Những chuyện không thể quên - Cười ra nước mắt (Phần 4)

[sauchinbaymot]

.
     ... Hồi đó, chị Yến làm ở trại chăn nuôi, thỉnh thoảng chị nó mua được một ít tóp mỡ thái to đã rán lấy mỡ mang về kho với cà chua ăn ngon cực kỳ...

Đọc mà thèm. Gợi lại ngày xưa. Nhà tôi khi ấy có 4 miệng ăn. Mỗi Thầy tôi ăn gạo nhà nước, có tem phiếu, dù tem phiếu ở chốn nhà quê chẳng bằng tem phiếu sau này tôi ra thành thị, còn 3 mẹ con tôi ăn gạo hợp tác xã, thực phẩm thì trông vào mấy cái vó tôm và ngày mùa thì có mấy xâu chuột đồng. Mẹ con tôi được ăn hôi theo Thầy tôi, nên còn hơn khối người trong làng, quanh năm không biết đến thịt.

Cứ mỗi tháng 1 lần, tôi được cử ra thực phẩm huyện mua thịt. Lạ, mua thịt nhưng chỉ năn nỉ xin mua mỡ, càng mỡ càng thích. Mang mỡ về rán, mùi thơm không cưỡng nổi. Nhưng cái lúc thơm giòn ấy thì có được ăn đâu. Tóp đổ cùng với nước mỡ vào lọ, mẹ quản kỹ lắm. Rớt nước mắt. Xào rau, xào dưa, mẹ nhón 1-2 miếng tóp lẫn mỡ cho vào. Thế là sang lắm rồi.

Thi thoảng, tôi hay được ăn cơm nóng dưới (tưới) nước mắm. Trước đó, mẹ cho lấy cái đũa chấm vào lọ mỡ rồi chấm vào bát nước mắm. Cái váng mỡ mỏng tang xòe hình lá sen trên bát nước mắm, ngắm đã thấy ngất ngây.

Bây giờ bác sỹ bảo: Mỡ lợn là chất béo no, hại tim mạch. Thương chồng, vợ cấm có bao giờ mua mỡ lơn. Bệnh thèm có khi còn hại hơn cả bênh tim. Đọc lại mấy dòng của bác Thập lại bùng cơm thèm Tóp mỡ. Món gì không biết chứ rang cơm thì tóp mỡ là đầu bảng.       

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG IV      BƯỚC NGOẶT  (tiếp 2)

     Sau "Lễ Giao Quân", đơn vị cho anh em tân binh hành quân lên ga Lạc Đạo cách đó hơn chục cây số. Đội hình hành quân theo hàng đôi, dài dằng dặc. Một số người thân cũng dong xe đạp đi theo. Trên đường hành quân, qua nhiều làng nó thấy có rất nhiều trẻ con và người lớn cầm cờ túa ra đường vẫy vẫy, chúc lên đường mạnh khỏe.

     Tới sân ga Lạc Đạo, nó thấy tân binh ở các huyện khác nữa cũng tập trung ở đây. Anh em tân đứng thành các khối lớn theo hàng ngũ. Tại đây, người ta tổ chức biên chế lính mới thành các đại đội, trung đội, tiểu đội. Nó được "biên chế" vào đại đội 21, trung đội 2, tiểu đội 4. Đại đội nó thuộc quân số trung đoàn 136, Bộ Tư Lệnh Thông Tin. Anh em trong làng xã nó bị phân tán mỗi người một đơn vị. Cũng may, đại đội nó có mấy đứa cùng làng, thằng Hiệp, Quy, Hiển, Sinh, Thìn. Lại thêm có thằng Bội, bạn nó ở bên xã Minh Đức nữa.

     Đứng trong hàng ngũ đơn vị mới, nhìn hết một lượt cả đại đội, hầu hết là những gương mặt lạ. Rồi nó thấy thỉnh thoảng, tiểu đội trưởng của nó đi từ trên đầu hàng xuống, cứ nhìn đi nhìn lại từng anh em trong tiểu đội. Chắc anh ấy muốn ghi nhớ các gương mặt của từng người lính mới mà anh ấy sẽ phải quản lý. Rồi nó thấy cả trung đội trưởng của nó, cả đại đội trưởng của nó cũng có động tác tương tự như vậy. Nhưng thật là lùng, nó không có cảm giác bị dò xét mà lại cảm thấy yên tâm. Nó xa gia đình người thân nhưng luôn có người để mắt lo lắng cho nó. Nó cảm thấy cái tập thể mới này rất vững chắc mà nó có thể yên tâm gắn bó.

     Đã yên tâm, nó liếc mắt sang các đơn vị khác cũng đang tập trung ở sân ga. Ái chà ! Bọn con gái nhập ngũ lần này đông quá, dễ có đến trên một trăm đứa. Cũng phải thôi, lính thông tin mà.

     Lính mới tò te, nó chưa biết gì về việc chỉ huy, hay trực ban, gì gì đó nhưng nó thấy người ta sử dụng rất nhiều tiếng còi để điều khiển và ra lệnh. Mấy thủ trưởng đeo băng đỏ, thổi còi liên tục, hướng dẫn từng đại đội lên tàu. Không biết tàu sẽ đưa chúng nó đi đâu nhưng chắc chắn là chạy về phía Hà Nội. Rồi đoàn tàu cũng chuyển bánh, lính tráng thò đầu ra ngoài cửa sổ để vẫy tay từ biệt các người thân đang đứng tiễn dưới ga. Suốt quãng đường tàu chạy trên đất Hải Dương rồi Hưng Yên, thỉnh thoảng lại có mấy chú nhà ở gần đường tàu nhao ra cửa sổ, đau đáu nhìn về nhà, hy vọng có thể nhìn thấy người thân hay ít nhất là nhìn lại ngôi nhà thân yêu một lần nữa.      

     Con tàu chạy qua ga Hàng Cỏ ở Hà Nội mà không dừng lại, nó cứ chạy băng băng, thông qua rất nhiều ga để cuối cùng dừng lại ở ga Thường Tín. Anh em được lệnh xuống tàu, tập trung theo đơn vị dưới sân ga. Từ đây, chúng nó hành quân bộ đi vào các đường làng. Không lâu sau, đại đội nó đã đến vị trí tập kết. Nó thấy lạ lùng là vừa dừng chân có một tý thì đã có người dẫn từng tốp vào ở nhờ trong nhà dân. Mỗi tiểu đội, trung đội của đại đội nó được ở thành từng cụm, đâu vào đấy. Bộ đội có khác, làm gì cũng có chuẩn bị trước,chắc chắn, nhanh gọn và chính xác.

Nguyễn Trọng Thập

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG IV      BƯỚC NGOẶT  (tiếp 3)

     Một tháng đóng quân ở làng Vồi, các tân binh chưa phải tập tành gì mà chỉ học chính trị, học hát và nghỉ ngơi. Hóa ra đây chỉ là đơn vị tạm thời. Tân binh chờ các đơn vị khác nhau đến nhận quân.

     Đóng quân cùng xóm nó lại có một đơn vị toàn lính nữ. Các chú bộ đội rất nhanh đã lân la làm quen với các "thím". Nó đã quen và chơi với mấy "thím" là cái Nhã, cái Lịch, cái Linh cái Cần, cái Đông, cái Oanh. Tối nào, bọn con gái cũng sang nhờ nó vẽ vào sổ tay, vẽ vào khăn để thêu, . . . . Bọn con gái có vẻ thích nó lắm thì phải. Có lẽ một phần là vì các "thím" thấy nó mang theo cả đàn ghi ta, máy ảnh, lại có cả cuốn tiểu thuyết "Thép Đã Tôi Thế Đấy" trong ba lô. Kinh thật ! Một chàng lính "công tử", "tài tử", "tài hoa" và "lãng mạn" như thế, thím nào chẳng "chết".

     Trong số mấy đứa bạn gái đó, cái Cần thích nó nhất, ra mặt. Cái Cần rất trắng, "trắng như ngó cần", người lại cao đẹp mới chết nó chứ. Cái Cần thấy nó ước có một đôi dép đúc và cái thắt lưng Tàu, thế là thím ấy lùng bằng được để tặng nó. Tình cảm của cái Cần chẳng phải làm nó không xao xuyến nhưng cái Cần so với Hợi thì không đẹp bằng mà nó lại đang yêu cái Hợi. Nó định sau năm năm hết nghĩa vụ sẽ cưới cái Hợi. Vì thế, hầu như nó không để ý tới Cần. Nhưng mà nó càng không để ý bao nhiêu thì cái Cần càng "chết" bấy nhiêu và càng cố hết sức để chinh phục nó.

     Đóng quân ở làng Vồi được hơn một tháng thì trong cái tháng ấy, nó lần lượt phải chia tay các đồng đội. Một số đứa chuyển đi học y tá, anh nuôi, văn thư, công vụ ở Sơn Tây, vẫn thuộc Bộ Tư Lệnh Thông Tin. Một số đồng đội bổ sung cho pháo binh và tăng thiết giáp. Một số đứa như nó ở lại thông tin thì chuẩn bị chuyển quân đi nam.

     Ngày Chủ Nhật cuối cùng ở làng Vồi, đơn vị cho phép lính đi chơi từ chiều thứ 7. Đứa nào đứa nấy mừng rỡ reo hò, rồi cả lũ kéo nhau ra đường Quốc lộ Một, vẫy xe đi nhờ về Hà Nội.

     Thật là may, có một chiếc xe tải thấy tân binh, động lòng dừng lại. Chúng nó nhảy tất cả lên thùng xe và chỉ một lúc sau đã đến ga Hàng Cỏ. Chiếc xe đỗ lại và cả lũ lại nhảy xuống. Nó lúng túng thế nào khi tụt khỏi xe để ống quần bên phải móc vào mấu thép ở thành xe, xé toạc chiếc quần quân phục vải Tô Châu mới khự của nó, từ gấu lên đến bẹn. Nó ngượng quá vừa đi vừa giữ ống quần. Giữ được trên thì hở dưới, gió thổi bay lật phật, hở cả bắp chân. Nó đi bộ vào mãi đến Trần Quý Cáp mới tới một hiệu may của một ông già. Ông may lại quần cho nó mà nó trả tiền ông nhất định không lấy. Ông bảo "Có đường sút chỉ có đáng là bao, ai lại lấy tiền của bộ đội.". Nó cảm ơn ông, ung dung đi tắt đường sang ngõ Yên Thế để về với Hợi của nó.

Nguyễn Trọng Thập

[tuanb5]

Tân binh được đơn vị cho đi tranh thủ là thời cơ hiếm có. Tưởng bác Thập phi ngay về thôn Tháp (Mỹ Hào), ai dè bác về ngõ Yên Thế ngay tắp lự. Đúng là "Tôi lạnh đầu sông giá ngọn nguồn/Nhớ nhà thì ít, nhớ em luôn"- Nguyễn Bính.

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG IV      BƯỚC NGOẶT  (tiếp 4)

     Thành phố đã lên đèn, gia đình Hợi đang ăn cơm thì nó đột ngột xuất hiện trong bộ quân phục mới làm cả nhà Hợi ngỡ ngàng. Sau phút bất ngờ, mọi người vui lắm, tíu tít sắp bát đũa cho nó cùng ăn. Hợi vui ra mặt còn Cúc Hoa cũng cười với nó nhưng nó có cảm giác Cúc Hoa không vui. Thoáng qua trong đầu nó cảm thấy thế, đang yêu và đang ở trước mặt người yêu thì tất cả cái gì khác đều không quan trọng. Không biết về sau này nó có tự hỏi, giá mà lúc đó nó để ý một chút ?!

     Bữa ăn vừa xong thì anh Mận người yêu Cúc Hoa tới và đón Cúc Hoa đi chơi. Hợi thì hỏi mượn xe đạp của anh Giáp, anh trai Hợi, để hai đứa đèo nhau ra phố. Nó đèo em lòng vòng một hồi lâu rồi hai đứa dừng lại trong bóng cây của vườn hoa trước cửa Đại sứ quán Trung Quốc, lúc bấy giờ gọi là vườn hoa Chi Lăng hay gọi một cách dân dã là vườn hoa Cột Cờ (bây giờ là vườn hoa Lê Nin). Nó dựng xe rồi hai đứa ngồi xuống một chiếc ghế đá. Em nhẹ nhàng ngả đầu tựa vào vai nó. Tay em liên tục vuốt ve bộ quần áo lính còn miệng em thì líu lo kể về việc thi cử, học hành và đủ các thứ chuyện khác chứa chất trong lòng ngày hai đứa xa nhau. Nó quàng tay qua, ôm ghì lấy vai em, cảm giác như trong tay nó đang có một chú chim nhỏ vui tươi, nhí nhảnh và run rẩy.

     Sợ làm em mất vui, lưỡng lự mãi rồi nó mới nói, giọng buồn bã :

     -     Mai anh về đơn vị. Cả đơn vị anh sẽ chuyển quân vào Nam.

     Giờ lâu hai đứa im lặng. Nó biết em rất buồn nhưng nó chẳng ngờ được cho đến khi nó giật mình xoay mặt em lại thì thấy em đang khóc trong im lặng. Hai hàng nước mắt cứ thế tự nhiên chảy không ngừng nghỉ, loang loáng trên hai gò má. Em khẽ nấc lên rồi "xịt" nhẹ một tiếng, nói trong nước mắt :

     -     Anh có đi đâu ở đâu, dù bận thế nào thì bận, cũng phải viết thư cho em đấy nha !
     -     Ừ ! Anh sẽ viết thư nhiều cho em. Anh hứa đấy ! Em cũng hứa thế nhé ! Ở Hà Nội "người ta"
           vui chơi, sung sướng, "người ta" dễ quên anh lắm.
     -     Không ! Em sẽ chờ. Em đã nộp đơn thi vào trường Ngân Hàng^(*). Anh đi nghĩa vụ mấy năm
           trở về, lúc đó em cũng ra trường. Mình cưới nhau anh nha !

     Hai đứa hứa hẹn với nhau rất nhiều về chuyện cưới, cứ như là cảnh hai đứa sắp sửa lên xe hoa đến nơi. Giấc mơ lứa đôi lúc nào cũng được ở bên nhau, thật là hạnh phúc. Mơ ước thật là tinh khôi, chân thành và giản dị. Lời hứa thật sự là thôi thúc, cháy bỏng và bền chặt, chẳng gì có thể chia cắt được  . . .

     Nó cảm động ôm chặt em vào lòng. Nó hôn em lên môi, ngọt ngào, tha thiết và mặn mòi nước mắt của em. Nước mắt người yêu cứ tuôn chảy không thôi, ướt đẫm vai áo nó.

     Tối hôm đó, nó ở lại nhà Hợi, ngủ cùng anh Giáp. Sáng hôm sau mẹ Hợi đi chợ về mua khoai và sắn cho cả nhà ăn sáng. Rồi nó đèo Hợi sang chơi nhà chị Dụng. Sau đó hai đứa còn vào rạp Tháng Tám xem phim. Đi đâu em cũng khoác tay nó có vẻ hãnh diện lắm. Nó cũng vậy, lần đầu tiên có người yêu để mà hiên ngang khoác tay giữa phố phường Hà Nội.

     Ba giờ chiều em đưa nó ra bến xe Kim Liên (bây giờ là khách sạn Nikko Hà Nội, đối diện với Rạp Xiếc Trung Ương). Em đứng giữ xe đạp còn nó vào mua một vé đi Thường Tín. Lúc xe chưa chạy hai đứa cứ đứng quấn quýt bên nhau bên cạnh chiếc xe khách. Khi chiếc xe nổ máy hai đứa còn bị rịn, dùng dằng một lúc rồi nó mới vội nhảy lên xe. Em nhìn theo nó, vẫy tay, mắt đỏ hoe, ngân ngấn nước.

     Khoảng một tuần sau, đúng ngày đơn vị nó lên đường, anh Giáp đèo Hợi tới thăm. Em đưa cho nó mấy bao thuốc lá, một ít thuốc cảm cúm, một hộp tăm, một cái bật lửa. Quý nhất là em tặng nó một cuốn sổ mà trang đầu là dòng chữ nắn nót của em "Thương mến tặng anh yêu !". Ở những trang sau là mấy chục bài thơ mà em chọn lọc, chép tay, những bài thơ hay nhất của Nguyễn Bính, Xuân Diệu, Chế Lan Viên. Cuối cùng em còn tặng nó một chếc bút máy màu nâu, trên đó có khắc một đôi chim bồ câu và dòng chữ "Nhớ mãi - Đừng quên".

^(*)Lúc đó là Trường Cao Cấp Nghiệp Vụ Ngân Hàng, chưa đào tạo Cao Đẳng và Đại Học.

Nguyễn Trọng Thập

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG IV      BƯỚC NGOẶT  (tiếp 5)

     Cả đơn vị nó tập trung tại sân kho của hợp tác xã làng Vồi. Anh Giáp và Hợi cũng sẽ đi theo đơn vị để tiễn nó ở ga tàu. Sau khi các thủ trưởng kiểm tra quân số, quân tư trang của lính, đơn vị hành quân bộ ra ga Thường Tín. Dân làng đứng ở sân kho vẫy tay chào : "Đi nhớ ! Đi mạnh giỏi nha ! Ở lại mạnh khỏe nha ! . . ." Ra đến ga, cả đơn vị lại đứng vào hàng ngũ để kiểm tra lại lần cuối trước khi lên tàu.

     Sau khi chúng nó lên tàu, ổn định chỗ ngồi, từng tiểu đội, trung đội lại kiểm tra lại quân số một lần nữa. Riêng nó, đứng bên cửa sổ để chia tay anh Giáp và Hợi. Tiếng còi tầu hý lên lanh lảnh. Nó nhoài người ra ngoài bắt tay anh Giáp rồi chuyển sang nắm lấy tay em. Đoàn tàu rùng rùng rồi bắt đầu chuyển bánh. Nó lắc lắc tay em một lần cuối. Khi tay nó rời khỏi tay em thì cũng là lúc nó thấy mắt em lại đỏ hoe. Em chạy theo tàu, tay em vẫy vẫy :

     -     Đi nha anh ! Nhớ viết thư cho em . . . . !

     Tàu tăng tốc dần dần chạy hết nhà ga. Em không thể chạy theo nữa, chỉ giơ tay vẫy vẫy. Nó dướn hết cổ ra ngoài hét to :

     -   Ở nhà khỏe nha ! Anh đi nhá . . . . !

     Các hàng cây bên đường, đồng ruộng, xóm làng, vùn vụt lướt qua hai bên cửa sổ. Lần đầu tiên được đi xa, qua những vùng đất mới lạ, lính trẻ rất hào hứng. Rồi một đứa bỗng cất cao giọng bắt nhịp cho cả toa cùng hát "Đêm nay trên đường hành quân ra mặt trận, trùng trùng đoàn quân tiến bước theo con đường của Bác . . . .". Một số chú lính vừa hát vừa thò tay ra ngoài cửa sổ phía bên phải, vẫy vẫy những người làm đồng đang hối hả đi về làng trong hoàng hôn chạng vạng. Mấy đứa ở bên trái thì vẫy tay chào những người đi đường trên xe đạp hay trên ô tô ở ngay trên con đườn Một chạy song song với tàu. Một đứa bỗng kêu to lên :

     -     Gửi thư đi anh em ơi  . . . . !

     Những lá thư viết sẵn được móc ra từ túi áo, túi quần và túi cóc của ba lô, cứ thế được ném túa xuống đường trong tiếng gào theo của lính :

     -     Nhờ chuyển hộ nhớ  . . . . !

     Nó đã xa nhà hơn tháng nay, mà sao bây giờ nó mới cảm thấy thực sự đi xa, thực sự rời bỏ quê hương ở lại phía sau để đi đến những miền đất mới. Đi và đi, chẳng biết sẽ đến nơi nao. Nó cảm thấy trong dạ bồn chồn, xao xuyến nhớ quê nhà và có gì đó háo hức của tuổi trẻ bởi hấp dẫn chào mời của những vùng đất mới, bởi những bất ổn và đe dọa của những điều không định trước.  

     Sương chiều nhẹ buông. Đằng đông vầng trăng thu vàng óng, tròn vành vạnh dần dần dâng lên, nhấp nhô, thấp thoáng sau những ngọn tre đang nghiêng ngả trong gió.

Nguyễn Trọng Thập

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG IV      BƯỚC NGOẶT  (tiếp 6)

     Trên tàu anh em vẫn hát, hết bài này sang bài khác. Nhưng càng về khuya tiếng hát cứ yếu dần rồi lịm hẳn. Phần lớn anh em đã chìm vào giấc ngủ.  Nó ôm cây đàn, nhìn trăng lên, tay lướt qua các phím đàn, cất tiếng hát khe khẽ : "Trăng lên trên đồi hoa sim, có nghe thấy tim vọng về  . . . .". Nó đang nghĩ đên Hợi, nhớ em da diết. Con tàu cứ hối hả chạy xình xịch như đệm thêm cho tiếng hát lòng của nó, thiết tha. Vầng trăng đã lên đến đỉnh và đang dần vượt vắt ngang qua đường chạy để vượt sang phía Tây, về ngàn. Ánh trăng bàng bạc trải trên những đồi sim lúc ẩn, lúc hiện, nhấp nhô lượn sóng.

     Nơi chân trời đằng Đông phía xa xa, một quầng màu hồng xậm lờ mờ giao hòa với màu bạc của ánh trăng, mung lung như sương khói. Chắc hẳn không bao lâu nữa ánh ngày của Mặt Trời sẽ lấn át ánh đêm của Vầng Trăng. Thế là nó sắp qua một đêm, một đêm phiêu diêu trên một con tàu xuyên ánh trăng thu vằng vặc. Một kỷ niệm không thể quên của đời lính.

     Tờ mờ sáng, đoàn tàu từ từ vào ga rồi dừng lại. Đây là ga Vinh. Đại đội cho phép lính xuống sân ga làm vệ sinh và ăn sáng trong thời gian một tiếng. Lính tráng túa nhau đổ xuống sân. Nào thì bát sắt khua lanh canh, nào thì khăn mặt, tất cả đều châu vào mấy cái vòi nước công cộng. Lính tráng đang tranh nhau đánh răng và rửa mặt. Rồi theo hàng ngũ cứ sáu chú vào một bàn ăn để ăn sáng trong nhà ga. Bữa sáng hôm đó mỗi chú được ăn mỗi đứa một bát cơm trắng, nhưng thức ăn thì chỉ có nước mắm nấu loãng với mấy cái váng mỡ lốm đốm trên mặt nước. Đang đói, chúng nó đánh vèo cái thì đã trơ đáy nồi.

     Một tiếng đồng hồ, vừa vệ sinh vừa ăn sáng đã xong. Đoàn tàu lại tiếp tục chuyển bánh. Lúc này đoàn tàu đi dần lên vùng đồi núi của Hà Tĩnh. Cả đêm qua nó thức nên bây giờ nó thấm mệt và gật gà gật gù ngồi ngủ. Không biết đoàn tàu đã đi bao lâu, nó chợt tỉnh dậy vì có tiếng ồn ào chuẩn bị ăn trưa ngay tại chỗ. Mỗi đứa được phát một cái bánh mỳ và một phong lương khô. Kể ra khẩu phần ăn như thế là khá nhiều rồi. Ăn trưa xong nó lại ngủ tiếp.

     Chiều tà, nó thấy đoàn tầu đã "hạ sơn" từ lúc nào. Phía bên trái đoàn tàu là những đồi cát trắng ngà lướt qua, nhấp nhô. Đột nhiên nó nhìn thấy xa xa, phía chân trời là mênh mông trời và nước. Thì ra biển đang ở rất gần, chỉ cách đoàn tàu vài bốn cây số. Gió lồng lộng từ biển thổi vào, mát lịm, mang theo vào không gian vị mặn mòi của biển hay của một làng chài nào đó. Nó chưa biết đây là đâu, chỉ chắc một điều, đây là mảnh đất miền trung đầy nắng gió. Về sau này nó mới biết, lúc đó nó đang đi qua sân bay Đồng Hới. Đoạn này đường tàu khá gần biển, qua sân bay trống trải nó nhìn được biển.

     Quãng bẩy giờ tối, đoàn tàu từ từ vào ga rồi dừng lại. Lính được lệnh vào ga để ăn tối trong khi đoàn tàu làm tác nghiệp kỹ thuật. Đây là ga Đồng Hới của Quảng Bình. Đã là buổi tối một ngày cuối thu, mà sao cái đất Quảng Bình vẫn nóng thế. Có cảm tưởng như gió thổi cũng có "vị" nóng, một cái nóng nhễ nhại, vật vờ. Nó không còn thấy đâu ngọn gió mát từ biển thổi vào như lúc ở trên tàu.

     Có hiệu còi của đại đội rúc lên từ phía cửa nhà ga, lệnh cho chúng nó xếp hàng vào nhà ăn. Lính cầm bát đũa khua lanh canh rồi xếp hàng theo đội hình 6 hàng dọc trước cửa nhà ga. Rồi sáu người theo hàng ngang lần lượt vào nhà ăn. Mùi thức ăn thơm nức mũi làm lính tráng thèm rỏ rãi. Mỗi người được một xuất là một bát mỳ. Ngon quá ! Đứa nào đứa nấy, rất nhanh, không gì kiềm chễ nổi, bập ngay vào bát mỳ mà húp roàn roạt. Kinh ! Lính ăn rào rào "như tằm ăn rỗi".  

     Nào ngờ, cũng rất nhanh, đứa nào đứa nấy bật ngửa ra, nhè vội nước và mỳ ra bát, ra sàn nhà, lại còn khạc nhổ, móc họng và ho sặc sụa, nước mắt nước mũi giàn giụa, . . . .  Những thằng lính "Khu Ba" đâu có ngờ đồ ăn của "Khu Bốn" lại cay đến xé họng xé ruột chúng đến như thế. Môi thằng nào cũng cay xè và sưng phồng lên hết cả một lượt. Một trăm phần trăm lính mới của đại đội nó không thằng nào ăn được một miếng. Tất cả đều bỏ bữa, vừa đói, vừa tiếc. Một kỷ niệm không thể quên.      

Nguyễn Trọng Thập

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG IV      BƯỚC NGOẶT  (tiếp 7)

     Lính tráng xuýt xoa vì cay, ôm bụng đói lên tàu. Đoàn tàu tiếp tục chạy mải miết về phía nam. Những đứa nào còn lương khô hay bánh mỳ đều mang ra cho anh em chén hết mà chả thấm tháp gì, chỉ còn cách uống nước trừ bữa. Nó đang ngủ gà ngủ gật thì đoàn tàu rùng mình giật giật rồi từ từ đỗ lại. Đêm nay trăng cũng sáng vằng vặc nên nó nhìn thấy tàu đang đỗ trong một cái ga nào đấy. Lính được lệnh xuống ga tập hợp và tiếp tục hành quân bộ. Lúc tập hợp ở sân ga nó mới thấy cái ga này cũng là một ga hàng hóa lớn. Nghe loáng thoáng thủ trưởng nào bảo đây là ga Đông Hà.

     Đơn vị nó chỉ hành quân một đoạn ngắn, tới một đoạn đồi có rừng phi lao lưa thưa với những cây phi lao cao lớn. Mỗi tiểu đội được phân một khu vực, triển khai mắc võng hay chọn chỗ trải nylon để nghỉ ngơi. Anh nuôi nổi lửa nấu cơm cho cả đơn vị. Chỉ một lúc sau chúng nó đã được chén cơm nóng với ruốc mặn. Đang đói, thằng nào thằng nấy ăn băng băng ba bốn bát "Bê Năm Hai". Ăn xong, trừ những đứa phải gác, đứa thì trèo lên võng, đứa thì lăn xuống nylon. Chỉ một loáng, cả đơn vị đã chìm vào giấc ngủ, say sưa như chết. Hai ngày đêm xình xịch trên tàu cũng mệt, lại được bữa căng diều, "căng bụng, trùng mắt" mà lị.

     Nó giật mình tỉnh giấc vì tiếng còi lanh lảnh báo thức. Toàn đơn vị thu xếp quân tư trang để hành quân tiếp. Từ đám rừng phi lao thưa, chúng nó đi bộ một quãng ra mé đồi thì đã thấy rất nhiều ô tô đang từ đâu di chuyển đến và đỗ lại trên một con đường đất đồi đỏ quạch mà sau đó nó mới biết người ta gọi là "đường tăng". Lần đầu tiên nghe cái từ "Đường Tăng" làm nó bật cười nghĩ đến Đường Tam Tạng đi lấy kinh. Hóa ra đó là những con đường xe tăng, xe quân sự chạy mà thành. Mỗi trung đội được bố trí lên một chiếc xe Zin ba cầu. Cả đoàn xe dài dằng dặc rùng rùng chuyển động. Đoàn xe chạy trên đường tăng một đoạn thì rẽ ra đường Một. Cả đoàn xe Zin nối đuôi trên đường Một trông thật kỳ vĩ, chưa lần nào nó thấy như thế. Có xem phim thì cũng chỉ thấy đoàn xe chở lính ngắn thôi mà xe nào cũng phủ kín lá ngụy trang. Đằng này đoàn xe rất dài, không phải cắm lá ngụy trang, cứ hiên ngang mà rồng rắn giữa ban ngày ban mặt. Hết chiến tranh rồi, lính cũng sướng thật.

     Đoàn xe cứ thế chạy một lèo dọc theo đường Một. Trên đường, đâu đâu nó cũng thấy tàn tích chiến tranh còn nóng hổi. Những căn nhà đổ nát, những doanh trại lính thép gai bùng nhùng, những lô cốt đắp bằng bao cát lở loét đầy vết đạn. Trên mặt đường các hố pháo băm nát đường đây đó rất nhiều. Nó có cảm tưởng như đâu đó khói lửa vẫn mơ màng bảng lảng bay lên từ những đống đổ nát hoang tàn đang còn âm ỉ cháy. Mũ sắt, vỏ thùng đạn, xe Zeep cháy, xe tăng đứt xích và rất nhiều đạn pháo chưa bắn vương vãi khắp nơi. Cảnh cổng trại lính đổ xiêu vẹo, các khu gia binh lộn nhào những đồ đạc một cách lộn xộn, lung tung, bừa bãi trong một cuộc tháo chạy tùy nghi quy mô chưa từng có dường như vừa mới diễn ra ngày hôm qua.

Nguyễn Trọng Thập

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG IV      BƯỚC NGOẶT  (tiếp 8 )

     Dọc đường lính háo hức và ngơ ngác nhìn ngắm ruộng đồng, làng quê miền Nam. Tuy ruộng đồng thì đâu cũng vậy, chẳng khác miền Bắc là bao, nhưng điểm khác đầu tiên mà chúng nó thấy chính là, ở trong này người ta không mang lúa về nhà mà đập lúa hoặc tuốt lúa ngay ngoài ruộng. Có nơi, người ta đập lúa vào một cái thùng gỗ lớn, có nơi người ta dùng máy tuốt lúa đạp chân ngay tại ruộng. Thóc được một cái quạt thùng quay tay phành phạch thổi sạch bụi cát, rơm, hạt lép, . . . . Rơm rạ thì được bỏ ngay ngoài đồng để làm phân bón cho những vụ sau.

     Làng quê miền Nam cũng có những lũy tre xanh và cây cối xum xuê, ôm trọn xóm mạc trong vòng tay tán lá của chúng, nhưng khác biệt nhất là dừa. Những cây dừa đủ loại thì đâu cũng có, cây thì xòa bóng xuống mặt nước, cây thì nhấp nhô trên ngọn những cây khác với cái dáng riêng biệt bởi các tay lá vươn lên nền trời như đung đưa vẫy vẫy hay cong xõa xuống mặt hồ. Khác lạ nhất là nhà cửa ở những vùng cát trắng. Trên những trảng cát trắng phau chạy dài đến nhức mắt, các ngôi nhà thấp mái, san sát, lợp tôn phản chiếu mặt trời chói lóa. Trông mà đã thấy nóng phát kinh. 

     Các thị trấn và thành phố miền Nam thì khác hẳn với miền Bắc bởi nhiều nhà tầng cao san sát. Đâu đâu cũng thấy biển quảng cáo đủ các kích cỡ, treo cao, treo thấp quảng cáo cho rất nhiều loại hàng hóa với đủ các hình vẽ và kiểu chữ cầu kỳ lạ mắt. Xe máy, xe lam, xe lôi nhiều vô kể, mà ô tô cũng lắm. Trong các gia đình thành phố ở miền Nam lúc đó, ti vi, quạt điện, tủ lạnh, máy nghe nhạc rất nhiều và hầu như nhà nào cũng có. Những thứ đó ở miền Bắc rất hiếm.

     Ở miền nam, hoa quả được gọi là trái cây, đặc biệt rất nhiều và phong phú. Nhiều thứ trái cây rất lạ vì anh em lần đầu được nhìn thấy và được "thưởng lãm". Nào thì chôm chôm, vú sữa, nào thì sầu riêng, măng cụt, . . . . Những trái cây vừa nhiều, vừa lạ, vừa ngon.

     Tuy hòa bình cũng đã lâu lâu, người dân cũng đã quý bộ đội nhưng vẫn có gì đó sợ sệt, khúm núm. Đó là chưa kể những ánh mắt hoài nghi, thậm chí là hằn thù, . . . .

     Đoàn xe chạy qua thị trấn An Nhơn của Bình Định một quãng thì vượt qua cầu Bà Di. Qua cầu, đột ngột đoàn xe rẽ về phía tây, rời bỏ con đường Một mà chúng đang chạy băng băng và êm ái. Con đường mà chúng rẽ vào cũng là một con đường Quốc lộ nhưng nhỏ hơn và chất lượng không được tốt bằng. Mãi về sau này nó mới biết đấy là đường Quốc lộ 19, một con đường huyết mạch nối Quy Nhơn với các tỉnh Tây Nguyên.

     Lúc đó, chúng nó là lính mới tò te, chưa ai từng đi xa quê hương như lần này. Chẳng đứa nào biết đâu vào với đâu, kể cả các thủ trưởng trung đội và tiểu đội. Nó cứ nhìn vào các cột cây số mà biết là sắp đi tới địa danh nào, những cái tên lạ hoắc, huyện Tây Sơn, đèo An Khê, thị xã An Khê, đèo Mang Yang, huyện Mang Yang, huyện Đăk Đoa, . . . .

     Càng đi về phía tây đồi núi càng trùng trùng điệp điệp. Còn mấy cây số nữa thì đến thị xã Pleiku. Anh em rất phấn khích. Phen này chúng nó được ở thị xã thì sướng quá. Chắc hẳn được ở nhà lầu, có đèn điện. Ai mà biết được đời lính chẳng có lúc "lên tiên".

Nguyễn Trọng Thập

[TichTuongNhuLe]

.

CHUYỆN THẬT CHƯA ĐẶT TÊN

Nguyễn Trọng Thập - Tự truyện

CHƯƠNG IV      BƯỚC NGOẶT  (tiếp 9)

     Đoàn xe lính rồng rắn chạy trong thị xã plâycu. Lính tráng rất tí tởn ngắm phố xá, xe cộ và hy vọng đoàn xe sẽ rẽ vào đâu đó trong thị xã. Nhưng rồi phố phường cứ từ từ trôi về phía sau và chẳng mấy chốc đã trôi tuột ra khỏi thành phố. Lính tiu nghỉu thở dài và lo lắng không biết còn phải đi bao xa nữa, chui vào nơi khỉ ho cò gáy nào đây.

     Đường từ trung tâm thị xã ra ven đô hơi dốc xuống thoai thoải. Sau đó đoàn xe rẽ vào một con đường nhỏ, màu đỏ đất bazan, rồi leo lên một con dốc nhỏ. Đột nhiên xe chui qua một cái cổng sắt to có vẻ sơ sài nhưng có hai lính vệ binh đứng gác. Xe dừng lại ở một cái sân rộng nằm ở sườn đồi, lính xuống xe tập hợp theo đại đội. Đại trưởng của nó nói cuộc hành quân của đơn vị an toàn tuyệt đối và đơn vị nó chính thức đóng quân ở doanh trại này. Anh em reo mừng và vỗ tay phấn khởi vì cái doanh trại này chỉ nằm cách thị xã Plâycu có hai cây số.

     Nơi đơn vị nó đóng quân vốn là một khu gia binh với những dãy nhà trại gia binh lợp tôn, dây kẽm gai chạy dài. Những căn nhà mái tôn, tường gỗ trải dài từ trên đỉnh đồi, thoai thoải xuống đến chân đồi. Trên cùng, nhà cao to nhất là nhà làm việc của trung đoàn bộ. Dưới khu nhà đó là ba căn nhà dài chừng hơn hai chục mét, rộng khoảng năm mét nằm song hành. Một căn làm hội trường, một căn là nhà làm việc cho cơ quan tham mưu, căn còn lại là khu cơ quan chính trị, hậu cần và thư viện. Dưới nữa là cả một khoảng sân rộng cỡ hơn một sân bóng đá. Đại đội nó ở 2 căn nhà lớp thứ 3 bên dưới, cạnh một góc sân. Ở giữa sân, thẳng nhà chỉ huy sở xuống là một gò đất cao, trên có cột cờ. Qua sân lớn, phía dưới có 2 dãy nhà nữa. Một dãy làm nhà ăn tập thể, một dãy làm trạm xá. Lối xuống nhà ăn, gần cổng vệ binh, có 2 cái công-ten-nơ cũ mà mọi người gọi là "nhà ghi", dùng để giam giữ những lính bị kỷ luật.

     Đơn vị nó là đơn vị đầu tiên sử dụng cái khu gia binh này làm doanh trại. Mặc dù không phải xây dựng nhà cửa nhưng dọn dẹp một cái trại gia binh tan hoang sau chiến tranh cũng thật là kinh khủng. Khắp mọi nơi, đủ mọi thứ đồ đạc vung vãi. Từ trong nhà, ngoài sân, nơi góc vườn, đến tận hàng rào kẽm gai bùng nhùng mấy lớp bao quanh, đâu đâu cũng thấy có thùng đạn, đạn, súng, mũ sắt, chăn màn, quần áo, sách báo cũ, rượu bia, ca-pốt, búp-bê cao su bơm hơi dành cho lính xa vợ, . . . . Rồi thì nồi xoong, quạt máy, ti vi, tủ lạnh hỏng, su-chiêng, si-líp, giầy dép, . . . .  Đơn vị nó phải bỏ ra cả tuần để dọn dẹp, nhặt nhạnh, phân loại, tiêu hủy mới tạm ổn.
 
     Tiểu đội trưởng của nó là anh Ngoan, người Phú Thọ. Anh Ngoan cao to, mặt vuông, quai hàm bạnh, da đen, chuyên húi tóc cua, lông mày rậm, rất nóng tính. Tiểu đội trưởng của hai tiểu đội kia trong trung đội nó là anh Kỳ và anh Thỉnh, người Bắc Thái. Trung đội trưởng của nó là anh Lạp, cũng là người Phú Thọ. Anh Lạp da mai mái, người đậm lùn. Đại đội trưởng của nó là anh Sử, trạc 40 tuổi mang hàm thượng úy, người cũng lùn, da đen, tóc húi cua và tính rất nghiêm khắc. Anh Mạnh là chính trị viên đại đội, người gầy, cao dong dỏng, da trắng, môi đỏ, tóc để bồng. Tên là Mạnh nhưng anh nói năng dịu dàng, hay cười "bẽn lẽn" như con gái, cứ tủm tà, tủm tỉm.

Một góc Plâycu năm 1972

Nguyễn Trọng Thập