GẶP MẶT TRUYỀN THỐNG CỦA CÁC THẾ HỆ CHIẾN SĨ TRUNG ĐOÀN 101
Hôm qua, 14/12/2012 cuộc họp mặt của các thế hệ chiến sĩ Trung đoàn 101 A, B, C, D, E qua các thời kỳ đã được tổ chức tại Hà Nội. Những gương mặt từ U90 cho đến thế hệ chúng tôi U60 hồ hởi rạng rỡ chia sẻ với nhau những kỷ niệm về những năm tháng chiến tranh đầy gian khổ với các đồng đội thân yêu người còn người mất của 1 thời không thể nào quên ấy.
Trung đoàn 101 bắt đầu từ chi đội Trần Cao Vân gồm các thanh niên tự vệ của thành Huế được thành lập ngày 5/9/1945 trong những ngày đầu của cách mạng với sự ra đời của nhà nước dân chủ VN non trẻ sau hơn 80 năm là nô lệ của ngoại bang. Nòng cốt của trung đoàn là lớp thanh niên trí thức, sinh viên yêu nước của Trường thanh niên tiền tiến Huế do 2 ông Phan Anh và Tạ Quang Bửu thành lập, thực chất đây là 1 trường võ bị đào tạo 1 thế hệ sĩ quan cho nhà nước VN sau khi Nhật đảo chính Pháp lập nên chính phủ bù nhìn Trần Trọng Kim. Với 43 học viên của trường, họ đã hòa vào dòng thác CM lật đổ chính quyền thân Nhật, xóa bỏ vương triều phong kiến cuối cùng của nhà Nguyễn, giành chính quyền về tay nhân dân tại Huế và lập nên những lực lượng vũ trang CM đầu tiên của Huế. Trung đoàn 101 Trần Cao Vân, trung đoàn chủ lực đầu tiên của Thừa Thiên - Huế ra đời trong hoàn cảnh đó. 43 học viên của Trường thanh niên tiền tiến ngày đó đã là nòng cốt và tỏa đi các nơi tham gia cuộc KCCP của dân tộc, nhiều người trong số họ đã trở thành những vị tướng của QDND VN sau này như Cao Văn Khánh, Cao Pha, Phan Hàm, Võ Quang Hồ, Đào Văn Liêu, Nguyễn Thế Lâm, Đoàn Huyên...
Năm 1951,Trung đoàn 101 Trần Cao Vân cùng với các Trung đoàn 18 Lê Trực của Quảng Bình và Trung đoàn 95 Nguyễn Thiện Thuật của Quảng Trị cùng nhau đứng trong đội hình Đại đoàn chủ lực 325 mang tên Đại đoàn Bình - Trị - Thiên. Dấu chân của Trung đoàn đã ngang dọc khắp 3 nước Đông Dương từ đông bằng Bình - Trị - Thiên đến A-tô-pơ, Trung, Hạ Lào ; vượt sông Mêkong giải phóng 1 loạt tỉnh Đông Bắc Kampuchia. KCCP thắng lợi, Đại đoàn 325 tập kết ra Bắc và trở thành 1 Sư đoàn chủ lực chấn giữ phía nam QK4. Đầu những năm 60, Trung đoàn đã tham gia xây dựng tuyến đường phía Tây Trường Sơn, tham gia chi viện cho lực lượng vũ trang CM Lào còn đang non trẻ đập tan mưu đồ tiêu diệt CM Lào của Mỹ và tay sai tại địa bàn Trung Lào .
Sau khi hoàn thành nhiệm vụ chi viện cho bạn Lào, Trung đoàn trong đội hình của Sư đoàn 325 trở về VN hoàn thành việc xậy dựng khung đơn vị mới. 101A, 95A, 18A trong khung của 325A chuẩn bị hành quân vào Nam chiến đấu
Tháng 11/1964 Trung đoàn 101A và lần lượt các trung đoàn 95A, 18A của Sư đoàn 325A vào chi viện cho đồng bào miền nam tại chiến trường Tây Nguyên. Đây là những đơn vị chủ lực đầu tiên vào Nam chiến đấu. Sự kiện này đã được phóng viên AP phỏng vấn Thủ tướng Phạm Văn Đồng tháng 11/1965:
nhiều nguồn tin cho biết Sư đoàn 325, 1 sư đoàn thiện chiến của Bắc Việt Nam đã vượt vĩ tuyến 17 để tham chiến.... Thủ tướng đã trả lời:
Nước VN là một, dân tộc VN là một, một khi đất nước bị xâm lăng bất cứ người VN nào đều có quyền chiến đấu để tự vệ trên đất nước của mình. Trung đoàn đã chiến đấu và giải phóng 1 vùng rộng lớn tại Đông Gia Lai và bắc Công Tum. Năm 1965, Mỹ ồ ạt đổ quân vào miền Nam, 101A tiến sâu vào đồng bằng Nam bộ và đổi tên thành trung đoàn Q16 bám trụ vùng ven SG tại tại Bến Cát, Trảng Bàng, Củ Chi... với chiến công chống các trận càn At-tơn-bo-rơ, Xi-đa-phôn, Gian-xơn Xi-ti đặc biệt với chiến công oanh liệt trên đường băng Tân Sơn Nhất trong Mậu Thân 1968. 10 năm bám trụ vùng ven SG, 6.000 LS của trung đoàn đã ngã xuống để có 1 ngày tháng 4/1975 Trung đoàn mở thông tuyến đường 4 phía Tây góp phần cho đoàn 232 từ phía Tây tiến vào giải phóng SG. Sau giải phóng, Q16 (101A) tham gia vào việc quân quản TP HCM. Trong chiến tranh biên giới Tây Nam, đây là 1 trong những đơn vị đầu tiên tiến vào giải phóng Kampuchia khỏi chế độ tàn bạo của Polpot-Ieng Xary.
Mùa hè 1965 Trung đoàn 101B/f325B vào Tây Nguyên thay thế 101A. 101B cùng với các đơn vị bạn lập chiến công đánh Mỹ tại Pleime, Iađrang...
Tháng 9/1965 thành lập 101C/f325B, tiến hành đánh địch tại A Sầu, Tây Thừa Thiên. Tháng 5/1966, 101C vào Tây Nguyên và sát nhập với 101B thành trung đoàn 33 của Tây Nguyên liên tục chiến đấu tại Nam Tây Nguyên, và đông Nam bộ. Trong chiến dịch HCM trung đoàn phối thuộc cùng QĐ4 tác chiến tại hướng đông ở Hố Nai, Gia Kiệm
Cuối năm 1966, 101D/f325C ra đời và tham gia chiến đấu tại Bắc Quảng Trị khu vực Cồn Tiên, Bái Sơn năm 1967 ; Chiến dịch đường 9 - Khe Sanh 1968, giải phóng Làng Vây, Tà Cơn, Hướng Hóa...Sau đó 101D tiến vào đồng bằng sông Cửu Long và tham gia giải phóng Cần Thơ và các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long tháng 4/1975. Hiện tại 101D trở thành Lữ đoàn hải quân đánh bộ 101.
Tháng 3/1968, 101E/f325D được thành lập để huấn luyện quân tăng cường bổ sung cho các chiến trường. Tháng 11/1971 trước yêu cầu của tình hình mới Sư đoàn 325D được xây dựng thàng 1 sư đoàn cơ động chiến đấu. Đầu xuân 1972 cùng các đơn vị trong sư đoàn, 101E lên đường chiến đấu tham gia chiến dịch Quảng Trị. Tháng 7/1972, 101E vượt Bến Hải vào Cam Lộ, Đông Hà, Ái Tử. Cuối tháng đó 101E vượt Thạch Hãn chiến đấu tại tuyến Chợ Sãi, An Tiêm, Nại Cửu phía Bắc TX Quảng Trị cùng chia lửa với các đơn vị bạn phòng thủ trong TX. Cuối tháng 10/1972, Trung đoàn chuyển ra Nam Cửa Việt chiến đấu bảo vệ cảng Cửa Việt. Trung đoàn đã cùng các đơn vị bạn chiến đấu ngoan cường đập tan cuộc hành quân Tango City của địch lợi dụng trước giờ ngừng bắn để chiếm lại vùng giải phóng Nam Cửa Việt do tướng Mỹ Hây-gơ vạch kế hoạch, loại khỏi vòng chiến đấu gần 2.000 tên địch, bắn rơi 5 máy bay, bắn cháy 103 xe tăng, thu 13 chiếc còn nguyên vẹn cùng nhiều khí tài của địch. Đầu năm 1975, 101E tham gia chiến dịch Huế - Đà Nẵng. Cắt đường 1 tại Phú Lộc thọc vào Huế từ hướng Nam và 13g30 ngày 25/3/1975 Trung đoàn đã cắm lá cờ giải phóng của mình lên cột cờ Phú Văn Lâu.
Có 1 sự trùng hợp ngẫu nhiên, ngày 17/8/1945 người thanh niên Đặng Văn Việt của Trường Thanh niên tiền tiến đã kéo lá cờ đỏ sao vàng lên cột cờ Ngọ môn và sau đó không lâu Chi đội Trần Cao Vân tiền thân của 101 ra đời. Sau một chặng dài 30 năm chiến đấu gian khổ và oanh liệt Trung đoàn 101 - Trần cao Vân - đứa con chủ lực đầu lòng của Thừa Thiên - Huế vinh dự được là đơn vị đầu tiên tiến vào giải phóng quê hương thân yêu, trở về nơi mình ra đi để cắm lên Phú Văn Lâu lá cờ giải phóng thấm đẫm bao thế hệ đã hy sinh vì Tổ quốc.
Sau khi khi giải phóng Huê, Trung đoàn cùng các đơn vị bạn tham gia giải phóng Đà Nẵng (29/3/1975), Phan Rang (16/4/1975) tiến đánh Long Thành, giải phóng Nước Trong, vượt sông Đồng Nai đắnh chiếm căn cứ Cát Lái, BTL hải quân VNCH, giải phóng quận 9, Tân cảng SG.
Cuối năm 1976,Trung đoàn đã cơ động sang Nam Lào để dẹp loạn giữ vững chính quyền của nước Lào non trẻ. Những năm 1978, 1979, 1980 một bộ phânh của Trung đoàn đã từ đất Lào vượt Mê kông tham gia tiêu diệt bè lũ Polpot tại Đông Bắc Kampuchia. Những năm sau đó 1988,1989 trung đoàn tham gia chấn giữ Hà Giang, tại khu vực Vị Xuyên.
Chặng đường 67 năm oanh liệt của các Trung đoàn 101 trong các thời kỳ thấm đẫm biết bao máu xương các thế hệ chiến sĩ để có ngày hôm nay
giang sơn là của chúng ta .

Thiếu tướng Lê Đình Sô, trưởng BLL trung đoàn

Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy, trưởng ban liên lạc sư đoàn 325
[/i]

Đại diện BLL trung đoàn Q16 (101A)

"Con hùm xám đường số 4" Đặng Văn Việt (trái) vẫn phong độ ở tuổi 94

Các thế hệ chiến sĩ của 101A, B, C, D và E.


Lứa chiến sĩ của 101E