Những chuyện không thể quên - Cười ra nước mắt (Phần 4)

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG II      TUỔI THƠ  (tiếp 14)

     Chị Mây vợ anh Bính vừa mừng vừa thẹn. Chị tong tả làm mọi việc, hai má nóng bừng, đỏ hây hây. Chị bưng nồi nước mùi già đang nóng đặt ngay gần cửa rồi chạy ù vào buồng moi cái khăn mặt bông mới trong tủ quần áo mà chị vẫn để giành. Chị cũng không quên tranh thủ dấp nước vào vỏ bao hương, quẹt một tí vào môi, rồi soi mình trong gương, “chỉnh đốn” lại dung nhan. Từ trong buồng đi ra, chị thả cái khăn vào cái thau đồng, đổ nước nóng từ nồi sang. Chị bưng thau nước lên cho chồng bảo anh :

     -    Anh rửa mặt mũi chân tay cho ấm xong còn ăn cơm.

     Anh nó đón lấy cái thau :

     -    Sao không để dưới bếp, tôi xuống rửa cũng được mà.

     Nói vậy thôi chứ anh nó vẫn rửa, trong khi chị dâu nó đứng, lúng túng, len lén nhìn chồng. Chờ chồng rửa xong, chị bê thau xuống nhà và chuẩn bị tiếp cho bữa ăn.

     Nó vừa rửa cái lọ vừa nhìn anh Bính và chị Mây nó, không bỏ xót động tĩnh nào của hai người. Nó biết chị dâu nó đang hạnh phúc lắm. Thày nó lấy giấy đốt gốc cành đào và bó huệ. Rồi thầy nó đổ nước vào hai lọ, cung kính cắm cành đào vào lọ to, cành huệ vào lọ nhỏ, đặt lên hai góc bàn thờ.

     Cơm cúng đã bày xong, thầy nó thay quần áo thường, mặc bộ áo the, đầu đội khăn xếp, thầy thắp hương và lầm rầm cúng khấn. Cúng xong thầy nó quay ra bảo:

     -    Bính, anh vào khấn cụ đi ! Anh vừa là trưởng nam trong nhà vừa là trưởng nam trong họ đấy !

     -   Vâng, thưa thầy !

     Anh nó đứng dậy, cung kính, trang nghiêm đứng cạnh thầy, lầm rầm khấn. Nó đứng sau lưng khoái lắm, chả biết khấn gì, cứ chắp tay bắt chước. Thấy thầy và anh nó lạy nó cũng lạy, thấy ngửng lên, nó cũng ngửng lên.

     Lễ xong, anh Bính mở túi du lịch lấy ra mấy món quà. Anh biếu thầy nó cái mũ bông, bu nó cái khăn vuông. Còn hai cái bánh mì và một gói kẹo là quà chung cho mọi người. Nó nhìn thèm lắm, nhưng thầy nó không nói gì mà lẳng lặng xếp bánh mỳ và kẹo lên mâm ngũ quả. Thế là cu cậu chưng hửng nhìn theo, rỏ rãi.

     Hương đã tàn, chú Gắng Trọn cũng đã đến. Thầy nó “cho lệnh” ăn cơm. Nhà đông người nên chia làm hai mâm. Mâm trên ở phản, dưới ban thờ có thầy, chú Gắng, anh Bính và bu. Nó bé nhất nhà, út ít, nên được thầy ưu tiên cho ngồi cùng mâm. Oai ghê! Nó còn thấy sung sướng hơn vì được ngồi giữa thày và bu. Còn mâm dưới là mâm các anh chị nó.

     Ngày thường, thầy nó ít khi uống rượu, cỗ bàn thì cũng chẳng uống được nhiều. Chú Gắng Trọn thì ngược lại, uống rượu rất giỏi. Nhưng hôm nay vui quá, thầy nó uống, chú Gắng Trọn uống. Hai người vừa uống vừa ép anh nó uống uống theo. Cỗ có thịt gà ngon quá, nó ăn lấy ăn để, gắp tơi tới . . . Vừa ăn, thỉnh thoảng nó lại ngước nhìn trộm anh nó rồi lại quay xuống mâm dưới nhìn trộm chị dâu nó. Nó thấy anh nó đẹp trai thật còn chị dâu thì rất xinh.

Nguyễn Trọng Thập

Chùa Thứa ngày nay

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG II      TUỔI THƠ  (tiếp 15)

     Anh Bính không biết uống rượu, đến chén thứ hai là mặt đã đỏ tưng bừng, trông lại càng đẹp. Nó thấy Chị dâu nó ngồi đầu nồi, xới cơm cho mọi người, còn chị ăn có vẻ ỏn ẻn. Dưới cái khăn mỏ quạ, mặt chị nó cũng đỏ tưng bừng.

     Chị Mây về làm dâu nhà nó từ lúc mười sáu tuổi. Khi đó anh Bính mới mười ba, quá trẻ con, chẳng biết gì. Lớn lên, bị bạn bè chê cười, anh dỗi bố mẹ, chê vợ, bỏ đi học nghề dưới Phòng và ở nhà chú. Lâu năm, năm nay anh Bính mới về nhà thì chị đã hăm sáu, còn anh đã hăm ba. Vợ chồng anh chị chưa từng ăn nằm với nhau bao giờ.

     Ăn cơm xong, bu nó bảo :

     -    Thôi, chị Mây hôm nay vất vả, anh ấy hôm nay lại về, không phải dọn dẹp, rửa bát, để đấy các em nó làm.
          Chị vào mắc màn cho anh ấy ngủ, anh ấy cũng mệt và say rồi.

     Chị nó vâng lời dọn qua quýt xong vào buồng thu xếp. Ở nhà ngoài thày bu nó và chú Gắng Trọn nháy mắt nhau, đẩy anh Bính vào buồng. Anh say rượu, đứng dậy nghiêng ngả, xin phép đi ngủ.

     Thấy anh Bính và chị Mây đã vào buồng, được một lát thì  thầy nó lấy khóa, khóa trái cửa buồng lại. Sau khi tiễn chú Gắng Trọn về, Thầy ra hiệu các anh chị em nó đi lại, nói năng nhẹ nhàng và bảo cả nhà tắt đèn đi ngủ sớm.

     Nằm bên thầy ở phản giữa, nó ngước mắt lên bàn thờ nhìn làn khói mơ màng bay lên từ cái hương vòng, đèn nến chập chờn mờ ảo, ngoài trời mưa lất phất rơi, tiếng gió giật tàu chuối kêu lật phật. Thỉnh thoảng giọt ranh nhỏ xuống cái chậu nhôm hứng nước kêu tí tách, lõm bõm. Rồi nó thiu thiu trong giấc mơ đẹp ngày tết. Hạnh phúc tuổi thơ ru hồn nó biêng đi, bồng bềnh vào giấc ngủ.

Nguyễn Trọng Thập

Chợ Thứa

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG II      TUỔI THƠ  (tiếp 16)

     Hàng ngày Chị Mây nó dậy rất sớm, thường vào lúc năm giờ, để lo đun nước pha trà cho bố chồng, sắp hàng cho mẹ chồng đi chợ và lo cho các em tới trường. Sáng hôm nay, khác với lẽ thường, bảy giờ rồi mà chưa thấy chị dậy. Thầy nó khẽ khàng mở khóa. Thầy còn suỵt suỵt ra hiệu cho các con nhẹ nhàng để không làm mất giấc ngủ của anh chị.

     Một lúc sau chị Mai nó dậy. Trông chị có vẻ gì đó bẽn lẽn nhưng hạnh phúc và mãn nguyện lắm. Chị nó đon đả xuống bếp đun nước sôi rót vào phích cho bố, thả vài cọng mùi vào xoong đun nước cho mẹ và các em, không quên bê thau nhỏ với cái khăn mặt bông cho chồng.
Anh Bính bê thau nước ra sân, vươn vai tập vài động tác thể dục. Xong anh nó vục cái khăn bông vào thau rửa mặt, vuốt nước lên mái tóc bồng. Hương thơm nhè nhẹ của cuộng mùi già lan toản khắp nhà, thày bu nó và mọi người vui lắm.

     Thấm thoát đã đến ngày 28 Tết. Năm nay bu nó quết định ăn hoang một chút. Tết năm nay, nhà nó đụng một đùi lợn. Từ mấy hôm trước, các chị nó đã ra cửa hàng bách hóa xếp hàng mua được trăm lá dong, đong được yến gạo nếp, vài lạng đỗ, một gói nhỏ hạt tiêu, một gói mứt, một chai nước mắm Cát Hải, hai cân muối, hai chục cái bánh đa nem, nửa cân đường kính, một gói chè ba hào với một bao thuốc là Tam Đảo. Đó là tiêu chuẩn phân phối tết của cả nhà nó.

     Sáng sớm tinh mơ ngày 29, khi cả làng đang ngủ say, khi tiếng gà gáy còn đang eo óc, nó chợt bừng tỉnh bởi tiếng lơnk kêu eng éc, cùng với tiếng bước chân rậm rịch. Nó vội tung chăn vùng dậy thật nhanh không có bỏ lỡ mất dịp xem mổ lợn. Ra đến sân nó mới nhận thấy tiếng kêu eng éc của lợn khắp gần xa trong làng. Thì ra hôm nay nhiều nhà cùng mổ lợn chứ không riêng gì nhà nó.

     Dưới ánh sáng của mấy ngọn đèn hoa kỳ, nó thấy một cái cối lớn dùng để đập lúa đã được úp sấp giữa sân. Bên trên cái cối  là con lợn cấn nhà nó bị trói chân, đang nằm nghiêng sang một bên. Ba người đang giữ chặt chú lợn. Anh Nhu chồng hàng xóm, người to cao tóc húi cua đã điểm bạc, tay phải cầm dao bầu, tay trái đè lên tai con lợn, chân phải dẫm xuống đất, chân trái đặt hờ trên mặt con lợn. Rồi với một động tác nhanh và dứt khoát anh chọc mạnh mũi dao vào cổ con lợn. Tiếng con lợn đang kêu eng éc đột nhiên hộc lên rồi kêu òng ọc. Tiết của nó chảy theo con dao, qua tay anh Nhu, qua cán dao lúc này đã chúc xuống và đang được ngoáy nhè nhẹ. Tiết chảy mạnh xuống cái thau đồng đã có sẵn nước muối loảng để hãm tiết cho khỏi đông. Cổ con lợn phun bọt đỏ theo nhịp thở phì phò của nó. Chú Gắng Trọn cầm cái bát con, thò vào hứng nửa bát tiết nóng hổi đưa lên miệng uống. Xong chú tợp một chén rượu rồi khà lên một tiếng.

Nguyễn Trọng Thập

Đường vào làng Thứa (bên phải dãy xe ô tô đang đậu). Trước đây, con đường đó là một đoạn đường 5. Về sau đường 5 mới chạy sang bên trái, đoạn bỏ lại thành đường vào làng.

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG II      TUỔI THƠ  (tiếp 17)

     Xong mục cắt tiết, con lợn được vần xuống chỗ sân gạch đã được rửa sạch. Hai người kệ nệ khiêng một nồi nước sôi từ trong bếp ra, đặt xuống gần đấy. Hai người khác vừa dội nước nóng lên con lợn vừa cạo lông. Mỗi nhát dao đưa đi, lớp lông và da đen bên ngoài cuộn lên, quận vào thành một đám sau con dao, để lại một vệt da trắng ởn. Chỉ một loáng sau, con lợn đã được cạo sạch bong. Mọi người khênh nó vào cái nong sạch để giữa sân. Anh Nhu đưa một nhát dao vòng quanh cổ cắt rời cái đầu con lợn. Rồi anh vật ngửa con lợn ra, làm một nhát rạch thẳng băng từ cổ xuống. Bao nhiêu ruột gan con lợn được moi ra, xổ xuống cái nong một đống nóng hôi hổi. Đến đoạn cuối, mũi dao của anh Nhu đánh khoanh vòng một nhát, cắt toàn bộ hậu môn dính liền cả cái đuôi để lấy ra toàn bộ lục phủ ngũ tạng mà không dây rớt một chút bẩn nào vào phần thịt. Toàn bộ được cho vào cái sảo to mang ra sân giếng để “làm lòng”.

     Anh Nhu dội vài gáo nước lạnh vào bụng con lợn, rửa sạch máu thừa rồi bắt đầu "pha". Anh đưa mũi dao vào hai bên xương sống, vừa rạch, vừa lấy cái chầy nhỏ gõ gõ, tách rời xương sườn khỏi xương sống, rồi phanh thẳng con lợn ra. Sau đó anh cắt khoẳm giò, đùi trước đùi sau, pha thịt, pha xương, pha thủ, . . . . Tất cả các loại thịt, xương, gan tim, lá lách, . . . được chia thành bốn phần đều nhau. Lòng  luộc chín cũng được anh chia đều thành bốn.
 
     Riêng món tiết canh chú Gắng đảm trách cũng đã xong. Chú đánh hơn chục bát, tiết canh đỏ, đông, đặc sánh, bên trên lại có lạc rang và dúm rau thơm. Một đĩa lòng đủ các loại được bày lên mâm cùng với tiết canh và được bê lên nhà để người lớn ăn chung - bây giờ gọi là “lo lo ti ca” đấy. Riêng nó bé nhất với anh Bát được ưu tiên cho cái đuôi dính mỡ nóng hôi hổi. Hai anh em nó sướng lắm, nhận phần, chạy ra một góc chia nhau, đánh chén liền.

     Ngày hôm đó, cả nhà nó vất vả, thày nó lọc thịt, chị nó rửa lá và đồ đỗ, bu nó gói bánh chưng. Anh Bính nó sửa ông đầu rau, rửa cái nổi to, bắc bếp, chuẩn bị củi lửa để luộc bánh. Chiều đến mọi việc đã xong, các chiếc bánh chưng vuông vức, xanh ngăn ngắt đã được xếp ngay ngắn trong nồi. Chị Bính đổ xung quanh ông đầu rau ít trấu cho vào mấy cái củi nhỏ, ít thanh đóm diêm, thanh nứa rồi nhóm lửa. Khi đã gầy được lửa, chị nó gác vào mấy cái gộc tre khô đã được chẻ đôi, chẻ ba. Ngọn lửa đượm dần, được vứt thêm ít trấu, lúc sau đã hồng rực. Nồi bánh chưng sẽ được nấu suốt đêm – gọi là ninh bánh chưng mà. Cả nhà sẽ thay nhau túc trực để trông bánh. Cô Biển con cụ Tài Nghiệm, ở nhà đối diện, đang yêu anh Trãi ở đoàn xe 14, đóng ở đầu phố, xung phong trông bánh. Hai cô chú cứ ngồi sát vào nhau bên bếp lửa tâm tình. Thỉnh thoảng họ lại đẩy thêm ít củi, vứt thêm ít trấu, cời than, rúc ra rúc ríc, nghe chừng tình tứ lắm.

Nguyễn Trọng Thập

     Đoạn đường 5 cũ bây giờ là đường vào làng Thứa

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG II      TUỔI THƠ   ( tiếp 18 )

     Chỉ còn một giờ nữa là đến giao thừa, thầy nó châm thêm hai cây nến cắm vào hai đầu chân nến bằng đồng, bẻ một ít hương vòng đốt các đầu, cho vào trong cái đỉnh đồng. Rồi thầy châm một vòng hương đặt lên cái cái cây cắm giữa bát hương, thắp bảy nén hương, cắm ngay ngắn phía trước. Xong, thầy thay bát nước, pha ấm trà trong bộ xuyến bé xíu, đặt lên bàn thờ. Vừa hay, chị dâu nó bưng mâm cơm giao thừa đã làm xong, đặt từng món ăn và cái bánh chưng mới bóc lên bàn thờ. Thầy nó thay bộ áo the, khăn xếp và bắt đầu cúng.

     Anh Bính nó lôi trong túi du lịch ra một bánh pháo hồng điều với dăm bảy quả pháo đùng. Anh Bát và nó khoái quá, xúm lại giúp anh Bính cài mấy quả pháo đùng vào dây pháo. Anh Bát lấy cái sào con, đưa cho anh Bính treo  bánh pháo, đầu ngòi chúc xuống. Đúng giao thừa, tiếng pháo to nhỏ nổ âm vang khắp cả làng. Anh Bát nó vội cầm bánh pháo chạy ra cửa, giơ cao lên, anh Bính nó vo mẩu giấy cúi xuống đốt. Bánh pháo giật mình nổ tung, thỉnh thoảng pháo đùng nổ váng lên, tóe lửa. Xác pháo đỏ hồng tung tóe bắn ra khắp cửa. Lũ trẻ con hàng xóm cùng với nó dũng cảm lao vào khói pháo để nhặt những quả pháo lép. Nhặt hết pháo lép nhà nó, nó cùng bộn trẻ chạy qua nhà khác nhặt tiếp. Đến lúc hết pháo nổ thì nó đã nhét được gần đầy một bên túi quần.

     Sáng Mồng Một, cả làng dậy muộn, nhà nó cũng thế. Bánh chưng luộc xong được vớt ra, xếp ngay ngắn trên cái sàng, bên trên đặt hai tấm gỗ, trên nữa thày và anh nó bê cái cối đá giã cua đặt lên để ép.
 
     Nó dậy muộn nhất, lập tức bị chị dâu lôi ra lấy nước mùi rửa mặt, kỳ cổ, kỳ tai, rất kỹ. Chị nó kỳ mạnh làm nó đau nhưng nước nóng, hương mùi thơm làm nó tỉnh ngủ. Bu nó lôi ra cái quần yếm, cái đôi tất sọc xanh, sọc đỏ, đôi dép cao su đen bé xíu xinh xinh, cái áo sơ mi, cái áo bông, toàn đồ thầy nó chữa lại của các anh chị mặc thừa nhưng vừa vặn và đẹp lắm.
 
     Sướng nhất là mình nó được cái “bánh mụn” bu nó gói cho, không biết được vớt ra từ bao giờ, bây giờ còn âm ấm. Nó vội bóc bánh ăn. Bánh thơm, ngậy quá, ngon quá, “nhem nhẻm nhèm nhem !”

     Nó vội vàng tót ngay ra cửa vừa ăn bánh vừa hóng. Mồng Một khác hẳn không khí tưng bừng nhộn nhịp của chợ xuân mấy ngày trước đó, ai cũng hối hả câu đối giấy, cuốn thư, tranh Đông Hồ vẽ con lợn, con gà, tranh in Trung Quốc màu sắc rực rỡ. Sáng mồng một bao giờ cũng lạ, ngoài trời mưa bụi vẫn bay, phố phường vắng vẻ, im lìm. Nó thấy đường phố dường như sáng trong hơn, sạch sẽ và tinh khôi.
Ngắm phố chán mắt, nó xúng xính trong bộ quần áo “mới” chạy tung tăng khắp nhà. Thầy nó đang ngồi xếp bằng trên phản, ấp tay vào cái ấm trà mới pha nóng hổi. Ông kéo cái điếu bát lại gần, châm lửa hút một điếu. Rít xong điếu thuốc, thầy nó ho khù khụ. Đợi cơn ho dứt, thầy nó chậm rãi chiêu một ngụm nước trà, rồi khà lên một tiếng khoan khoái.
 
    Trước bữa cơm, thầy nó lần lượt gọi các con vào mừng tuổi mỗi đứa năm xu. Riêng nó út ít được một hào mới cứng, đỏ tươi. Anh Bính nó thì mừng tuổi cho các em đều nhau, mỗi đứa một hào.

Nguyễn Trọng Thập

Đình Xuân Đào, Mỹ Hào, Hưng Yên - Ký họa của Nguyễn Bá Lăng

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG II      TUỔI THƠ   (tiếp 19)

     Chị Thơ nó (còn gọi Vận lớn) cũng về quê ăn tết. Chị chưa đi làm nên không có tiền mừng tuổi cho các em. Chỉ mình nó được chị mừng cho năm xu. Chị Thơ mới làm đầu “phi dê”, trông chị cứ là lạ. Ở quê nó, chị là người đầu tiên phi dê nên người lớn thì bảo là ra tỉnh đua đòi, còn trẻ con thì hò nhau trêu:
 
     -    Ơ súp lơ trái mùa . . .  Ơ súp lơ trái mùa . . . !  

     Chúng nó còn đồng thanh hát :

                   “Đầu phi dế trông cao bồi
                    Đầu phi dế trông chán ghê
                    Anh em ơi đầu phi dế trông cao bồi.
                    Thà cặp tóc ngang vai,
                                 còn đẹp hơn phi dê !
                    Thà đội rế lên đầu,
                                 còn đẹp hơn phi dê !

     Nó tức cứ cầm que đuổi theo vụt bọn trẻ để bênh chị. Dấm dớ thế nào, một lúc sau, chẳng thấy năm xu chị nó mừng tuổi đâu nữa. Nó liền chạy về nhà rồi khóc ré lên làm cả nhà nháo nhác đi tìm. Chị Thơ giả vờ tìm thấy, đưa cho nó đồng xu khác, nó phát hiện ra lại khóc ré lên không nhận. Chị Thơ đành phải đưa thêm năm xu nữa thành một hào nó mới chịu nhận và thôi không khóc nữa. Lần này, ăn chắc, nó vội lấy cái ống tre tiết kiệm và nhét hết tiền vào đấy. Cái ống tre tiết kiệm của nó đã lên nước bóng nhãy, lưng vốn của nó đấy. Nó âm thầm, bí mật lên kế hoạch làm ăn hẳn hoi. Qua Tết ắt hẳn là tiền mừng tuổi nhiều, sẽ bổ ống ra mua của bu nó một mái gà để nó tự “tăng gia”.

     Mười năm làm dâu, mười năm trinh nữ, đằng đẵng mấy ngàn ngày, tưởng chừng tàn một đời hoa, thui một đời con gái. Ấy vậy mà chỉ chín tháng sau cái Tết ngọt ngào đó, chị dâu nó sinh một thằng cu kháu khỉnh, khỏe mạnh. Cả nhà nó ai cũng mừng vì ai cũng thương người chị dâu chăm chỉ, tảo tần, tận tâm tận lực với gia đình, thương chị bị ghẻ lạnh cả một thời xuân sắc. Thầy bu nó là mừng nhất vì thằng cu là cháu đích tôn bấy lâu hằng mong mỏi. Thầy đặt tên cho nó là Nguyễn Long Hoàng, ước mong cháu sẽ là ông hoàng của loài rồng.

     Bé thế, nhưng nó oai lắm vì đã có năm đứa cháu. Đầu tiên là cái Tuyết Văn, con chị hai, rồi thằng Son con chị cả, tiếp đến cùng lúc ba đứa cháu trai là thằng Hoàng con chị Bính, Hà con chị cả và Hùng con chị hai. Lại nói, trước đó thày nó nằm mơ thấy bắt được ba con chim sẻ, thày nó cho vào túi áo nâu, cài kim băng lại cẩn thận. Chẳng ngờ, có một con lách ra bay mất. Y như rằng ? Chỉ vài tháng sau thằng Hà cháu nó đi ỉa chảy, ông y tá xã là ông Nhiệt cho nhầm thuốc làm thằng bé chết. Nó căm ông Nhiệt lắm ! Lúc nào nhớ cháu, nó lại vào ngõ nhà ông, đứng chửi “cha năm đời mười đời nhà thằng Nhiệt . . . !”. Hễ ông ta chạy ra cửa thì nó lại lủi vào vườn chuối um tùm nhà bà cả Riêng cạnh đó. Thấy ông đi vào, nó lại chạy ra chửi “Tổ sư bố thằng Nhiệt lang băm . . . !”

Nguyễn Trọng Thập

    
     Làng Thứa của Nguyễn Trọng Thập thuộc xã Dị Sử huyện Mỹ Hào. Nơi đây, trước kia là một vùng quê nghèo, nơi có đến 90% dân số làm nông nghiệp, diện tích đất đai không nhiều mà cũng chẳng lấy gì làm phì nhiêu. Những người thợ gặt thuê đến đây đã từng có câu ca rằng:

             “Chắp tay vái lạy đòn càn !
              Đồng Thứa thì lội, đồng Đan thì lầy.”

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG II      TUỔI THƠ   (tiếp 20)

     Khi thằng Hoàng cháu nó được một tuổi cũng là lúc chị Vận con đi học địa chất. Học xong, chị vào làm ở liên đoàn địa chất 36. Chị Vận Thất đi học sư phạm, sau về dậy cấp1 ở Hưng Long. Anh Bát nó cũng đã mười ba tuổi đang học cấp hai. Nhà nó bắt đầu neo người, chị Bính là lao động chính nên rất vất vả. Chị vừa đi làm để đảm bảo công điểm cho hợp tác xã. Mỗi công chỉ ăn có hai đến ba lạng thóc, nhưng thiếu thì bị phạt cũng gay. Ngoài ra chị còn phải làm thêm ruộng phần trăm của gia đình, có khi cấy lúa, khi cấy rau cần, khi thả bèo dâu, nuôi lợn mọn. Chị  Bính nó vẫn phải thức khuya dậy sớm lo cho bố mẹ và các em chồng.

     Thày nó vẫn làm may, bu nó thì đi chợ. Anh Bát nó ngoài giờ đi học cũng phải giúp chị dâu cấy gặt. Anh Bát còn phải đi đánh dậm lấy cua cá về cải thiện bữa ăn. Nó tuy vẫn còn bé nhưng cũng phải tham gia làm cùng gia đình. Công việc cũng nặng ra phết. Buổi sáng trước khi đi làm, chị Bính và anh Bát thường hay vãi thóc, vãi rơm ra phơi, giao cho nó phải dũi thóc, gẩy tơi rơm cho chóng khô lại vừa phải trông cháu cho chị đi làm đồng. Khi cháu ngủ, nó phải tranh thủ thả bèo, nhóm nồi cám lợn, v.v . . . Chị nó đi đồng về thường vào một giờ chiều. Chị về cho cháu bú và cả nhà ăn cơm trưa. Ba giờ chiều chị lại ra đồng làm tiếp.

     Hôm ấy chị nó làm cố, đã hơn hai giờ chiều vẫn chưa thấy về. Thầy nó đi nhận hàng trên huyện còn bu nó đi chợ. Nó tự xới cơm, một mình ăn trước. Cơm chan nước mưa, ăn với cà. Thằng Hoàng cháu nó đói sữa quá, khóc ghê lắm. Ngóng mãi không thấy chị về, giữa trưa trời tháng sáu nóng như đổ lửa, nó chẳng biết thế nào, đành bế cháu vào thôn Tháp nhà chị Diện xin bú nhờ. Nhiều lần nó vẫn làm thế mỗi khi cháu nó đói. Chẳng ngờ chị Diện hôm đó lại đi vắng.

     Cháu nó đói quá rồi, cứ khóc ngặt nghẽo trên tay nó. Nó tám tuổi rồi đấy nhưng mà vừa bé vừa còm nhom như con mèo hen. Nó bế cháu lê la đi trên đường làng cứ như con mèo tha con chuột. Rồi hai chú cháu nó lê dọc phố xuống Phùng Chí Kiên, mắt nó đăm đắm nhìn về phía đường năm, theo hướng bốt Đá, ngóng chị đi làm về. Chị chẳng thấy đâu, người quen cũng chẳng có ai, rặt những người lạ.

     Cháu nó khóc to, nước mắt nước mũi nhoe nhoét, nó nựng, nó giỗ mãi không được. Tức quá nó phát đen đét vào đít cháu. Càng phát, cháu nó lại càng càng khóc to hơn. Cáu tiết, nó cấu thằng bé. Càng cấu, thằng bé càng khóc thét lên. Bất lực và mệt mỏi, nó ôm cháu, ngồi lên lưng con rùa đá ở cổng làng Ngọc Lập. Dưới gốc đa, tủi thân nó khóc, nước mắt nước mũi nó cũng nhoe nhoét nhòe nhoẹt.

Nguyễn Trọng Thập

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG II      TUỔI THƠ   (tiếp 21)

     Trời tịnh không một ngọn gió. Tiếng ve kêu ra rả, tiếng gà gáy  trưa xa vắng, eo óc buồn. Nó thấy sao mà khổ quá. Rôm cắn rấm rứt khắp nơi, mụn nhọt đầy mặt, đầy tay nó ruồi đang bu đen, đuổi mãi chẳng xuể được. Vừa lúc đó, cô Năm Sữa, cô họ nó, gánh lúa đi qua nhìn thấy, quát tướng lên :

     -    Nắng nôi thế này, mày bế cháu ra đây làm gì ?

     Nó mếu máo:

     -    Cô ơi ! Chị cháu chưa về, thằng Hoàng đói sữa quá cứ khóc mãi. Cháu xin bú chị Diện, chị lại đi vắng.

     Nói xong nó tủi thân khóc rống lên. Cô nó hạ gánh lúa xuống, lấy nón quạt phành phạch cho hai chú cháu rồi bảo :

     -    Về ngay, bế nó vào bà Tú Tư, con bà ấy mới đẻ đấy, xin bú cho nó.

    Dường như bắt được vàng, nó lau mặt cho mình, rồi lau cho cháu. Nó vội vã bế cháu vào thôn Sài, đến nhà bà Tú Tư. Trời nắng lắm, nó nhặt một cái lá bàng to màu xanh tím, vừa làm nón cho cháu nó, vừa làm quạt, quạt cho thằng bé. Vừa đi nó vừa lầm lũi hỏi thăm, thỉnh thoảng dừng lại để xốc thằng cháu cho đỡ mỏi và khỏi tụt xuống đất.

     Vào tới cổng nhà bà Tú, nó thấy cô Ngụ đang ngồi cho con bú dưới bụi tre. Thương hại thằng bé khát sữa, cô chuyển con cho bà Tú rồi đón lấy thằng Hoàng. Thằng bé đang đói, vừa bập vào bầu vú, nó nhắm tít mắt lại, tu sữa tòm tọp. Nó đã thiu thiu ngủ mà mồm vẫn mút oằm oạp. Bà Tú lấy một củ khoai tím đã luộc trong rổ đưa cho thằng Thập. Nó xin bà rồi ngồi xuống ăn dưới bóng mát êm ả của rặng tre. Nó nghe tiếng võng bà Tú đưa cháu kẽo cà kẽo kẹt. Nó nghe thấy tiếng rì rà của lá tre đang đùa reo trong gió. Nó đã thôi không khóc từ lúc nào, thấy đời lại tươi mát và ngọt lịm như miếng khoai nó đang cắn trong miệng.

     Nó bế đứa cháu đã ngủ say trên tay, cảm ơn bà và cô rồi tưng tửng bế thằng bé về.

Nguyễn Trọng Thập

     Xã Dị Sử, trung tâm huyện Mỹ Hào - quê hương Nguyễn Trọng Thập

[TichTuongNhuLe]

.
     Tiếp theo câu chuyện, mục "tiếp 22" dưới đây có một đoạn trước đây tôi post nhầm. Bây giờ để vào đúng chỗ theo bản gốc của Nguyễn Trọng Thập.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG II      TUỔI THƠ   (tiếp 22)

     Nó rất yêu nghệ thuật, ham đọc sách và có năng khiếu vẽ. Mới có chín tuổi, nó đã nổi tiếng cả vùng vì khả năng vẽ bẩm sinh. Các anh chị lớn hay nhờ nó đánh bóng chữ, viết chữ lồng vào sổ tay, vào khăn mùi xoa để thêu tặng nhau, để khâu vào nón. Những chữ nó thường phải viết đại thể như kỷ niệm, nhớ mãi, đừng quên, . . . . Thậm chí, nhà cụ Ký Bắc mở tổ HTX khâu nón trắng bài thơ, khâu thảm len, thảm gai, còn phải lên xin với bu nó, ngoài giờ học cho nó xuống huyện viết chữ lồng khâu vào nón theo đơn đặt hàng của cụ. Có khi là vẽ lại các mẫu thêu ra bìa để làm dưỡng thêu. Mỗi tháng cụ Ký trả cho bu nó mấy hào tiền công. Bu nó nhét tiền vào ống tiết kiệm bằng tre để giữ cho nó.

     Đến Tết, được nhiều tiền, bu chẻ ống tiết kiệm ra, lấy tiền mua giầy dép, mua diêm cho nó làm pháo. Nó thích trò làm súng lục, nhét vào đó một cái van xe đạp hỏng, nhồi thuốc diêm vào đó. Khi bóp cò, cái “búa” phía sau ghì bằng dây chun mới ra, gõ vào thuốc diêm làm súng nổ. Nhiều đứa trẻ con đồng lứa nó rất thích. Nó liền vượt tường rào trường cấp hai xã, nhặt nhạnh chân ghế, chân bàn gãy mang về làm một loạt súng lục để bán cho bọn chúng lấy tiền tiêu Tết.

     Các chân ghế chân bàn gãy lấy ở trường học về để làm súng thì quá tuyệt. Bề dầy của gỗ khoảng ba đến bốn phân. Trước tiên, nó lấy bút chì vẽ hình khẩu súng lên đó, rồi nó lấy cái cưa con của thày, nó cưa cắt hình khẩu súng. Sau đó, nó lấy dao gọt cạnh, khía báng, khía nòng. Bây giờ cần phải đục lỗ làm nòng súng. Phần gỗ làm nòng súng khá hẹp , mỗi bề chỉ chừng hai phân, cần phải khoan lỗ vào chính giữa môt cách chính xác dọc theo suốt chiều dài của nòng. Nó kiếm một que sắt (về sau này nó mới biết - gọị là sắt phi sáu) đem mài nhọn một đầu và cắm đầu còn lại vào một đoạn tre làm thành một cái dùi. Nó sang nhà bà Quýt bán phở bên cạnh, nướng cái dùi vào lò than. Khi dùi đã nóng đỏ, nó dựng ngược súng lên, đặt dùi vào đúng tim nòng vừa ấn vừa xoay nhè nhẹ. Mặc cho khói bốc lên cay xè mắt, hết lần nọ đến lần kia, nó cứ dùi mãi cho đến khi thông được sang đến đầu bên kia của khấu súng.

     Bây giờ nó đã có một cái nòng súng đồng tâm thông suốt. Công đoạn tiếp theo là lắp cái đầu van hạt gạo vào nòng súng. Mấy cái van hỏng này nó phải đi xin anh Thới cụt hoặc anh Thăng què chữa xe đạp ở phố nó. Van được nhồi vào cuối nòng súng, thân van khít vào nòng súng, đầu loe của van bám chặt vào gỗ ở phía ngoài, rất chắc chắn. Trông khẩu súng đã hay rồi nhưng còn phải chờ có kim hỏa và cò nữa mới xong.

Nguyễn Trọng Thập

[TichTuongNhuLe]

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG II      TUỔI THƠ   (tiếp 23)

     Nó lấy một đoạn sắt (phi 4), vừa bằng nòng trong của van, mài tù một đầu, đầu còn lại bẻ gập thước thợ một đoạn hai phân làm thành một cái “kim hỏa”. Một đoạn sắt phi bốn nữa đập bẹp ở giữa, một nửa uốn cong cong rồi luồn từ trên xuống dưới qua một cái lỗ nhỏ để làm cò súng. Một cái dây chun vít kim hỏa vào nòng súng được buộc chặt vào nòng súng bằng những vòng dây chun khác quấn quanh nòng. Bây giờ nó đã có một khẩu súng lục hoàn chỉnh, sẵn sàng nhả đạn.

     Nó cho một que diêm vào đầu van, phần gỗ hướng ra phía trước, phần đầu que diêm có thuốc mắc kẹt vào đầu van hạt gạo. Nó lên “qui lát” bằng cách kéo kim hỏa về phía sau, làm căng dây chun, rồi kê cái kim hỏa sát với lỗ van. Khi bóp cò, cái cò súng nâng kim hỏa lên và phập vào lỗ van. Đoàng . . . ! Một tiếng nổ vang lên, khói diêm bay khét lẹt. Vào ban đêm, khi súng nổ, lửa tóe ra đầu nòng, rất oách.

     Súng nó làm ra rất đẹp vì được đẽo gọt trang trí, xong sơn đen như thật, lại “bách phát bách nổ”. Bọn trẻ làng nó thích mà làm theo không được. Thế là nó phát tài, cứ làm ra khẩu nào bán hết khẩu đó, một hào một khẩu. Có vụ tết làm nhiều nó phải kiếm được mấy đồng bỏ ống.

     Không chỉ làm súng mùa đông bán tết, mùa hè nó còn góp nhặt các vỏ bao diêm, vỏ hộp sắt tây các loại, mẩu gỗ nhỏ bỏ đi trong lò mộc cạnh nhà và rất nhiều nắp bia ở bãi rác bên huyện. Tùy từng chất liệu, nó tạo hình rồi lấy cơm nếp làm thành hồ dán làm thành nhiều xe ô tô các loại khác nhau với bánh xe là nắp bia dùi lỗ. Nó kéo xe ra cổng huyện, chở hoa me, hoa phượng. Đứa nào thích, gạ nó, nó lại bán, tùy chất lượng xe, cái  5 xu cái 1 hào,  v.v. . .  

     Đầu tháng tám, nó lại sang bãi rác bên huyện, thiên đường tuổi thơ của nó, nhặt các tờ pôluya đánh máy hỏng về ngâm nước gạo cho mờ hết chữ. Xong nó lấy gạch non nhuộm màu đỏ, quả mồng tơi nhuộm màu tím phơi khô để làm đèn ông sao và đèn ông sư chơi rằm tháng tám. Nó lấy tre bánh tẻ vót nan, chỉ may của thày nó làm dây buộc liên kết các nan tre với nhau rồi dán giấy “chế tạo” đèn ông sao, đèn ông sư. Sau này lên tay, nó còn sản xuất cả đèn kéo quân để bán.

Nguyễn Trọng Thập