Mùa xuân trên sông Ô-đe

[Giangtvx]

XV

        Một chiến sĩ Nga đã đến giữa ổ gián điệp hiến binh này thật, hay là Vin-ken mê thấy?

        Lúc tỉnh dậy, Vin-ken tưởng như đó là giấc mộng. Uống quá nhiều, đầu hắn nhức như búa bổ. Nằm dài trên đống rơm nghĩ lại chuyện đêm qua, hắn không biết là thật hay mê.

        Ánh đèn le lói roi qua dãy thùng rượu xếp quanh người hẳn.

        Không, cuộc gặp gỡ vái Hau-xơ, câu chuyện với Buyếc, đúng là chuyện thực. Lúc này hết hơi rượu, hắn thấy không ưa gì tên hiến binh lắm nữa. Hăn nghĩ thầm : "Thế là lại phải kéo cày rồi. Ngộ nhỡ quân Nga tóm được mình và lão Buyếc thì không phải là chỉ có vào trại tù binh mà thôi đâu!...”.

        Có tiếng người thì thầm sau dãy thùng rượu vẳng lại.

        — Trên miền bắc đang đánh nhau to.

        — Ừ, có tiếng đại bác.

        — Quân ta tung ra khá nhiều xe tăng.

        Co tiếng thì thầm hỏi :

        — Mày đã gặp... Pê-te lần nào chưa?

        — Suỵt!

        Sau đó, tiếng thì thầm nhỏ quá. Vin-keu chỉ nghe lõm bõm được mấy câu và cái tên Pê-te được nhắc lại nhiều lần. Vả lại, hắn củng không cố nghe hết câu chuyện. Đầu óc hắn quay cuồng. Men rượu nho chưa bay hết.

        Bên ngoài có tiếng chân người và tiếng hỏi:

        — Vin-ken, mày nằm đâu vậy ?

        Hau-xơ len qua dãy thùng bước vào. Hắn đã đeo ba lô chuẩn bị lên đường. Trên áo hắn có đính nhiều mảnh vải các màu. Hắn chỉ tay vào những mảnh vải nói :

        — Hôm nay tao là người Tiệp Khắc.

        Vin-ken tiễn Hau-xơ ra tới đầu hành lang, hai đứa đứng lại.

        — Tao phải làm gì, mày biết chưa ? — Vin-ken hỏi.

        — Cũng như tao... Tối hôm qua trông mày nực cười quá !

        — Lâu không quen uống rượu. — Ngừng một tí, Vin-ken hỏi:

        — Không biết lúc đó tao tỉnh hay mê ?

        Hau-xơ ngắt lời:

        — Thôi, đừng có hỏi gì cả... Tao không biết gì đâu. Đấy là một việc bí mật... Một nhiệm vụ đặc biệt Béc-lin giao cho... Thôi, chào mày.

        Hai thằng quyến luyến chưa muốn chia tay. Hai thằng chẳng phải đã từng là đôi bạn cũ hay sao ? Đôi bạn từ cái thời cả hai cùng làm việc trong bộ tham mưu giữa lúc các đơn vị đóng trên bờ sông Vít-xtuyn, cái thời mà cuộc đời còn có vẻ có ý nghĩa. Cái thời ấy, giờ đây hai đứa thấy sao mà tươi đẹp nhất !

        Vin-ken quay về hầm. Lát sau Đi-ê-rinh gọi hắn. Nhiệm vụ đầu tiên rất đơn giản. Vin-ken phải cùng tên Hin-dơ tới ga Líp-pen cách đấy 15 ki-lô-mét tìm vào nhà một công nhân hỏa xa, nhớ lấy những tin tức người này cho biết rồi mang những tin đó về đây.

        Bi-ê-rinh Lảo :

        —  Chiều nay các anh sẽ đi. Cần chú ý nhiệm vụ này phải làm cho đầy đủ, làm sao sáng mai về. Thủ lĩnh bảo tôi nhắc các anh đừng có hòng... "biến”. Nên nhớ là đâu đâu cũng có tai mắt chúng tôi cả.

        Buổi chiều, Vin-ken ra đi.

        Hin-dơ là một gã thanh niên hai nhăm tuổi chưa từng, lên mặt trận bao giờ. Nhờ có ông bạn cũ Xtơ-rét-xe, cha hắn xin được cho hắn miễn tòng quân. Suốt thời gian qua, hắn là "thủ lĩnh” thanh niên trong một quận thuộc tỉnh Ha-nô-vơ-rư. Trong dịp thành lập một tiểu đoàn "Xung kích dân quân”, hắn nổi tiếng vì những bài diễn văn ái quốc đến nỗi một hôm bất thình lình — hắn cũng không kịp báo cho bố biết tin — hắn được giao một công tác hết sức bí mật tại đây.

        Hôm ấy trước ngày quân Nga tiến đến một tuần lễ.

        Hắn cùng đến với Buyếc và tỏ ra là một phần tử đáng tin cẩn. Tuy vậy hắn không hài lòng với công việc, một công việc rất nguy hiểm và thật ra gần như vô ích. Hắn tâm sự với Vin-ken như vậy. Tuy vậy cũng có thu thập được nhiều tin tức quan trọng về tình hình tập trung, chuyển vận của quân Nga. Có gọi máy bay nhưng không thấy đến... Cần thuốc nổ thì không có. Thuốc lá họ cũng không cung cấp nổi cho bọn mình nữa... Nhịn thuốc lá bao nhiêu ngày rồi. Tóm lại, Béc-lin lúng túng chả làm cái đếch gì được cả !... Về Buyếc, Hin-dơ nhắc đến có vẻ kính trọng và đôi chút khiếp sợ. Hắn nói :

        — Nếu người Đức ta ai cũng như ông Phrít (muốn tỏ cho Vin-ken biết hắn thân với Buyếc, hắn gọi tên hiến binh đó bằng tên đệm)... thì thời thế đâu đến nỗi... Chém, giết, đánh chết đối với ông ấy chỉ là chuyện vặt... ông ấy tát cả lão Bi-ê-rinh đấy nhé. — Hin-dơ nói câu này có vẻ khoái chí, vừa nói vừa đưa tay xoa má. — Ông ấy là bạn chiến đấu của tướng Xcoóc-giơ-ni và chẳng thiếu việc nào ông ấy không nhúng tay vào ! Đâu như Quốc trưởng cũng biết ông ta. Có thời kỳ ông ta ở đội hộ vệ riêng của Quốc trưởng đấy ! Một tay cừ khôi đấy !

        Hắn chậm chạp bước trên lớp lá thông ướt nhũn.

        — Bọn ta ở đây có đông không ? — Vin-ken hỏi.

        — Đông đấy à. Ít thôi. Chắc độ năm chục người gì đó. Những đứa khác bỏ trốn hết rồi.

        Vin-ken nghĩ thầm khinh bỉ : "Đặc vụ cóc gì thằng này ! Chỉ ba hoa ! ”

[Giangtvx]

        Hắn hỏi tiếp :

        — Anh có quen Pê-te không.

        Hin-dư nói thầm :

        — Tớ trông thấy một lần... Pê-te là bí danh đấy. Nhưng không biết là ai cả... cũng là một tay "bự”... Đó là một nhóm đặc biệt... Bọn họ biết tiếng Nga và mặc quân phục Nga hoạt động. Tôi đã có nghe nói đến họ...

 
        Hai đứa nghĩ lại. Hin-đơ mang theo hai bình rượu nho đầy. Hai thằng uống. Hin-dơ nói :

        — Bọn họ thủ tiêu những lính Nga đi lẻ rớt lại sau và... — Hin-dơ ghé sát vào tai Vin-ken — không riêng gì lính Nga... Nhưng liệu hồn đừng có nói với ai là tôi bảo anh đấy nhớ... ừ, anh có tin tôi thì tin..., giết cả đàn bà, trẻ con Đức nữa.

        Vin-ken trợn tròn mắt hỏi:

        — Để làm gì ?

        — Đó là một nhiệm vụ đặc biệt — Hin-dơ dõng dạc đáp lại, thích thú vì đã làm cho một tay tình báo nhà nghề phải ngạc nhiên. — Đó là một tài liệu thần diệu cho Bộ tuyên truyền. Anh nên nhớ dư luận cũng là một vấn đề quan trọng chứ....

        Hai đứa lại đi. Bốn bề tĩnh mịch chỉ nghe tiếng đại bác nổ xa xa trên phía Bắc và chốc chốc lại thấy đèn pha lướt trên nền trời.

        Hin-dơ lại kể:

        — Chúng mình đã chuẩn bị một sân bay trong khu rừng ngay đây. Nhưng tàu bay thì chưa thấy bóng một chiếc nào. Tôi sốt ruột quá... Có lẽ rồi cha tôi cũng xin được cho tôi sang công việc khác... Tôi đợi mãi chưa thấy có giấy từ gì cả.

        Lát sau, làng Líp-pen hiện ra, nằm trên con đường sắt giữa hai cái hồ. Vin-ken và Hin-dơ bò nép theo chân nền đường sắt. Nhiều đoàn tàu chở đại bác, xe tăng đỗ trên đường ray. Hẳn là những đoàn tàu lên mặt trận bị quân Nga bắt được. Toàn bộ số vũ khí này nằm im trên toa chưa bắn được lấy một phát nào. Lính Nga gác, tay cầm tiểu liên đi lại dọc những toa tàu.

        Hin-đơ và Vin-ken rón rén vượt qua đường ray chạy về phía hồ trước mặt. Sát bên hồ, một ngôi nhà nhỏ dựng bên chiếc cối xay. Hai thằng vào nhà. Chủ nhà, một, công nhân xe lửa người vùng này, không niềm nở gì cho lắm; ông ta cũng không mời hai đứa ngồi nữa.

        Ông ta đóng thật chặt cửa lại rồi bắt đầu trút hết tin tức : bao nhiêu xe cam nhông, xe tăng, bộ binh đã kéo về hướng Pi-e-rít. Hôm nọ ở gần đây mới xây dựng một sân bay Nga, ít nhất cũng có chừng năm chục máy bay hai động cơ. Sáng hôm qua, quân Nga kéo nhau xuống hồ Ven-đen-se tắm... Phải. Lạnh họ cũng tắm... Quân Nga đã kiểm tra đường xe lửa, hình như họ sắp chữa lại cho xe chạy.

        Lát sau, chúng hiểu ngay được thái độ hốt hoảng của ông chủ. Lúc Hin-dơ ngồi trên chiếc ghế dài tỏ ý muốn nghỉ lại một vài tiếng đồng hồ, ông chủ nhà vội bảo chúng đi ngay vì hôm qua ông ta đã ra đăng ký với ban chỉ huy xô-viết, khai mình là đảng viên Quốc xã.

        Hin-dơ giật bắn người như bi rắn cắn, hỏi:

        — Tại sao ông lại đăng ký ?

        — Có lệnh của ban chỉ huy xô-viết. — ông chủ nhà buồn bã đáp — Không thể không tuân lệnh. Không khai ra thì hàng xóm họ cũng tố giác mà thôi.

        Hin-đơ và Vin-ken hối hả rời nhà người công nhân xe lửa, Hai đứa đi vòng quanh hai cái hồ, xuyên qua một khu rừng con đi về phía làng Đon-len. Thì ra Hin-dơ nhận trách nhiệm tới đây dò xét. Đi-ê-rinh sẽ đón chung ở đó để rồi có công tác quan trọng đi đâu không rõ.

        Trong ngôi nhà nhỏ ở đầu làng, về phía đông, hai đứa không thấy ai. Cửa bỏ ngỏ, hai thằng bước vào. Hin-dơ ngạc nhiên nói :

        — Quái, tụi nó chuồn đâu cả nhỉ ?

        Hai thằng bước ra sân, đang định bỏ đi thì cánh cửa nhỏ của gian hầm ngoài sân mở ra. Chính thân Buyếc hiện ra. Hắn hỏi :

        — Ai đấy ?

        — Chúng tôi, Hin-dơ và Vin-ken. — Hin-dơ kín đáo trả lời.

        Hai vợ chồng chủ nhà theo sau, Buyếc chui ra khỏi hầm. Cả hai lẳng lặng đi qua trước mặt hai tên gián điệp và biến vào trong nhà. Hin-dơ và Vin-ken đứng nghiêm đợi "thủ lĩnh” hạ lệnh. Buyếc ngồi phịch xuống một cục gỗ lăn lóc cạnh hầm, giọng khàn khàn nói:

        — Thế là hết. Bọn mình bị quây rồi. Tao bị trúng đạn vào tay. Tại sao chúng mày cứ đứng mãi thế ?—Ngừng lại một lát, hắn tiếp: — Ngồi xuống. Ta bàn xem thế nào. Mắc chết rồi. Pê-te cũng vậy. Lê-bơ và bốn thằng khác bị bắt. Có thằng nào phản bội không biết...

        Buyếc đứng dậy. Hắn khật khừ bước lại cửa hầm. Hin-dơ và Vin-ken theo sau. Trong gian hầm ẩm ướt, sặc mùi bắp cải thối. Dù sao chủ nhà cũng đã có cố gắng sang sửa đôi chút: một chiếc ghế bành, một chiếc bàn đặt trong góc hầm. Một ngọn đèn soi sáng gian hầm. Bóng tên Buyếc rung rinh hắt lên nóc hầm hình khum khum.

        Buyếc bảo:

        — Bọn ta phải đi ngay lập tức. Nhất định quân Nga đã dò biết tất cả các cơ sở rồi.

        Hai thằng ngồi câm như hến. Buyếc luôn nhìn cánh tay buộc băng của hắn. Hắn nói:

        — Hỏng hết cả.

          Hắn chỉ lo vết thương bị thối hoặc làm mủ. Hắn lúc nào cũng lo lắng cho tính mạng hắn.

[Giangtvx]

        Không còn chút dấu vết của ông Buyếc xưa kia nữa ; điều này Vin-ken nhận thấy ngay. Lão ta ngồi im, chốc chốc lại nghĩ đến tên Đi-ê-rinh mà chắc lão quý lắm. Lão ta không muốn kể lại tỉ mỉ cuộc quân Nga vây bắt hầm rượu. Nói chung thì cửa hầm nào cũng kín đặc toàn quân Nga. Rõ ràng là có đứa phản hoặc là tự quân Nga dò thấy. Bắn nhau suốt nửa tiếng đồng hồ. Buyếc cùng hai tên nữa trốn thoát ra, nhưng rồi lạc nhau trong đêm tối. Máy vô tuyến điện và mọi tài liệu quan trọng đều lọt vào tay quân Nga, phải rút chạy, cho mau.

        — Phải tìm một thầy thuốc. Dễ thối lắm. — Buyếc nói.

        Hin-dơ đứng dậy:

        — Xin thủ lĩnh đừng lo. Để tôi đi tìm thầy thuốc.

        — Ở đâu ? — Buyếc nghi ngờ nhìn thẳng vào mặt Hin-dơ.

        — Ở Líp-pen, tôi có quen một y sĩ ở ngay gần nhà ga. Tôi đi chóng thôi. Nhưng tôi gửi lại ba lô, đeo đi nặng lắm.

        Hin-dơ bỏ lại ba lô làm cho Buyếc yên tâm.

        Còn lại một mình với Vin-ken, Buyếc ngồi im một hồi lâu, lim dim đôi mắt. Nửa giờ sau, hắn mở mắt hỏi:

        — Hin-dơ chưa về à ?

        — Chưa ạ. Vừa mới đi xong.

        Buyếc lại lim dim đôi mắt. Vin-ken thổi tắt đèn nằm xuống một góc, tựa lưng vào một đống củ cải. Lát sau hắn thiếp đi. Tiếng Buyếc gọi to làm hắn tỉnh dậy:

        — Vin-ken, mày có đấy không

        — Có.

        — Hin-dơ chưa về à?

        — Chưa.

        Im lặng. Vin-ken lại thiếp đi. Lát sau hắn giật mình kinh hãi. Một bàn tay đao phủ, to lớn, đẫy đà, đẫm mồ hôi sờ mặt hắn. Vin-ken còn nhớ kỹ bàn tay này. Hắn run run hỏi:

        — Cái gì thế thủ lĩnh?

        Buyếc hỏi:

        — Hin-dơ vẫn chưa về à ?

        — Chưa.

        — Tại sao màỵ lại tắt đèn. Cũng định trốn à ?

        — Không, tôi ngủ.

        Bàn tay Buyếc lăn xuống phía dưới, túm lấy ve áo khoác của Vin-ken nhấc bỗng Vin-ken lên một cách dễ dàng. Hắn bảo :

        — Này, mày đừng lo, ở với Buyếc này thì sẽ sống. Miễn sao tay tao không bị thối là được ! Mày chưa hiểu rõ Buyếc đâu, nhưng rồi sẽ hiểu. Đi-ê-rinh chết rồi, mày sẽ là bạn tao. Vin-ken, mày khá lắm. Khi nào về đến nhà, tao hứa sẽ tặng cho mày huân chương ”Chữ thập sắt”. Cứ yên trí, nhất định chúng ta sẽ về được. Mày nghe tiếng đại bác đấy chứ ! Quân ta đánh đến đấy ! Chúng mình đi đón họ...

        Vin-ken đi với Buyếc. Ra khỏi làng, Vin-ken dừng lại, rút chiếc khăn vuông trong túi ra bịt lên đầu, và đội mũ ra ngoài.

        Hắn lẩm bẩm :

        — Đội thế này tiện hơn.

        Buyếc không nói gì. Vào tới khu rừng, hai thằng hướng thẳng lên phía bắc, nơi có tiếng đại bác nồ rền. Lúc trời đã sáng hai thằng vừa ngồi xuống bãi cỏ định nghỉ thì thấy một toán lính Nga từ cửa rừng tiến vào. Họ mang theo mấy cuộn dây điện, tháo dần ra mắc lên cành cây. Một sĩ quan trẻ tuổi dong dỏng cao, da mặt trắng mịn, dẫn đầu. Nhìn thấy hai người mặc thường phục ngồi trên bãi cỏ, anh dừng lại.

        Buyếc đứng dậy, mặt tái mét. Nhưng Vin-ken vốn biết nhiều điều mà Buyếc không thể nào ngờ tới, mạnh bạo tiến lại phía quận Nga và nói :

        — Tôi là Va-lép-xki... còn ông này... — hắn chỉ Buyếc — Ông ta là Ma-tuýt-dép-xki... Ba Lan, Ba Lan... Về nhà... ở Vác-sa-va.

        Trung úy gật đầu, bỏ đi. Buyếc thở phào, mặt dần dần đỡ tái.

        Hắn lậu bậu :

        — Hoan hô Vin-ken.

        Nhìn thấy đằng xa có một xưởng nấu hắc ín bỏ hoang, hai thằng bàn nhau vào đấy ngồi nghỉ đợi thời cơ.

        — Quân ta sắp đến đây rồi. — Buyếc vừa lằm bấm vừa bước vào nằm trong một gian nhà để xe rộng rãi làm bằng ván của xưởng hắc ín. — Quân ta sẽ chọc thủng phòng tuyến ! Vin-ken này, đây là một chiến dịch quan trọng, rất quan trọng. Nhiều xe tăng lắm. Quốc trưởng chưa chịu khoanh tay đâu. Vin-ken ạ, đừng sợ gì cả!.

[Giangtvx]

 

*

*       *

        Trung úy Nhi-côn-xki vội lắm, nếu không, đồng chí đã nhận ra bộ mặt hốt hoảng của ông Ma-tuýt- dép-xki.

        Nhiệm vụ khẩn trương. Sư đoàn vừa mới bước vào chiến đấu không kịp nghỉ ngơi gì cả. Trong những khu rừng, những thung lũng đầy hồ ao với những ngôi nhà nghỉ mát xinh xắn của bọn nhà giàu thành Stét-tin, chiến sự đang diễn ra ác liệt.

        Trong bộ đội, không ai nắm vững tình hình bằng các đồng chí thông tin. Là người chứng kiến vô hình và kín tiếng trong các câu chuyện điện thoại và truyền thanh, đồng chí thông tin nắm được mọi tin tức bí mật của đơn vi.

        Lắng tai theo dõi các câu chuyện qua điện thoại, Nhi- côn-xki nhận thấy tình thế mỗi lúc một gay go. Sáng nay, một trung đoàn vừa báo cáo có bốn chục xe tăng Đức tiến công; mười phút sau, một trung đoàn khác cho biết phải chống cự với sáu mươi xe tăng và nhiều súng cối sáu nòng của địch rót đạn xuống trận địa mình. Đồng chí phiên dịch O-ga-nhe-xi-an báo cáo với tham mưu trưởng lời khai của số tù binh mới bắt được thuộc sư đoàn hải quân lục chiến thứ nhất "Thống đốc Đơ-nít”. Các đài V.N.O.S¹ liên tiếp báo cáo tin những cuộc tiến công của máy bay đối phương, với chi tiết tỉ mĩ về số lần cắt cánh, về loại máy bay phóng pháo của địch.

        Đại tá Ma-lư-sép, chủ nhiệm trinh sát tập đoàn quân, vừa xuống sư đoàn, vẫn yêu cầu nói chuyện điện thoại với các trung đoàn. Các sĩ quan tham mưu trên quân đoàn, tập đoàn quân hỏi tin tức, truyền mệnh lệnh, hét khan cả tiếng.

        Nhiều số hiệu điện thoại mới mỗi lúc một tăng thèm. Đó là các đơn vị pháo binh phối thuộc — liên tiếp va chạm nhau trên đường dây.

        Qua đường dây cách hàng mấy ki-lô-mét, Nhi-côn-xki nghe thấy cả cái hơi thở nặng nề của sư đoàn đang tham chiến và qua tất cả cái đó, nghe thấy giọng nói trầm trầm bề ngoài có vẻ bình tĩnh của thiếu tướng sư đoàn trưởng. Giọng nói ấy vọng tới tất cả các Ban tham mưu, các trạm điện thoại, tất cả cái lưới thông tin rộng lớn. Mọi người nín thở, suỵt cho im những anh chàng cứ muốn nói chuyện dai:

                — Im lặng, số 35 nói chuyện!

        — Im đi nào, số 35 đang ĩr đầu dây kia kìa.

        — Số 35 gọi anh đấy.

           Giữa lúc Nhi-côn-xki ngồi trong gian hầm lắng tai theo dõi tất cả những câu chuyện, vừa rồi thì mặt đất rung lên tiếng bom, tiếng trái phá. Lát sau đường dây nối với trung đoàn Trét-vê-ri-cốp đang gặp khó khăn, bị đứt.

        Sau đó, Nhi-côu-xki không khỏi ngạc nhiên nghe trong máy tiếng sư đoàn trưởng nói thẳng với mình:

        — Nhi-côn-xki, tại sao không nói được với Trét- vê-ri-cổp.

        — Báo cáo đồng chí 35, dây bị đứt. Tôi đã cho người đi nối.

        — Đồng chí tự đi kiểm tra lại xem. Đồng chí phải đảm bảo đường dây với Trét-vê-ri-cốp.

        Nhi-côn-xki cùng một tổ thông tin lần theo đường dây.

        Buổi sớm trời u ám, nhiều mây. Đường dây chạy qua những thửa ruộng cày ấm ướt, qua khu rừng và cuối cùng dọc theo con đường nhựa. Nước suối đầu xuân sôi sục cuồn cuộn khắp mọi nẻo; nhiều khi phải lội dưới nước ngập ngang bụng. Dưới thung lũng, chi chít những hồ và những dòng sông nhỏ.

        Trạm thứ nhất đặt trong một ngôi nhà ngói trắng phía đầu làng. Ở đây, mọi việc yên ổn. Đường dây gọi về sư đoàn bộ và xuống trạm thứ hai thông suốt. Một thiếu phụ Đức to béo pha cà phê mời anh em uống, than phiền không có cà phê thật ma chỉ có cà phê giả. Từ ngày bắt đầu chiến tranh, không còn thấy bóng một hột cà phê thật... Bà ta cho rằng nước Đức gây chiến cũng chỉ vì cà phê thật: cà phê giồng ở châu Phi; ấy vậy mà người ta lại cướp hết thuộc địa của nước Đức...

        Nhi-côn-xki đi lên trạm thứ hai.

        Ở đây, đường dây chốc chốc lại bị đứt. Khốn khổ, các đồng chí thông tin liên tiếp phải chạy đi nối, thở không được nữa. Trái phá địch rót vào trận địa pháo binh của ta trong cánh đồng cỏ ngập nước.

        Một ban tham mưu pháo binh đóng trong làng. Không trung rung lên vì tiếng pháo ta bắn ngay gần đấy. Đàn bò hoảng sợ húc cửa chuồng, rống lên thê thảm.

        Trạm thứ ba không còn nữa. Một viên đạn đại bác rơi trúng giữa gian nhà kho đặt trạm. Hai đồng chí phụ trách bị thương, dây điện đứt tung văng ra khắp góc rừng. Hì hục mãi mới tìm được đầu dây và nối lại. Anh em khiêng hai đồng chí bị thương gửi lên một chiếc xe đi qua trên đường về Hậu cần trung đoàn lĩnh đạn.

        Sau khi để lại trạm hai đồng chí khác và báo cho đại đội thông tin biết lý do đứt dây, Nhi-côn-xki tìm tới ban tham mưu trung đoàn.

        Tổng đài điện thoại trung đoàn đặt trong một cái trại, dưới gian hầm rộng rãi của một ngôi nhà địa chủ, giữa dãy thùng tô nô và dãy chai rượu vang cũ đầy bụi, ban tham mưu ở gian hầm bên cạnh.

------------------
       1. Cơ quan quan sát, liên lạc và thông tin trên không.

[Giangtvx]

        Nhấc máy lên, Nhi-côn-xki nghe thấy ngay tiếng thiếu tướng sư đoàn trưởng.

        — Bình tĩnh, bình tĩnh ! Quân Đức đã chọc thủng là thế nào ? Khôi phục ngay lại trận địa đi ! Phản xung phong ngay đi ! — Im lặng một lát, thiếu tướng hỏi :

        — Thế đường dây với "Rát-cát” thông chưa?

        Nhi-côn-xki xen vào nói :

        — Báo cáo đồng chí 35, thông rồi !

        — Ai nói đấy ?

        — Báo cáo, trung úy Nhi-côn-xki.

        — Cậu nói ở máy nào thế ?

        — Báo cáo, máy của " Rát-cát

        — Đã ở đấy rồi kia à ! Hoan hô ! Cho mình nói với Trét-vê-ri-cốp !

        Qua câu chuyện giữa sư đoàn trưởng và trung đoàn trưởng thì thấy rằng tình thế càng nghiêm trọng hơn trước. Bọn Đức lại tung thêm ra nhiều xe tăng. Trong khu của "Trai-ca”, địch đã chọc sâu vào tung thâm được hai ki-lô-mét.

        Tiếp theo là đội trưởng đội "Xốt-na” tức là đội pháo chống tăng phối thuộc trung đoàn Trét-vê-ri-cốp, tham gia câu chuyện :

        — Xin lỗi đồng chí 35. Tôi, đội trưởng "Xốt-na” đây. Tôi vừa đánh lui cuộc tiến công của mười hai xe tăng. Bắn cháy hai chiếc. Chúng tôi bị hỏng bốn khẩu. Tôi quan sát thấy trong cánh rừng nhỏ "Cru-gly” địch đang tập trung một số lớn xe tăng.

        — Giữ cho vững — thiếu tướng bảo — "Pan-ma” sẽ tiếp viện cho các đồng chí.

        — Hay quá ! — "Xốt-na” thở dài khoan khoái, tỏ ra là đã sốt ruột mong đợi "Pan-ma” mãi.

        " Pan-ma ” là một trung đoàn pháo tư hành.

        Anh em điện thoại múc rượu nho trong thùng ra uống và vã rượu lên trán cho đỡ nóng. Chốc chốc, tham mưu trưởng trung đoàn, thiếu tá Mi-gai-ép, Anh hùng Liên Xô, lại bước vào hầm, khuôn mặt thiếu tá lấm láp trông đến khiếp. Anh em đưa cho đồng chí một ca rượu nho và một dúm thuốc lá loại xấu — túi thuốc đồng chí bị rơi mất rồi.

        Lúc đi ra, thiếu tá nói như để cảnh cáo anh em:

        — Này, chớ có uống say đấy nhé !

        Nhi-côn-xki nghĩ thầm bây giờ mình có thể quay về sư đoàn bộ được rồi; nhưng anh thấy không đang tâm : ai lại rút lui về hậu phương giữa lúc thế trận đột biến nghiêm trọng như vậy! Nhưng, một giờ sau thì không thể đi về được nữa : trung đoàn Trét-vê-ri-cốp đã bị bao vây hoàn toàn.

        Nhi-côn-xki đến tìm Mi-gai-ép. Trét-vê-ri-cốp vừa ở đài quan sát quay về đây. Bọn Đức đã tiến sát, dùng tiểu liên tiến công.

        Trung đoàn trưởng đứng giữa hầm, thân hình vạm vỡ, đôi chân vòng kiềng chắc nịch, đầu đội chiếc mũ lông chóp đỏ, tay cầm chiếc roi ngựa.   

        Đồng chí hỏi :

        — Cậu có lưu đạn không ?

        — Có — Mi-gai-ép đáp.

        — Bao nhiêu ?

        — Hai chục quả thường và năm quả chống tăng.

        — Bảo Su-kin mang thêm lại đây một trăm quả nữa. Phát cho tất cả các đồng chí điện thoại không có công tác, trinh sát, lái xe, mật mã, họa đồ, tất cả ra đào hào chung quanh trại. Đi đi, tôi lên tiểu đoàn 2.

        Trét-vê-ri-cốp vung roi phủi đôi ủng, đi ra. Cổ đồng chí đẫm mồ hôi.

        Anh em mang lựu đạn tới, Mi-gai-ép nhặt hai quả chống tẵng đặt lên bàn. Sau khi hạ lệnh bố trí chống giữ toàn bộ, đồng chí định liên lạc với " Phi-an-ca ” nhưng không có tiếng trả lời.

        — Lại đứt dây ! — Mi-gai-ép bỏ máy. Thấy Nhi-côn- xki đứng không giữa hầm, tay cầm một quả lựu đạn, đồng chí bảo : — Đồng chí trung úy, sĩ quan của tôi đi hết rồi. Đồng chí chịu khó đi lên tiểu đoàn 1 xem tình hình ờ đó ra sao và chuyền đạt cho họ mệnh lệnh.

        — Mệnh lệnh nào ạ ?

        — Còn mệnh lệnh nào nửa ? —Mi-gai-ép nhắc lại. — Rất giản đơn. Chống giữ đến cùng. Mệnh lệnh của Xta- lin-grát ngày trước. Có thế thôi.

        Nhi-côn-xki hỏi :

        — Tôi gửi áo ca-pốt lại đây có được không ?

        Mi-gai-ép trợn mắt ngạc nhiên rồi mỉm cười nói :

        — Được hẳn chứ ! Cởi áo ra, đi nhanh lên, oe con khó hiểu. 

        Nhi-eôn-xki tự ái. Anh vừa đi về phía tiểu đoàn 1 vừa lẩm bẩm : " Oe con khó hiểu ! Sao lại " khó hiểu ” ? Lạ thật! Chính anh khó hiểu thì có!”

        Trong cái hố gần con đường gạch hai bên giồng cây, một số sĩ quan pháo binh đang chiếu ống nhòm về phía dãy đồi thấp có con đường sắt chạy qua. Bên kia chiếc cầu xây trên cạn, một đoàn xe tăng lừ lừ tiến, xích sắt căng triệt đế, lọc xọc cuốn tung một lớp bụi nước.

        Nhi-côn-xki nghĩ thầm: " Phải chăng xe tăng Đức?”.

        Đồng chí đại úy pháo binh giọng khàn khàn - nói vào máy :

        — Các đồng chí chuẩn bi!

        Nhi-côn-xki vừa đi khỏi thì nghe thấy khẩu lệnh: " Bắn ”, liền sau đó là nhiều tràng đạn nổ vang tai. Đúng là xe tăng Đức, đạn pháo ta tới tấp nổ xung quanh.

        Sở chỉ huy tiểu đoàn bố trí trong một hào giao thông nối liền chiến hào tiền duyên với một khu rừng nhỏ. Nhi-côn-xki nhảy xuống, anh thấy ngay thiếu tá Ga-rin, cán bộ phòng chính trị sư đoàn. Thiếu tá đang nằm im, mắt nhắm nghiền; Nhi-côn-xki lo lắng hỏi:

        — Bi thương à ?

        Có tiếng đáp lại:

        — Không phải, đồng chí ấy mệt quá, thiếp đi đấy thôi.

        Ga-rin tỉnh dậy, nhận ra Nhi-côn-xki, anh mừng quá dồn dập hỏi:

        — Thiếu tướng đang làm gì? Thiếu tướng có nắm được tình hình trên này không? Đồng chí có trông thấy đại tá Plốt-nhi-cốp ở đâu không? Trên ấy yên ổn chứ? Không có ai thương vong chứ? Quân đoàn bộ đã biết tình hình ở đây chưa ?

        Đồng chí tiểu đoàn trưởng tiến lại. Đó là một thiếu tá người cao lớn, khuôn mặt lầm lì, dáng đi khật khưỡng, xưng tên là Ve-xen-tra-cốp.

[Giangtvx]

        Thấy tiểu đoàn trưởng, không hiểu tại sao Ga-rin đâm ra bối rối, cứ dặng hắng như người có lỗi, bị bắt quả tang. Còn Ve-xen-tra-cốp thì không để ý đến đồng chí cán bộ phòng chính tri, anh nghe Nhi-côn-xki báo cáo và cho biết là anh đã phái liên lạc chạy về gặp Mi-gai-ép và đường dây đã nối được. Còn như vấn đề giữ vững thì tiểu đoàn nhất định giữ vững.

        Phía bên trái, đại bác gầm lên. Nhi-côn-xki né thấp đầu xuống. Ve-xen-tra-cốp nhìn anh có vẻ hơi khinh thưừng và bảo :

        — Ồ, pháo ta bắn đấy chứ.

        Một quan sát viên báo cáo:

        — Một xe tăng địch bốc cháy.

        Ve-xen-tra-cốp đưa ống nhòm lên rồi nhảy tới máy nói hét to:

        — Cậu không thấy xe tăng địch lại tiến đến à? — Rồi đồng chí vừa chạy lên chiến hào tiền duyên vừa thét to: — Các pháo thủ chống tăng, chuẩn bị chiến đấu! — Sát sau Nhi-côn-xki theo kịp tiểu đoàn trưởng. Ve-xen- tra-cốp đang đứng trong chiến hào hên cạnh một đại úy trẻ tuổi, người nhỏ nhắn có đôi mắt xám. Hai người đều hút thuốc lá.

        Đồng chí đại úy nói:

        — Bọn Đức bắn toàn đạn xuyên.

        — Không có đạn "nổ”! — Ve-xen-Ịra-cốp nói vẻ mặt suy nghĩ. Giọng nói bình thản mà cũng chỉ hơi khàn khàn của hai người làm cho Nhi-côn-xki tĩnh trí lại. Thật thế, đứng ở đây bình tĩnh hơn là ngồi trên sư đoàn bộ hay trung đoàn bộ. Điều đó cũng dễ hiểu: ở đây, trực tiếp nhìn rõ địch; bọn chúng chỉ là lính Đức và xe tăng Đức, không có gì khác hơn.

        Trung úy mới tham chiến từ sáu tháng nay, hôm nay cũng là lần đầu tiên lên tuyến lửa. Anh ngạc nhiên trước quang cảnh bình thản chung quanh. Chẳng qua chỉ là một đường hào nông nông trong đó có các chiến sĩ. Một đồng chí sắp qua đời đang nằm líu lưỡi nói mê man. Tất cả hoạt động của bộ máy quân đội khổng lồ: tham mưu, pháo binh, công binh, hậu cần, điện thoại, vô tuyến điện, là nhằm phục vụ cho các chiến sĩ này đây. Tất cả hoạt động để cho các chiến sĩ có mặt ở đây, áo ca-pốt bê bết bùn, có thế tiến lên phía trước.

        Nhi-côn-xki không kịp suy nghĩ nhiều về vấn đề đó; một đoàn máy bay ném bom Đức xuất hiện. Các chiến sĩ đưa mắt chăm chú theo dõi đường bay của chúng, thâm tâm hy vọng chúng lái qua hướng khác. Nhưng rõ ràng là mục tiêu của bốn mươi nhăm chiếc "gioong-ke” đen sì rống lên ầm ầm ấy lại đúng là họ, đúng là những người nhỏ bé đứng trong đường hào nông này. Bom liên tiếp lao xuống; tim như ngừng đập, cảm giác trước thấy vết thương đau đớn hay cái chết.

        Ve-xen-tra-eốp cùng đồng chí đại úy đứng thẳng trong chiến hào, coi thường trận mưa bom, không để ý tới các chiến sĩ đang dán mình xuống đáy hào, thâm tâm như muốn giữ kẽ để anh em khỏi ngượng. Lúc máy bay địch đã trút hết bom, đồng chí đại úy nói:

        — Lại sắp bắt đầu nữa đấy! — Rồi anh thét to lên bằng một thứ tiếng trẻ trung, oang oang: — Toàn đại đội, sẵn sàng chiến đấu !

        Thiếu tá Ga-rin, tay cầm súng ngắn, tiến lại.

        Nhi-côn-xki sực nhớ mình cũng có súng ngắn vội rút ra khỏi bao da. Anh nghe thấy tiếng một thượng sĩ già có bộ ria đen nói với thiếu tá Ga-rin :

        — Đồng chí thiếu tá, đồng chí lên đây làm gì ? Đồng chí quay về trung đoàn bộ đi, không có đồng chí chúng tôi cũng đủ sức đối phó.

        Nhi-côn-xki không nghe rõ câu trả lời của Ga-rin. Các chiến sĩ đã nổ súng. Nhi-côn-xki cho rằng hỏa lực thiếu thống nhất và kém hiệu lực. Nhưng bọn Đức lại

        nghĩ khác. Có đồng chí báo tiu là bọn chúng đã phải dừng lại và nằm dán xuống đất.

        Đại úy Trô-khốp lườm Nhi-côn-xki:

        — Có đời thuở nhà ai lại dùng súng ngắn ở cư ly 400 mét như vậy ? Nghe tôi, hãy đi tìm súng trường của một đồng chí bị thương mà dùng.

        Nhi-côn-xki làm theo. Đứng thẳng sau bệ chắn, anh bắt đầu bắn. Mỗi lần bóp cò xong là một lần lòng anh tràn ngập một niềm tin tưởng vô bờ. Anh chẳng biết đạn mình bắn có trúng tên đích nào không ? Nhưng anh biết rõ, cũng như mọi người khác ở đây, là anh sẽ chống giữ đến cùng, chống giữ như kiểu các chiến sĩ Xta-lin-grát và anh sẽ không chịu lùi nửa bước.

        Đó là điều mà trong các báo cáo bằng điện thoại hay trong các tài liệu tham mưu, người ta thường diễn tả bằng câu: "Các cuộc tiến công đều đã bị đánh lui; địch tồn thất nặng”.

        Đại úy trẻ tuổi đứng sát cạnh, quẹt diêm châm thuốc lá, que diêm trong tay đại úy không run rẩy chút nào.

        Đại úy bảo Nhi-côn-xki:

        — Thôi đừng bắn nữa. Bọn Bức lùi rồi. Đồng chí không thấy à ?

        Nhi-côn-xki không trông mà cũng không thấy gì. Anh chỉ muốn bắn, bắn mãi.  Lúc đầu, không một ai hiểu đại tá Plốt-nhi-cốp, chủ nhiệm chính trị sư đoàn làm thế nào lại có mặt trên chiến hào tiền duyên được. Đứng cạnh các chiến sĩ, đồng chí đưa ống nhòm nhìn sang phía địch rồi hỏi Trô-khốp:

        — Đồng chí đại úy, phía đồng chí thế nào? Ta giữ vững được không ?

[Giangtvx]

        Trô-khốp đáp :

        — Giữ vững được.

        — Ồ thế thì sao trông lại buồn thế ? — Đại tá mỉm cười. — Nếu như ta giữ vững được thì phải vui lên chứ — Đồng chí lại nhìn qua ống nhòm rồi hỏi:

        — Anh em đã ăn sáng chưa ?

        — Báo cáo chưa.

        — Tại sao lại chưa ? Tệ quá! Quản lý đại đội đồng chí đâu ?

        Gô-đu-nốp hoảng quá, vội chạy vào rừng tìm xe nhà bếp.   '

        Piốt-nhi-cốp dặn với theo :

        — Lấy cả rượu về đây nữa nhé !

        Đồng chí đi lại giữa đám chiến sĩ rồi hạ lệnh tranh thủ đào chiến hào sâu thêm trong lúc địch ngừng tiến công. Xli-ven-cô là người đầu tiên hỏi đại tá:

        — Báo cáo đồng chí đại tá, đồng chí làm thế nào mà lên được đây vậy.

        Plốt-nhi-cốp cười :

        — Đồng chí xem, mình phải có cách chứ !... Còn cách nào khác nữa!... Mình phải bò sát đất!... Vả lại, các đồng chí có bị vây chặt lắm đâu. Thế mà cũng nói là bị vây... Có lẽ chính quân Đức lại tưởng tượng rằng chúng nó bị vây, chứ không phải các đồng chí...

        Xli-ven-cô nói có vẻ trách:   

        — Đồng chí đi thế có phen chạm trán với bọn Đức mất.

        — Mình đi có bảo vệ đấy chứ, đi với đội trinh sát.

        Thật vậy, đại úy Me-séc-xki cùng một số trinh sát/Ểua sư đóàn cũng đã lên đây. Mc-séc-xki chào Trô-khốp rồi đến báo cáo với đại tá:

        — Thiếu tá Ga-rin ở đại đội bên, Nhi-côn-xki cũng lên đây.

        — Thật là cả một lực lượng tăng viện của sư đoàn nhé. Thế mà các đồng chí cứ kêu thiếu người!

        Ga-rin đã theo hào giao thông chạy tới chỗ đại tá, thái độ sửng sốt, cực kỳ hốt hoảng. Anh kêu lên :

        — Tại sao đồng chí lại lên đây ?

        — Thôi được, thôi được! — Đại tá bực mình nói. —  Các anh không cần phải lên lớp và lo lắng cho tôi! Các "tướng” con, tốt hơn hết là các ông nên đi tìm xẻng giúp anh em đào chiến hào ngay đi! Tranh thủ thời gian quân Đức chưa chơi lại khúc nhạc của chúng...

        Trô-khốp đứng bên Me-séc-xki nói nhỏ:

        — Đồng chí chủ nhiệm chính trị gan dạ thật!

        Me-séc-xki đáp lại:

        — Đồng chí ấy vẫn như vậy đấy!

        Từ lúc có Me-séc-xki tới, Trô-khốp nhìn mọi sự việc đang diễn biến, những sự việc tầm thường đối với một đại đội trưởng bộ binh, bằng một con mắt khác hẳn. Anh nghĩ bụng "biết đâu anh ấy lại chẳng miêu tả hết”. Từ phút ấy, mọi sự việc chung quanh anh nhuộm một màu sắc mới, rực rỡ hơn vì có thể sẽ được dùng làm để tài cho những bài thơ tương lai. Giọng nói của Trô-khốp trở nên rắn rỏi hơn. Khẩu lệnh rõ ràng hơn, dứt khoát hơn. Trô-khốp chú ý đến cả cảnh vật thiên nhiên : cụm cỏ non mọc ngoài tường chắn, bờ hào dòng sông nhỏ cuồn cuộn chảy phía bên trái trận địa.

        Me-séc-xki thì chả còn bụng dạ nào nghĩ đến thơ nữa. địch lại chuẩn bị tiến công. Tiếng ầm ầm của đoàn xe tăng nấp kín cuối khu rừng nhỏ "Cru-gli” ngày càng nổi lên vang dội. Rõ ràng địch đã được tăng viện.

        Gô-đu-nốp cùng các đồng chí quản lý khác mang thức ăn sáng và rượu vốt-ca về. Không khí vui nhộn hẳn lên. Pi-tru-ghin còn đối thoại cả với bọn lính Đức nấp phía ven rừng.

        — Hănde lioch, lại đâỵ mà chén Fruhstiick¹

        Niềm vui chẳng được bao lâu. Trận đánh đã tái diễn. Đoàn xe tăng nấp kín trong rừng rót đạn xuyên vào chiến hào như mưa. Tiếp đó, những khẩu pháo bắn nhanh của địch bố trí sau khu rừng bắt đầu hoạt động. Những bóng đen lại nhỏm dậy, lao lên trước. Sau lưng chúng, một đoàn xe tăng xuất hiện : ba mươi hai chiếc. Lên ngang bộ binh, xe tăng vượt lên trước, rồi lừ lừ nặng nề tiến tới chiến hào.

        Moi người cứ đứng yên tại chỗ. Tiếng cùi dìa bỏ xuống cà mèn khẽ kêu lách cách.

        — Ai chưa đươc uống nào ? — Gô-đu-nốp hỏi to, tay giơ cao bi đông đầv rượu vốt-ca. Một viên đạn rít bay sát bi đông rượu.

        Binh nhất Xê-mi-gláp chưa kịp uống suất rượu. Anh đã chạy lại khẩu trung liên của mình, và không thiết uống nữa. Anh nhường cho Pi-tru-ghin; đồng chí này tu xong ngụm rượu, khà một tiếng khoan khoái rồi đứng dậy thong thả đi lại chỗ khẩu súng trường của mình bắc trên bệ chắn.

        Plốt-nhi-cấp thở dài nhẹ nhõm bụng nghĩ thầm: "Thật là những tay chiến đấu cừ!" Đại tá nói:

        — Các chú em ơi, tất cả hy vọng đặt vào bộ binh đấy nhé!

        Một quả đại bác rít lên. Tiếng rít mỗi lúc một thêm lanh lảnh, rùng rợn, tựa hồ như tiếng rít của một đoàn xe lửa lao hết tốc độ. Khói đạn dày đặc bao trùm mọi vật không còn nhìn thấy được nhau nữa.

        Một đồng chí tiếp đạn, mặt tái nhợt, khom lưng mang hòm đạn chạy tới, lắp bắp hỏi:

        — Đại tá Plốt-nhi-cốp đâu ? Thiếu tướng muốn gặp đại tá ở máy điện thanh.

        Đại tá lom khom đi theo hào giao thông. Máy điện thanh và hiệu thính viên ở trong một "hàm ếch” khoét vào thành chiến hào.

        Plốt-nhi-cốp cúi sát đầu vào lớp đất ẩm bên cạnh máy, nói:

        — Số 25 nghe đây.

        — Gớm, tìm bở hơi tai mới thấy đồng chí — Tiếng nói văng vẳng xa xa của thiếu tướng sư đoàn trưởng kèm theo một cái thở dài khoan khoái. — Ở chỗ đồng chí thế nào? Cánh Lu-ben-xốp có đi với đồng chí không? — Thiếu tướng quen gọi đội trinh sát là "'cánh Lu-ben-xốp ”.

        Plốt-nhi-cốp báo cáo tình hình. Thiếu tướng im lặng rồi dùng tiếng lóng báo cho biết sư đoàn sẽ bắt đầu tiến công trước 12 giờ trưa.

----------------
        1. Giơ tay lên, lại đây chén điểm tâm!

[Giangtvx]

     
        Lúc này máy bay Đức lại xuất hiện. Plốt-nhi-cốp nói:

        — Tụi nó lại nện chỗ chúng tôi đấy!

        — Tôi thấy rồi. Giữ cho vững nhé. sắp qua giờ phút gay go này rồi. Ở khu I-va-nốp địch đã rút. Xem "dưa chuột” của anh em "nhạc sĩ” còn bao nhiêu nhé...

        Plốt-nhi-cốp vội chạy tới chỗ các pháo thủ hỏi xem tình hình đạn dược, nên không nghe thấy câu nói cuối cùng của thiếu tướng. Thì ra thiếu tướng không nhịn được nữa bèn nói thêm:

        — Nhưng này Plốt-nhi-cốp, tại sao đồng chí lại lên trên ấy ? Anh quả là du kích thật!

        Hào giao thông ngập nước mưa xuân. Trận địa pháo bố trí ngay sát ven rừng sau trận địa một. Xe kéo giấu trong một con đường hẻm. Các khẩu pháo ghìm xuống đất, phủ qua loa mấv cành cây khô và tấm lưới ngụy trang. Nhiều đống vỏ đạn lăn lóc xung quanh. Làn khói thuốc đạn cay sè tỏa ngập bốn phía.

        Các pháo thủ đen thủi đen thui, mồ hôi nhễ nhại, nét mặt dữ tợn đang bận túi bụi quanh các khẩu pháo nòng dài, chốc chốc lại trả lời gọn một đồng chí ngồi trên cành cây đang hạ phần tử bắn :

        — Rõ!

        Đại tá nhảy xuống một hố. Các sĩ quan pháo binh chạy vội lại. Một đồng chí nói:

        — Chết, đồng chí đại tá, đồng chí bị thương rồi kìa !

        Plốt-nhi-cốp sờ lên má, thấy ươn ướt. Một mảnh bom hay một cục đất khô văng phải, vết thương nhẹ thôi.

        Tuy vậy các pháo thủ cũng buộc đại tá phải vào hầm trú ẩn của họ, bôi thuốc i-ốt và đắp bông lên vết thương.

        Lúc này đạn còn đủ dùng nhưng anh em tỏ ra rất tiết kiệm.

        Plốt-nhi-cốp nói:

        — Này các đồng chí, nên nhớ là tất cả hy vọng của chúng ta đặt ở pháo binh đấy nhé!

        Đồng chí theo đường hầm quay lại. Tình hình đã trở lại yên tĩnh. Đồng chí thương binh nằm dài dưới đáy hào không kêu nữa.

        Một đồng chí vừa lấy tấm vải bạt phủ lên mặt xác chết vừa nói:

        — Cậu ấy chết rồi.

        Bên bức thành hào, hai đại úy đứng: Trô-khốp và Me-sée-xki.

        Trô-khốp hỏi :      

        — Tình hình thiếu tá cận vệ thế nào, khá hơn chứ ?

        Me-séc-xki đáp :

        — Khá dần dần. Đáng tiếc lúc này không có anh ẩy ở đây. Có anh ấy thấy yên trí hơn. Anh ấy phán đoán âm mưu địch rất chính xác.

        Máy bay địch lại xuất hiện, Trô-khốp nói :

        — Miễn sao chúng ta có thể giữ vững được ít nhất là đến tối thôi.

        Plốt-nhi-cốp nhìn đồng hồ mỉm cười :

        — Mới có mười giờ sáng.

        — Chết, đồng chí bị thương rồi! — Ga-rin hốt hoảng nói khi thấy vết máu trên má đại tá. Plốt-nhi-cốp lừ mắt nhìn làm anh im bặt.

        Ve-xen-tra-cốp báo tin trận phản công toàn diện sẽ bắt đầu lúc mười một giờ. Những phút chờ đợi dài dằng dặc.

        Cuối cùng, tiếng khẩu lệnh quen thuộc, nhưng thật đáng kinh sợ vang lên :

        — Tiến lên, xung phong !

        Các chiến sĩ đứng không nhúc nhích. Xli-ven-cô nghĩ bụng : " Quái, sao chưa thấy ai xông lên khỏi chiến hào ?”. Và chính vì tất cả đều chung một ý nghĩ ấy nên chưa ai xông lên. Trên đầu mọi người tiếng đạn rít ghê rợn.

        Xli-ven-cô lại tự hỏi : "Sao vẫn chưa thấy ai xông lên ?” Anh chợt nghĩ ra, mỉm cười thầm : "Thì ra họ chờ mình ”.

        Tay víu chặt lấy bờ hào, anh vượt qua bệ chắn xông lên. Không phải là theo sau anh, mà có lẽ cùng một lúc với anh, cùng một tích tắc đó, toàn đội lao ra khỏi chiến hào.

        Thế nghĩa là thế nào? Phải chăng vì cùng trong một giây phút ấy, mỗi một chiến sĩ đều nghĩ: " Tất cả đang chờ mình?”. Hay vì cần có một thời gian để buộc mình phải nhìn thẳng vào thần chết ? Hay là vì tất cả mọi người, dù cho không nhìn đồng chí thượng sĩ cũng biết trước: tí nữa đồng chí bí thư chi bộ thế nào cũng nhảy lên trước tiên ? Dầu thế này hay thế khác, chỉ biết tất cả đều đã cùng một loạt nhảy vọt ra khỏi hào.”

        Bên phải có tiếng rên khẽ: một bóng người ngã gục xuống, nhưng không một ai ngoái cổ về phía ấy.

        Xli-ven-cô thét lên, tiếng oang oang, ngắt ra từng quãng :

        —  Vì Tổ quốc, vì Xta-lin!

        Các chiến sĩ không kịp thở, ngã xuống lại vọt lên. Chân thụt xuống lớp bùn dẻo quánh; như vậy có nghĩa là đã tới bờ một con sông nhỏ. Nước ngập đầu gối rồi đến ngang bụng... Bên phải, qua cửa rừng, nhìn thấy một ngôi biệt thự lớn xinh đẹp trên nóc có một chiếc chong chóng hình con gà trống.

        "Nếu như mình còn sống...” Xli-ven-cô nghĩ thầm; nhưng sống thì sẽ làm gì, cái đó anh chưa kịp nghĩ đến nơi thì đã lại nghĩ sang chuyện khác.

        Lúc đạn pháo bắt đầu nổ ở ven rừng "Cru-gli” (Xli-ven-cô khoái chí, hiểu ngay: đúng pháo ta! Pháo ta) là lúc đã có một cái gì biến chuyền, biến chuyền thầm lặng. Ở đâu khó mà biết được, có lẽ trong không khí. Người ta chạy lên, nhanh nhẹn hơn, tiếng hô xung phong mạnh hơn, và qua tiếng hô như thấy đã trút được cả gánh nặng khỏi hai vai.

        —  Có gì xảy ra thế nhỉ

        Quân Bức không thấy bắn nữa. Tại sao vậy ? Điều đó Xli-ven-cô chưa hiểu được. Sau anh mới nhận ra : đoàn xe tăng lúc này đang tiến thành hàng ngang phía bên trái chiếc cầu cạn không còn là xe tăng của Đức nữa mà là xe tăng của ta.

        Các đồng chí tiếp đạn súng cối, mồ hôi nhễ nhại, lưng đeo hòm đạn, cố đuổi kịp bộ binh. Bên phải, những khẩu súng chống tăng nhịp nhàng rún rẫy trên vai các chiến sĩ và sau cùng, ở đâu đó phía sau lưng, tiếng xe kéo nồ rền rĩ, rồi những khẩu pháo từ khu rừng nhỏ chui ra.

        Khu rừng nhỏ " Cru-gli ” đáng ghét ấy, trước đây là nguyên nhân gây ra mọi tai họa thì bây giờ chỉ còn là một khu rừng bình thường, vô hại. Trong rừng bầy chim sẻ bay tới, và rặng thông già phủ bóng râm mát. Trong ngôi biệt thự nhỏ, Me-séc-xki bắt được hai tên lính xe tăng Đức bị thương. Chúng thuộc sư đoàn thiết giáp "Xi-lê-di ” vừa từ miền tây điều tới, cách đây hai tiếng đồng hồ.

        Một làng nhỏ với một xưởng cưa nép mình phía bên kia khu rừng. Trong các căn nhà đã phấp phới những lá cờ trắng. Có hai người đang tiến lại phía các chiến sĩ; nước da họ đen bóng như người châu Phi, tuy nhạt hơn. Bộ quần áo vải ka ki của họ đã sờn rách cả.

        Hai người tiến lại, nét mặt hớn hở, líu la líu lô, nói những câu gì không hiểu nhưng chắc là tỏ nỗi vui sướng của họ. Qua cuộc hội kiến ngắn với đại tá Plốt- nhi-cốp thì biết họ là tù binh Anh. Nói cho đủng, không phải người Anh mà là hai người Ấn Độ trốn thoát khỏi trại giam Stét-tin. Họ xin súng để ra trận chiếu đấu bên cạnh quân Nga.

        Plốt-nhi-cốp mỉm cười nói với họ :

        — Chiến tranh, chúng tôi sẽ tự kết thúc lấy. Các anh, các anh còn phải đi xa... Bông-bay hay Can-quít-ta !

        — Bông-bay, Bông-bay! — Một người vui vẻ trả lời.

        Người thứ hai đáp :

        — La-ho !

        Các chiến sĩ nhìn hai người Ấn Độ, ngạc nhiên.

        Chuẩn úy Gô-đu-nốp cố gắng đãi hai người khách phương xa một chút gì. Anh mời họ tha hồ uống rượu. Hai người ngà ngà say, khật khưỡng, mỉm cười sung sướng đi về tuyến sau trung đoàn.

        Trong khi đó, một trận giao chiến mới với bọn Đức lại diễn ra. Lúc này chúng đã kịp lấy lại tinh thần trước cuộc tiến công của ta. Đạn lại rít, đại bác lại gầm trên đường hào vừa mới đào xong. Các chiến sĩ thở hổn hển, lấy mũ ca lô vục uống cả nước suối, nước vũng. Trô-khốp xem giờ : kim đồng hồ mới chỉ một giờ chiều.

[Giangtvx]

XVIII

        Ngày 12 tháng 3, sau khi các đơn vị quân ta chiếm được pháo dài Cút-xtrin trên sông Ô-đe, do đó củng cố và bảo vệ chắc chắn cho đầu cầu bên bờ phía
tây, trung tướng Xi-dô-crư-lốp lúc tối mịt xuống phòng tham mưu hỏi tình hình chiến sự miền hạ lưu sông Ô-đe.

        Đại tá Ma-lư-sép chủ nhiệm trinh sát tập đoàn quân vừa lên thăm các sư đoàn đang đánh lui cuộc tiến công của địch trên phía bắc về, thảo một báo cáo tỉ mỉ lên Hội đồng quân sự. Căn cứ vào báo cáo của cấp dưới, lời khai của tù binh, và những điều quan sát được của đồng chí, đại tá đã phát hiện được nhiều sự kiện quan trọng.

        Một là xe tăng và pháo xung kích của địch bắn toàn đạn xuyên. Bắn đạn xuyên vào bộ binh! Đó chẳng phải là hiện tượng thiếu đạn “nổ” hay sao ? Hai là quân Đức dùng pháo cao xạ để bắn mục tiêu mặt đất : những khẩu pháo này chúng vừa rút của đội phòng không Stét-tin và cả từ Béc-lin về. Như vậy có nghĩa là quân Bức còn rất ít pháo dã chiến. Điểm cuối cùng là đạn pháo địch đều chế tạo năm 1945. Phát hiện này rất đáng chú ý vì pháo đạn được tiếp tế thẳng từ xưởng chế tạo lên mặt trận và như vậy là kho dự trữ đã cạn.

        Mặc dù quân Đức đã cố tung ra nhiều lực lượng mới, nhưng vẫn vô hiệu quả. Sự thực, một vài sư đoàn của ta có gặp khó khăn. Tổn thất khá quan trọng. Nhưng so với thắng lợi chung thì tất cả những điều đó không có nghĩa lý gì. Nước cờ của quân Đức — chọc vào hậu phương các đơn vị của phương diện quân Bi-ê-lô-rút-xi thứ nhất — đã bị phá tan. Các đơn vị ta liên tục phản công làm địch mệt nhoài, đã bắt đầu khép chặt lấy chúng và từ từ tiến lên hình thành một vòng bán nguyệt quanh An-tư-đam, thành trì Đức cuối cùng ở miền hạ lưu sông Ô-đe.

        Tất cả những tin tức đó làm cho trung tướng Xi-dô- crư-lốp tràn ngập tin tưởng và yên lòng.

        Trô-khốp và các chiến sĩ không biết được cục diện chung. Hội đồng quân sự có dưới quyền chỉ huy hàng mấy vạn sinh mạng, còn các chiến sĩ chỉ phụ trách có bản thân mình. Trung tướng Xi-dô-crư-lốp nhận được rất nhiều tin tức do hàng trăm nguồn cung cấp tới. Các chiến sĩ chỉ được biết những điều trước mắt: những xe tăng Đức mang chữ thập đen và trắng, cũng vẫn những chiếc xe tăng trước kia đã gặp trên bờ sông Đông, trước thành Nốp-gô-rốt và trước thành Xê-vát-xtô-pôn.

        Xe tăng của chúng còn khá nhiều. Nhưng thiếu tướng Xê-rê-đa, chỉ huy sư đoàn, qua việc theo dõi cách tiến thoái của địch, đã thấy rõ địch tiến đánh ngập ngừng, dè dặt và như vậy thì không một trận tiến công nào của chúng có thể thắng lợi được. Lúc đầu, bọn Đức cắm đầu cắm cổ xông lên bất chấp thiệt hại; nhưng mấy ngày sau, trước sức đề kháng ngoan cường của đối phương, bọn chúng đã thấy xỉu dần. Các trung đoàn xô-viết từ từ tiến lên.

        Yên trí, Xê-rê-đa rời đài quan sát về phòng tham mưu. Về tới nhà, đồng chí rửa ráy, tháo ủng và còn định đánh một giấc ngủ. Đồng chí chủ nhiệm chính trị ngăn lại. Plốt-nhi-cốp vừa từ trên tiền duyên về, thấy thiếu tướng nằm dài trên tấm phản, tay cầm tờ báo, không khỏi ngạc nhiên, hỏi:

        — Thế nào đồng chí Xê-rê-đa, đồng chí định ngủ đấy à!

        — Ừ, chợp mắt một tí. Vả lại tôi cũng muốn đọc báo một chút.

        — Sao lại thế? Trên kia, trên tiền duyên...

        Thiếu tướng mỉm cười nói kháy:

        — Phải, tôi biết rồi... Đồng chí vừa xung phong lên... Đáng tiếc đồng chí lại là đại tá, nếu không có thể tặng thưởng cho đồng chí Huân chương Vinh dự hạng ba đấy. Tại sao đồng chí lại lên đấy vùi đầu làm gì ? Trên ấy thiếu người hay sao ? Đồng chí có muốn tôi nói rõ nguyên nhân không? Chỉ vì đồng chí thiếu tin tưởng quần chúng đấy thôi!

        Plốt-nhi-cốp bật cười:

        — Thế đồng chí không bao giờ lên tiền duyên à ?

        — Có chứ, khi nào cần thiết.

        — Làm thế nào biết được lúc nào cần, lúc nào không cần ?

        Thiếu tướng nháy mắt hóm hỉnh:

        — Phải thính mũi chứ!

        Giữa lúc ấy, trung đoàn đóng phía sườn bên trái gọi thiếu tướng ở máy điện thanh. Hai mươi phút qua, bên cánh trái đã diễn ra nhiều biến chuyền nghiêm trọng. Địch đã đẩy lùi đơn vị bạn và thọc vào sau lưng trung đoàn I-va-nốp. Trung đoàn này đã phải áp dụng chiến thuật phòng ngự chữ o và đang chật vật chống đỡ cuộc tiến công của xe tăng Đức đang kẹp chặt lấy trung đoàn. Đoàn xe tăng này cũng thuộc sư đoàn thiết giap "Xi-lê-di ”. Hơn nữa : quân Đức đã thọc tới sát làng trung đoàn bộ đóng. Gian nhà mà tham mưu trưởng trung đoàn đang nói chuyện bằng máy điện thanh, đã nằm dưới tầm đạn của đội súng tiểu liên Đức.

        Thiếu tướng liếc nhìn Plốt-nhi-cốp, cài khuy áo, bắt đầu xỏ giày rồi cầm máy nói gọi đội trưởng "Pan-ma"

        — Đồng chí cho anh em chuẩn bị chiến đấu và chính đồng chí phải lên gặp Đrô-đốp. Tôi cũng sẽ lên đó.

        Thiếu tướng đặt máy xuống bẵo :

        — Tôi lên đó đây.

        Plốt-nhi-cốp mỉm cười hỏi :

        — Thế nào, bây giờ đồng chí thấy rồi chứ ?

        — Ừ — Thiếu tướng đáp lại, vẻ mặt không vui.

[Giangtvx]

        Đồng chí lên ô tô đi ra phía cái hồ gần đấy có tiểu đoàn bộ binh dự bị đóng. Toàn đơn vị đã sẵn sàng, tập họp bên bờ hồ. Đồng chí tiểu đoàn trưởng trẻ tuổi, một anh chàng lực lưỡng, mặc áo ngắn, hai tấm Huân chương Cờ đỏ đính trước bộ ngực nở nang. Thấy xe thiếu tướng, đồng chí hô vang như sấm :

        — Nghiêm !...

        Thiếu tướng xuống xe, đi duyệt một lượt trước hàng quân, vừa đi vừa nhìn thẳng vào anh em, rồi nói :

        — Các đồng chí, các đồng chí sắp làm nhiệm vụ. Tôi không muốn phải đụng tới các đồng chí vì các đồng chí là đội dự bị của sư đoàn. Nhưng một khi tôi đã tung các đồng chí ra trận thì đó là do tình hình cấp bách. Tôi mong các đồng chí sẽ chiến đấu sao cho xứng đáng là một đội dự bị của sư đoàn. Đánh bật quân Đức ra khỏi hai làng, chuyển nguy thành yên, giúp sư đoàn bạn đang gặp khó khăn; nói tóm lại, quyết chiến quyết thắng. Đó là điều tôi yêu cầu và cũng là điều tôi hạ lệnh cho các đồng chí. Các đồng chí không phải đi bộ, mà sẽ cưỡi trên đoàn pháo tự hành.

        Nghe tiếng máy nổ ầm ì. Trên cánh đồng, một chiếc ô tô đang tiến lại, bánh xe làm tung tóe nước ra hai bên. Thiếu tướng quay lại phía chiếc xe, đứng đợi. Xe dừng lại. Một đồng chí béo lùn nhảy ra. Đó là đại tá chỉ huy trung đoàn pháo tự hành. Đi đều bước tới trước mặt thiếu tướng, đại tá báo cáo rằng trung đoàn đã sẵn sàng lên đường, hiện đang tập trung trên tuyến xuất kích trong rừng ở khu vực điểm cao 61,5.

        — Sau đây một giờ, tiểu đoàn bộ binh sẽ có mặt ở đó.—Thiếu tướng nói rồi quay lại phía các chiến sĩ.

        Đại tá đi khỏi, đồng chí tiểu đoàn trưởng giơ bàn tay mập mạp lên vành mũ, hét to :

        — Tôi có thể đi được chưa?

        Thiếu tướng ra hiệu đồng ý.

        Tiểu đoàn trưởng hô:

        — Bên phải quay!

        Gót chân giập đều một tiếng.

        Thiếu tướng hỏi đồng chí tiểu đoàn trưởng:

        — Tại sao đồng chí không mặc ca-pốt. có thể nhiễm lạnh đấy!

        — Báo cáo thiếu tướng, tôi chưa hề ốm bao giờ ! — Giọng nói của tiểu đoàn trưởng vang vang, dõng dạc, như lúc hạ mệnh lệnh. Rồi quay lại phía các chiến sĩ, đồng chí hô:

        — Đi đều, bước!

        Cả tiểu đoàn diễu qua trước mặt thiếu tướng, lát sau đi khuất vào sau quãng đường vòng.

        — Bây giờ ta đi ngủ một giấc chăng? — Đại tá Plốt-nhi-cốp hỏi giọng châm biếm.

        — Thôi, đừng đùa nữa. —Thiếu tướng đáp. Rồi suy nghĩ một lát, đồng chí bước lên xe.

        Về đến đài quan sát, thiếu tướng chỉ thị cho ban tác chiến ấn định thời gian mở cuộc tiến công toàn diện vào đúng 18 giờ cùng một lúc với giờ nổ súng của đội dự bị sư đoàn. Trung tá Xi-dức nhận được lệnh tổ chức đợt pháo chuẩn bi trong hai mươi phút.

        Plốt-nhi-cốp về phòng chính tri phổ biến kế hoạch tiến công cho các cán bộ và phân phối họ xuống các trung đoàn. Sau đó, bực mình về sự chậm trễ của thê đội hai, đồng chí quyết định quay về các cơ quan hậu cần của sư đoàn đôn đốc việc vận chuyển đạn dược cho nhanh chóng, công tác đặc biệt quan trọng lúc này.

        Pỉốt-nhi-cốp đi khỏi, thiếu tướng lên xe ra tiền phương.

        Xe chạy qua những làng mạc nhà cửa cháy đen. Thiếu tướng nhớ lại những làng mạc cháy trụi của miền Bi-ê-lô-rút-xi. Giờ đây Phương diện quân Bi-ê-lô-rút-xi đang tác chiến trước "bức tường thành xứ Pô-mê-ra-ni” nhưng vẫn mang tên Bi-ê-lô-rút-xi. Tên ấy như nhắc nhở cho kẻ địch nhớ lại rằng xâm lược Liên Xô là tự chuốc lấy rất nhiều nguy hiềm.

        Một luồng gió ẳm ướt thổi mạnh từ hướng tây bắc về làm thiếu tướng nhớ ra đây đã gần bờ biển. Đồng chí quay lại phía trung tá Xi-dức, nhưng đồng chí pháo binh đã lợi dụng phút thư thả đánh một giấc say sưa rồi.

        Thiếu tướng xem đồng hồ: kim chỉ 17 giờ 30. Liếc về phía người lái xe đang chầm chú nhìn đằng trước, thiếu tướng nói:

        — Gió biển.

        Đồng chí lái xe gật đầu trả lời gọn :

        — Biển Ban-tích.

        Im lặng bao trùm lấy khu rừng, nơi tập trung trung đoàn pháo tự hành. Anh em trong tiểu đoàn dự bị đang ngồi dưới đất ăn uống, xen lẫn với các đồng chí pháo thủ mặc áo xanh. Bộ binh mời họ nếm món cháo của bộ binh, nhưng họ từ chối. Một đồng chí trong bọn phát biểu:

        — Đói bụng đánh hăng hơn, ác hơn.

        Đội trinh sát do Me-séc-xki dẫn đầu tới nơi. Sau đó đại tá Cra-xi-cốp đi xe đến. Đại tá báo cho thiếu tướng biết sư đoàn bạn bên cánh phải đã tiến lên được bốn ki-lô-mét, đồng chí tư lệnh quân đoàn yêu cầu lập tức hành động.

        Thiếu tướng Xê-rê-đa xem đồng hồ: sáu giờ kém hai mươi.

        Đội công binh được chỉ định đi theo đoàn pháo tự hành đến nơi. Trung đoàn l-va-nốp lại gửi điện yêu cầu tiếp viện. Thiếu tướng lại xem giơ: sáu giờ kém mười.

        Môt mệnh lệnh hô vang:

        — Lên xe! — Thế là anh em nhảy phắt tới đoàn ”voi thép”.

        Bộ binh rối rít nhét cùi dìa vào ủng và buộc cà mèn vào túi dết.

        Phía sau rặng cây, đồng chí điện thoại thét to: "Rê- dê-đa!” "Rê-dê-đa!” "Rê-de-đa!".