Những chuyện không thể quên - Cười ra nước mắt (Phần 4)

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG III      VÀO ĐỜI (tiếp 35)

Tình đầu . . .

     Đó là vào một buổi sáng Chủ Nhật, được bố mẹ em cho phép, cả em và nó đều vui lắm. Em vui chẳng những vì kết quả học tập cuối năm rất tốt và còn vui hơn vì đây là lần đầu tiên em được đi chơi xa. Mười sáu tuổi, em vui vẻ, hồn nhiên, mơ mộng và trong sáng như con chim non. Ngay chiều hôm đó nó đèo em qua Bùi Thị Xuân để báo với anh chị và các cháu nó đi về quê mấy ngày. Trên cái xe Phượng Hoàng xích hộp màu cánh chả, nó cứ thong thả đạp. Trên đường đi, em phấn khởi, tíu tít hỏi nó đủ thứ vì cái gì đối với em cũng lạ. Đây là lần đầu tiên em được về nông thôn, cũng là lần đầu được đi chơi tự do không có bố mẹ. Nhưng có lẽ em vui một thì nó vui mười. Em đã đồng ý đi chơi riêng với nó như thế này, nó cầm chắc là em cũng yêu nó rồi. Nó yêu em và muốn có em thì nó phải mạnh dạn lên. Nó chờ cơ hội để “Tass Được Quyền Tuyên Bố” (tên một bộ phim của Liên Xô, rất nổi tiếng) là nó sẽ có em trong vòng tay . . . .

     Chiều tà mùa hè tuy trời còn nắng nhưng gió lồng lộng thổi nên rất mát mẻ. Dọc hai bên đường, những cánh đồng lúa chín vàng ươm, nhấp nhô trên đồng những người nông dân đang thu hái vụ mùa. Lúa gặt xong chất đầy ở hai bên đường năm, có những chú bò đang gò lưng kéo xe lúa nặng, mấy chị nông dân chân đi đất, quấn sà cạp vàng nâu mầu nước ruộng, móng chân cũng vàng nâu, đang cong mông đẩy xe hỗ trợ cho bò. Đây đó, có những xe chưa xếp xong lúa, lũ bò, con nằm, con đứng dưới gốc cây ung dung gặm cỏ. Xa xa trong những thửa ruộng đã gặt xong, một lũ trẻ trâu đang hô nhau bắt chuột, người chạy chó sủa kêu nhặng xị, inh ỏi. Lác đác vài con cò trắng dạn người, con thì đậu trên lưng trâu, con thì lững thững đi trên ruộng lúa bắt tép. Khi người tới gần chúng vỗ cánh phành phạch bay lên, chao nghiêng, chao ngả vài cái rồi lại xà xuống ruộng.
 

Khói lam chiều

     Phía xa xa là xóm làng với những rặng tre mờ ảo trong khói lam chiều tỏa phủ trên các mái rạ ẩn hiện yên bình. Vút trên trời xanh, giữa làn mây trắng, vài cánh diều chao liệng trên thinh không, tiếng sáo diều da diết, dìu dặt, lúc gần lúc xa theo gió. Cảnh sắc thanh bình, lòng người man mác, cảm xúc dâng trào. Bỗng nhiên nó đạp xe chậm lại, chẳng  muốn đi nhanh, sợ sớm trôi qua những giây phút bảng lảng thăng hoa tuyệt vời. Hai tay Hợi đang bám vào sườn nó đột nhiên bấu nhẹ :

     -     Anh ơi ! Hoàng hôn đẹp quá ! Dừng lại đi anh.

     Nó rẽ xe vào một con đường có rặng phi lao cao vút, dẫn tới một làng nào đó. Nó cứ từ từ đạp xe trên con đường đất phủ dầy cỏ úa mùa hè. Rồi nó chọn một gốc cây sạch và dừng xe lại. Nó dựng xe vào gốc cây, hai đứa ngồi xuống thảm cỏ. Phía đằng tây, Mặt Trời đang lặn hắt ánh sáng màu cá vàng lên không trung. Vài đám mây màu ghi trắng nhấp nhô, cuồn cuộn được mặt trời luồn tia nắng phía sau vẽ lên một đường viền ở trên vàng rực hình lưỡi trai. Tít mờ xa, núi nhấp nhô mầu xanh nhạt nhòa vào chân mây hồng tím ngằn ngặt. Gió đồng lồng lộng thổi, mát rượi. Những người nông dân làm đồng dần dần về hết, không gian tĩnh lặng, rỉ rả đâu đó cất lên tiếng ri ri, khúc ca bất tận của loài dế.

     Hai đứa  không nói năng gì, em nhẹ nhàng ngồi xích vào nó, nó đưa tay lần tìm tay em. Nó nắm lấy bàn tay em, run run. Em cứ để yên tay trong tay nó và xích lại vào gần nó hơn nữa, . . . .

Nguyễn Trọng Thập

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG III      VÀO ĐỜI (tiếp 36)

Tình đầu . . .

     Nó nắm lấy bàn tay em, run run. Em cứ để yên tay trong tay nó và xích lại vào gần nó hơn nữa, . . . .

     Hợi thì thầm, giọng rung rung cảm động :

     -     Đẹp quá ! Ở Hà Nội không bao giờ có cảnh này. Đây là lần đầu tiên em được ngắm nhìn hoàng hôn ở quê đấy. Cám ơn anh !

     Trong lòng lâng lâng sung sướng, giọng nó cũng run run, ngọt ngào :

     -     Anh cảm ơn em mới phải. Có em hoàng hôn hôm nay mới đẹp thế đấy !

     Em quay mặt nhìn thẳng vào mắt nó, nàng đưa bàn tay còn lại béo má nó :

     -     Trăng đã lên đâu mà sao “Chú Cuội” đã nhảy ra sớm thế ? Anh đừng có tán dóc nhé !

     Mặt em ở gần sát với mặt nó, mắt em đang soi vào mắt nó. Nụ cười của em như bông hoa hé nở với hàm răng trắng nhỏ đều tăm tắp và làn môi đỏ lịm ngọt ngào, chờ đợi . . . . Bất thần nó quàng tay, ôm lấy đầu em, kéo lại gần. Không biết từ đâu đó, một sức mạnh nào đã cuốn đẩy, không thể cưỡng lại, môi nó từ từ chạm vào môi em. Một cảm giác rạo rực, mãnh liệt, chưa từng thấy làm cho hai đứa run bắn lên. Đây là nụ hôn đầu tiên của cả hai đứa và cũng là mối tình đầu của của cả hai. Nó cảm nhận được cơ thể của người thiếu nữ đang ở trong tay nó dường như lả đi trong hơi thở hổn hển :

     -     Anh Thập, . . . . Anh . . . . Em yêu anh !
     -     Hợi . . . .  Anh yêu em . . . . !

     Khi hai đứa về đến nhà thì trời đã tối. Cả bố mẹ và các anh chị nó đều rất mừng. Mọi người đón mừng em tíu tít như đón một người con đi xa về, không có một chút khoảng cách hay lễ nghi. Điều đó làm cho em cảm thấy gần gũi ấm cúng, không còn cảm thấy lo sợ gì nữa.

     Trong bữa cơm tối, cả nhà vui vẻ hỏi chuyện em, thôi thì đủ thứ, từ hỏi thăm bố mẹ, gia đình đến việc học hành của em, . . . .  Em cũng bắt chước nó gọi thày u rất tự nhiên, cả nhà nó chỉ tủm tỉm cười cười và nghe em nói chuyện.

     Đêm đó nó vẫn ngủ với thầy nó như mọi khi, còn em thì ngủ với bu.

     Hôm sau là Thứ Hai, nó đèo Hợi xuống Sặt chơi với các bạn. Trong đám con gái, có một hai đứa dường như có tình ý gì với nó nên không được vui. Những đứa con gái khác và nhất là lũ bạn trai thì vui lắm. Chúng nó cứ xâu vào hỏi chuyện và ngắm nghía em. Con gái Hà Nội có khác, người thì rõ xinh, ăn nói lại lễ độ, rất gần gũi chứ không điệu đà kiểu cách. Thằng Thập này đúng là gặp may, sướng thật !

     Trưa hôm đó nó và em ăn cơm nhà thằng Khóa, thì lại đúng là bữa cơm liên hoan tiễn thằng Khóa đi bộ đội. Bữa liên hoan rất đông họ hàng và bạn bè thằng Khóa. Nó thấy thật may mắn, vô tình về chơi lại đúng dịp tiễn bạn đi bộ đội. Cơm xong, Khóa rủ cả hội vào nhà thờ chơi và chụp ảnh kỷ niệm. Cả hội rất đông bạn bè di chuyển khắp phố Sặt, vừa đi vừa nói chuyện ầm ĩ rất vui vẻ, chỗ nào cảnh đẹp thì dừng lại chụp ảnh.

     Buổi chiều hôm đó, cả hội lại kéo lên nhà nó, sang bưu điện chụp ảnh chung. Rồi hứng chí, rình lúc không có ô tô chạy qua, cả lũ đứng giăng hàng trên đường Năm để chụp một “pô”. Tấm ảnh này em cũng đứng cạnh nó, tóc em tung bay trong gió, trông rất đẹp. Cả hội bạn bè ăn cơm tối ở nhà nó vui vẻ lắm. Mãi đến chín giờ tối, lũ bạn nó mới đèo nhau trở về Sặt.

     Sáng thứ Tư, nó và em qua tiễn Thằng Khóa đi bộ đội trong “Lễ Giao Quân” ở phố Sặt. Sau đó nó đèo em về Hà Nội. Trong lòng tràn ngập niềm vui và hạnh phúc.

Nguyễn Trọng Thập

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG III      VÀO ĐỜI (tiếp 37)

Thằng Trương

     Thằng Trương càng lớn càng đẹp, chẳng những mặt đẹp, thằng này lại cao, cân đối. Cơ thể thằng này lại rắn chắc vì nó học võ từ nhỏ. Đặc biệt thằng Trương tán gái thì dẻo mỏ lắm, “thôi rồi !”. Mười đứa con gái chơi với nó thì chín đứa “chết”. Mà cũng phải, thằng này đã đẹp trai, vui tính, ăn nói giỏi, biết vẽ, biết chơi ghi ta, lại con nhà giầu Hà Nội gốc.

     Ở Hà Nội, nó vẫn giấu tiệt nó đã có Hợi là người yêu, chưa công khai với bạn bè, trừ thằng Kiếm và thằng Trương. Thỉnh thoảng nó cũng đưa Hợi đi chơi cùng với Thằng Trương nhưng cũng chỉ là thỉnh thoảng. Thằng Trương thay người yêu như thay áo, không biết đâu mà lần, không khéo thì em lại tưởng nó cũng giống thằng bạn thì nguy.

     Thằng Trương rất vui tính và hay cầm chòm những trò quậy phá. Nhiều trò quậy của nó rất quá đáng nhưng không thể nhịn cười được mà cũng không thể quên được những chuyện nó “nghịch đểu”. Chuyện tôi sắp kể dưới đây là một chuyện như vậy.

     Thằng Trương có biệt tài đánh rắm “tùy biến”, nghe như thật. Nó lại hay dùng cái biệt tài ấy để trêu ghẹo các cô gái. Đi trên đường Thanh Niên^(*), chọn những đôi trai gái yêu nhau đang đạp xe đèo nhau đủng đỉnh hóng gió ngắm hồ Tây, thằng Trương đi sát lại, mặt tỉnh bơ, nó thả ra vài tiếng rắm rõ to. Đôi kia thấy “chuối quá” nhưng chẳng biết làm thế nào, đạp xe nhanh lên cũng bị bám nó mà đạp chậm lại cũng vẫn bị bám. Chốc chốc, thằng Trương lại “nhả đạn”, mặt thì nhìn đi nơi khác, cứ tỉnh bơ, “ngơ ngơ như bò đội nón”. Chúng nó đi sau nhịn không được, bật cười ồ lên cả lũ, làm cho đôi trai gái kia xấu hổ mà phải xuống xe dắt bộ vào vỉa hè, chờ cả lũ đi qua mới dám đi tiếp.

     Một lần, cả lũ đạp xe về quê nó chơi. Khi tới chợ Đường Cái, cả bọn dừng lại nghỉ, vào uống nước ở một quán ven đường. Thằng Trương chọn ngồi cạnh một cụ già râu tóc bạc phơ, cũng đang ngồi nghỉ. Chờ cho cụ vê thuốc lào, tra vào nõ và chuẩn bị mồi lửa để hút, hắn giả vờ đánh rắm, kiểu “rắm xịt”, kêu “i i ỉ . . . .” Hắn quay sang nhìn cụ già, nét mặt có vẻ khó chịu lắm. Cụ già không nói gì, lừ lừ nhìn nó, cụ châm đóm khác định hút thì hắn lại “i….i….ỉ” một tràng. Lần này nó quay hẳn người nhìn cụ già hằn học hơn và ngồi dịch ra xa cụ một tí. Mọi người trong quán ai cũng tưởng là cụ đã “thả bom” nên đều nhìn chăm chú vào cụ. Lần thứ ba, cụ chuẩn bị hút thì hắn đánh “rắm nổ”  “bủm ….ủm ….ủm”. Cụ già hết chịu nổi, vứt toẹt cái đóm không hút nữa, đứng dậy chửi đổng :

     -     Tiên sư chúng nó chứ  . . . . !

     Cả quán nước cười ầm lên, chẳng biết đổ lỗi cho ai. Nhưng đúng là thằng Trương đã nghịch hơi quá “trẻ không tha, già không thương”.

     Một hôm, theo lệ thường vào chiều Thứ Bảy, cả lũ kéo lên nhà thằng Trương. Chúng tụ tập nhau ở vỉa hè, gần cửa nhà thằng Trương. Thằng Trương còn eo éo gọi thêm thằng Thanh và thằng Tuệ hàng xóm xuống đi chơi cùng, hơn chục đứa cả thảy. Bỗng nhiên thằng Trương nhìn thấy bà bán kem đang đi tới, nó liền vẫy tay. Chờ cho bà bán kem dừng lại, nó hỏi :

     -     Kem ngon không u ơi ?
     -     Kem cốm Thủy Tạ đơi, hai hào một chiếc.
     -    Kem còn “nóng giòn” không u ?
     -     U vừa mới lấy vẫn còn đầy hai phích đơi.

     Thằng Trương lấy cho mỗi đứa 2 que, mình thằng Trương cầm 5 que. Không biết hôm nay thằng này “trúng quả” gì mà “sộp” thế?! Kem Cốm Thủy Tạ đúng là ngon thật. Cả bọn vừa cắn vừa mút, vị ngon, vị ngọt, ngọt “lịm từ tim đến tận ót”. Chừng mỗi đứa đã chén xong môt chiếc, bỗng thằng Trương quay mặt về phía nhà  hắn và gióng lên rất to :

     -    Dạ . . . . ! Con về ngay đây ạ  . . . . !

     Nói xong, thằng Trương bỏ chạy vào nhà nó. Cả bọn cứ ngớ ra vì bà bán kem cứ nhè chúng nó mà đòi tiền. Cả bọn đành móc túi, chung tiền mà trả, vừa buồn cười, vừa tức. Nào có ai nghe thấy bố mẹ thằng Trương gọi gì đâu, thằng ôn này làm trò “ăn không” của chúng 5 que kem.

     Tuy nghịch ngợm thế nhưng thằng Trương rất tốt với bạn bè. Thường, mỗi lần nó lên chơi, thằng Trương nhìn thấy đều lôi về nhà hắn, có khi chui lên gác xép, pha trà ngồi uống và tâm sự đủ chuyện.

     Hôm đó, nó đang chuẩn bị đạp xe từ quê ra Hà Nội, trời thì nắng chói chang, không khí oi nồng, nóng bức làm nó dùng dằng chưa muốn đi ngay. Bỗng có một chiếc ô tô tải dừng lại nghỉ ở gốc bàng trước cửa nhà nó. Cơ hội tốt đây, nó ra làm quen với anh lái xe và xin được anh cho đi nhờ. Vứt cái xe đạp lên thùng xong, nó chạy vào nhà để lấy quần áo thì ở bên ngoài, anh lái xe tưởng nó đã lên thùng rồi, nổ máy lao vút xe đi mất. Ra đến nơi, nó vội chạy theo gọi rất to nhưng anh lái xe không còn nghe thấy nữa, cái xe đã ở quá xa. Thời điểm đó Mỹ vẫn còn đánh phá, nên chiếc xe phủ đầy lá ngụy trang, biển xe có bốn số ở hàng dưới, nó chỉ đọc được ba số cuối và thêm một số cuối hàng trên. Đó là một chiếc xe IFA-W50. Sau đó một tiếng nó mới bắt được xe khách đuổi theo. Rượt đuổi thì coi như  vô vọng rồi. Thôi ! Thế là mất toi cái xe.

IFA W50

     Tối hôm đó, nó đến nhà thằng Trương và kể lại chuyện mất xe. Thằng Trương bảo nó :

     -     “Còn nước còn tát”, mai tao với mày đi tìm.

     Sáng hôm sau, Trương lấy xe Favorite đèo nó đi hỏi quanh khắp thành phố, cứ ở đâu có đoàn xe IFA là tìm vào. Với số xe không đầy đủ mà nó ghi lại được, cả một ngày tìm vất vả trong vô vọng. Chán nản và mệt mỏi, chiều muộn, hai thằng vào một đoàn xe ở quãng trên Nhật Tân. Đang chả hy vọng gì thì anh đội trưởng khẳng định xe đó là của đơn vị anh. Nhưng chiếc xe đó đang tập kết trả hàng ở Cầu Bươu. Hai thằng bán tín bán nghi, không biết có thật hay không. Mà Cầu Bươu, phải đi qua Văn Điển, rồi rẽ phải dăm bảy cây nữa. Suốt từ sáng đến giờ dãi nắng, gò lưng đèo nhau đi khắp thành phố, bây giờ lại phải đi hai chục cây nữa. Thật là oải quá ! Nhưng thằng Trương vẫn rất nhiệt tình :

     -     Đi suốt từ sáng đến giờ, bây giờ có tin tức thế này là tốt lắm rồi. Đừng có bỏ cuộc !  

     Thằng Trương đèo nó xuống tới nơi thì trời đã tối. May sao nó nhận ra ngay chiếc xe IFA hôm qua đang nằm đó, chờ được bốc hàng. Nó vội trèo lên thùng thì thấy chiếc xe đạp của nó vẫn nằm nguyên đó. Mừng quá, hai thằng vội chạy vào lán tìm anh lái xe để xin lại cái xe đạp. Anh lái xe cười hì hì bảo nó :

     -     Tao tưởng mày lên rồi mới chạy. Nào ngờ về đến đây mới biết mày chưa lên. May đấy, sáng mai xe tao đi Quảng Bình thì chẳng biết bao giờ mới trả được xe cho mày.

     Nhờ có thằng Trương nhiệt tình và thông thạo Hà Nội, tôi mới tìm lại được chiếc xe đạp. Thời bấy giờ xe đạp là một tài sản có giá trị lớn.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
^(*) Đường Thanh Niên chạy giữa hồ Tây và hồ Trúc Bạch. Tối Thứ Bẩy, các đôi nam nữ thường ra khu vực này "tâm sự".

Nguyễn Trọng Thập

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG III      VÀO ĐỜI (tiếp 38)

Những mảnh ghép sống

Mảnh ghép thứ nhất

     Ở quê nó, sau khi thằng Khóa đi bộ đội, lại có những đợt tuyển quân khác, thanh niên cả làng gần như vãn hết. Ở Hà Nội thì thằng Kiếm cũng nhập ngũ, sau thằng Khóa một tháng. Tiễn Kiếm đi bộ đội mà trong lòng nó rất buồn. Hai đêm nó ngủ nhà Kiếm thì trắng hai đêm hai thằng thức nói chuyện. Tối hôm trước khi Kiếm đi, có mấy anh thích và theo đuổi chị Trâm Anh (chị gái Kiếm) cũng đến chơi và tặng quà Kiếm. Trước mặt khách khứa bạn bè, thằng Kiếm không nói gì, hắn bấm tay nó và kéo nó ra cửa đứng đợi. Không biết thằng này định làm gì thế. Ừ thì anh Bát nó và chị Trâm Anh đã yêu nhau, còn người ta thích người ta đến thì mặc kệ họ chứ có sao đâu. Thằng Kiếm kéo nó ra đứng nấp ở gốc cây gần nhà. Đợi chị Trâm Anh tiễn bạn xong quay vào nhà, Thằng Kiếm nhảy ra chặn đường mấy anh chàng kia. Tay trái hắn đưa gói quà trả lại, tay phải thì giơ dao bầu lên, mặt hắn đanh lại, gằn giọng :

     -     Tôi trả lại các anh quà, cảm ơn tôi không cần. Nhưng tôi báo cho các anh biết, chị tôi có người yêu rồi,
           đó là anh thằng này. - Kiếm chỉ vào nó và nói tiếp - Tôi cấm các anh được mon men tán tỉnh. Lần này
           tôi tha, lần sau đừng trách!

     Ba anh kia mặt cắt không còn hột máu. Nhìn thằng Kiếm to cao lừng lũng, đen xì xì, tóc quoăn tít, mắt trợn ngược, đến “bố thằng Tây” cũng phải “vãi đái”. Ồ ! Bây giờ nó mới biết “bản lĩnh” thằng bạn. Nó vừa có phần nể, vừa “tự hào” có thằng bạn nghĩa hiệp, đàn ông tính đến thế.

     Nhưng cả thằng Kiếm và nó đều không biết, chị Trâm Anh đã thôi yêu anh nó từ lâu nhưng họ giấu nên hai đứa cứ tưởng . . . .

Mảnh ghép thứ hai

     Mải về quê chơi, lần lượt tiễn các bạn đi lính, nó nghỉ làm nhiều nên lương tháng đó rất thấp, chỉ đủ tiền ăn nộp chị gái. Nó nợ tiền học phí ghi ta một tháng chưa trả. Hai buổi học gần đây nó đều bị anh Can nhắc trước mặt mọi người làm nó rất ngượng. Tối hôm đó trước khi đi học, nó rẽ qua nhà anh Bính (anh trai) ở Trần Cao Vân để xin tiền. Tới nơi, thấy anh Bính đang đứng trước gương, đóng thùng áo vào trong quần. Áo pô-pơ-lin (Popeline) trắng, quần tuýt-xi (tutsi) màu lông chuột, thắt lưng bản to đang mốt, trông rất oách. Rồi anh Bính bôi và vuốt va-zơ-lin (vaseline) lên mái tóc bồng rất kỹ, miệng anh thì vẫn đang huýt sáo một điệu nhạc gì đó rất vui. Chị Gấm vợ anh và thằng cháu Bình Phương thì lại đi đâu vắng. Nó nghĩ bụng, không biết bố này đi đâu, làm cái gì mà ăn diện, chải chuốt ghê thế ? Ờ mà hay ! Chắc bây giờ xin mấy đồng thì ngon xơi đây. Nghĩ vậy nó đánh bạo :

     -     Anh ơi ! Em nợ tiền học đàn ghi ta một tháng chưa trả. Tháng này em nghỉ về quê và tiễn bạn
           đi bộ đội, lương chỉ đủ trả tiền ăn cho chị Dụng. Em sang xin anh 5 đồng đóng học.

     Anh nó đang vui bỗng sa sầm nét mặt. Ngần ngừ một lúc, anh mở ví rút ra tờ 5 đồng và rên lên :

     -     Ối Giời ơi ! Một nách ba đứa con, lại hai bà vợ, mà em thì nay xin, mai xin . . . .

     Nói xong, anh quật tờ 5 đồng xuống bàn. Nó vừa cảm thấy tủi thân vừa cảm thấy tủi nhục quá, xuýt bật khóc. Nó nói :

     -     Đây là lần đầu tiên em xin anh, chứ đã có lần nào nữa đâu ! Thôi em cảm ơn ! Anh để đó gửi chị nuôi cháu.

     Nói xong, nó chào anh, ứa nước mắt quay ra.

Mảnh ghép thứ ba

     Bần thần một lúc nó quyết định rẽ vào nhà anh Vĩnh. Nó trình bầy với anh Vĩnh và xin tạm ứng trước tiền lương. Anh Vĩnh vui vẻ đưa nó 5 đồng. Đến lớp ghi ta, nó nộp học phí tháng trước cho anh Can và chính thức xin nghỉ, không học ghi ta nữa. Thằng Bình em anh Can, chơi ghi ta rất giỏi và cũng thân với nó, thấy vậy liền nói ngay, giọng rất động viên, an ủi :

     -     Thôi, mày cứ nghỉ đi, thỉnh thoảng tao sang tao dạy truyền tay cho.

     Kể từ đó thằng Bình thỉnh thoảng mang đàn ghi ta sang dậy truyền tay cho nó dưới gốc phượng trước cửa nhà 155 Bùi Thị Xuân. Cùng chơi với nó ở đấy còn có anh Chuyến và thằng Thanh nữa. Mấy người chơi đàn ở ngoài vỉa hè vì trong nhà phải giành cho các cháu học.
Anh Chuyến người lùn, tính tình hòa nhã, dịu dàng, ăn nói rất có học. Đặc biệt anh hát nhạc xanh và nhạc vàng thì hay chưa từng thấy. Lúc bấy giờ nhạc vàng bị cấm vì người ta sợ giai điệu của nó nỉ non, ủy mị làm nản lòng dân và chiến sỹ trong cuộc chiến. Nhưng cứ khi nào thấy anh Chuyến xuất hiện là trẻ con và  thanh niên một đoạn phố gần đấy lại tụ tập để nghe anh vừa đàn vừa hát. Nhiều khi cả anh Chuyến, thằng Bình, thằng Thanh cùng hòa tấu thì nó lại kẹp hai cái  thìa vào ngón tay để gõ nhịp.

     Nhạc đỏ thì mọi người thuộc rất nhiều nhưng chỉ khi nào hội họp đoàn thể thì mới hát. Bấy giờ ở Hà nội, phong trào chơi ghi ta và nhạc xanh rất xôm. Đâu đâu cũng thấy thanh niên nam nữ tụ họp dưới cây, quán nước, trên ban công, trên sân thượng chơi ghi ta và hát nhạc xanh. Hồi đó đĩa nhạc có tên “Xương Rồng” rất nổi tiếng với nhiều bản rất hay. Các đĩa khác là các bộ sưu tập nhạc Ý, nhạc Pháp, nhạc Nga, Tây Ban Nha và cả Cu Ba nữa. Một số bài bây giờ nó vẫn còn nhớ như bài Đồng Xanh, Con Chim Xanh, Sông Đa Nuyps, Quả Táo Trắng và Cây Xương Rồng, tình ca Ha Ba Na, Trở Về su ri en tô, Mộng Lứa Đôi, Đôi Bờ, Chiều Max Cơ Va, . . . .

     Ngày ấy máy quay đĩa rất hiếm. Máy từ thời Pháp thì chỉ có nhà tư sản giàu có còn giữ được. Sau đó có thêm một số loại máy của các nước Đông Âu. Phần lớn đĩa là đĩa than, ngoài ra còn một số người đi Đông Âu về có mang theo đĩa nylon nhưng rất ít và chất lượng không được tốt. Nó còn nhớ, hồi đó Hà Nội cũng có sản xuất đĩa than, có lẽ là từ xưởng DIHAVINA. Sau ngày Sài Gòn giải phóng mới có băng cát-set (cassette).    

     Trong hội ghi ta mà nó chơi, nó quen thằng Tuân “Sô-lít”. Gọi thế vì thằng này nổi tiếng chơi ghi ta sô lít (solid electric guitar – ghi ta điện) cho các đám cưới “chịu chơi” ở Hà Nội. Trong ban nhạc đám cưới, thằng Tuân chơi sô-lít nốt đơn luyến láy, thằng Bình chạy “gam” gọi là “ắc co”, thằng Cương chơi trống, thằng Tâm chơi đàn ghi ta bass (Guitar Bass). Nó chơi kém nên chỉ được các bạn cho cầm 2 cái sắc xô gõ “choẹt choẹt” theo nhịp mà thôi.

     Ngày cưới thằng Giong, bạn thân nó ở trại vẽ dưới Sặt, nó dẫn các bạn nó từ Hà Nội về quê chơi giúp suốt hai ngày (miễn phí). Cả làng, cả phố tụ hội đến đông nghìn nghịt để xem chúng chơi.

Nguyễn Trọng Thập

[HaHoi]

Bác Thập kể chuyện đĩa than và đĩa ny lon em mới nhớ ra là ngày xưa đúng là có đĩa ny lon, mỏng như cái túi đựng hồ sơ nhựa dẻo bây giờ, thường là màu xanh da trời và chỉ có một bài và đĩa chỉ có một mặt. Nhà em hồi đó có nhiều đĩa than nhưng đúng là đĩa ny lon có đâu chỉ một vài cái, trông lạ mắt lắm. Ngoài ra hội tây ấy còn cho ra cả những tấm bưu ảnh chụp phong cảnh mà trên đó họ in luôn thành đĩa hát,  giờ mà còn những thứ đó thành của độc đáo.
Ngày xưa, phe XHCN mình có Dihavina của nhà mình ( nhưng làm ở Nga ), Nga có Melodia, Đông Đức có Eterna và Amiga. Mà hồi đó ( những năm 70 ) máy quay đĩa nhà em cứ vài tháng phải nhờ người bên Đức mua hộ bởi cái chất muối tạo điện trở ở cuối cái thanh kim nó gặp khí hậu nóng ẩm nhà mình, chỉ vài bữa là chảy nhèo ra, phải thay luôn ấy. Còn cái máy của nhà ông bác đời ơ kìa, kim dùng luôn đinh đóng guốc để nghe Chopin, Mozart... cứ vài bài xong là phải gỡ ra mài mài cho nhọn đầu, tiếng nó mới trong .

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG III      VÀO ĐỜI (tiếp 39)

Mảnh ghép thứ tư

     Nó càng chơi rộng bạn bè đàn hát, rồi “thuốc lá, chè tàu” thì chị gái nó càng lo nó học đòi, đàn đúm, hư hỏng. Chị đem chuyện lo lắng đó về quê nói với thày nó. Thầy nó lập tức bắt nó phải về quê. Đấy là một chuyện.

     Một chuyện nữa là chuyện nó và Hợi. Em đang học lớp 10, còn phải thi tốt nghiệp phổ thông và thi vào đại học nữa. Nó và em không thể cứ dập dìu nhau công khai được nên hai đứa bí mật hẹn hò đi chơi riêng. Hai đứa hay đi xem phim ở rạp Tháng 8, rạp Công Nhân, Kinh Đô, . . . . Những lúc khác lại hẹn nhau ở vườn hoa hay công viên. Có những đêm trăng sáng, hai đứa đưa nhau lên mặt đê sông Hồng ngắm trăng. Tình yêu ngày càng thắm thiết, cứ một hai ngày không gặp được nhau thì bồn chồn, nhớ nhung vô cùng. Mối tình của chúng làm cho nhiều đứa bạn phát ghen lên, nhất là thằng Trương. Thằng này cứ nhăm nhe tán tỉnh em Hợi của nó. Ngoài mặt thì nó tỏ vẫn ra bình thường nhưng trong lòng thì nó rất tức. Nó cứ thấy em nói chuyện và cười cợt với thằng Trương là nó ghen, trong lòng như có lửa đốt, . . . .  Xuân Diệu thì bảo “Yêu là chết ở trong lòng một ít”, còn nó, có những lúc nó thấy khổ sở vô cùng :  

“Vạn Cổ Thiên Thu Yêu là Khổ,
Thiên Thu Vạn Cổ Khổ Vẫn Yêu”.

     Chuyện nó và em bí mật hẹn hò đi chơi thì cũng như chuyện “cái kim trong bọc lâu ngày cũng lòi ra”. Một hôm, hai đứa vào công viên Thống Nhất. Nó đang gửi xe thì gặp anh Mận đèo Cúc Hoa bằng xe máy Pơ-giô, cũng vào gửi xe. Cúc Hoa nhìn thấy về nhà mách bố mẹ. Các cụ mắng Hợi và cấm không cho đi chơi nữa, bắt tập trung vào học để còn thi. Tuy các cụ không nói gì nó, nhưng nghe Hợi kể lại chuyện bị cấm làm nó cũng rất ngại.
 
     Một đằng thì thầy nó bắt về, một đằng thì bị cấm yêu đương, sau khi làm nốt một tháng cuối cùng để trả tiền cho anh Vĩnh, nó đành “rút dù”, về quê. Chuyện của nó với Hợi chẳng biết sẽ như thế nào. “Đò ngang cách trở biết đâu mà lần” . . . .

Mảnh ghép thứ năm

     Nó vừa về đến nhà thì bu nó vội gọi nó vào và bảo :
    
     -     Bu bảo cho mày biết ! Cả nhà có ba anh em trai, anh Bát “đi bê”, dễ chết mất. Làng mình chết
           nhiều lắm, mày biết không? Cứ mỗi tuần báo tử vài người. Anh Bính mày cũng sắp “đi bê” rồi.
           Còn có mình mày nối dõi, mày phải chốn ngay. Ở làng họ gọi lính ghê lắm. Họ chưa biết mày về
           mà cũng đã có giấy gọi rồi đấy. Bu phải nói dối, mày đi làm ăn xa, không có địa chỉ.

     Suốt đêm đó nó trằn trọc suy nghĩ không sao ngủ được. Thanh niên cả làng đi hết, trừ những đứa gia đình thành phần có vấn đề và một số đã đi học, đi làm xa. Xem ra còn lại mỗi mình nó. Chiến tranh khốc liệt nó rất sợ, nhưng trốn thì nó rất ngượng và nhục với làng xóm, với bạn bè.

     Sáng hôm sau nó quyết định cứ xuống Sặt một thời gian, học thêm nghề ảnh và tu nghiệp thêm về vẽ. Khi nào có giấy gọi đợt mới sẽ quay về khám và đi bộ đội. Nó lại buộc túi quần áo sau xe đạp rồi phóng xuống Sặt.

     Bạn nó ở Sặt già nửa đã đi bộ đội, một số đứa đi học nghề, có đứa làm ăn xa quê. Bọn con gái thì lác đác đã có đứa lấy chồng. Trong hai thằng bạn thân nhất thì thằng Khóa đã nhập ngũ, chỉ còn lại thằng Hải. Nó đến nhà Hải xin ở nhờ.

     Nhà Hải ở gần nhà thằng Khóa, đối diện chênh chếch bên kia đường. Nhà Hải hướng đông nam còn nhà Khóa hướng tây bắc, cả hai nhà đều nằm trên mặt phố chính. Nhà thằng Khải là cửa hàng giầy, mặt tiền khoảng 6 mét, nhưng chạy tuốt vào trong đến năm bảy chục mét, ra đến tận bờ sông. Cửa hàng là nhà cấp 4 có hai gian, mở cửa giữa, hai bên là cửa lùa để trưng bày hàng, một bên là bóng, một bên là giày, dép da các loại. Bên trong của cửa hàng chính là nơi sản xuất, khâu bóng, khâu giầy, . . . . Đó là cái nhà ngang. Nhà ngang cũng là nhà cấp 4 gồm bốn gian, nối đầu hồi với mái nhà trên.

     Từ đằng trước nhìn vào, góc trái là cửa 2 cánh ra thông ra hành lang xuống nhà ngang và sân sau. Thông với nhà ngang còn có một cửa sổ kéo rèm nữa. Chỗ đó kê một bộ bàn ghế để bố Hải tiếp khách. Góc trong cùng, mé bên phải kê một cái phản gỗ dầy mà thằng Hải và nó thỉnh thoảng vẫn ngủ ở đó. Trong nhà ngang thì 2 gian giữa kê một chiếc tủ chè, có kính lùa, dưới tủ chè là khoảng trống để trải chiếu ăn cơm và sinh hoạt chung. Hai gian còn lại là hai buồng hai bên, kê giường cho bố mẹ Hải và mọi người trong gia đình dùng để ngủ.

     Sân sau rộng chừng năm chục mét vuông, góc bên phải là một bể ngầm một chiều ba mét, một chiều hai mét và sâu chừng mét rưỡi. Góc trái để một cái xà đơn và một xà kép liền nhau. Phía sau cái sân ấy là bụi tre, rồi đến đất trống, thoai thoải chạy dài suốt đến bờ đê. Đất này ít khi dùng đến, làm nơi đổ rác thải và để cây cỏ dại mọc hoang, tùm lum.

     Bố Hải là một người đàn ông cao to tráng kiện, da trắng, môi đỏ, tóc bồng bềnh. Ông thường cạo râu nhẵn nhưng vẫn để lộ hàm  râu quai nón lờ mờ trông rất đẹp. Ông có rất nhiều tài lẻ, đàn giỏi, hát hay, chơi thể thao tốt. Mùa hè ông thường mặc quần soóc trắng, áo sơ mi trắng, đi giầy trắng, đội mũ phớt trắng, đeo kính trắng gọng vàng để đi chơi thể thao. Nhìn dáng ông rất đẹp, tươi rói, ai thấy cũng phải khen.

     Mẹ Hải là một phụ nữ tầm thước, hơi đậm, đẹp dịu dàng, chân quê nhưng tháo vát. Tuy đã sinh sáu người con, nhưng nhìn bà vẫn toát ra một vẻ đẹp mặn mà và rất ưa nhìn, hẳn hồi còn con gái bà phải xinh lắm. Bà rất dịu hiền, ít nói, luôn hết mình chăm sóc cho chồng, cho con.

     Thằng Hải có sáu anh chị em. Anh Hoan, lớn nhất, hơn nó một tuổi. Thứ hai là thằng Hải, thứ ba là thằng Dưỡng, thứ tư là thằng Cường, thứ năm là cái Liễu và cuối cùng là thằng Dũng. Anh em nhà thằng Hải chọn hết nét tinh túy của bố mẹ nên trông đứa nào cũng cao, trắng trẻo, đường nét đẹp. Mấy anh em trai nhà Hải ai cũng chơi được ghi ta. Thằng Dưỡng chơi hay nhất, kiểu  cờ-lát-xích (classic – cổ điển).

     Nó ngủ ở nhà Hải và ngày ăn ba bữa ở đó mà chỉ phải gửi gạo và đóng tiền ăn chứ không phải làm gì. Hàng ngày nó đi làm ở nhà khác, cũng gần đấy.

Nguyễn Trọng Thập

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG III      VÀO ĐỜI (tiếp 40)

Mảnh ghép thứ sáu

     Ban ngày nó sang nhà bà Quý để làm việc. Nó vẽ truyền thần cùng anh chị Đĩnh trên tầng hai. Ông bà Quý là gia đình tương đối giầu có ở phố Sặt lúc bấy giờ. Căn nhà hai tầng này cũng ở mặt phố lớn và gần nhà thằng Khóa. Tầng một của căn nhà là cửa hàng may, ở phía ngoài kê  bốn máy khâu chạy soành soạch suốt ngày. Phía trong kê sập gụ rồi đến tủ chè, tất cả đều cổ kính và bóng lọng. Bà Quý hay ngồi trên sập, bỏm bẻm nhai trầu, chỉ đạo người làm và thu tiền của khách. Ông Quý là một thợ may nổi tiếng ở Sặt. Cửa hàng may của ông bà rất đông khách. Ông bà Quý có nhiều con nhưng nó không nhớ hết. Bây giờ nó chỉ còn nhớ anh Đĩnh, anh Thạnh, cái Luân, cái Lai và thằng Đông. Những người khác nó không còn nhớ. Sau này, cái Luân là vợ thằng Khóa.

     Ở nhà ông bà Quý, các con gọi ông bà là “cậu mợ” theo lối “Tây” trong một số gia đình ở thành phố. Ông bà rất quý nó, nhiều lần cứ bảo nhận nó là con nuôi của ông bà. Nó được ông bà nói thế thì cũng thích nhưng nó thấy nhà giầu quá nên nó lại ngại. Không khéo mọi người lại bảo “thấy người sang bắt quàng làm họ”.

     Cái Luân và cái Lai khá xinh, tuy nước da hơi ngăm ngăm. Hai đứa này rất hay hát và hát đặc biệt hay. Nó ở trên tầng hai mà nghe tiếng hát của hai đứa từ dưới sân vọng lên khi chúng đi rửa bát sau bữa cơm, phải nói là rất tuyệt. Nó khuyên cái Luân và cái Lai nên đi thi vào thanh nhạc. Quả thật, sau này cái Lai thi đỗ và làm diễn viên của Nhà Hát Tuổi Trẻ Hà Nội.

     Thằng Đông ít hơn nó mấy tuổi, to cao, đẹp trai, da cũng ngăm đen. Thằng Đông may cũng giỏi và cũng phải ngồi may quần áo. Ngoài những lúc phải ngồi máy, cậy con nhà giàu, thằng Đông sống như một công tử. Hắn ăn mặc đẹp, đeo kính “Cơn” (American – Mỹ), đi dép tông Thái phóng xe máy “xịn” tung phố Sặt, thái độ rất “kiêu”. Chính vì thế nó không muốn gần thằng Đông, không khéo lại bị thằng Đông nó “khinh cậu” ngay (Từ “khinh cậu” hồi đó rất hay dùng để “ném” vào mặt nhau).

     Anh Đĩnh sống giản dị và chân thành hơn. Anh vẽ rất giỏi, đặc biệt là kỹ thuật truyền thần. Tuy anh không mở hiệu nhưng rất đông khách vẽ truyền thần. Nó vẽ cùng anh Đĩnh và học anh  nhiều kỹ thuật, kỹ sảo rất lạ.

     Chị Nhật vợ anh Đĩnh lại là chị gái thằng Quang bạn nó. Chị là một phụ nữ xinh đẹp có tiếng ở Sặt. Anh Đĩnh yêu chị nhưng không hiểu sao hai gia đình không đồng ý. Anh chị đã vượt qua mọi trở ngại để đến với nhau, hai gia đình không cản được đều rất tức. Nó nghe kể, đã có một Tết, hai nhà đánh nhau và chửi bới xúc phạm nhau, không biết có thật không ? Có lẽ vì thế mà sau khi anh chị cưới nhau, anh Đĩnh phải làm ăn riêng ở trên gác. Sau khi nó đi bộ đội được ít lâu lại nghe tin anh chị bỏ nhau. Gần đây nó về chơi, thấy anh chị hòa hợp, nó rất mừng.

Mảnh ghép thứ bảy

     Bà nội Hải có một khu đất ở sau bến xe Sặt. Ở đó có một căn lều nhỏ xíu, lợp dạ, mái thấp tè, cửa đi, cửa sổ đều bằng liếp. Tối tối, sau khi ăn cơm, thằng Hải và nó hay ôm chăn chiếu, xách đèn hoa kỳ ra căn lều đó để trông vườn. Trong lều có một tấm phản nhỏ kê cạnh cửa sổ, hướng đông nam. Nằm trong lều, gác chân lên song cửa bằng tre, “nghe” gió hè hiu hiu thổi, ngắm trăng vằng vặc soi vào, hai thằng nói với nhau rất nhiều chuyện. Một hôm, thằng Hải hỏi nó :

     -     Dũng ơi ! Tao rất thích cái Nga, mày thấy thế nào ? (Ở Sặt, nó nhận tên nó là Dũng – Nguyễn Trọng Dũng).

     Thằng Hải làm nó khó nghĩ mà cũng khó nói quá. Cái Nga là người theo đạo, nhà buôn hàng nan - tre - mây ở gần chợ, nó cũng chơi thân và có cảm tình, nhưng yêu người theo đạo thì lại là chuyện khác. Nó nghĩ mãi rồi mới dè dặt nói với thằng Hải :

     -     Tao thấy cái Nga cũng được lắm, nhưng mà, . . . . nhưng mà nhà nó theo đạo thì phức tạp lắm.

     Nói xong, nó cũng cảm thấy có gì không phải cho lắm. Nó sợ làm tổn thương thằng bạn đang yêu. Ai dè, vài tối sau thằng Hải lại bảo nó :

     -     Dũng ơi ! Các cụ làm mối tao với cái Trung. Con này xinh hơn cái Nga, mày chưa biết nó đâu.
           Tao thì tao cũng thích nhưng ngại quá, chả dám đến một mình. Mai mày đi cùng tao được không ?

     Hôm sau, ăn uống, tắm rửa xong, thằng Hải ăn mặc, chải chuốt, trông rất bảnh. Hắn cứ đi ra đi vào, mắt thì liếc vào gương, vẻ mặt hồi hộp, lo lắng. Nó phải động viên :

     -     Đừng căng thẳng quá, phải tự nhiên, thả lỏng đi, có “mất gì của mình” đâu mà sợ.

     Rồi hai thằng đèo nhau đến nhà cái Trung. Từ nhà thằng Hải, đi theo phố, qua nhà Thờ một đoạn thì đến nhà cái Trung, thuộc khu vực làng Sặt. Căn nhà phía trước là nhà cấp 4, ba gian. Gian giữa kê ban thờ và bộ bàn ghế, bên trái có cửa thông xuống sân rộng, bên phải thông xuống dãy nhà xưởng.

     Bố mẹ Trung rất vui vẻ, ân cần và tình cảm. Hai thằng vào đến nhà thì cụ mời ngồi rồi đi pha nước. Sau đó, cụ đi vào phía trong và đem ra một đĩa kẹo lạc mới ra lò do xưởng nhà cụ sản xuất. Thằng Hải chọn ngay cái ghế phía ngoài, ngồi quay mặt vào trong để có thể quan sát hết sân và xưởng kẹo. Quan trọng hơn là nó hy vọng có thể “tia” được cái Trung đang đi lại hay làm gì đó ở trong.

     Đúng là cái Trung đang làm việc ở xưởng kẹo, thỉnh thoảng đi qua đi lại. Cái Trung người tầm thước, hơi đậm, miệng nhỏ, mắt to đẹp, không trang điểm nhưng má lúc nào cũng phớt hồng. Nhìn tổng thể cái Trung khá xinh, nhất là đôi mắt và đôi má hồng. Các cụ bảo “Trai trứng cá, gái má hồng”, phải biết đây, ít nhất về hình thức thì trên “nước” thằng Hải rồi. Cái Trung cũng biết thằng Hải xuống chơi là có ý tứ với mình nhưng cô nàng vờ như không để ý, cứ lăng xăng làm việc này, việc khác, bê kẹo ra cho khách xong lại chạy ù vào trong. Cái Trung làm việc ở phía trong nhưng thỉnh thoảng lại đánh mắt lên nhà nhìn trộm thằng Hải. Thằng Hải cũng quá thế, ngồi trên ghế thì nhấp nha nhấp nhổm như kiến đốt, mắt hau háu theo dõi theo cái Trung ở dưới nhà. Nó biết ý, liền thưa với cụ chủ :

     -     Ông ơi ! Ông có thể cho chúng con xuống thăm xưởng kẹo được không ạ ?
     -     Vậy mời hai anh ! – Cụ vừa cười vừa nói.

     Rồi ông đứng lên đi trước, dẫn hai đứa theo ông xuống nhà sau, nơi đặt xưởng sản xuất. Xưởng là một căn nhà cấp 4 chạy dài tít vào phía trong với khá đông thợ đang hối hả làm việc. Mấy  cái chảo to đặt trên các lò than đỏ rực lửa đang bốc khói nghi ngút. Mùi kẹo tỏa ra nghi ngút, thơm lừng khắp cả xóm. Ngay dãy cột ngoài gần cửa, mấy bác thợ đang quật kẹo vào mấy cái đinh. Đường kẹo là thứ đường mật pha với mạch nha, màu vàng nâu, trông như những con trăn. Mỗi bác thợ một vị trí, họ kéo các con trăn đó ra rất dài, xong gập lại mấy lần, rồi  lại móc lên đinh, lại kéo, lại gập, lại treo, . . . . Nó hỏi :

     -     Ông ơi, làm thế này là gì thế ạ ?
     -     Đó là quai kẹo cháu ạ.

     Tiếp theo dãy quai kẹo có kê mấy cái bàn, trên đó thoa bột trắng xóa. Kẹo quai xong được thả xuống bàn bột. Vài bác thợ vừa tung bột vào đám kẹo, vừa vê, vừa kéo dài ra đến khi đủ nhỏ thì dùng dao cắt phầm phập thành từng chiếc kẹo nhỏ. Ở trong cùng, vài người đang gói kẹo vào giấy, rồi đóng vào túi ni lông.

     Xưởng kẹo nhà cái Trung làm nhiều mặt hàng gồm kẹo lạc, kẹo vừng, kẹo bột, kẹo dồi chó, kẹo gôm xanh, đỏ, . . . . Kẹo nhà này cũng là ngon có tiếng ở Sặt.

     Sau lần ấy, nó còn phải đi cùng thằng Hải xuống nhà cái Trung chơi mấy lần nữa, rồi thằng Hải mới bạo dạn đi riêng xuống đó.

Nguyễn Trọng Thập

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG III      VÀO ĐỜI (tiếp 41)

Mảnh ghép thứ tám

     Gần đến ngày lễ thánh của công giáo tổ chức ở nhà thờ Sặt thì nó nhận được tin gia đình nó nhắn xuống bảo nó về. Ủy Ban xã gửi giấy mời, triệu tập nó tham gia công tác văn hóa của xã. Thấy thế, thằng Hải nói:

     -     Mày ở đây mà xem lễ hội đã, hay lắm, xong rồi hẵng về.
     -     Ừ ! Cũng được.

     Những ngày chuẩn bị lễ đã rất tưng bừng nhộn nhịp. Toàn thị trấn dọc theo các phố, các làng, nhà thờ lớn, nhà thờ nhỏ giăng đèn kết hoa rực rỡ. Nhà ai cũng tự làm các hầm đá nhỏ, trong có chúa hài nhi, mấy con cừu và người chăn cừu. Trước cửa nhà thờ, ngoài sân bên tay trái dựng một trái núi giả to sừng sững, bên trong thắp đèn nhấp nháy sáng lung linh, cũng có máng cỏ, có chúa hài đồng, đàn cừu và người chăn, tỷ lệ rất lớn trông rất sống động.

     Ngày chính hội, các đội kèn đồng mặc quần áo trắng, găng tay trắng xếp hàng chỉnh tề, đi dọc các phố tấu nhạc rất tưng bừng. Đi đầu đoàn, ở giữa là một trống cái rất lớn, đường kính cỡ mét rưỡi, để trên một chiếc xe bò. Hai bên, từ lớn đến nhỏ là hai hàng trống con và trống trung đi theo đáng lên rộn rã cùng với tiếng kèn đồng vang lừng cả đường phố. Tất cả nhạc công cho đến người đẩy xe đều mặc trang phục trắng từ đầu đến chân. Oách thật !

     Trong nhà thờ còn rực rỡ hơn nhiều. Khu đại khánh tiết trang hoàng lộng lẫy, có chúa Giê-su đứng giữa, mặc áo thụng, mặt hơi ngửng lên trời, hai tay dang rộng. Bên dưới đó là bục hành lễ của đức cha. Dưới nữa là hai hàng ghế ngang xếp thẳng hàng nối tiếp nhau tới tận cửa ra vào, một dãy ghế dành cho nam, dãy kia dành cho nữ. Tất cả mọi người đều quỳ, đặt tay lên băng ghế trước mặt, thành kính đọc kinh rì rầm. Nó thấy rất kỳ lạ ở chỗ từng người thì chỉ lần rầm đọc kinh, thế mà tiếng kinh lại âm âm vang vọng trong nhà thờ như tiếng sấm rền, vừa mạnh mẽ, vừa sâu thẳm tâm linh. Hai bên cửa nhà thờ, dưới các cửa vòm kính, treo những bức tranh sơn dầu cỡ lớn diễn tả toàn bộ quá trình chúa sinh ra, đi giảng đạo, bị đóng đinh, chúa sống lại, v v . . . .

     Ở lối cửa trước nhà thờ có một ang nước thánh. Từ ngoài đi vào khi qua đó mọi người lấy cành lá nhỏ ngậm sẵn trên miệng, chấm vào nước thánh và rắc lên người để lấy may. Khi đức cha cầu kinh xong, có hai con chiên nhỏ đi theo hai bên người, một bên cầm âu nước, một bên cầm âu bánh. Cha đi ở giữa diễu qua hàng các con chiên, cha lẩm nhẩm cầu kinh, tay cầm cành lá nhúng nước thánh vẩy lên đầu các con chiên, xong người nhón tay lấy bánh thánh ban cho các con chiên. Đó là lễ ban thánh thể “Bánh Ta sẽ ban, chính là Thịt Ta, để cho thế gian được sống. Ta là bánh hằng sống, ai đến cùng Ta không khi nào đói, ai tin kính Ta không bao giờ khát”. Tiếng kinh cầu ê a, râm ran trong tiếng đệm của đàn oóc-gan (organ) và dàn nhạc. Không khí trang nghiêm và sùng kính vô cùng.

     Ngoài đường phố thì đông kinh khủng. Dân có đạo và dân ngoại đạo các nơi đổ về, chen vai, thích cánh nhíc từng bước một tiến về nhà thờ dự lễ. Nó với thằng Hải cùng vài bạn nam nữ hòa trong dòng người tham dự buổi lễ. Thằng Hải mắt cứ nhớn nhác, có ý muốn tìm cái Trung nhưng không thấy.

     Hôm sau ngày lễ, nó xin phép bố mẹ Hải rồi chào mọi người. Nó trở về quê.

Ngày lễ thánh

Mảnh ghép thứ chín

     Nó trở về nhà và hoạt động trong Đội Tuyên Truyền Văn Hóa của xã. Ngoài những việc như viết báo, thông báo kết quả sản xuất của cả xã đọc trên loa truyền thanh, . . . . mỗi tuần một lần, Đội phải phải xuống các sân kho, các đội đào mương của dân công để hò hát động viên phong trào. Riêng nó còn đặc trách kẻ khẩu hiệu, vẽ áp phích cổ động, trang trí cờ hoa cho hội nghị và chuẩn bị các lễ truy điệu cho các liệt sỹ được đơn vị báo tử về địa phương.

     Thời gian này nó sống khá thanh thản. Ngoài công tác tuyên truyền, công tác đoàn bận rộn ban ngày, tối tối nó thường mang đàn nghi ta ra cửa ngồi chơi. Các bạn trong làng cũng hay ra tụ tập quanh nó hò hát rất vui. Trong đám bạn đó, đặc biệt có thằng Thìn con bác Giá ở thôn trên, hát nhạc vàng và cải lương thì tuyệt đỉnh.

     Đêm hè gió lộng, trăng thanh run rẩy rắc ánh vàng xuống cây lá, xóm làng, chảy óng ánh trên đường phố huyện quê hương. Ai bảo chốn thôn quê là khổ ?!

     Một hôm đang làm ở trên xã thì nó nhận được giấy báo tử, có ghi :

Nguyễn Trọng Bát
Thôn Tháp, xã Dị Sử, huyện Mỹ hào, tỉnh Hải Hưng.

     Tên và địa chỉ chính xác là anh trai nó làm nó chết lặng. Giờ lâu, chợt tỉnh, đầu óc rối bời, không biết làm sao để có thể báo cho thày bu nó. Tay cầm giấy báo tử run run, nó thẫn thờ đạp xe về nhà.

     Về tới nhà, nó lại thấy hai anh bộ đội, một anh đeo súng ngắn có ca táp nâu, một anh đeo súng A-ka. Nhìn xéo vào góc nhà, nó thấy hai chiếc ba lô. Nhìn thấy cảnh ấy, nó rụng rời hết cả người. Anh Bát nó chết thật rồi. Đơn vị anh đã cử người về tận nhà để an ủi và động viên gia đình. Họ sẽ thay mặt đơn vị làm lễ truy điệu anh Bát cùng với địa phương xã.

     Lạ thay, khi nó dựng xe ở đầu hồi, lại nghe thấy tiếng các anh bộ đội và thày bu nó nói chuyện rất vui vẻ. Hai cụ đang giữ các anh ấy ở lại ăn cơm. Nó đang hoang mang không biết là chuyện gì thì thày nó gọi vào :

     -     Thập ơi! Con vào đây, các anh ở đơn vị anh Bát đến chơi đây này.

     Nó bước vào nhà bắt tay hai anh trong lời giới thiệu của thày nó. Hai anh bộ đội hồ hởi bảo nó :

     -     Các anh đã nghe anh Bát kể, nay mới gặp em. Em vẽ giỏi lắm phải không ?

     Nó cứ dạ dạ vâng vâng mà chẳng để ý gì. Nó đang thắc mắc tại sao đã báo tử rồi mà đồng đội của anh Bát lại tươi cười phấn khởi thế. Nó đưa cái giấy báo tử anh Bát cho hai anh bộ đội xem. Hai anh lắc đầu và bảo :      

     -     Đây chỉ là trùng tên thôi. Anh Bát em bị thương nhẹ, đang điều trị ở trại an dưỡng dưới Sặt cơ mà.
     -     Có thật thế không ạ ? Anh em đang ở Sặt ạ ?
     -     Chắc chắn là thế rồi. Bọn anh vừa thăm nó về đây.

     Nó mừng quýnh cả lên, trong lòng cảm thấy nhẹ bẫng. Anh Bát thế là thoát, anh nó đã sống và trở về.

Nguyễn Trọng Thập

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG III      VÀO ĐỜI (tiếp 42)

Mảnh ghép thứ mười

     Nó vẫn sinh hoạt đoàn ở địa phương nhưng xã đoàn cũng rất vắng vẻ. Thanh niên đi đã đi bộ đội gần hết. Cái Thương được bầu làm bí thư chi đoàn thôn, nó là phó bí thư. Anh Bát sau khi điều trị ở đoàn an dưỡng chắc cũng sẽ được giải ngũ. Nó không còn lý do gì để mà chần chừ. Gì thì gì chứ cũng là cán bộ đoàn. Vậy nên nó làm đơn gửi Ủy Ban xã xung phong đi bộ đội. Đợt tuyển quân cuối cùng trong năm đã hết, đành chờ đến đợt mới sang năm.
    
     Thời điểm ấy là cuối năm 1975. Miền Nam đã giải phóng, Nam Bắc đã thống nhất. Làng nó bắt đầu có những người lính trở sống sót về. Những người lính, người nào cũng đen đúa, gày còm. Những người lính từ miền nam ra, vai đeo ba lô và vác theo lỉnh kỉnh đủ thứ, chiếc khung xe đạp, con búp bê mắt nhắm, mắt mở biết khóc, cái quạt Hi-ta-chi hoặc đài quay đĩa chạy điện 110 von. Anh nào nghèo nhất thì cũng có cái áo len màu xanh sỹ lâm hay áo len đỏ để tặng cho em gái, . . . .

     Thằng Miến em con dì ruột nó nhập ngũ đầu năm, biên chế vào đoàn xe quá cảnh. Cứ vài tuần lại dẫn cả đoàn xe về nhà chơi. Mỗi lần về chở theo bao nhiêu là của cải ở Sài Gòn ra. Nhà dì nó mở cửa thật to, vặn đài hết cỡ, quạt máy chạy vù vù. Chả những thế, bên dì còn cỗ bàn ăn uống linh đình. Chú dì nó mát mặt, hởi lòng hởi dạ, hãnh diện với xóm làng lắm.

     Bu nó nhìn thấy cảnh nhà dì nó “ta đây” ra mặt, lại trông thấy nó cứ lụi hụi, cắm mặt ngồi vẽ, thu nhập chẳng là bao. Bực mình bu nó quay ra chửi nó :

     -     Sang mà bú d . . . cho thằng Miến kia kìa . . . !

     Giọng bu nó chửi chì chiết thì đã không có gì là lạ với nó. Nhưng nó cảm thấy tủi nhục và đau đớn vô cùng. Nó đau và xót vì cuộc đời đã xô đẩy bu nó trong bao cơ cực, bất công để Người trở thành người đàn bà chao chát trong lối nghĩ, cay nghiệt trong lời ăn tiếng nói và mờ mắt trước những hào nhoáng của vật chất. Nhìn nhận lại bu nó, nó vừa thương vừa xót lại vừa ghét. Lời chửi của bu nó cứ xoáy vào tâm can nó. Sự đời bao giờ cũng bất công, hóa ra lại có cái lý của nó. Lời nói của người có tiền hẳn bao giờ cũng có sức nặng hơn và cái hèn của người nghèo là không thể tự bảo vệ được mình, không thể lo được cho những người thân và thường được người khác nhìn dưới con mắt thương hại. Nó thấy uất hận ở trong lòng. Nó giận bu nó và hận cuộc đời.

Mảnh ghép thứ mười một

     Nó xuống thăm anh nó ở Sặt vài lần. Hôm anh chuẩn bị ra viện, chị Dụng nó về dẫn thêm một chị nữa, nhỏ hơn anh nó hai tuổi, người cao, da trắng, tóc hơi quăn. Đó là chị Nhưng, nhà ở phố Huế, gần cửa hàng của chị nó. Chị Nhưng cũng bán hàng thực phẩm cùng công ty của chị Dụng. Chị Dụng đưa chị Nhưng đến thăm anh Bát là có ý giới thiệu cho anh Bát. Vài ngày sau nó xuống trại an dưỡng đón anh Bát về. Anh Bát được nghỉ một tháng trước khi về đơn vị nhận nhiệm vụ mới. Trong một tháng đó, nó cùng anh Bát ra Hà Nội chơi, có đến nhà chị Nhưng vài lần. Saui đó hai anh chị còn đi chơi riêng với nhau. Nhưng có lẽ “cái duyên, cái số” hai người không hợp nên chuyện cũng không thành.

     Trong khi đó, ở quê, bu nó lại hỏi cái Yến, bạn học cùng lớp nó ngày xưa, cho anh Bát. Cái Yến kém anh Bát năm tuổi, cũng gọi là tương xứng. Bây giờ thì nó phải gọi cái Yến là chị rồi. Chị Yến cũng trắng trẻo, môi đỏ, miệng nhỏ, mỗi tội lùn. Chị làm công nhân xí nghiệp chăn nuôi gia súc của huyện ở Ngã Ba Lăm, cách nhà nó khoảng hai cây số. Hai anh chị này, ngay lập tức ưng nhau, như các cụ bảo “cái duyên cái số, nó vồ lấy nhau”. Hai gia đình quyết định ngày cưới và rục rịch chuẩn bị tổ chức cho anh chị. Anh Bát phải về đơn vị để báo cáo và xin phép lấy vợ.    

     Thời gian rất gấp rút vì chỉ có hơn một tháng. Nói là gấp rút bởi vì thày nó phải lo nhà cho anh Bát. Thày nó lập tức đi mời thợ yêu cầu xây “cấp tập, khẩn trương” một gian nhà mới. Gian nhà đó nằm trên cái nền đất mà trước đấy là cái ngõ bên cạnh nhà, có giàn trầu không. Nó cũng rộng tương đương với một gian nhà ngoài, liền kề của nhà nó. Mái gian nối sang nhau cũng bằng tre, lợp rạ.

     Nhiệm vụ vủa nó là đi mua vôi, cát, xi măng, gạch và tre nứa. Sau đó thì làm các việc phụ như trộn vữa, chuyển gạch, chuyển tre, chuyển rạ, vv . . . . Nhà có mấy cây soan thầy bu nó ngâm đã lâu, cộng với một ít gỗ thày nó để dành từ trước, nay thuê thợ về đóng một cái giường và một cái tủ gương mới. Mọi việc chuẩn bị cứ thế “đến hẹn lại lên”, còn vài hôm nữa thì mọi việc cũng đâu vào đấy.

     Còn mấy hôm nữa là đến ngày cưới thì việc quan trọng là lo dựng rạp, kê bàn ghế, trang trí, trang âm, loa đài,  . . . . Đó là việc mà nó phải đảm nhận một mình. Nó đạp xe sang Ban Văn Hóa xã Huỳnh Thúc Kháng liên hệ mượn được một tấm vải bạt to. Tốt rồi, cái bạt này nó sẽ làm mái rạp. Mái rạp dựng xong, nó sẽ huy động tất cả các chăn hoa đẹp nhất của gia đình và hàng xóm để quây xung quanh. Rồi bàn ghế thì nó sẽ mượn ở trường cấp 2 ở ngay cuối phố, khăn trải bàn thì sẽ mượn ngay trong xã, chỗ nó làm việc.

     Từ Huỳnh Thúc Kháng, nó tất tả đạp xe xuống Hưng Long, nài nỉ mượn được hai cái  loa điện động, một cái am-ly (amplifier) và một mi-crô (microphone). Rồi nó lại lao tới nhà thằng Lĩnh “Ngọng” mượn một máy quay đĩa mà thằng này mới mang ở trong nam ra.

     Tất cả những thứ cồng kềnh, lủng củng đó nó buộc tất cả vào xe đạp. Chiều đã tà, cơn mưa bão cuối thu đang rùng rùng ập đến làm cho trời bỗng nhiên sầm tối, dưới mặt đất thì gió lốc nổi lên tung cát bụi mù mịt. “Trông trời, trông đất, trông mây”, trông lại mình, một thân trơ trọi trên mặt đê cao trống vắng, nó biết nó không thể thoát khỏi cơn bão tố sắp đổ xuống đầu. Mắm môi mắm lợi, nó trèo lên xe. Vừa đạp được mấy vòng thì mưa bắt đầu đổ xuống sầm sập. Khổ thân thằng còm, riêng cái bạt đã quá to và nặng, lại thêm am-ly, buộc chồng lên trên, Hai bên ghi đông phía trước lại treo hai cái loa to đùng. Con đường trên mặt đê thì ngoằn nghoèo rắn lượn, mưa quất vào mặt nó rát ràn rạt, gió cứ tạt ngang tạt ngửa chực hất nhào nó xuống sông. Nó phải gò lưng, cong vồng cả hai tay để ghì cái ghi đông cố gắng chống chọi với gió bão. Tấm vải mưa nó khoác trên người bay phần phật rồi rách te tua như sơ mướp. Hai cái loa “to tổ bố” cứ lắc bên này, bên kia, đập vào khung xe làm cho nó càng khó mà có thể trụ được. Tiếng gió thổi vào lòng hai chiếc loa, xoáy cuộn lên một âm thanh ú ù . . . ú ù . . . rất ghê rợn. Chốc chốc ánh chớp sáng chói lòa đi kèm những tiếng sét nổ chói tai, rồi rền rền chạy ngang trên đầu.

     Cứ chênh vênh, chòng chành như thế mà cuối cùng nó cũng về được đến nhà. Trời cũng đã sập tối từ lúc nào. Người ướt như chuột lột. Loa đài, vải bạt cũng ướt sũng. May mà cái am-ly và mi-crô nó bọc kỹ nên không bị ướt. Nó thay quần áo, ăn vội lưng cơm, người nó mệt bã, nó nằm vật xuống và ngủ thiếp đi.

     Sáng hôm sau, các anh chị, các cháu nó lục tục kéo về. Rạp đã bắc xong. Nó mua giấy màu xanh đỏ các loại và giấy trang kim lóng lánh. Nó huy động các cháu xúm vào cắt giấy và dán thành các dây xúc xích, đem chăng từ góc này sang góc kia của cái rạp. Lá dừa được nó xin về đem kết thành cái cổng chào ở cửa chính. Bọn cháu đã làm xong các dây xúc xích thì nó lại bắt cắt các mẩu giấy thừa thành các hoa giấy nhỏ li ti, hình tròn, hình vuông, hình tam giác, cánh hoa, . . . . rồi đem bỏ sẵn vào mấy cái hộp giấy đã được nó trang trí rất đẹp. Hoa giấy này sẽ tung lên đầu hai họ và nhất là cô dâu, chú rể. Cô dâu, chú rể sẽ như hoàng tử và công chúa trong phim mà nó đã từng xem.

     Sáng hôm sau đón dâu thì chiều hôm trước anh Bát mới về. Nhìn thấy nhà cửa mới, giường tủ mới, lại có rạp cưới trang hoàng lộng lẫy, anh Bát rất vui. Tối hôm đó nhà nó vui lắm. Họ hàng, xóm ngõ đến chơi rất đông, ăn trầu, hút thuốc, uống nước, cười nói râm ran trong tiếng nhạc sập xình.

     Đêm đó nó ngủ cùng với anh Bát trong phòng cưới mới, trên giường, chăn màn, chiếu mới thơm tho. Anh em nó thao thức không ngủ được. Trong lòng nó cảm thấy rất hồi hộp thì chắc là anh nó còn hồi hộp hơn. Anh Bát còn phải lo lắng chuyện ngày mai phải phát biểu như thế nào trước mặt hai họ. Ở quê nó, lệ là thế mà, chú rể phải thay mặt cô dâu mà cảm ơn hai họ và bạn bè. Nghĩ mãi chẳng ra, anh quay sang hỏi nó :

     -     Mai phát biểu thì nói thế nào ?

     Nó ngồi dậy lấy giấy bút viết ra một bài phát biểu ngắn gọn, hàm nghĩa, đủ ý rồi đưa cho anh Bát học thuộc. Anh nó cứ ngồi bên đèn hoa kỳ học suốt đêm, cứ thuộc rồi lại quên, rõ khổ. Nó buồn ngủ quá, ngáy từ lúc nào không hay.

     Đến giờ đón dâu, nó bố trí mười mấy đứa cháu cầm hộp hoa giấy đứng xếp hàng hai bên. Khi cô dâu, chú rể về đến bên ngoài cổng, nó ra hiệu lần lượt các cháu nó từng đứa, tung hoa giấy phủ lên đầu cô dâu chú rể trong tiếng pháo nổ tưng bừng rộn rã. Xong đợt rắc hoa “phủ đầu”, các cháu nó chạy lên trước, đứng sẵn hai bên ở lối vào rạp và tung hoa tiếp khi cô dâu chú rể đến đó. Những chi tiết độc đáo đó, cùng với sự chuẩn bị loa đài và phông vẽ của nó rất cầu kỳ, rức rỡ làm cho cả làng và hàng phố phải khen là đám cưới đẹp hiếm có và hoành tráng nhất làng. Nó tự hào lắm ! Cũng bõ bao nhiêu công vất vả, mệt nhọc.

     Biết bu nó khó tính đối với chị dâu từ ngày yêu và bước chân về làm dâu, nó luôn quan tâm giúp đỡ chị Yến. Dẫu sao cũng là bạn học một thời của nó. Nó luôn bênh vực chị mỗi khi bu nó cằn nhằn hay than phiền về chị. Trong bữa ăn, sợ chị nó ngại, nó toàn gắp các miếng ngon cho chị.

     Hồi đó, chị Yến làm ở trại chăn nuôi, thỉnh thoảng chị nó mua được một ít tóp mỡ thái to đã rán lấy mỡ mang về kho với cà chua ăn ngon cực kỳ. Thời bao cấp, kinh tế có khá hơn lúc còn chiến tranh nhưng vẫn thiếu thốn đủ thứ. Mà, nhất là thiếu cái ăn thì khổ vô chừng, ăn cái gì cũng ngon, nhìn cái gì cũng thèm. Bảo làm sao mà có thể khá được.

     Cưới vợ xong, anh nó trở lại đơn vị. It lâu sau anh chuyển ngành về gần nhà, làm công nhân trong nhà máy bao bì xuất khẩu ở Phố Nối. Còn nó cũng rời quê hương, bước vào quân ngũ, bắt đầu mở ra một trang mới của cuộc đời.    

Nguyễn Trọng Thập

[TichTuongNhuLe]

.
     Bác Nguyễn Trọng Thập đang viết tiếp chương IV. Tuy nhiên mấy tuần nay bác ấy đang thể nghiệm loại tranh mới "Tranh sơn mài" mà trước đây bác ấy chưa từng làm. Bác ấy bảo phải học hỏi rất nhiều mà vẫn "rất" bỡ ngỡ "lắm".

     Chúc bác Thập thành công trong thể loại mới !

    Dưới đây bắt đầu một chương mới - chương IV

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG IV      BƯỚC NGOẶT

     Cuối năm 1975, sau khi làm đơn xung phong nhập ngũ, nó đi khám một lần nhưng vì sức khỏe yếu, nó được sung vào quân dự bị địa phương. Đến năm 1976 nó đi khám lại, trong kết luận, sức khỏe của nó là b2. Ít ngày sau đó, nó nhận được giấy báo nhập ngũ. Theo đúng ngày trong giấy báo, nó đến tập trung ở huyện thì được phát quân tư trang. Sau đó người ta lại cho nó về và hẹn phải có mặt vào ngày “Giao Quân”.      

     Trước hôm lên đường, thầy bu nó làm mấy mâm cơm mời họ hàng, con cháu đến liên hoan chia tay. Hôm đó, hàng xóm trong làng, Ủy Ban xã và các đoàn thể đến động viên chia tay rất đông. Đến khuya, khi mọi người đã về hết, anh Đường anh cái Huệ (bạn học và bạn chăn vịt thuở nào), vừa ở chiến trường ra, anh sang chơi để tiễn nó. Trong khi thầy bu và các chị chuẩn bị kiểm tra ba lô cho nó, xếp sắp từng cái tăm, gói kim chỉ, bàn chải, khăn mặt, kem đánh răng, vv . . . . Anh Đường tâm sự với nó những chuyện lính, rất nhiều. Anh dặn nó lối sống, cách cư xử trong tập thể ra sao, kinh nghiệm hành quân cho đỡ mệt thế nào, . . . . Nó vẫn nhớ lời anh dặn mà nó coi như châm ngôn sống và làm theo cho đến tận bây giờ: "Tuyệt đối khiêm tốn, không dậy khôn, không tranh luận đến cùng, nói ít nghe nhiều, luôn học hỏi cầu tiến bộ".

     Anh Đường về rồi, bu nó mới lôi từ trong tủ ra hai cái đồng hồ Pôn–dốt (Poljot) mới cứng, đưa cho anh Bát một cái và nó một cái. Bu bảo nó mang đi mà xem giờ giấc và cũng là để làm vật kỷ niệm. Nó đang cảm động, muốn ứa nước mắt vì lần đầu tiên nó được cho một thứ đắt tiền đến như vậy. Nó hiểu rằng đây là lưng vốn dành dụm của bu nó bấy lâu. Đang cảm động, chưa biết nói gì với bu thì bu nó lại lần bao tượng, lôi ra một cái khăn vải, trong gói cái nhẫn vàng một chỉ, bắt nó đeo vào tay. Bu bảo để đề phòng nhỡ có chuyện gì khi xa gia đình thì còn tự lo liệu. Rồi bu còn đưa cho nó một ít tiền mặt nữa. Nó nhìn nét mặt bu nó đầy thương cảm, mới hiểu tấm lòng của người mẹ già, gày guộc, còm cõi, suốt đời chỉ vì chồng vì con.  

     Hôm lên đường, từ sáng sớm, tiếng trống ếch vang rền trên phố huyện, cờ và khẩu hiệu chăng khắp nơi. Các tân binh và người thân đưa tiễn từ khắp nơi đổ về hội trường Ủy Ban huyện. Tới giờ tập trung, hơn 500 người tân binh xếp hàng ngoài sân rồi vào ngồi kín hội trường. Không đủ chỗ trong hội trường nên một số anh em phải ngồi cả hai bên hành lang. Bâu lấy xung quanh là các người thân đến tiễn, chen lấn xung quanh đám lính, bất cứ chỗ nào có thể đứng được, kể cả trên khán đài.

     Ủy Ban nhân dân huyện, huyện đội cùng đơn vị nhận quân thực hiện "Lễ Giao Quân". Sau lễ chào cờ, Ủy Ban và đơn vị lên đọc các quyết định, thủ tục và phát biểu động viên anh em lính mới. Cứ sau mỗi thủ tục lại là một đoạn nhạc đệm vang lên. Nó ngồi dưới rất hồi hộp vì nó được chỉ định thay mặt các tân binh lên phát biểu và đọc quyết tâm thư. Thế rồi sau bài phát biểu của đơn vị nhận quân, kết thúc đoạn nhạc đệm, tiếng người dẫn chương trình vang lên :

     -     Xin mời đồng chí Nguyễn Trọng Thập, thay mặt cho các đồng chí tân binh lên đường hôm nay lên phát biểu cảm tưởng.

     Nó đứng dậy đi lên khán đài trong tiếng hoan hô và tiếng reo hò của đám tân binh và của người thân lính xung quanh, rất nhiệt tình, ầm ỹ. Tiếng vỗ tay và reo hò hưởng ứng còn lớn hơn hẳn so với các phát biểu của các quan chức trước đấy. Nó cảm thấy hơi lúng túng, nhưng nó cũng phát biểu được đôi lời cảm tưởng được đứng trong hàng ngũ bộ đội, là vinh dự, tự hào, là trách nhiệm, . . . . Rồi nó đọc "Quyết tâm thư" mà nó và mấy anh ở huyện đội đã rà đi soát lại từ hôm trước. Đến đoạn cuối, nó "Đề nghị tất cả các đồng chí đứng dậy để tuyên thệ". Đọc xong các lời thề, nó dõng dạc hô "Xin thề, xin thề, xin thề !". Dưới cờ, mấy trăm cánh tay cùng dơ lên và đồng thanh hô "Xin thề, xin thề, xin thề . . . !".     Liền ngay đó là tiếng nhạc kèn vang lên cử bài "Tiến bước dưới quân kỳ". Lần đầu tiên nó thấy âm điệu của bản nhạc sao mà trầm hùng, thôi thúc và có sức âm vang đến thế. Theo cùng với tiếng nhạc đó là tiếng trống ếch và tiếng pháo nổ rền vang . . . .

Nguyễn Trọng Thập