Những chuyện không thể quên - Cười ra nước mắt (Phần 4)

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG III      VÀO ĐỜI (tiếp 28)

Nó làm thợ tiện

     Làm phụ việc được ít lâu, thỉnh thoảng anh Ngọt cho thằng Toán và nó sang học tiện. Các sản phẩm của cơ sở anh Ngọt là mâm nhôm, thau nhôm, xoong nhôm pha gang, pha kẽm tái sinh. Đó là thứ nhôm tạp giòn chứ không dẻo như nhôm nguyên chất. Để có thể thành thương phẩm, phôi đúc phải được tiện lại. Công việc của thợ tiện trông thì có vẻ khó, nhưng khi nó làm thử thì thực sự không khó lắm. Người làm cần khéo tay để có sản phẩm đẹp và cẩn thận để tránh xảy ra tai nạn lao động.

     Các máy tiện ở cơ sở anh Ngọt đều là máy tự chế được thiết kế đơn sơ, tối giản nhất. Khung và bệ máy được làm bằng thép “chữ V” hàn vào nhau, cao khoảng 1,2 mét, dài 1 mét, rộng 1 mét. Mô tơ được đặt ở dưới cùng và được bắt bu lông vào khung máy. Dây điện từ mô tơ được nối với cầu dao điều khiển đặt đúng tầm ở tay phải của người đứng tiện. Đầu mô tơ được lắp pu-ly 3 cấp (poulie – từ tiếng Pháp – Trong chuyên môn cơ khí gọi là “bánh đai”), to nhỏ khác nhau để thay đổi tốc độ. Một trục quay bằng thép, trên đó cũng được gắn pu-ly 3 cấp, được cố định ở phía trên khung máy để làm trục tiện. Một dây curoa (dây đai) đơn mắc giữa hai pu-ly. Để thay đổi dây đai từ cấp này sang cấp kia, người thợ phải gạt cần số có 3 nấc 1, 2, 3, dây đai sẽ nhảy theo ý muốn. Mâm cặp dùng để cặp vật tiện được lắp vào trục quay. Tuy nhiên, vì là máy tự chế nên mâm cặp này không tự định tâm. Các lưỡi dao tiện được lắp trên bàn dao, còn bàn dao được gắn trên xe dao và có thể di chuyển vào-ra, phải-trái bằng tay quay hay thay đổi góc cắt của lưỡi dao tùy theo hình dạng và đường kính của vật tiện.

     Việc đầu tiên của thợ tiện là lắp vật tiện. Người thợ phải điều chỉnh sao cho trục của vật phải đồng trục với trục mâm cặp của máy tiện. Đại để, thao tác rà dao tiện lên vật tiện cũng giống như “cân vành xe đạp” vậy. Điều chỉnh xong, vật tiện được bắt chặt vào mâm cặp. Nếu lắp vật tiện không đồng trục, khi tiện dao tiện sẽ gọt rất dầy ở một phía, rồi mãi sau mới gọt phía bên kia. Kết thúc công đoạn tiện, tâm không nằm giữa sản phẩm, vật tiện xem như bỏ đi.

     Học tiện được một thời gian ngắn thì anh Ngọt nhận thấy nó khéo tay và tiện rất tốt nên đã cho nó chuyển sang đứng máy tiện, một mình một máy. Thằng Toán vẫn phải phụ việc ở bộ phận đúc, vừa độc hại vừa nặng nhọc mà lương lại thấp hơn nó. Được đứng máy tiện, ăn lương theo sản phẩm nên thu nhập của nó cũng khá hơn trước. Nó vui thích với công việc mới này, vừa nhẹ nhàng, vừa mang tính kỹ thuật. Phôi tiện khi đưa vào thì sần sùi, màu ghi đen, xấu xí. Nó đem lắp lên máy, quay thử, cà dao, thấy đã đồng tâm, nó bắt đầu tiện. Đầu tiên là đưa dao tiện thô vào trước phá lớp ngoài sần sùi. Bước thứ hai dùng dao “trung” rà bề mặt sản phẩm thì đã khá mịn rồi. Bước thứ ba là dùng dao “tinh” lướt nhẹ và chính xác trên bề mặt sản phẩm để “lấy bóng”. Thao tác cuối cùng là cắt sản phẩm, các dường tiện là các vòng tròn cứ thu hẹp dần dần vào “tim” và kết thúc bằng một vòng tròn nhỏ xíu như đầu tăm. Sản phẩm sau khi tiện bóng lọng, trông rất đẹp mắt.

     Ngoài ra cũng phải kể đến việc mài dao và gá lắp dao cho đúng thì mới tiện tốt được. Dao tiện bằng thép cứng, trông như một cái đục, chỗ mũi dao vênh lên chếch một góc 45 độ. Bình thường một bộ dao gồm ba chiếc đại, trung, tiểu. Mài dao tiện cũng khó như mài kéo thợ may và mài đục. Nếu mài không khéo, chỉ vênh một chút khi tiện hiệu quả không cao, phải mài lại. Tệ hơn nữa, mài đi mài lại, cuối cùng phải vứt dao đi.

     Vài tháng sau nó thành thợ tiện giỏi, số lượng và chất lượng sản phẩm làm ra tương đương với thợ cả làm lâu năm. Anh Ngọt rất thích và quý nó lắm.
    

Nguyễn Trọng Thập

[thaiminhhung]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG III      VÀO ĐỜI (tiếp 28)

Nó làm thợ tiện


     Vài tháng sau nó thành thợ tiện giỏi, số lượng và chất lượng sản phẩm làm ra tương đương với thợ cả làm nâu năm Anh Ngọt rất thích và quý nó lắm.
    

Nguyễn Trọng Thập

Lỗi chính tả này của bác TTNL hay của bác NTT ? he he

[TichTuongNhuLe]

Lỗi chính tả này của bác TTNL hay của bác NTT ? he he

     Cảm ơn ThaiMinhHung đã đọc rất kỹ và sửa hộ !  

     Hầy dzà ! Đoạn này cháu gái bác Thập gõ hộ, tôi soát không hết. "Dzân" Hưng Yên, cả chú Thập lẫn cháu đều ngọng "nờ" "lờ".

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG III      VÀO ĐỜI (tiếp 29)

Làm thợ đánh bóng

     Nó làm được một thời gian ở cơ sở của anh Ngọt thì một hôm ông Cầm xuống kiểm tra cơ sở thấy chỗ nó làm vừa nóng bức vừa độc hại, phải đi làm xa, mà lương lại thấp. Ông Cầm xin cho nó chuyển sang làm ở một cơ sở khác. Chỗ làm mới của nó ở Chợ Giời, chỉ cách nhà chị Dụng có hai cây số và cách nhà anh Bính nó có 200 mét. Đó là một cơ sở mạ điện của anh Vĩnh.

     Cơ sở của anh Vĩnh ở ngay tại nhà của anh nên có phần chật chội. Công việc của cơ sở này là phục hồi các phụ tùng xe đạp. Đùi, đĩa, ghi đông, pô-tăng, may-ơ,  . . . cũ hỏng được hàn đắp lại, sửa nguội mài dũa cho phẳng phiu và đúng kích thước. Cuối cùng đưa vào mạ kền và đánh bóng. Vì nó có tay nghề tiện nên anh Vĩnh giao cho nó đứng máy đánh bóng.

     Công việc này đối với nó rất nhẹ nhàng. Cái máy đánh bóng rất đơn giản, chỉ gồm một cái mô tơ, dây cu-roa truyền lên một trục quay. Đầu trục quay được lắp “phớt” là nhiều lớp vải bạt cắt hình tròn. Nó chỉ việc bôi thuốc đánh bóng màu xanh lá cây (oxide đồng) vào phớt, đóng cầu dao cho máy chạy rồi tì sản phẩm đã mạ lên mặt phớt, đưa đi đưa lại. Một lúc sau sản phẩm đã bóng loáng, ánh trắng xanh màu kim loại rất đẹp.

     Một cái máy đánh bóng có hai đầu phớt để hai người có thể cùng làm việc. Khi máy chạy, nó đứng một đầu, đầu khia là cái Thủy, cháu họ nó, con chị Nhàn. Máy đánh bóng chạy rất êm và cũng ít bụi, hai chú cháu nó vừa làm vừa hát. Công việc đơn giản thế nhưng lương lại khá hơn nên nó rất thích.

     Mặc dù chỗ làm chỉ cách nhà anh Bính nó có 200 mét nhưng nó vẫn ở nhà chị Dụng. Anh Bính biết nó làm ở đây mà không thấy anh nói gì nên nó “chả thèm”.

     Ban ngày đi làm, tối nó tranh thủ đến số 8 ngõ Trần Xuân Soạn học lớp ghi ta do anh Can dạy. Sau này nó còn chơi thân với thằng Bình là em trai anh Can. Một tuần nó học ghi ta vào ba buổi tối Thứ Hai, Thứ Tư và Thứ Sáu.

     Các buổi tối còn lại nó đi chơi tung tẩy với các bạn. Dần dần nó có rất nhiều bạn ở hà Nội. Đầu tiên phải kể đến thằng Trương, anh thằng Khóa bạn phố Sặt của nó. Nhà thằng Trương ở Phó Đức Chính, dắt dây nó chơi với thằng Thanh, thằng Tiền và thằng Tuệ, cũng ở Phó Đức Chính. Từ mấy đứa ở Phó Đức Chính, lại dắt dây tiếp mấy thằng Tuân, thằng Gia, thằng Đình, thằng Hai ở Yên Phụ. Ở xung quanh chỗ ở của nó tại Bùi Thị Xuân thì nó chơi với đám thằng Chiên, thằng Thanh thợ may, cái Phúc, cái Anh Quỳnh, . . . .

     Đúng là cuộc sống ở thành phố có nhiều bạn bè để mà chơi bời, lêu lổng. Mấy đứa ở thành phố mỗi nhà một cảnh, mỗi đứa một kiểu, rất khác nhau nhưng đều có cái hay riêng. Vả lại, Hà Nội đúng là rất nhiều chỗ để chơi, chán chỗ này thì đi chỗ khác. Có buổi tối, chúng nó rong ruổi trên xe đạp đi từ hồ Tây ra hồ Gươm, rồi sang hồ Bảy Mẫu. Có tối xem xi-nê ở rạp Công Nhân hoặc rạp Tháng Tám, ăn kem Bốn Mùa hay kem Bô-Đề-Ga, . . . .  Thế là ban đêm nó cũng làm thợ đánh bóng . . . mặt đường.

     Đi làm, kể ra cũng có cái sướng của nó, là buổi tối và những ngày nghỉ được hoàn toàn tự do thoải mái, chẳng phải lo lắng học bài, thi cử, . . . . Cuộc sống cứ thế mà trôi đi, rất thoải mái.

Nguyễn Trọng Thập

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG III      VÀO ĐỜI (tiếp 30)

Gia đình Kiếm

     Ở Hà Nội thì nó đã có sẵn hai thằng bạn từ ngày cùng lên Chùa Thày đi thi vào trường Mỹ Thuật với nó. Đó là thằng Kiếm và Thằng Nam. Kỳ thi ấy nó đau bụng bỏ thi, thằng Kiếm thi không đỗ, còn thằng Nam đỗ vào học hệ trung cấp.  Thằng Nam học ở khoa nội thất của trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Công Nghiệp.

     Thằng Kiếm bấy giờ cũng đi làm công nhân ở một hợp tác xã nhựa. Nhà thằng Kiếm ở phố Cầu Đất, ngoài đê sông Hồng. Đường Cầu Đất tuy rộng nhưng là đường đất, nườm nượp xe tải chở tre, nứa, vôi, cát, đá sỏi, . . . từ bến sông lên. Về mùa mưa con đường rất lầy lội với ngoằn nghoèo, trầy trật những vệt bánh xe lún sâu đục ngầu bùn đất. Còn vào mùa nắng con đường này thường xuyên bụi mù mịt. Lớp bụi đường có chỗ dày đến hai chục phân, lội bộ trên đường, bột đất phùm phụp vọt lên bẩn hết hai bên ống quần. Nhà Kiếm ở mặt con đường đó, mặt tiền rộng khoảng hơn 10 mét, một ngôi nhà chạy ngang dựng bằng tre, nứa, mái lợp lá cọ. Tường nhà là các phên nứa, cửa trước, cửa sau và vách ngăn phòng cũng đều bằng tre nứa.

     Trong nhà rất sáng và thoáng gió vì ánh sáng ngoài trời và gió cứ việc chui qua mọi chỗ trên vách nứa. Nền nhà bằng đất dược đầm qua loa, xếp gạch đỏ chỗ có chỗ không. Nhà Kiếm rất nghèo, đồ đạc tềnh toàng với hai cái giường và một cái bàn thờ, lại cũng bằng tre nốt. Các cửa đều có “bản lề” bằng một vòng dây thép buộc vào cột. Cửa giả chả cần phải khóa, đi đâu chỉ cần khép cửa, móc sợi dây thép vào cột tre là xong.

     Phía sau nhà thằng Kiếm có một cái sân rộng vài chục mét vuông, có một hàng gạch nhỏ xếp dọc từ cửa tới một cái chum đựng nước đã sứt miệng. Sát phía sau nhà, vẩy ra mấy mét vuông là một “nhà bếp” rất tạm bợ. Phần còn lại của cái sân sau toàn là cỏ dại, lau lách. Qua cái sân đó là bãi ngô rộng chạy tít suống tận mép sông. Đồng ngô nghiêng ngả, xào xạc khua lá trong cái gió lồng lộng của sông Hồng.

     Nó rất hay đến chơi nhà thằng Kiểm và thân với cả gia đình. Thằng Kiếm có bốn chị em, chị cả đã đi lấy chồng, ở riêng. Chị thứ hai là Trâm Anh, da ngăm đen, người lùn, khỏe khoắn và có duyên. Nó quí chị Trâm Anh ở cái tính nết ân cần vui vẻ lại chăm chỉ. Hàng ngày chị vẫn phải quầy quả gánh nước từ cái máy nước công cộng ở rất xa về đổ đầy cái chum sứt, rồi còn cơm nước cho cả nhà. Nhiều lần nó đến chơi, chị còn nấu cả cơm nó. Ấy là chị cũng rất bận vì hàng ngày phải đi làm. Chị làm mậu dịch viên ở Cửa Hàng Bách Hóa 12 Bờ Hồ. Thằng Kiếm là đứa thứ ba rồi đến thằng út là thằng Hiệp.

     Mẹ thằng Kiếm là một người đàn bà cao, nét hơi thô, khắc khổ và không đẹp. Trên gương mặt bà luôn ẩn chứa một nét buồn một cách nhẫn nại. Bố thằng Kiếm là công nhân ở Đoàn Xe 12. Nó đến nhà thằng Kiếm nhiều lần mà chỉ gặp ông duy nhất có một lần, mà ông cũng chỉ tạt qua nhà có một tí, đáp lại lời chào của nó ông cũng chỉ lạnh lùng gạt đầu rồi lại đi mất. Nó chẳng dám hỏi, nhưng có lẽ bố mẹ thằng Kiếm không ở với nhau.

Nguyễn Trọng Thập

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG III      VÀO ĐỜI (tiếp 31)

"Dấu bôi vôi" ^(*)

     Trước khi “đi bê” (A, B, C và K dùng để chỉ miền Bắc, miền Nam, Lào và Căm Pu Chia) anh Bát nó được đơn vị cho về nghỉ phép một tháng. Nó rất vui và nghĩ ngay đến việc phải làm việc gì đó cho anh Bát. Nó bàn với thằng Kiếm giới thiệu anh Bát với chị Trâm Anh. Thế là, một hôm, nó đèo anh Bát đi cùng nó đến chơi nhà thằng Kiếm, rình đúng lúc chị Trâm Anh có nhà. Chả biết có phải “cái duyên Ông Trời se” hay không mà chỉ mới gặp nhau lần đầu anh chị có vẻ quấn quýt nhau lắm. Rồi hai người bắt đầu hẹn hò, đưa đón, đi chơi riêng với nhau. Đúng là lính chiến có khác, rất nhanh, gần một tháng sau, anh Bát đã đưa chị Trâm Anh về quê nó “ra mắt”. Đương nhiên dịp như thế thì nó và thằng Kiếm cũng phải về. Vì đã về quê chơi phải ở đêm, chị Trâm Anh giữ ý nên phải rủ thêm cái Cúc Hoa, bạn thân cùng bán bách hóa với chị về cùng. Mang tiếng là gái Hà Nội, nhưng chị Trâm Anh quen lam lũ, vất vả nên về quê nó chơi có mấy ngày mà chị cũng ra đồng gánh lúa, vớt bèo, băm rau, nấu cám lợn, . . . Cả nhà nó ai cũng quý chị.

     Tình yêu đẹp đẽ của anh Bát và chị Trâm Anh từng ngày, mật ngọt, cho đến ngày anh lên đường vào chiến trường. Không biết sao mà anh chị lại không tổ chức đám cưới như nhiều anh bộ đội về tranh thủ lúc bấy giờ. Những ngày sau đó, mặc dù anh Bát đã đi xa nhưng chị Trâm Anh và cái Cúc Hoa thỉnh thoảng vẫn về chơi, chả khác gì đã là dâu con trong nhà. Chị vẫn giản dị, vui tươi, sống trách nhiệm “có trước có sau”. Mỗi lần chị về chơi, cả nhà nó đón chị như đón một người con của gia đình. Ở nhà nó, ai cũng nghĩ, đến ngày anh được về, có thể chỉ là về tranh thủ thôi, thì anh chị sẽ làm đám cưới.

     Lần nào chị Trâm Anh về chơi thì cũng có Cúc Hoa cùng đi. Đó là một cô gái cao dong dỏng, da ngăm ngăm và nhiều hơn nó một tuổi. Nhà Cúc Hoa ở ngõ Yên Thế, phố Nguyễn Thái Học, nơi có đường tàu điện chạy qua, hàng ngày đưa Cúc Hoa đi làm ở bến cuối cùng là bến Bờ Hồ. Cúc Hoa thích đọc tiểu thuyết và rất yêu thơ. Vài lần về nhà nó chơi, Cúc Hoa và nó trở nên thân nhau, hai người còn làm thơ phú tặng nhau. Rồi nó chợt giật mình vì thấy “nguy hiểm quá !”, Cúc Hoa có vẻ thích nó thật sự, mà nó thì không. Vì thế nó luôn luôn giữ một tình bạn “ ở khoảng cách an toàn”.

     Thời gian cứ dần trôi, đời người con gái đỏ mắt trông chờ đằng đẵng, biết có ngày nào . . . . Những lần chị Trâm Anh về thăm nhà nó cứ thưa dần, thưa dần. Rồi đến một ngày bẵng đi rất lâu, chị Trâm Anh không về chơi nữa, mà cũng không có thư từ tin tức gì. Gia đình nó không hiểu thế nào ?! Mới hay,

“Thiếp bén duyên chàng có thế thôi.
Nòng nọc đứt đuôi từ đây nhé . . .”

     Cái Cúc Hoa với nó vẫn chơi với nhau như bạn bè. It lâu sau, cái Hoa yêu anh Mận, lớn hơn ba tuổi, nhà ở phố Hàng Bạc. Sau đó hai năm nó được đi đám cưới của hai người.

^(*) Thơ Hồ Xuân Hương:

“ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . .
Thiếp bén duyên chàng có thế thôi.
Nòng nọc đứt đuôi từ đây nhé,
Ngàn năm khôn chuộc dấu bôi vôi”

Nguyễn Trọng Thập

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG III      VÀO ĐỜI (tiếp 32)

Ăn chơi Hà Thành

     Sau khi hiệp định Pa-Ri có hiệu lực, ở Hà Nội lúc bấy giờ không còn bị Mỹ đánh phá. Người Hà Nội lại lục tục từ các nơi sơ tán trở về. Cho dù hoàn cảnh kinh tế rất nhiều khó khăn nhưng thanh niên Hà Nội vẫn giữ cái nếp “ăn chơi” và tìm ra cái cách phù hợp để mà “ăn chơi”. Ừ thì còn đói, nhưng tại sao lại không chơi được nhỉ ? Cứ vào chiều Thứ Bẩy và ngày Chủ Nhật, nam thanh nữ tú diện những bộ cánh kiểu cách mới nhất, tụ tập nhau thành từng hội đạp xe diễu phố. Thường các đoàn nam hay nữ đi riêng, đạp xe lòng vòng quanh Bờ Hồ, các phố cổ hay xuôi xuống khu Ba Đình ra Hồ Tây – Đường Thanh Niên. Rồi các đoàn “dzai” lượn lờ vây quanh các đoàn gái mà ngắm nghía, trêu trọc. Cái cách diễu phố khoe mẽ và tán tỉnh ấy được gọi là “chậy tẩy”. Dân  chạy tẩy được gọi là “lính tẩy”. Những con đường mà lính tẩy tấp nập lượn lờ như vậy được gọi là “phố tẩy đường nhựa”. Nếu có đoàn “dzai” nào đó dẻo mỏ mà cặp được với một đoàn gái thì chúng bắt đầu làm quen, tán tỉnh, phần nhiều chỉ để cho vui, gọi đơn giản là “cưa đường”. Ấy vậy mà cũng có trường hợp “cưa đường” mà thành đôi như vợ chồng Khải – Trâm, bạn nó.

     Chạy tẩy thật là vui vẻ, coi như “xả su-páp” sau một tuần đi học hay đi làm vất vả. Nó cũng thích trò này lắm và đua đòi theo các bạn, nhưng kẹt ở hai chỗ. Một là, nó không có quần áo đẹp và đúng mốt. Hai là, những đứa con gái khi biết nó là “Người Nhà Quê”, đều lảng ra hết. Cho nên, có những khi nó chỉ ước, giá như nó là “Người Hà Nội”.

     May thế nào mà nó lại chơi thân với thằng Hoành. Nhà thằng này không phải giầu nhưng Hoành quý nó lắm. Thấy nó không có quần áo tử tế, thằng Hoành cho nó một cái quần loe simili, một cái áo “lon” trắng cộc tay. Nó rất biết ơn thằng Hoành vì như thế nó có thể theo đòi cùng chúng bạn. Trong đầu nó tâm niệm, lúc nào đó, nó sẽ trả ơn. Thế mà bao nhiêu năm rồi chẳng biết nhà thằng Hoành ở đâu, nó chỉ biết mang máng, hình như thằng Hoành ở khu tâp thể Trương Định, một khu quá rộng để nó có thể tìm thấy bạn.  

     Những từ lóng “lính tẩy”, “lính nhẩy” (chuyên nhảy tầu điện), “lính mổ” (chuyên làm việc ở “Công Ty Hai Ngón” – tức là móc túi, ăn cắp), “bớp”, “bóng” (gái điếm) là những từ mà dân “ăn chơi” “anh chị” thường sử dụng. Trong đó lính nhảy là thành phần thường là các thanh niên thích chơi hay đua đòi. Đám này không phải là đám “tệ nạn xã hội” và thường khi họ là những người đi tiên phong về mốt thời trang ở Hà Thành. Trong mắt những người Hà Nội nghiêm túc, lính tẩy là những thanh niên đua đòi chứ không phải “con nhà lành” và có thể còn bị liệt vào diện không được tử tế cho lắm.  

     Sau ngày miền Nam giải phóng, thanh niên Hà Thành lại đuổi theo mốt lan ra từ Sài Thành, nhất là phong trào Hip-py (Hippy). Phong trào Hippy là phong trào thanh niên khởi nguồn ở Mỹ từ đầu những năm sáu mươi, quay về với tự nhiên và chống đối chiến tranh. Sau này trở thành một trào lưu về phong cách sống rời bỏ trật tự xã hội nghiêm khắc để được sống tự do, tự nhiên, bầy đoàn. Hippy lan sang Sài Thành từ đầu những năm bảy mươi và bây giờ lan ra Hà Thành. Tuy nhiên, thanh niên Hà Thành chỉ bắt chước Hippy về mặt hình thức, xem như một kiểu “ăn chơi” mới.  

     Cứ chiều các ngày cuối tuần, bọn Phó Đức Chính và Yên Phụ hay tụ họp nhau ở nhà thằng Gia. Nhà thằng Gia rộng, có bếp riêng và đun lò than. Chúng tự tạo lấy kìm uốn tóc bằng sắt phi 10, giống như một cái kéo, có chuôi dài quấn giẻ hoặc đút vào ống trúc làm tay cầm cho khỏi nóng. Đoạn đầu để dài khoảng 25 phân gồm hai má. Một má để nguyên sắt tròn, đầu mài tù, má còn lại đập dẹt, uốn lòng mo và ôm hờ vào má tròn. Vài bốn cái kìm như thế thay nhau nướng trên lò than. Chúng dùng các cái kìm nóng để uốn tóc cho nhau hoặc tự uốn lấy. Đứa nào đứa nấy để tóc rất dài rồi uốn từng lọn cho tóc quăn, từ dưới lên, từ trong ra, thành nhiều lớp đuổi nhau, “ăn sóng”, như tóc Tây, gọi là tóc Hippy. Nhiều đứa khéo tay, uốn được những bộ tóc rất đẹp.

     Tóc dài đi với quần loe là mốt lúc đó. Tiêu chuẩn đánh giá “dân ăn chơi”, nhà  “Dzầu” là phải có cái quần ống loe bằng si-mi-li màu ghi đá, áo pô-pơ-lin pha ly lông màu trắng, hoặc là “trên lon - dưới téc” (áo nylon, quần tergal), chân đi dép nhựa trắng Tiền Phong, hoặc dép tông Thái màu xanh, túi đút bao thuốc Tam Đảo hay Đrao bao bạc, mắt đeo kính râm A-me-ri-cơn, đầu đội mũ cat-ket màu trắng, tay đeo đồng hồ Sen-kô (Seiko – đồng hồ Nhật) và đi xe đạp pơ-giô màu cá vàng. Những trang phục như thế vừa là mốt ăn chơi Hà Thành vừa biểu hiện cái triết lý sống coi trọng vật chất. Thời đó bài “ca dao” “Mười Yêu” rất phổ biến và có nhiều dị bản :

Một yêu anh có Sen-cô.
Hai yêu anh có Pơ-giô cá vàng.
Ba yêu lon, téc gọn gàng.
Bốn yêu hộ khẩu rõ ràng Thủ Đô.
Năm yêu không có bà bô.
Sáu yêu Văn Điển ông bô sắp về.
Bảy yêu nhà cửa đề huề.
Tám yêu anh phải có nghề trong tay.
Chín yêu ví ních tiền đầy.
Mười yêu quan chức thì hay vô cùng.

     Còn có câu trâm ngôn xanh rờn làm kim chỉ nam cho chị em phụ nữ : Đẹp trai đi bộ, không bằng mặt rỗ đi lơ.

     Phong trào ăn chơi Hippy ngày càng lan rộng, chính quyền đã cử lực lượng công an và Thanh Niên Cờ Đỏ mở chiến dịch truy quét. Họ đón lõng ở các góc phố hoặc quanh Bờ Hồ. Hễ thấy nhóm thanh niên nào quần tuýp, quần loe, tóc dài thì bao vây bắt gọn. Tóc dài thì được xử lý bằng một đường dũi tông đơ trắng phau từ gáy lên đỉnh đầu. Quần tuýp, quần loe thì chỉ cần một đường kéo cắt chéo từ dưới lên đến gối, rồi cắt te tua cho cụt ống. Xử lý xong, các chàng và các nàng được xếp hàng, dẫn đi dọc phố cho người đi đường chỉ chỏ, chê cười “để giáo dục”. Vụ này làm chúng nó rất sợ, lúc nào cũng phải len lén dè chừng. Lính tẩy, thành ra, rất sợ Thanh Niên Cờ Đỏ, . . . .

Nguyễn Trọng Thập

[lexuantuong1972]

@TTNL:

...Cứ chiều các ngày cuối tuần, bọn Phó Đức Chính và Yên Phụ hay tụ họp nhau ở nhà thằng Gia. Nhà thằng Gia rộng, có bếp riêng và đun lò than. Chúng tự tạo lấy kìm uốn tóc bằng sắt phi 10, giống như một cái kéo, có chuôi dài quấn giẻ hoặc đút vào ống trúc làm tay cầm cho khỏi nóng. Đoạn đầu để dài khoảng 25 phân gồm hai má. Một má để nguyên sắt tròn, đầu mài tù, má còn lại đập dẹt, uốn lòng mo và ôm hờ vào má tròn. Vài bốn cái kìm như thế thay nhau nướng trên lò than. Chúng dùng các cái kìm nóng để uốn tóc cho nhau hoặc tự uốn lấy. Đứa nào đứa nấy để tóc rất dài rồi uốn từng lọn cho tóc quăn, từ dưới lên, từ trong ra, thành nhiều lớp đuổi nhau, “ăn sóng”, như tóc Tây, gọi là tóc Hippy. Nhiều đứa khéo tay, uốn được những bộ tóc rất đẹp.

Cái trò này chúng tôi đã làm từ những năm học cấp 3 (1966-1969)

...Phong trào ăn chơi Hippy ngày càng lan rộng, chính quyền đã cử lực lượng công an và Thanh Niên Cờ Đỏ mở chiến dịch truy quét. Họ đón lõng ở các góc phố hoặc quanh Bờ Hồ. Hễ thấy nhóm thanh niên nào quần tuýp, quần loe, tóc dài thì bao vây bắt gọn. Tóc dài thì được xử lý bằng một đường dũi tông đơ trắng phau từ gáy lên đỉnh đầu. Quần tuýp, quần loe thì chỉ cần một đường kéo cắt chéo từ dưới lên đến gối, rồi cắt te tua cho cụt ống. Xử lý xong, các chàng và các nàng được xếp hàng, dẫn đi dọc phố cho người đi đường chỉ chỏ, chê cười “để giáo dục”. Vụ này làm chúng nó rất sợ, lúc nào cũng phải len lén dè chừng. Lính tẩy, thành ra, rất sợ Thanh Niên Cờ Đỏ, . . . .

Ngay từ những năm 1966-1969 khi tôi học cấp 3 Yên Hòa B ở Cầu Giấy, ngày ấy là mốt quần ống tuýp. Thanh niên cờ đỏ cứ chốt ở bến tầu điện Cầu Giấy, thấy tay nào mặc quầng ống tuýp mà không kéo lên khỏi đầu gối là xé ống luôn. Đầu tiên họ còn cắt theo đường nẹp chỉ còn có cơ may lại, sau này cứ đường ly mà xẻ. Thằng Kường (sau này là chủ hãng xe máy nổi tiếng Kường Ngân) liên tục bị cắt, đến lớp toàn phải xắn ống quần như đi làm ruộng.

Đến năm 1975 thì lại có loại quần ống loe và tóc dài Hippy, và TNCĐ lại có việc nhưng không đón lõng ở Cầu Giấy nữa mà ở cổng mấy trường đại học như Giao Thông, SP 10+3, Đại học SP, Thương ngiệp... TNCĐ chỉ quan tâm đến nam thanh niên còn nữ sinh thì tha. (Nói vui nếu như cắt ống quần loe của chị em có lẽ Mõ tôi xin xung phong đầu tiên ) 

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG III      VÀO ĐỜI (tiếp 33)

Ra dáng ông cậu

     Làm ở cơ sở của anh Vĩnh dù lương không nhiều nhưng nó cũng đủ sống dư dả. Nó vẫn ở nhà chị Dụng, trừ khoản tiền ăn uống nộp cho chị Dụng, nó chỉ giữ một phần nhỏ để tiêu vặt, còn đâu hàng tháng nó gửi về cho bu nó ở quê.

     Con cả của chị Dụng là cháu Tuyết Văn, chỉ kém nó 3 tuổi. Sau Tuyết Văn, cứ cách hai năm, chị Dụng lại sinh một cháu, sáu đứa tất cả. Cháu Cương nhỏ nhất sinh năm 1969, là năm nó học lớp sơ cấp mỹ thuật dưới Sặt, thua nó 14 tuổi. Nó là cậu ruột nhưng tuổi tác chênh nhau với lũ cháu không nhiều nên nó sống với các cháu vui vẻ như bạn bè. Mặt khác nó vẫn làm oai ông cậu, lắm lúc khắt khe và giữ “kỷ cương” với các cháu ra trò.

     Là ông cậu, nó hay đi họp phụ huynh cho các cháu, thay anh chị. Một lần, thằng Hùng, cháu nó, nghịch ngợm thế nào mà để nhà trường và cô giáo gửi thư về nhà và mời phụ huynh đến gặp. Nhận được thư của nhà trường, nó giận lắm. Nó bắt thằng Hùng quỳ xuống, quay mặt vào tường. Rồi nó lấy lá thư đem dán vào tường, ngang tầm mắt thằng Hùng. Nó bắt thằng Hùng vừa quỳ vừa phải đọc bức thư cho đến khi thuộc lòng mới được ăn cơm. Ngay sau đó, nó giục bà Ngà dọn cơm ngay bên cạnh thằng Hùng, cả nhà ăn uống vui vẻ. Thằng Hùng rất sợ, phải quỳ nguyên  tại chỗ, không dám ho he gì. Cả nhà ăn uống mà thằng cháu không được ăn, lại phải quỳ thì nó cũng thấy xót ruột. Nhưng nó làm mặt lạnh, tỉnh bơ, cương quyết không thay lời. Ăn cơm xong, nó đứng dậy bước ra cửa, vẫy riêng cái Tuyết Văn theo và bảo nhỏ :

     -     Cậu sang nhà chú Chuyến, mày ở nhà cho thằng Hùng nó ăn cơm. Xong,  
           dọn mâm bát ra ngoài sân, giả vờ hát to một câu, cậu nghe tiếng cậu về.

     Dặn cái Văn xong, nó lững thững sang nhà anh Chuyến. Nhà anh Chuyến ở số 157, ngay sát bên cạnh, chỉ cách bức tường xây cao mét tám. Nó ngồi uống nước và chơi ghi ta cùng anh Chuyến. Ở bên kia, thằng Hùng ăn cơm xong, Tuyết Văn dọn mâm ra sân, vừa rửa bát vừa hát. Nó biết ý, lại lững thững đi về. Vừa đi nó vừa cố tình hát to, đánh động cho thằng Hùng. Qua cửa sổ, nó thấy thằng Hùng đang uống vội hớp nước, rồi hối hả chạy về chỗ, lại quỳ xuống như chưa có gì xẩy ra. Nó chẳng nói năng gì, trèo lên gác xép ngồi đọc truyện. Một giờ sau quay xuống, nó vẫn thấy thằng cháu đang quỳ, mắt lim dim ngủ. Nó xuống khỏi gác xép, gọi thằng cháu ra, bắt xin lỗi, bắt hứa và làm kiểm điểm, rồi nó mới tha.

     Sáu đứa cháu cộng với nó là bảy, vừa hay tuần có bảy ngày, nên nó làm một cái đồng hồ trực nhật. Thằng Cương bé quá, nó tha. Bảy ô đồng hồ thì năm ô là năm đứa cháu, một ô tên nó và một ô là bà Ngà. Cái kim đồng hồ  cứ lần lượt quay từ tên này sang tên khác theo ngày, đến tên ai, người đó phải trực nhật. Nhiệm vụ trực nhật là lau nhà, xách nước, chẻ củi, rửa bát, giặt quần áo. Kỷ luật duy trì rất nghiêm. Mỗi tháng một lần cả nhà, kể cả anh chị, phải ngồi họp để rút kinh nghiệm, phê và tự phê. Ai làm tốt được khen, ai làm không tốt bị chê. Anh chị nó có gì không phải, nó và các cháu phản ánh, anh chị phải tiếp thu và sửa chữa.

     Cái Văn bấy giờ đã 17 tuổi đang học lớp 10 (cuối cấp III). Tuyết Văn rất xinh gái nên các bạn của cháu đại đa số là những đứa xinh như cái Nga, cái Trâm, cái Dung, vài đứa nữa, bây giờ nó không còn nhớ tên. Tiếc thay cả lũ bạn cái Văn toàn gọi nó là cậu, xưng cháu. Có khi nó thích một đứa nào trong số đó, xong lại ngại không dám tỏ thái độ, mà vẫn phải làm mặt bề trên.  

     Cậu mà lỵ . . . . !

Nguyễn Trọng Thập

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG III      VÀO ĐỜI (tiếp 34)

Tình đầu

     Nó hay đến chơi nhà Cúc Hoa ở ngõ Yên Thế. Cúc Hoa có đứa em gái là cái Hợi, kém nó bốn tuổi, đang học lớp 9 (lớp giữa cấp III). Khác với Cúc Hoa, cái Hợi không cao, chỉ tầm thước, nhưng da trắng, phải nói là rất trắng, môi lại đỏ nữa. Đang tuổi dậy thì, nên càng nhìn con bé, nó càng thấy cái Hợi đẹp. Nó bắt đầu thích cái Hợi rồi dần dần rất thích Hợi lúc nào không hay. Nhưng nó không dám tỏ thái độ gì. Thỉnh thoảng nó tới chơi, cho Hợi mượn sách hoặc mượn sách của Hợi. Có nhiều lần nó chép vài bài thơ hay, nắn nót kẹp vào sách mà đưa cho Hợi. Rồi, nó cảm thấy càng ngày Hợi càng tỏ ra có cảm tình với nó, mà có lẽ thích nó rồi cũng nên ?! Nó mừng lắm nhưng “mặt ngoài còn e”.      

     Con đường đến nhà Hợi nó đã quen, cứ mỗi lần đạp xe đến gần là nó cảm thấy hồi hộp và bồn chồn biết bao. Cái ngõ Yên Thế là một con đường rải đá. Hai bên đầu ngõ là hai cái biệt thự kiểu Pháp rất đẹp, quay mặt ra phố Nguyễn Thái Học nhưng lại có lối đi riêng trong ngõ. Phía trong ngõ còn mấy cái biệt thự nữa, cũng rất đẹp và um tùm cây cối. Gần ngay đầu ngõ là một cửa hàng bán chất đốt, mấy cái téc dầu hỏa nằm chình ình chắn mất một phần lối đi. Nhiều khi lối đi bị chặn gần hết bởi rồng rắn can thùng và người xếp hàng mua dầu. Vậy mà sao nó thấy cái ngõ này rất đẹp, với những bóng cây rợp mát xòa ra từ những ngôi biệt thự. Một cái đẹp của ngõ nhỏ Hà Nội thời Pháp thuộc, lặng lẽ, thanh bình và thơ mộng.

     Có lúc Cúc Hoa đã tỏ ra thích nó, nhưng bây giờ nàng đã yêu anh Mận, nên việc nó thích em gái nàng lại làm cho nàng thêm quý và coi là chỗ tin tưởng được. Bố mẹ Hợi đã nhiều lần gặp nó. Họ cũng thấy, thằng bé tuy có hơi “nhỏ con” một chút, nhưng trắng trẻo, môi đỏ, trông cũng thư sinh, hiền lành. Cu cậu tỏ ra có lễ phép, tính tình cũng dễ chịu, lại có công ăn việc làm ổn định. Vì vậy bố mẹ Hợi dần dà quý nó như con và rất yên tâm.

     Mùa hè năm ấy Hợi được nghỉ hè hết lớp 9. Nó nghĩ rằng phải tạo ra cơ hội để nó có thể ngỏ lời với Hợi. Nó đến nhà chơi và mạnh dạn rủ em về quê nó chơi. Thực ra trong lòng nó cũng không có nhiều hy vọng được em đồng ý. Dù thế nào đi nữa, thì cũng coi như một ý kiến thăm dò để xem em phản ứng thế nào. Nó không thể ngờ em lại vui vẻ đồng ý ngay, chỉ băn khoăn :

     -     Em chỉ sợ bố mẹ không đồng ý cho em đi chơi xa. Mà, có khi anh thử xin phép bố mẹ xem, chứ em mà xin đi, chắc khó.
 
     Tuy chưa xin phép bố mẹ em, nhưng nó và em lên kế hoạch và chuẩn bị đi chơi nhà nó rất kỹ. Em còn lo chuẩn bị túi du lịch và thu xếp chọn quần áo và các thứ lặt vặt khác để đi chơi.

     Để thăm dò bố mẹ em, nó kể chuyện về quê hương nó, kể tỉ mỉ từng người nhà nó ở quê. Nó thấy bố mẹ em rất chăm chú nghe và bắt chuyện rất vui vẻ. Mấy hôm sau đó, nó đến chơi nhà em. Lựa lúc cả nhà đang vui vẻ, nó đứng đậy, tỏ thái độ rất nghiêm túc và rụt rè :

     -     Thưa hai bác ! Mấy hôm nữa cháu về nhà thăm thầy bu cháu ở quê, . . . . Ưh . . . . Ưh . . . .
     -     Có gì cháu cứ nói đi. – Bố em tươi cười gợi mở.
     -     Phải đấy, có gì con cứ nói. – Mẹ em nói hùa thêm.
     -     Dạ, vâng ! Cháu cũng xin mạnh dạn thưa hai bác, dịp này cũng là dịp nghỉ hè của em Hợi. Cháu xin
           phép hai bác cho phép em Hợi cùng cháu về quê, gọi là biết nhà biết cửa . . . .

     Vừa nói, nó vừa chăm chú nhìn bố mẹ Hợi. Chợt thấy ông bà khựng đứng, nét mặt đang tươi cười giãn nở, bỗng cau lại. Nó chợt nghĩ, thôi chết, hỏng rồi. Nghĩ vậy, nó vội nói thêm :

     -     Nhà cháu thì Cúc Hoa cũng đã về nhiều lần rồi, cháu và nhà cháu như nào, chắc Cúc Hoa cũng đã
           nói chuyện với hai bác, đường đi cũng không xa lắm . . . .  

     Nó thấy bố mẹ em đưa mắt nhìn nhau, . . . rồi bố em hỏi :

     -     Thế hai đứa định đi thế nào ?

     Nghe bố em hỏi thế, trong lòng nó như có trống rung cờ mở. Vậy là các cụ đã đồng ý rồi, thật là vui quá, nó chỉ muốn nhảy cẫng lên. Nó từ tốn nói :

     -     Thưa hai bác, cháu định đi bằng xe đạp ạ ! Có ba mươi cây số, chỉ đạp hai tiếng là đên nơi. Đi xe
           hàng thì đông lắm, chen chúc vất vả và phải chờ đợi ở bến xe cũng rất lâu ạ !
     -     Thôi được, hai đứa phải đi cẩn thận đấy ! Cái đường năm là nhiều ô tô lắm.
     -     Dạ vâng ạ !

     Về sau này nó mới biết, em đã nói chuyện với Cúc Hoa và nhờ chị gái nói trước với bố mẹ rồi. Chắc hai cụ cũng rất yên tâm mới dễ dàng cho phép nó đưa em đi chơi xa như vậy.

Nguyễn Trọng Thập

[tuanb5]

Một cái đẹp của ngõ nhỏ Hà Nội thời Pháp thuộc, lặng lẽ, thanh bình và thơ mộng.

Ngõ Yên Thế ngày nay vẫn là con ngõ đẹp. Hà nội có rất nhiều con ngõ nhưng càng ngày càng chật hẹp bởi mật độ dân số tăng cao.
Ngõ Yên Thế rộng rãi, thưa người. Đẹp hơn đàn anh là phố Yên Thế.