Lòng Chảo, niềm vui thành lập đội chưa được bao lâu, và những gì sẽ xảy ra trong những ngày hoạt động sắp tới.

Không muốn không khí im lặng kéo dài, anh Bát liền nói:

- Ta hoạt động, thế nào cũng xảy ra những tổn thất như thế, nhưng ta phải củng cố ngay, không thể dừng lại và lùi bước được. Một trong ba cậu phải thay Lượt.

Húc nói:

- Em bầu Hoan.

Thiết nói theo:

- Em đồng ý.

Anh Bát gật đầu:

- Bác Nhã và anh cũng đồng ý cử Hoan thay Lượt.

Hoan im lặng vì những ý nghĩ rối bời. Khi nghe Húc và Thiết bầu mình, Hoan vẫn thấy như chuyện đó không phải. Tình thương nhớ bạn choán hết tâm trí Hoan. Lượt sẽ trở về…
Khi thấy anh Bát nói ý kiến bác Nhã cũng vậy, và anh nhìn Hoan chờ đợi, Hoan đứng dậy, xúc động:

- Em xin noi gương Lượt. Đội thiếu niên sẽ trả thù cho đội truởng!

Ánh đèn tù mù hắt lên những khoảng tối, sáng trên mặt Hoan. Húc và Thiết cũng đứng dậy, sát bên cạnh Hoan.

Anh Bát thấy mình được lôi cuốn vào không khí thiêng liêng ấy. Anh thấy trước mặt anh không phải chỉ là ba chú bé nữa, mà là ba chiến sĩ, ba người đồng chí đáng tin cậy, sát cánh cùng anh chiến đấu cho sự nghiệp giải phóng quê hương. Anh tự hào và cảm kích:

- Đúng, chúng ta phải như vậy, dù phải hy sinh ta cũng không chùn bước. Các em thật xứng đáng với lòng tin cậy của đồng bào. Chúng ta mất một người, hai người, nhưng Đội thì không thể nào mất được.

Anh Bát về ngủ với Hoan. Hai anh em rì rầm bàn với nhau những công việc sắp làm. Hoan lại thấy náo nức vì những dự định, những say mê mới. Được nằm nói chuyện với anh Bát, Hoan thích thú nhưng cũng lo cho anh.

Anh Bát cười:

- Nằm bên đội trưởng, tớ còn lo gì, cậu không bảo vệ được tớ hay sao?

- Được chứ!

- Thế thì yên trí. Thôi khuya rồi, Hoan ngủ đi.

Hoan nằm co, lọt vào lòng anh Bát, hơi ấm ở ngực anh truyền sang. Hoan thở nhẹ rồi ngủ yên. Anh Bát ngồi dậy nhẹ nhàng, rón rén bước xuống đất. Anh vỗ nhẹ vào lưng Hoan rồi lách cửa bước ra ngoài. Đêm nay anh phải trở về khu du kích.

[TuongLinh]

14

Hoan cởi trần xay lúa. Tiếng cối xay ù ù, gạo và trấu rơi bắn xuống nia như một trận mưa rào. Hoan lắng nghe tiếng xay thóc, thấy vui tai. Dần dần Hoan tưởng như cái cối xay vẫn tự quay lấy mà không cần sức đẩy của đôi cánh tay nữa. Hoan nhắm mắt lại. Những người, những việc cũng lần lượt quay trong đầu Hoan như đèn kéo quân. Từ ngày Hoan làm đội trưởng đã có biết bao nhiêu việc bận rộn và khó khăn, bao nhiêu điều phải suy nghĩ đến nát óc ra và những nỗi lo âu sợ hãi, nhưng cũng có bao nhiêu điều hứng thú say mê. Bây giờ Đội đã có mười tám đội viên chia làm ba tổ. Hoan thôi tổ trưởng và Phát làm thay. Tổ của Phát thêm Lâm và Thư. Thư là một trong năm nữ đội viên của Đội. Chỉ huy cả ba tổ không phải là một việc dễ dàng nữa. Hoan càng thấy rõ trách nhiệm của mình. Niềm vui cũng khác trước, nỗi lo cũng khác trước. Ngoài ba tổ ra lại còn những đội viên làm công tác đặc biệt và chỉ liên lạc thẳng với Hoan. Bao nhiêu công việc khá phức tạp đó khiến cho Hoan luôn luôn phải nghĩ đến, và giờ đây trong tiếng xay lúa ù ù, những người, những việc lại hiện ra lần lượt nối tiếp nhau, ràng rịt với nhau.

Cối xay lúa đang quay đều, bỗng Hoan thấy chùng tay lại, vội mở choàng mắt. Thuộc đã đứng ngay truớc mặt, tay đang túm tràng xay giữ lại.

- Cậu vừa xay vừa ngủ à.

Hoan lắc đầu và mỉm cười hồn nhiên:


- Mày đi đâu cũng như con chuột nhắt ấy!

Thuộc láu táu:

- Có việc tớ cần phải hỏi cậu đấy, Hoan ạ.

- Việc gì thế? Sao cậu cứ chạy bừa vào đây. Có khi công việc hỏng bét vì cái tính láu táu của cậu.

Thuộc bực mình:

- Tớ đã làm hỏng những việc gì? Tớ tếch vậy!

Hoan nắm lấy cánh tay Thuộc:

- Thôi đừng dỗi nữa, tớ nghe đây.

Hoan kéo Thuộc cùng ngồi xuống cẳng xay. Thuộc định nói nhưng chợt nghĩ ra:

- Hai đứa cùng xay, tớ sẽ nói.

Hoan hiểu ý:

- Mày vẫn là thằng láu. Nào, xay đôi.

Cái cối xay lại ù ù. Cơn mưa gạo lại đổ ào ào xuống nia. Thuộc nói một hơi:

- Có một việc phải làm ngay. Có hai thằng lính gốc Ma-rốc đang chăn một đàn bò. Bò béo nây. Cả thảy có… hai lần bốn là tám con. Chúng nó ăn cướp được trong trận càn, mới đuổi về. Chúng đang chăn ở bãi cỏ đầu làng ấy! Chúng tớ đã nghĩ cách cứu đàn bò thoát khỏi tay giặc. Chúng tớ bàn đã chán ra mới nghĩ được một mưu mẹo rất hay như thế này. – Thuộc dừng xay, ghé sát vào tai Hoan nói thầm thì một lát, rồi Thuộc nói to hơn: - Đấy, cậu thấy được không? Chao ôi, đàn bò ở trong tay giặc cũng chẳng sung sướng gì đâu. Nước mắt nước mũi chúng cứ chảy ra ròng ròng, thỉnh thoảng lại rống lên thảm thiết. Cậu tưởng chúng là bò thì không biết gì đấy à? Nói ngu như bò là nói láo! Không làm ngay thì chiều nay bọn nó xơi tái mất.

[TuongLinh]

Giá như trước đây thì Hoan sẽ reo lên và tán thành ngay những việc làm như thế. Nhưng lúc này Hoan phải suy nghĩ cẩn thận. Thấy Hoan vẫn im lặng, Thuộc nói:

- Thế nào, cậu còn tính toán cái gì nữa? Chỉ cần cậu đồng ý là chúng tớ làm ngay. Sao dạo này cậu có vẻ điệu bộ thế Hoan? Lúc nào cũng trầm ngâm suy nghĩ…

Hoan không để ý đến câu nói có ý châm biếm của Thuộc. Hoan hỏi:

- Việc này cậu Phát đã biết chưa?

- Chưa, tớ tìm nó nhưng chẳng thấy nó đâu mà việc lại gấp. Mà tớ vẫn không hiểu tại sao cậu lại không
làm tổ trưởng nữa. Có ai cách chức cậu đâu.

Việc Hoan được cử làm đội trưởng, các đội viên không biết, vì để giữ bí mật. Hoan nói:

- Việc đó chẳng quan hệ gì, cậu Phát cũng như tớ. Có phải cậu Phát đi vắng không?

- Tớ nói dối làm gì, nếu gặp nó thì chúng tớ đã làm rồi! Nó thì nó ưng ngay tức thì. Bọn tớ có kỷ luật nên phải đến hỏi ý kiến cậu đấy.

Hoan cũng lây cái hăm hở của Thuộc, bị cuốn hút vì những việc làm thích thú kia. Hoan thấy tiếc là mình không được cùng làm công việc ấy. Hoan gật đầu. Thuộc chạy vụt đi khiến Hoan không kịp dặn dò thêm vài câu như: “Mình tin tưởng các cậu” hoặc “Vì danh dự của Đội, hãy làm cho ra trò nhé”, những câu mà khi các anh lớn giao công việc cho Hoan xong thường nói.

*

*   *

Thư quảy một gánh hàng giải khát đi về phía đầu làng. Một đầu hơn chục chai bia và nước chanh, một đầu mấy cái cốc, vài lọ kẹo và thuốc lá. Chiếc đòn gánh nhún nhảy trên vai Thư theo nhịp đi uyển chuyển như múa. Thư đã sớm mang dáng dấp quen thuộc của những cô gái Đình Bảng, vừa có cái vẻ tần tảo đảm đang, lại vừa nhẹ nhàng thanh thoát. Tuy mới được kết nạp vào Đội, nhưng Thư đã có ý thức về những công việc của mình. Thư vừa nhô ra khỏi luỹ tre phía đầu làng, Thuộc đã chạy lại đón lấy gánh hàng, mắt nhấp nháy:

- Chào cô bán hàng, cho tôi mua một “bia”.

- Đưa tiền đây!

- Uống xong sẽ trả, làm gì mà hắc bọ xít thế?

- Tiền trao cháo múc, các cậu quen uống quỵt, tớ chả chơi.

- Thôi đi cô. – Thuộc vừa nói vừa nhót lấy một chai bia và chạy vụt về phía hai tên lính da đen đang chăn bò.

Thư liền tru tréo:

- Ai đấy, bắt hộ tôi thằng ranh con, hắn ăn cướp bia của tôi!

Thư vừa kêu vừa quảy gánh chạy theo. Hai tên lính quay lại đúng lúc Thuộc chạy đến. Một đứa đứng dậy túm ngay lấy Thuộc một cách dễ dàng. Thư chạy đến nơi, đặt gánh xuống đứng thở, và trở đầu đòn gánh gõ vào đầu Thuộc. Thuộc vừa giơ tay lên đỡ đòn, vừa đưa chai bia mở nút lên miệng tu ừng ực. Tên lính giật lấy cái chai. Thư ra hiệu cho hai tên lính hiểu là Thuộc chưa trả tiền. Tên lính nhăn hàm răng trắng nhởn vỗ vào túi:

- Tiên… đai (tiền đây).

Chúng ngồi xệp xuống cạnh gánh hàng. Thư mở chai bia rót ra cốc đưa cho chúng. Chẳng hiểu chúng khát nước tự thuở nào, bụng chúng như cái thùng thủng đáy. Hai thằng uống liền một lúc sáu chai, rồi bảy chai. Chúng thi nhau nốc, rồi thò tay khoắng lọ kẹo. Chúng đốt thuốc lá hút rồi cười nói với nhau khoái chí. Một thằng cắn dở miếng kẹo rồi đút chỗ còn thừa vào miệng Thư, mắt hắn trợn tròn. Thư rùng mình gạt tay hắn ra, hắn liền túm lấy tay Thư rồi cười khanh khách.

[TuongLinh]

Thuộc đã biến từ lúc nào. Ngoài kia, đàn bò cứ đi dần, xa mãi và khuất vào ruộng lúa. Thư chìa tay ra tỏ ý đòi tiền, trong lòng vô cùng hồi hộp. Hai thằng lắc đầu, lộn túi quần ra cho Thư xem. Trong cái đáy túi bẩn thỉu của chúng bay ra mấy cái lông gà. Một đứa nhặt lấy thổi phù phù, cái lông gà bay liệng. Thư cúi đầu ngồi lặng đi. Một thằng lấy tay nâng cằm Thư lên cười. Cặp mắt trắng dã của hắn hằn những tia đỏ. Thư nhẫn nại thu xếp gánh hàng cho đến lúc liếc mắt không thấy đàn bò đâu nữa mới đứng dậy giả bộ mếu máo gánh hàng đi. Khuất vào luỹ tre, Thư vẫn còn nghe những chuỗi cười rợn tai. Thư chạy miết, như muốn bứt khỏi cái cảm giác nặng nề. Về đến nhà, Thư chạy vào bếp ngồi khóc. Không phải Thư tiếc vì lỗ vốn, không phải Thư sợ hãi, mà vì Thư thấy ghê tởm, căm giận.

Buổi chiều, người làng thấy hai tên lính da đen cao ngộc nghệch khoác súng thất thểu vừa đi vừa khóc:

- Ối pò ơi…! Ối pò ôi…!

Chúng nó khóc thật, làm ai trông thấy cũng phải bưng miệng cười. Bọn chỉ huy bắt chúng phải đi tìm cho được đàn bò, nếu không thì vào ngồi tù. Đến chiều tối, một thằng liều mạng mò xuống cánh đồng tận gần lăng Lòng Chảo để tìm bò. Bất ngờ, từ sau một cồn đất, hai người nhảy ra chĩa súng hô:

- Giơ tay lên!

Còn một đứa sợ đến phát rồ. Sáng hôm sau, hắn cầm một cái roi đứng ở cửa chợ, cứ mỗi người đi qua hắn lại vụt một roi và hỏi:

- U lơ bớp? (Bò ở đâu?)

Thuộc cũng bị hắn quất một roi. Vụt người ta chán hắn lại ngồi xuống khóc:

- Ối pò… ơi!

Hắn cứ rống lên như vậy cho đến khi có hai tên lính khác đem súng ra dẫn hắn về. Chắc có lẽ ngồi tù hắn sẽ nghĩ ra nhiều điều về cái số phận làm lính đánh thuê của hắn.

[TuongLinh]

15

Chiều, rồi tối, Thư qua nhà Lâm, nhưng Lâm vẫn chưa về. Trong lúc Thư giữ chân hai tên lính thì Lâm và Thuộc đuổi đàn bò đi. Thư bồn chồn lo lắng, không hiểu đàn bò ra sao. Thư mong Lâm nhiều lắm. Trong tổ, Thư nể Phát và mến Lâm hơn cả. Hàng ngày dù bận làm gì, Thư cũng tìm cách gặp được Lâm một lần. Gặp nhau chỉ mỉm cười với nhau, nhiều khi chẳng nói với nhau một câu nào. Nhưng sau đó Thư lại vui làm sao. Thư muốn cười, muốn hát, nhìn bụi cây, lá cỏ cũng thấy thân thuộc mến yêu. Giờ đây mong mãi chưa thấy Lâm về, Thư lo ngại bồn chồn. Mãi chiều hôm sau, khi Thư về nhà, vừa đặt quang gánh xuống thì Lâm xuất hiện bất ngờ như vừa từ trên mái nhà rơi xuống đứng trước mặt Thư. Thư kêu lên mừng rỡ:

- Anh Lâm! Công việc thế nào?

Từ nãy đến giờ Lâm vẫn đứng yên nhìn người bạn gái. Nghe Thư hỏi, Lâm trả lời sôi nổi:

- Thành công. Mấy chú bò ngoan ngoãn quá… Các anh ấy thích lắm, hết lời khen chúng mình. Tôi có kể
chuyện Thư bán hàng… Công Thư to nhất đấy!

Thư lắc đầu, bậm môi bẽn lẽn:

- Đâu phải mình em…

Lâm vẫn sôi nổi:

- Lại còn tóm được một chú bò đen nữa là chín.

- Ở đâu anh?

Lâm cười phá lên:

- Cái thằng lính uống bia của Thư ấy mà. Hắn mò mãi xuống gần khu lăng để tìm bò. Du kích trông thấy.
Thế là tóm ngay, với cả một khẩu súng nữa mới hay chứ!

Thư kể chuyện thằng lính đứng ở cổng chợ buổi sáng cho Lâm nghe. Cả hai cùng cười đến chảy nước mắt. Lâm hỏi:

- Chúng nó uống mất bao nhiêu bia?

- Mất bảy chai, thằng Thuộc một chai nữa là tám, chưa kể kẹo và thuốc lá. Chúng nó chẳng trả đồng nào.

- Thế thì lỗ vốn to rồi.

- Em bắt anh trả chứ. – Vừa nói Thư vừa mỉm cười nhìn Lâm.

Lâm lần tay vào trong áo rút ra mấy tờ giấy bạc, vờ như chợt nhớ ra:

- Thư ạ, các anh ấy gửi tiền cho Thư đây này.

Thư nhìn Lâm ngạc nhiên, khiến Lâm đỏ mặt:

- Anh tưởng em bắt anh trả tiền thật đấy à? Ồ, sao lại thế hả anh? Tám chai bia đổi tám con bò là lãi lắm rồi, em đã hết vốn đâu.

- Nhưng tiền các anh ấy gửi về trả Thư thì Thư phải cầm lấy. Thư không lấy thì phải đem xuống mà trả lại.

Thư từ chối:

- Anh nhận của các anh ấy thì mặc anh, em không biết đâu. Với lại, – Thư nhìn thẳng vào mặt Lâm, – anh là anh nói dối em đấy. Em hỏi anh nhé. – Thư bật cười. – Tại sao các anh ấy lại biết chúng nó uống quỵt bia của em mà gửi tiền về trả nào?

Lâm ấp úng không nói được…

[TuongLinh]

- Đấy, anh đừng tưởng cái Thư ngốc nghếch đâu. Lần sau anh đừng nói dối nó nữa nhé. Em sẽ giận đấy!
Tiền này là của anh, anh vẫn cất trong túi áo trong đấy mà!

Lâm thành thật hỏi:

- Sao Thư biết?

- Ồ, thế em mới tài chứ, em cũng biết làm công tác điều tra bí mật chứ. Em còn biết anh để dành món tiền này làm gì nữa cơ.

- Thư nói xem nào?

- Mua bút máy.

Thư nói đúng. Từ lâu Lâm ao ước có một cái bút máy để đi học cho tiện. Nhưng cũng từ lâu Lâm chán cái trường học của địch, ghét cay ghét đắng lão Tuấn cận thị đánh học trò như két. Lâm đã định bỏ học như Phát và Thuộc. Nhưng bây giờ lại khác, Lâm có nhiệm vụ ở lại trường theo dõi tình hình, tìm những học sinh tốt tuyên truyền vào Đội. Nhất là xem bọn chúng dạy dỗ và nói những gì ở trường để ta biết mà đối phó lại. Công tác đầy trách nhiệm này làm cho Lâm chịu đựng được những buổi học buồn tẻ. Lâm không dùng tiền mua bút nữa. Lâm nghĩ để tiền đấy có thể dùng vào việc khác có lợi hơn, và hôm nay Lâm đưa số tiền ấy cho Thư.

Lâm nói:

- Thư đoán đúng. Nhưng bây giờ tôi chả cần đến bút nữa đâu, Thư cầm lấy làm vốn buôn. Vốn buôn này là để hoạt động chung cho Đội, chứ có phải riêng của Thư đâu mà Thư không nhận.

- Anh Lâm vừa nói dối lại nhiều lý lẽ. Anh cất tiền đi, bao giờ cần em sẽ lấy. Thôi, anh đừng nói chuyện tiền nong ấy nữa, em không thích đâu. À, em có bánh đây, anh ăn nhé. – Thư lấy mấy cái bánh đưa cho Lâm.

- Thôi Thư ạ, tôi về đây.

- Sao vội thế anh?

- Có việc phải làm.

Thư đi với Lâm ra cổng, dặn nhỏ:

- Anh Lâm, phải cẩn thận anh nhé!

[TuongLinh]

16

Ít lâu nay thằng Thạo xóm Đình đã thay đổi hẳn. Không còn là thằng Thạo lem luốc, lúc nào cũng lật đà lật đật nữa. Người ta không còn nghe mụ lý Bài réo tên Thạo chửi như hát hay nữa. Thạo không còn mặc chiếc quần đùi nâu vá mụn trắng. Thạo đang đi kia, diện một bộ cánh khác hẳn. Chiếc áo sơ mi vải xanh óng, chiếc quần soóc ka-ki màu cứt ngựa. Nom Thạo cũng bảnh trai. Thạo đi nhàn nhã, hai tay đút túi quần, nện gót giày xuống đường, miệng huýt sáo vang: la là lá la…

Một bọn trẻ trông thấy Thạo liền phụ hoạ:

- La là la lá… thèm ăn thịt cá,

La là lá lây… nó đi theo Tây.

Thạo lờ như không nghe thấy, cúi đầu bước nhanh. Từ ngày lý Bài đưa Thạo vào làm bồi cho tên quan hai Lơ Rát, Thạo thường bị bọn trẻ chế giễu khinh bỉ ra mặt. Người lớn cũng vậy, nhưng phần nhiều là họ không thèm để ý đến Thạo vì trước kia Thạo làm đầy tớ cho lý Bài thì bây giờ làm bồi cho Tây cũng thế thôi. Trái lại, có đôi người lại khúm núm, trông thấy Thạo lại “chào cậu”, “chào thầy”. Tất cả những thái độ trên đều làm cho Thạo đau khổ và càng ngày càng thấy rõ đây là khó khăn trong công việc mà trước kia Thạo không ngờ tới. Lòng ham mê công việc mạo hiểm nhiều khi không lấn át nổi nỗi đau khổ vì bị bạn bè khinh bỉ, bị cô độc lẻ loi. Hôm nọ, Thạo tìm đến gặp Hoan, mặt ỉu xìu:

- Cho tớ làm việc khác, tớ không chơi cái trò này nữa.

Hoan nói:

- Việc cậu làm không phải trò chơi. Cậu đã nói câu đó lần thứ tư rồi đấy.

- Nhưng chúng nó làm dữ quá, chúng nó doạ ném cứt vào mặt tớ!

- Chúng nó làm thế thì cậu càng dễ hoạt động chứ sao?

- Đã đành thế, nhưng tại sao tớ lại không được làm việc như các đội viên khác, ta một bên, giặc một bên rõ ràng, chứ không lẫn lộn như tớ.

- Thạo ạ, thế cậu cũng thừa biết là việc làm của cậu rất có ích cho công việc chung. Tin cậu, mới chọn cậu làm việc ấy. Công việc của cậu rất quan trọng đấy, cậu để bụng suy nghĩ về những công việc ấy đi, đừng để ý những chuyện lặt vặt vô ích.

- Chính vì không nói cho mọi người biết được nên tớ lo không biết đến bao giờ mới rửa sạch được tiếng xấu.
Hoan nắm tay Thạo thân mật:

- Cậu lầm rồi! Cậu có làm việc xấu đâu. Đến khi hoàn toàn giải phóng, mọi người sẽ biết rõ cậu, rồi chúng nó sẽ xin lỗi cậu. Chúng mình đã hứa là công việc của Đội giao thì dù khó khăn nguy hiểm mấy cũng làm kia mà.

- Nói thế chứ tớ có bỏ việc đâu, vì bỏ việc của Đội thì tớ thật sự là một thằng bồi thôi. Tớ phàn nàn với cậu để cậu biết, mỗi khi có người khinh bỉ chế giễu tớ, tớ cứ thấy gai người lên!

Hoan cười:

- Cậu khôn ngoan mà vẫn ngốc. Thạo ạ. Mỗi lúc như thế thì cậu phải nghĩ là có phải cậu theo Tây đâu.
Những đứa bên ngoài xơn xớt yêu làng yêu nước mà bên trong lại lén lút làm tay sai cho giặc mới đáng khinh ghét chứ.

Nghe Hoan nói, đôi mắt trong sáng của Thạo ánh lên. Hoan rất yêu cặp mắt đáng tin cậy đó của bạn.