Khi Ban tổ chức giới thiệu thân nhân liệt sĩ từ xa về dự , tôi cố ngó lên trên có hai người đàn bà gầy gò nhỏ thó lọt trong cái ghế bọc nhung của hội trường Bộ Tư lệnh QK Thủ đô . Mọi người sau mỗi lượt đại biểu phát biểu thì vỗ tay . Hai người đàn bà vẫn ngồi im . Có lẽ họ không quen vỗ tay bao giờ . Ngồi phía sau nên không nhìn thấy mặt họ , nhưng tôi chỉ thấy họ cúi đầu , thỉnh thoảng thấy xung quanh cười ồ lên thì mới ngẩng lên rồi lại cúi xuống .
Hình ảnh này gợi lên nhiều điều trong cuộc sống hiện tại anh các anh ạ , cái vẻ hào nhoàng , hình thức của xã hội đôi khi che mất những điều chúng ta phải thấy . Chuyện của anh Luân làm BH nhớ lại chuyện của một gia đình có 4 người con rể là liệt sĩ , BH xin kể cho các anh nghe .
CHUYỆN GIA ĐÌNH CÔ BA .
Cô ba tên là Anh , chẳng biết có phải cái tên “ Anh “ khiến cô phải trở thành một người phải mạnh mẽ như đàn ông không ?
Cha mẹ cô ba _ Ông bà Hai sinh được 4 người con gái , nhà ông ở sát Sông Sài gòn , nhà lá vách phên , cột tre , được dựng trên một miếng ruộng chưa tới 1000 m2 , ở nam bộ chưa tới 1000 m2 là gia đình rất nghèo . Sau giải phóng nhà BH về ở cạnh nhà ông , chỉ cách 2 miếng ruộng, nhà ông có 4 cô con gái nhưng đến lễ tết chẳng có chàng rể nào , BH hỏi ba “ sao nhà ông Hai không có dượng nào hết “ ba bảo “ các dượng hy sinh hết rồi “ , trời ạ , cả 4 người con rể đều hy sinh hết . Bà hai đã chết từ lâu , ông hai sống sống với 4 người con gái .
Cô hai , có 4 người con , chồng hy sinh , năm giải phóng các con đã lớn nên nhờ cậy được vì thế gia cảnh cô cũng đủ ăn .
Cô tư , lấy chồng chưa kịp có con thì chồng đi bộ đội , giải phóng không thấy người về , chỉ thấy giấy báo tử gởi về , cô đi xin một đứa con gái làm con nuôi , vừa được xây nhà liệt sĩ thì cô chết , nhưng cũng an ủi vì có đứa con nuôi hiếu thảo .
Cô năm , lấy chồng được 2 con , chồng cô cũng đi bộ đội , gia đình cô bị Mỹ đem vào ấp chiến lược , chúng biết chồng cô đi bộ đội , liền cho tay chân theo “ tán tỉnh “ cô như bao nhiêu phụ nữ có chồng đi bộ đội khác , chúng muốn làm tan nhà nát cửa những người lính giải phóng , làm nao núng tinh thần , nhụt chí chiến đấu của họ , muốn chia cắt dân với cách mạng , vì chúng biết dù những người vợ ở trong ấp chiến lược vẫn là nguồn động viên của những người chồng ngoài kia , và họ vẫn là nguồn tiếp tế không nhỏ cho cách mạng . Nên bằng mọi thủ đoạn dụ dỗ , o ép , khủng bố , kể cả việc mang những đứa trẻ ra làm áp lực , và sau cùng cô năm đã có một người con …. . Giải phóng rồi chồng cô cũng không quay về và chẳng biết mộ nằm đâu , sau này cả 3 người con của cô đều cũng nên người , cô cũng được an nhàn tuổi già
Riêng cô ba là khổ nhất , cô với chồng được hai người con trai , chồng cũng hy sinh , sau giải phóng hồi hương về quê , con trai lớn của cô đi khai hoang , bỗng một ngày sau khi đi làm về anh dở điên dở dại , chẳng chịu bước chân ra khỏi nhà , nhiều người bảo anh khẩn ruộng nhằm chỗ có nhiều người chết nên bị nhập , có người lại bảo khu ấy nhiều chất độc Mỹ rải xuống có thể bị nhiễm chất độc , chẳng biết thực hư thế nào , nhưng chỉ thấy gánh nặng gia đình dồn hết lên vai cô , đứa con tai nhỏ chỉ mới khoảng hơn 10 tuổi chưa giúp gì được cho mẹ . Một mình cô từ cuốc ruộng , cấy lúa , làm cỏ , bỏ phân , cắt đập mang vác lúa về nhà , rồi lên rừng chặt củi bán kiếm tiền mua đồ dùng trong nhà , cô làm quần quật từ lúc người ta chưa ngủ dậy , đến lúc mọi người đã lên giường , khổ cực vậy nhưng “ họa vô đơn chí “ , tự nhiên đứa con trai nhỏ của cô cũng tự nhiên “ không bình thường “ người ta bảo anh ấy bị bệnh “ lãi sơ mít “ đã ăn lên tới đầu , bây giờ lấy cây gõ nhẹ có khi vỡ đầu , cũng chẳng biết đúng không . nhưng nhìn anh ta xanh lét , ốm nhom , chẳng làm gì , chỉ long nhong đi chơi . Ngày ba BH còn sống ông cứ nói “ tội nghiệp con Anh , chẳng biết mai mốt thế nào “ , BH đi xa ít về quê , nhưng vẫn thường hay hỏi thăm cô . Năm nay cô đã gần 80 , nhiều lần gặp cô đi chợ , ngừng xe lại hỏi thăm cô , rồi vội vã dúi vào tay cô 100 ngàn , cô không nhận , cô bảo “ mày cho cô hoài cô ngại lắm “ , phải nói mãi cô mới cầm , có cho nhiều hơn cô cũng không lấy , tết vừa rồi BH lấy suất quà hiến máu một năm của mình đem về biếu cô , chỉ có 10 kg gạo , 10 gói mì , bột ngọt , đường , nước mắm , nước tương , kèm theo một hộp bánh và 200 ngàn . Đến nhà cô , ngôi nhà tình nghĩa đã xây từ hơn 10 năm nay , đã bắt đầu xuống cấp , không thấy cô đâu , nhìn vào bếp thấy nồi cơm nhỏ xíu đầy nhọ , cái tủ bát cũ mốc cời , chẳng có cái gì trồng hơ trống hoắc chẳng có nổi chai nước mắm , gọi mãi mới thấy cô trả lời , thì ra cô ra đám rẫy sau nhà lụm cây khoai mì đem về nấu cơm , nhìn cô ốm nhom , gầy gò , mái tóc bạc trắng dài đến tận thắt lưng , mái tóc này ngày xưa chắc đẹp lắm , thương đến nao lòng . Thấy BH mang quà đến , cô nói “ mày làm vậy tao khó xử quá “ BH bảo “ cô đừng ngại , ngày xưa ba con xem cô như em , con cũng xem cô như cô ruột “ , nói chuyện một lúc cô nghẹn ngào bảo “ cô cực khổ thế nào cũng được , cô chỉ lo vài năm nữa cô chết không biết thằng anh bay nó làm sao sống ? “ thăm cô một lúc , BH ra về , lên đến đường lớn , thấy anh con trai của cô ba đi lông nhông , tay cầm cành tre vừa đi vừa quơ qua quơ lại , nghĩ sao mà khổ cho “ thân cò “ của cô ba quá .