Mùa xuân trên sông Ô-đe

[Giangtvx]

        Trung tướng tuyên bố:

        — Các đồng chí, những đồng chí mà tôi đã chọn và danh sách sau nay sẽ công bố với các đồng chí, được chỉ định là tư lệnh hay phó tư lệnh quân sự ở nhiều tỉnh và nhiều địa phương nước Đức. Danh sách nhân viên của bộ tư lệnh đã được phê chuẩn sau này sẽ giao cho các đồng chí. Các đồng chí phiên dịch đây sẽ được phân phối về các bộ tư lệnh đó. Cơ quan dân chính đang chọn người cộng tác với các đồng chí. Nhiều nhiệm vụ mới đặt ra trước mắt các đồng chí, khác với những nhiệm vụ trước kia là những nhiệm vụ của thời chiến. Các đồng chí sẽ phải lập lại trật tự và an ninh ở mọi nơi. Tổ chức việc tiếp tế cho nhân dân lao động Đức, phân phối các chuyến hàng lương thực. Đi đôi với việc phát giác và tống giam những phần tử phát xít tích cực, các đồng chí hãy dùng mọi biện pháp khuyến khích những sáng kiến của nhân dân Đức, giúp đỡ các đảng phái dân chủ hoạt động và góp sức xây dựng lại các công đoàn. Theo truyền thống xô-viết của chúng ta, các đồng chí hãy đặc biệt trông nom đến vấn đề lương thực cho thiếu nhi. Các đồng chí đã gần thành sĩ quan thời bình rồi đấy. Anh em khác sẽ kết thúc chiến tranh. Các đồng chí tiến hành xây dựng cuộc sống hòa bình.

        Đồng chí hỏi xem ai có ý kiến gì không. Một thiếu tá, đã đứng tuồi, để nghị xin rút khỏi nhiệm vụ công tác mới và cho về đơn vị cũ.

        Trung tướng hỏi:

        — Lý do?

        Trán đồng chí thiếu tá lấm tấm mồ hôi. Đồng chí nói:

        — Tôi thấy hình như tôi không có đủ nghị lực để thi hành chính sách nhân đạo đối với người Đức. — Đồng chí ngừng lại, đợi xem đồng chí đại diện Hội đồng quân sự trả lời như thế nào, nhưng đồng chí Xi-dô-crư-lốp vẫn im lặng và thiếu tá lại phải tiếp tục trình bày: — Bọn Đức đã giết đứa con trai của tôi... — Đồng chí đại diện Hội đồng quân sư vẫn im lặng — Đứa con độc nhất. Tôi là người Lê-nin-grát. Tôi đã biết hết mọi chuyện ở đấy... Trận bao vây... Những xác chết trên sông Nhép-xki.

        Thiếu tá ngừng lại. Không khí im lặng căng thẳng đến nỗi nghe thay tiếng thở dài của một thiếu nữ.

        Đồng chí đại diện Hội đồng quán sự dằn giọng nói nhỏ :

        — Quan điểm hẹp hòi của giai cấp tư sản!

        Không khí im lặng căng thẳng hơn, bởi vì nói thực ra không một ai lại ngờ trước tới sự xoay chuyển của câu chuyện và người ta cũng không nỡ trách đồng chí thiếu tá về vấn đề từ chối công tác.

        Đồng chí đại diện Hội đông quân sự tiếp tục nói:

        — Chúng ta không thể quên được những tội ác của chủ nghĩa phát xít và chúng ta cũng không cho phép một ai được quên những điều đó. Chúng ta không phủ nhận trách nhiệm của nhân dâu Đức. Nhưng chúng ta không thể lầm lẫn nhân dân Đức với bon phát xít được. Điều đó qua bài diễn văn của đồng chí Xta-lin, đồng chí đã biết và như vậy không thể tha thứ được, rằng là đảng viên, đồng chí đã không triệt để chấp hành chỉ thị của Đảng, và là quân nhân, đồng chí đã không chấp hành mệnh lệnh của đồng chí Tổng tư lệnh. Vấn đề này đồng chí hãy nghĩ cho kỹ và sáng mai báo cho đồng chí sĩ quan tùy tùng của tôi biết quyết định cuối cùng của đồng chí để chuyển cho tôi.

        Chuông điện thoại réo. Trung tướng cầm máy nghe một lức và nét mặt đồng chí dịu đi. Đồng chí còn khẽ mĩm cười và qua nụ cười đó để lộ ra sau đôi môi cương nghị, một tấm lòng độ lượng rất kín đáo.

        — Dải phòng ngư thứ nhất của quân Bức đã bị phá vỡ — đồng chí vừa đặt máy xuống vừa nói, rồi sau đó cho các sĩ quan giải tán.

        Còn lại một mình, đồng chí đưa mắt lơ đãng nhìn ra phía cạnh bàn, ở đó có đặt một chiếc phong bì lúc nãy đồng chí không để ý thấy. Chắc là đồng chí sĩ quan tùy tùng lúc vào đây đã lặng lẽ để ở đó.

        Bên ngoài đã có nhiều người khác theo lệnh đồng chí đại diện Hội đồng quân sự gọi tới hay tự tìm đến có việc, đang ngồi đợi. Trong số này có sĩ quan đơn vị chiến đấu, sĩ quan hậu cần, sĩ quan chính trị. Trung tướng lần lượt tiếp họ. Thỉnh thoảng đồng chí lại nói chuyện bằng điện thoại với đồng chí tư lệnh phương diện quân đang ở trên đài quan sát. Đồng chí này cho biết trận tiến công đang phát triển thắng lợi, nhưng bọn Đức vẫn kháng cự một cách tuyệt vọng. Chúng đã tập trung một số lớn pháo binh và khá nhiều xe tăng. Máy bay đối phương liên tục bắn phá các vi trí quân ta và cơ quan hậu phương sát gần.

        Giữa những lúc nói chuyện như vậy, trung tướng lại nhìn thấy chiếc phong bì và nghĩ thầm: " Không có bức thư kia ở đấy mà lại hay... ”

        Nhưng lá thơ vẫn nằm đấy, nó bắt buộc phải chú ý tới và phải trả lời.

        Cố trấn tĩnh, trung tướng xé phong bì.

[Giangtvx]

        Vợ đồng chí viết:

        "Anh yêu quí, từ mấy tuần nay, em cũng không hiểu vì sao, em rất lo cho con trai chúng ta. Trước kia nó cũng ít viết thư đấy, nhưng bây giờ thì lại chẳng có lấy một chữ của nó. Cả đến anh cung bặt tin và không gọi điện thoại cho em. Em biết là anh lại sắp giận em lúc nào cũng phàn nàn, anh tha lỗi cho em nhé. Tất nhiên, em biết là các anh đã bắt đầu tiến công và bây giờ các anh không có thời gian rỗi rãi để viết thư. Nhưng em lo lắm, nhất là từ mấy hôm gần đây. Hôm qua em đã gọi điện thoại đến Bộ quốc phòng và tới gặp đồng chí A-lếch-xan-đrơ Xê-mi- ô-nô-vích. Đồng chí ấy đã có lòng tốt cho đánh xe đến đón em đi. Kể cũng bậy, chắc thế, chắc là em tưởng tượng nhưng em thấy hình như đồng chí nói với em một cách khác lắm. Đồng chí ẩy không nhìn em và em hỏi thì trả lời một cách, nếu không phải là trái khoáy thì cũng là không ra đâu vào đâu cả. Em có xin phép gọi dây nói ở buồng đồng chí ấy cho anh, nhưng đồng chí ấy bảo là anh đang di chuyển nên không có liên lạc bằng điện thoại. Sau đó đồng chí ấy cho gọi người vào, trong đó có đến chục đồng chí cấp tướng và em thấy hình như, anh đừng trách tính hoài nghi lam cam của một bà già nhé, là đồng clií ấy cố tình làm như vậy để khỏi phải nói chuyện với em ấy. Nói chung, tất cả các bạn của anh, mà các anh ấy rất tốt, trước thường hay đến thăm em và gọi điện thoại cho em thì gần đây cũng rất ít tới.

        Em van anh, anh biên cho em biết sức khỏe của Ang- đri-út-sa. Em không chịu được nữa rồi.”

A-NHI-A       

        Lẽ ra phải trả lời như thế nào đó, nhưng đồng chí chẳng nghĩ ra được một ý nào, và đã bao nhiêu lần rồi, Xi-dô-crư-lốp lại tự nhủ: " Không, việc này cần suy nghĩ kỹ, không thể viết thư thế này được, giản đơn như thế thôi...”

        Đồng chí kéo tập hồ sơ để nghị khen thưởng lại gần. Lướt đôi mắt lơ đãng trên những hồ sơ ấy, đồng chí đọc được những chiến công của các chiến sĩ bộ binh, xe tăng, pháo thủ và phi công. Qua những dòng chữ vắn tắt và thường không cụ thể ấy, trung tướng tưởng tượng tất cả nhịp đập liên tục của cuộc sống chiến đấu. Tên, họ trong hồ sơ gợi lên trong trí nhớ đồng chí một hình ảnh lờ mờ về những người mà đồng chí đã thoáng thấy, những khuôn mặt đồng chí đã nhìn thấy đi qua trên những nẻo đường mặt trận, trong những gian hầm tối tăm và dưới những túp lều dựng bằng cành lá.

        Chốc chốc đồng chí lại gặp những tên quen quen. Cra-xi-cốp. Được để nghị tặng huân chương Cu-tu- dốp hạng hai vì thành tích trong chiến dịch An-đam: "Đồng chí đã dẫn đầu tiểu đoàn tiến công...” Cương vị không đúng với một sĩ quan tham mưu giỏi, không cần phải vì đó mà lại tặng huân chương của cán bộ chỉ huy.

        Huy chương "vì lòng dũng cảm” thì có thể được nhưng huy chương đó lại chỉ để tặng cho cấp đại đội hay tiểu đoàn thôi. Nhất là thành tích đó lại lập được trong đêm 20 tháng 3, lúc mà về căn bản trận đánh đã giải quyết xong và bọn Đức chỉ còn để lại ở An-đam một lực lượng yếu ớt.

        Đồng chí Xi-dô-crư-lốp không ký, đặt bản đề nghị sang một bên. Trung tướng rất ghét lối hành động vô giá trị, vô mục đích của một số thủ trưởng cao cấp, lẽ ra phải bình tĩnh và suy nghĩ chỉ huy toàn bộ trận đánh thì lại đi lao lên tiền duyên một cách vô ích — chẳng qua đó cũng là một kiểu thiếu trách nhiệm ngụy trang dưới tinh thần dũng cảm cá nhân. Nhưng nguyên nhân không phải là ở vấn đề tinh thần chiến đấu mà là do thiếu năng lực chỉ huy và còn có thể là một khuynh hướng trốn tránh thi hành những nhiệm vụ khó khăn nhất, nặng nề nhất.

        Xư-đô-crư-lốp rất không hài lòng về tư cách của Cra-xi-cốp trong thời gian gần đây. Trung tướng cảm thấy hơi lo ngại, đầu tiên dựa trên từng mẩu cảm giác lẻ tẻ. Dần dà về sau, càng biết được thêm nhiều tài liệu mới, trung tướng càng thấy rõ là trong công tác, Cra-xi-cốp không có tinh thần trách nhiệm vì còn mải mê với những công việc chắc chắn hoàn toàn cá nhân.

        Vốn quen tính quyết định một cách chắc chắn, Xi- dô-crư-lốp chưa đả động gì đến chuyện ấy lúc này; đồng chí để theo dõi thêm. Một nguyên tắc từ xưa của đảng là người có lỗi phải được nói. Mà hiện nay đồng chí đại diện Hội đồng quân sự không có thì giờ giải quyết việc đó. Hơn nữa, nói cho đúng ra thì trong giờ phút vô cùng trang nghiêm này, trước ngày chiến thắng, đồng chí không muốn bận tâm với những việc nhỏ nhen.

        Trung tương đã quyết định là "hãy để vấn đề này tới một thời gian sau — Cho đến khi kết thúc chiến tranh. Bốn bề hoàn toàn tĩnh mịch và trung tướng có cảm tưởng như quang cảnh tĩnh mịch ấy là vì toàn thế giới đang nín thở, chăm chú theo dõi tiếng ồn ào của trận đánh đang diễn ra trên ấy, bên kia sông Ô-đe.

[Giangtvx]

 
        Trung tướng nghĩ tới các chiến sĩ, các sĩ quan mà vừa mới hôm qua đồng chí đã gặp và nói chuyện với họ. Giờ đây những con người ấy đang xung phong vào các công sự của quân Đức. Các bí thư Bảng và hàng vạn chiến sĩ khác đang tiến về Béc-lin miệng thét vang những lời chiến thắng: " Vì Tổ quốc, vì Xta-lin! ” Đúng như vậy, Xta-lin đã lo liệu đủ đường để cho họ có thể chiếm lĩnh thủ đô của quân địch với mức độ tổn thất thấp nhất. Cấp trên đã đặc biệt căn dặn các đồng chí Tư lệnh phương diện quân không được dè sẻn hỏa lực, phải quan tâm đến các chiến sĩ và phải dùng tất cả uy lực của khối phương tiện tập trung ở đó, khối phương tiện mà bộ Tổng tư lệnh đã cung cấp cho các tập đoàn quân có nhiệm vụ đánh chiếm Béc-lin, để đè bẹp mọi hỏa điểm của quân Đức.

        Cũng như hàng chục vạn các chiến isĩ khác trên khắp các mặt trận, trung tướng Xi-dô-crư-lốp đang nghĩ đến Xta-lin. Trong giờ phút này đây, một trong những sự nghiệp lớn lao nhất trong cuộc đời vĩ đại của người thầy dạy và lãnh tụ của nhân dân đang được hoàn thành.

        Trung tướng Xi-dô-crư-lốp hiểu rất tường tận kế hoạch Xta-lin trong chiến dịch Béc-lin. Đồng chí được biết rằng bản kế hoạch đó đã được đồng chí Xta-lin phỗ biến hết sức rõ ràng trong hội nghị các đồng chí tư lệnh phương diện quân tại điện Cremdi. Để thực hiệu kế hoạch nầy, thời gian qua, cấp trên đã lợi dụng đêm tối chuyển lên nhiều lực lượng quan trọng, pháo binh, nhiều trung đoàn không quân đã tới những cần cứ mới. Từ những công xưởng tối tăm, trong tiếng sắt chạm nhau lách cách, nhiều đoàn xe tăng và pháo tự hành mới đã được tung ra; nhiều xe vận tải dời khỏi dây chuyển sản xuất và tiến ra những chiếc sân rộng, tới những toa phẳng đang đợi trên đường ray. Trong những xưởng quân trang, chị em phụ nữ cắt dạ xám may áo "ca-pổt” quân sự, Ở hậu phương, các đơn vị quân trù bị đã được tổ chức thành nhiều đại đội tiến ra bổ sung cho các sư đoàn đang tham gia vào cuộc tiến đánh Béc-lin.

        Hàng chục vạn con người đang làm việc để thực hiện kế hoạch Xta-lin về chiến dịch cuối cùng của cuộc chiến tranh này, một điều mà chính họ cũng không ngờ tới, vì bốn chữ "bí mật quân sự” nghiêm khắc đã làm cho họ không biết tới mục đích cụ thể của công việc họ làm.

        Và khắp nơi nơi, đôi mắt của Xta-lin, đôi mắt bình tĩnh và chăm chú theo dõi đã soi rọi tới những chi tiết có tới ngàn vạn của công cuộc chuẩn bị này, của công trình lao động vĩ đại của hàng triệu con người. Việc chế tạo một chiếc máy bay khu trục bay nhanh, cỡ nòng một khẩu pháo mới, chiến thuật của đại đội bộ binh và nghệ thuật quân sự của các đồng chí tư lệnh phương diện quân, tình hình chính trị trên trường quốc tế và việc cung cấp bánh mì, thuốc lá cho các chiến sĩ, tất cả những vấn đề đó đều được đồng chí Tổng tư lệnh chăm lo tới.

        Mỗi lần có dịp gặp Xta-lin, đồng chí Xi-dô-crư-lốp luôn cảm thấy một niềm kính yêu, biết ơn và một nỗi ngạc nhiên bất ngờ hết sức sâu sắc. Thật vậy làm sao mà không ngạc nhiên trước những nhận xét vô cùng sáng suốt về nhiều mặt, trước những quyết định táo bạo của Xta-lin ! Xta-lin có năng khiếu ít ai sánh kịp, tìm thấy trong mỗi vấn đề đặt ra trước mắt những khía cạnh mới mà bất ngờ, nhưng cuối cùng chính lại là những khía cạnh quan trọng nhất, quyết định nhất. Và mỗi khi đồng chí nghiên cứu, phân tích không nể nang một vấn để gì thì tất cả trở nên rõ ràng, dễ hiểu và vấn đề nào rắc rối nhất cũng hình như là được một bó đuốc sáng rực rọi chiếu.

        Học tập sao cho bằng Xta-lin, học tập nghệ thuật lãnh đạo của đồng chí, đó là nguyện vọng của đồng chí Xi-dô-crư-Iốp và những người khác, những cán bộ cao cấp cũng như những chiến sĩ thường của Đảng.

        Đêm khuya, Xi-dô-crư-lốp lên đài quan sát, tới chỗ đồng chí tư lệnh phương diện quân và ở lại đó mấy ngày. Trong thời gian này, chiến sự đã phát triển nhanh chóng.

        Trước những sư đoàn xô-viết lao về hướng Béc-lin, tập đoàn quần thứ 9 do tên tướng lục quân Buýt-xơ chỉ huy vừa chiến đấu vừa lùi. Tập đoàn quân này gồm có quân đoàn s.s. chuyên đánh rừng núi dưới quyền chỉ huy của tên Obergruppenfuhrer¹ s.s. Cơ-len-hoóc-xtéc-cam, quân đoàn thiết giáp thứ 11 dưới quyền chỉ huy của tên Obergruppenfuhrer s.s. Gioóc-ken quân đoàn thiết giáp thứ 56 và quân đoàn 101, tổng cộng tất cả trên dải phòng ngự một 16 sư đoàn và vô số những tiểu đoàn lính trù bị, cảnh sát, bảo an, thợ thuyền, công binh và volkssturm² để tăng viện cho các sư đoàn thê đội 1 đã bị tổn thất nặng nề và đang lùi dần trước sức tiến công của bộ đội xô-viết. Bộ tư lệnh quân Đức đã liên tiếp túng vào chiến đấu sư đoàn cơ giới s.s. thứ 23, sư đoàn cơ giới s.s. thứ 11, sư đoàn thiết giáp "Muyn-sơ-béc”, sư đoàn cơ giới "Quyếc-mác”, sư đoàn bộ binh 156, các sư đoàn cơ giới 18, 25 và một đơn vị chống tăng " Hitlerjugend ”³. Sư đoàn huấn luyện không quân thứ nhất của tên tướng không quân Im-me đã được chuyển thành một đơn vị bộ binh và ném vào trận đánh. Tổng cộng tất cả những đơn vị Đức phòng thủ Béc- lin có tới gần năm chục vạn quân.

        Các sư đoàn xô-viết tiến công liên tục các trận địa phòng ngự của địch.

        Đếm sao cho hết những trận địa ấy ! Không nhìn thấy chỗ nào là trận địa cuối cùng ! Quân Đức đã đảo lộn tất cả mọi nơi trong vùng, bố trí dày đặc những bãi mìn, và những hàng dây thép gai lởm chởm. Nhiều lũy chướng ngại làm bằng những cây táo đang ra hoa chắn ngang đường cái.

        San khi chọc thủng được ba trận địa mạnh của địa đới phòng ngư thứ nhất, bộ đội ta tiến tới địa đới phòng ngự thứ hai nằm dài ở phía nam và phía đông-nam thành phố Ri-e-den, chạy qua Quy-néc-đoóc và dãy đồi Xi-lô. Địa đới này mạnh gấp bội và mật độ hỏa lực dày hơn địa đới sông Ô-đe. Nó dựa vào con sông Phri-ét- lan-đe, kênh đào Quáp-pen-đoóc và các điểm cao Xi-lô phòng ngự kiên cố.

        Tới đây bước tiến của quân ta chậm lại, tình hình đó được báo cáo về Bộ Tổng tư lệnh.

        Lúc đó, đồng chí Tổng tư lệnh cho thực hiện phần hai của kế hoạch. Đồng chí hạ lệnh cho phương diện quân U-cren thứ nhất đang tiến công dưới phía nam, chuyển một phần lực lượng đánh thọc vào cửa ngõ phía nam của thủ đô Đức. Đồng thời đồng chí Xta-lin hạ lệnh cho phương diện quân Bi-ê-lô-rút-xi thứ hai bắt đầu hành động. Sau khi vượt qua sông Ô-đe, bộ đội của phương diện quân này đẩy lùi tập đoàn quân thứ ba của Đức và bắt đầu phát triển tiến công, yểm hộ mặt bắc cho phương diện quân Bi-ê-ỉô-rút-xi thứ nhất.

        Cuộc tiến công vĩ đại ào ạt, dẻo dai của ba mặt theo kế hoạch của vĩ tướng vĩ đại, ngày càng mở rộng, ngày càng lan ra, bao gồm cả ba tỉnh của Đức : Méc-clem-bua, Bran-đbua và Xác-xơ mà ở đó làn sóng cuồn cuộn của quân đội xô-viết đang tung bọt, gầm thét, lao lên phía trước.

-------------------
       1. Thủ lĩnh cao cấp binh đoàn.

        2. Một kiểu dân quân do bọn phát xít Đức tổ chức.

        3. Thanh niên Hít-le.

[Giangtvx]

        

XV

        Ngày thứ ba của cuộc tiến công, sư đoàn thiếu tướng Xê-rê-đa tiến về thành phố Ri-e-den, mà quân địch đã biến thành một pháo đài. Pháo đài Ri-e-đen là điềm mấu chốt của dải phòng ngự thứ hai của quân Đức trong khu vực này.

        Sau khi lội qua con sông-nhỏ Vôn-xin dưới lưới hỏa lực của địch, các chiến sĩ vấp phải sức kháng cự kịch liệt do hỏa lực từ bờ phía tây kênh đào Nơ-e bắn sang và một hỏa lực lướt sườn cánh trái từ trên con đường sắt bắn tới. Đến đây, thiếu tướng sử dụng trung đoàn thứ 3. Trung đoàn này, sau một đợt pháo bắn chuẩn bị ngắn, vượt qua kênh đào Nơ-e, bắt sống 200 tù binh với chừng ba chục khẩu pháo và súng máy, nhưng ngay sau đó trận tiến công phải dừng lại. Từ bờ phía kênh đào An-tơ và từ cứ điểm Bli-ét-đoóc kiên cố, đại bác và súng máy điên cuồng nhả đạn. Từ khu phía nam thành phố Ri-e-den đã nhìn thấy nhiều khẩu súng máy gần ngay đấy nấp trong các ngôi nhà liên tiếp bắn vào các chiến sĩ.

        Thiếu tướng gọi điện thoại phê bình trung đoàn trưởng đã tiến công chậm, rồi cùng đi với Lu-ben-xốp xuống trung đoàn. Sau khi vượt qua con kênh Nơ-e, bằng chiếc bè nhỏ, hai người tới bờ. Bờ sông lỗ chỗ những hố đạn pháo. Những khẩu súng máy của quân Đức bắn rát.

        Thiếu tướng nói:

        — Nằm xuống !

        Đây là lần thứ hai kể từ ngày công tác cạnh thiếu tướng, Lu-ben-xốp thấy đồng chí nằm xuống tránh đạn. Đồng chí nằm một lúc rồi quay lại phía Lu-ben-xốp nói:

        — Mình vội hoảng kể cũng hỏng. Hỏa lực kể ra cũng... là...— Đồng chí ngừng lại — Hay có lẽ chỉ vì thấy phải chết trước cửa ngõ Béc-lin cũng ghê ghê...

        Nói tới đây, đồng chí tự đấu tranh để đứng dậy và hai người lên tới đài quan sát trung đoàn. Ở đây, thiếu tướng hạ lệnh cho Lu-ben-xốp cùng với các quan sát viên pháo binh xác định chính xác hệ thống hỏa lực và các trận địa pháo của quân Đức. Khi các quan sát viên đã tập trung các tài liệu thu lượm được lại, thiếu tướng dùng vô tuyến điện liên lạc về đài quan sát sư đoàn và sau khi chỉ rõ những ô vuông, đồng chí bảo gọi máy bay tới.

        Đoàn máy bay xung kích lao tới bắn phá Bli-ét- đoóc. Sau trận "giã gạo” này, quân Đức nằm im một thời gian nhưng khi các chiến sĩ tiến lên, những khẩu súng máy của địch lại nhả đạn, tuy rằng số lượng có ít hơn trước. Chắc hẳn bọn Đức đã ẩn nấp cẩn thận.

        Thiếu tướng quyết định chờ đến tối để tổ chức một đợt tiến công ban đêm. Nhưng đột nhiên quân địch lại ngừng bắn.

        Đồng chí Xê-rê-đa ngạc nhiên giương ống nhòm lên : từ phía nam, hướng vào phía Bli-ét-đoóc, bộ binh xô-viết đang ùa vào như nước vỡ bờ. Đó là sư đoàn bạn đã chọc thủng phòng tuyến.

        Thiếu tướng vừa lẩm bẩm vừa lau mồ hôi mặt :

        — Tốt lắm, xin cảm ơn !

        Các chiến sĩ tiến lèn ; họ băng qua kênh đào An-tơ và thực hành chiến đấu ở cuối phía nam Ri-e-den.

        Khu ngoại vi thành phố được phòng ngư mạnh và chi chít những bãi mìn.

        Người ta chuyển đại bác tới bắn phá hoại các công sự quân Đức.

        Lu-ben-xốp cùng một số trinh sát viên đang ở dưới chiến hào với bộ binh. Buổi chiều, người ta dẫn lại cho anh một hàng binh vừa chạy vào khu vực một trung đoàn. Làm thế nào mà y đã vượt qua được những bãi mìn đó là điều mọi người đều chịu không hiểu. Dù sao thì y cũng đã bất ngờ xuất hiện trước bờ chiến hào của ta, hai tay giơ cao và nói bằng tiếng Nga:

        —  Tôi sang hàng.

        Đó là một hạ sĩ quan, tuổi không trẻ lắm, bộ mặt khắc khồ. Y bình thản và còn có đôi vẻ nghiêm trang trình bày rằng y là Uy-li Clau, hạ sĩ quan công binh và đã chỉ huy việc rải mìn khu vực nam thành phố.

Lu-ben-xốp nghiên cứu kỹ bộ mặt cương quyết và rắn rỏi này. Anh hỏi tên hàng binh xem trước khi vào lính, y làm nghề gì và thuộc đảng phái nào trước thời kỳ Hít-le lên cầm quyền. Clau là một thợ tiện, ra đời và đa sống ở Béc-ỉin, không đảng phái nhưng có cảm tình với cộng sản.

        Suy nghĩ một lát, y nói thêm rằng y chạy sang bên người Nga cốt để dẫn người Nga đi qua những khu vực không nguy hiểm.

        Y nói: — Cho bớt đồ máu!

Lu-ben-xốp cho gọi Ô-ga-nlie-xi-an, đồng chí này nói chuyện với tên hàng binh một hồi lâu. Cuối cùng Ô-ga-nhe- xi-an nói với thiếu tá cận vệ:

        — Thật kể cũng khó nói, nhưng hắn có vẻ là một người chân thực.

        Để Clau lại cho Ô-ga-nhe-xi-an và anh em trinh sát trông coi, Lu-ben-xốp tới gặp thiếu tướng và báo cáo tỉ mỉ với thiếu tướng và Plốt-nhi-cốp biết câu chuyện giữa anh và tên hàng binh Bức. Clau có vẻ là một người chân thực, và ý nguyện của anh ta là muốn tránh bớt đồ máu vô ích, ý nguyện rất tự nhiên ở trong hoàn cảnh hiện nay.

[Giangtvx]

        Thiếu tướng vẻ nghĩ ngợi, nói :

        — Có lẽ cũng không nên vì vậy mà mạo hiểm chăng ?

        Plốt-nhi-cốp mĩm cười nói:

        — Đây là một Xu-xa-nhin¹ Đức chăng, đồng chí nghĩ sao?

        Lu-ben-xốp vừa nói vừa cười:

        — Xu-xa-nhin ấy à ? Không, theo tôi hình như đây là chuyện khác xa. Báo cáo thiếu tướng, nếu đồng chí cho phép, tôi sẽ thử làm xem sao.

        Thiếu tướng trả lời:

        — Được, cứ thử đi. Đội trinh sát và một đại đội bộ binh sẽ cùng đi với hắn. Đồng chí mang theo hai hay ba công binh. Đồng chí thỏa thuận với Xi-dức cho pháo yểm hộ. Dù sao đồng chí phải luôn cảnh giác, theo dõi hắn cho cẩn thận, cái lão ”Xu-xa-nhin” của đồng chí ấy...

        Sau khi thỏa thuận với pháo binh, Lu-ben-xốp cùng hai đồng chí công binh đi lên tiền duyên. Ở đây tối tăm và tĩnh mịch. Riêng chỉ có từ gian hầm mà các chiến sĩ đã tranh thủ đào gần chiến hào, một ánh lửa vàng lờ mờ hắt ra. Trong gian hầm này có Clau, Ô-ga-nhe-xi-an, đội trinh sát và đồng chí trung đoàn trưởng tò mò tìm tới đây.

        Lu-ben-xốp nói cho đồng chí đó biết mệnh lệnh của thiểu tướng: chỉ định một đại đội bộ binh đi công tác này. Lu-ben-xốp nói thêm :

        — Nếu không có gì trở ngại, đồng chí cho thêm một khẩu đại liên..

        Đồng chí trung đoàn trưởng rất quan tâm đến kế hoạch của đồng chí trinh sát nên trả lời là sẽ chỉ định đại đội khá nhất cua đồng chí. Dồng chí quay đi và ngay sau đó, một đồng chí tiểu đoàn trưởng do đồng chí chỉ định, tìm tới. Đó là một đồng chí thân hình vạm vỡ, vai rộng, hai huân chưưng " Cừ đỏ ” đính trước lồng ngưc nở nang.

        Đồng chí vừa nói vừa liếc nhìn Clau:

        — Bọn Đức dần dần cũng thông minh ra một chút.— Tiểu đoàn trưởng báo cho thiếu tá cân vệ biết đồng chí đã bảo cho đại đọi được chỉ định đi tập kích và chỉ lát nữa sẽ tới.

        Tiểu đoàn trưởng nói:

        — Tôi sẵn sàng muốn đi với các anh, nhưng trung đoàn trưởng không cho phép.

        Lu-ben-xốp thống nhất với các cán bộ pháo tới sau về tín hiệu bắt đầu bắn: một pháo hiệu đỏ, một pháo hiệu xanh.

        Hai giờ sáng, mọi việc đã sẵn sàng. Lu-ben-xốp vừa nói vừa đứng dậy:

        — Clau! anh có biết nếu anh lừa dối chúng tôi thì tính mạng anh sẽ thế nào không?

        Clau đứng dậy, nghe Ô-ga-nhe-xi-an dịch lại từng chữ một, câu hỏi của thiếu tá cận vệ và nói:

        — Jawohl².

        Hắn có vẻ suy nghĩ nhưng bình tĩnh.

        Lu-ben-xốp gài hai quả lựu đạn vào trong áo choàng, ngụy trang, rút súng lục ra khỏi bao và hai người ra khỏi hầm.

        Trời đầy sao. Các trinh sát viên và chiến sĩ đại đội bộ binh đã ngồi xổm trong chiến hào.

        Đồng chí thượng úy chỉ huy đại đội báo cáo với Lu-ben-xốp rằng anh em đã sẵn sàng lên đường.

        Lu-ben-xốp hạ lệnh:

        — Các đồng chí bỏ lại đây tui dết, cà mèn và mọi thứ khác. Bây giờ các đồng chí không còn là bộ binh nữa mà đã trở thành trinh sát rồi.

        Anh em lẳng lặng vứt bạc đà xuống đáy hào.

        Lu-ben-xốp phổ biến cho họ thứ tự hành tiến. Anh hàng binh Đức sẽ đi đầu — các chiến sĩ quay lại nhìn y— sau anh ta là Lu-ben-xốp và tiếp theo sau đi hàng một là các đồng chí trinh sát rồi tới các chiến sĩ bộ binh. Đi tập hậu là chuẩn úy Vô-rô-nhin, người giúp việc Lu-ben-xốp. Mệnh lệnh của đồng chí đó cũng phải được chấp hành triệt để như mệnh lệnh của thiếu tá cận vệ. Hễ khi nào có một pháo sáng vọt lên không, mọi người phải nằm xuống, cứ nằm như vậy không động đậy và chỉ được đứng dậy khi nào có lệnh.

        Clau đưa mắt hỏi Lu-ben-xốp. Thiếu tá cận vệ gật đầu.

        Đoàn người chuyển mình, đầu tiên theo đường cái, sau đó rẽ sang trái băng qua các bụi rậm.

        — Không ai được rớt lại! — Lu-ben-xốp bảo Mi- tơ-rô-khin đi sau anh — Mi-tor-rô-khin truyền xuống!

        — Không ai được rớt lại.

        Bánh xe khẩu đại liên khẽ kêu cút kít.

        Clau quay lại phía Lu-ben-xốp, lấy tay chỉ xuống đất, Lu-ben-xốp hiểu ý: khắp xung quanh các mô đất, những quả mìn in hình thành những chấm đen lờ mờ.

        Clau bước chậm lại. Sau đó y dừng lại một lúc và lại tiếp tục đi với dáng điệu cương quyết, hướng về phía một ống khói nhà máy đang in rõ hình trên nền trời. Nhiều khẩu súng máy nổ giòn, và những viên đạn lửa vạch thành những tia lửa sáng rực vun vút trên không.

        Clau quay ngoắt sang phải:

        —  Leise!³

        Lu-ben-xốp bảo Mi-tơ-rô-khin:

        — Bước thật nhẹ! — đồng chí này truyền xuống:

        — Bước thật nhẹ!

        Mọi người đi theo một cánh ruộng khoai tây. Clau, chốc chốc lại dừng lại, ngồi thụp xuống để nhìn cho rõ, hắn ngước mắt từ dưới nhìn lên bóng những ngôi nhà nhỏ khu ngoại ô Phrăng-pho. Nhiều pháo sáng vọt lên không, tất cả nằm dán xuống mặt đất. Lu-ben-xốp ngẩng đầu lên nhìn mọi người đang nằm. Ở trên đầu họ, một ánh sáng xanh nhạt nhấp nháy chiếu xuống. Lúc này mọi người chỉ giống như nhưng mô đất xám nhưng Lu-ben-xốp vẫn ngạc nhiên thấy bọn Đức không nhận ra một tí gì.

        Quân địch chắc hẳn đã quá tin rằng những bãi mìn của chúng không ai có thể mò tới được và nếu như có một ai mạo hiểm mò tới thì mìn nổ sẽ lập tức giết chết anh chàng liều lĩnh.

        Khi pháo sáng đã tắt, mọi người lại tiếp tục tiến. Clau dừng lại, ngồi thụp xuống, bắt đầu sờ soạng tìm một vật gì dưới đất.

------------------
        1. Tên một nông dân Nga yêu nước — Trong lịch sử, khi quân Ba Lan tiến đánh Nga, ông nhận dẫn cho một đạo quân Ba Lan tiến về Mát-xccr-va. Nhưng ông đã lừa bọn xâm lược mà đưa chúng vào một khu rừng rậm. Ở đấy ông bị chúng giết. Nhưng cả đạo quân ấy cũng bị tiêu diệt.Đây có ý nói anh hàng binh đưa ta vào bẫy — N.D.

        2. Vâng, biết.

        3. Nhẹ nhàng.

[Giangtvx]

   
        Lu-ben-xốp nói nhỏ :

        — Nằm xuống!

        Mi-tơ-rô-khin thì thầm nhắc lại:

        — Nằm xuống!

        Tất cả đã tới cuối cánh ruộng khoai tây. Bắt đầu đến các vườn rau ngập đầy một lớp cỏ hoang cao và mềm mại.

        Clau bò men theo ria vườn, chăm chú tìm kiếm một vật gì. Lu-ben-xốp theo sát anh ta không rời bước nào.

        Clau vẫn chưa thấy vật đinh tìm. Anh ta scr soạng lớp cỏ một cách thận trọng. Cuối ciing, anh ta nói nhỏ:

        — Hier¹.

        Anh ta đã tìm thấy một con đường mòn cỏ mọc kín.

        Lu-ben-xốp hạ lệnh:

        — Tiến!

        Mi-tơ-rô-khin truyền xuống ;

        — Tiến!

        Lu-ben-xốp nói:

        — Nằm xuống!

        Mi-tơ-rô-khin truyền xuống:

        — Nằm xuống!

        Nhiều pháo sáng vọt lên không trung. Lần này bọn Đức xem ra đă để ý thấy. Một khẩu súng máy nổ. Một pháo sáng khác lại vụt lên. Một tiếng nổ. Có tiếng rên rĩ. Lu-ben-xốp rút khẫu súng tín hiệu trong áo ra bắn lên trời. Một pháo hiệu đỏ vọt lên trên đầu anh. Anh bắn phát thứ hai, một pháo hiệu xanh. Pháo binh ta lập tức hoạt động và Lu-ben-xốp thét to :

        — Tiến!

        Giọng anh vang lên khàn khàn. Anh nhắc lại mệnh lệnh và lao thẳng trên con đường mòn, kéo Clau chạy theo sau. Nhiều tiếng đạn nổ vang. Một ngôi nhà bốc cháy, rồi một ngồi nữa. Phía sau, các chiến sĩ thở hốn hền. Có tiếng Vô-rô-nhin nhắc lại rất khẽ.

        — Tiến lên, các đồng chí, tiến lên!

        Khác với anh em bộ binh, các đồng chí trinh sát vốn quen hành động ban đêm nên ít nhiều có bình tĩnh hom. Còn các đồng chí bộ binh nhốn nháo hô vang để động viên nhau.

        Dưới ánh pháo sáng, họ băng qua khu vườn rau và tới đâv, Clau thở dài khoan khoái và nói to:

        — Ende².

        Hết các bãi mìn. Đại đội tản ra, vừa tiến vừa bắn tiểu liên, súng trường một cách lộn xộn.

        Họ nhảy vào những ngôi nhà đầu tiên. Bốn bề sáng rực nhưng lần này không phải là ánh pháo sáng của quân Bức — bọn bắn pháo sáng chắc đã bị giết chết hay đã bỏ chạy — mà ánh lửa các đám cháy do pháo hỏa của ta gây nên. Anh em trinh sát và Clau — lúc này người ta không cần giám sát anh ta nữa, anh ta đã gần trở thành một người bạn chiến đấu rồi — chạy theo sau.

        Các đại đội lần lượt chạy băng qua khu bãi mìn theo con đường của Clau đã hướng dẫn.

        Tảng sáng ta tiến công toàn diện. Một sư đoàn bạn tiến vào thành phố theo phía bắc. Đây đó xảy ra một vài trận giao chiến ngắn với bọn lính Đức nấp trong các nhà ở — Lu-ben-xốp dẫn đầu anh em trinh sát len lỏi qua những vườn rau, vườn hoa luồn mãi lên phía bắc. Tiếng náo nhiệt của trận đánh xa dần sau rồi im ắng hoàn toàn. Người ta nghe thấy xa xa tiếng còi ô tô và tiếng người nói ồm ồm.

        Anh em trinh sát nhảy qua một hàng rào vào một mảuh vườn nhỏ đầy cây ăn quả đang ra hoa. Họ ngồi xuống nghỉ dưới một giàn cây nhỏ. Lúc ấy Lu-ben-xốp để ý thấy một con đường đất đắp nổi giống như loại đê con trong những làng ven sông A-mua. Có vật gì động đậy trong con đường đất đó và một cái cửa gỗ nhỏ mở ra ' Anh em trinh sát lựu đạn trong tay chuẩn bị sẵn sàng. Một cái đầu rối bù nhô lên ngang mặt đất, đó là một chú bé mặt đầy tàn hương, tay ôm một con mèo. Chú ta nhìn xung quanh, như nghếch cái mũi nhỏ xíu lên đánh hơi xem co thật tiếng súng đã hết hay chưa, rồi the thé nói:

        — Alle8-ruhig³!

        Chú bé giống hệt như một chú bé Nga cũng chui ra khỏi con đê con.

        Chú không nhìn thấy đội trinh sát. Theo sát chú, một cụ già và một thiếu phụ chui ra khỏi hầm. Hai người theo sau chú bé, đi vào nhà và trông thấy toán người Nga, họ nhảy lùi lại sợ hãi. Lu-ben-xốp nhắc lại câu nói của chủ bé:

        — Alles-ruhig!

        Thật thế, bốn bề im ắng. Quân Đức đã ngừng chống cự.

        Dân chúng trong thành phố sợ sệt nhìn qua cửa sổ. Cuối cùng họ kéo ra đường phố, ngập ngừng nhìn cảnh vật xung quanh. Họ đi chậm chạp tới gần những bức tường có dán những bản thông cáo xô-viết. Trong bản thông cáo có ghi câu nói của Xta-lin: "Bọn Hít-le xuất hiện rồi diệt vong, nhưng dân tộc Đức, nước Đức tồn tại ”.

        Ngay đến bây giờ, sau tất cả những biến chuyển, những người Đức mỗi khi khẽ nhắc lại đoạn trên của câu nói ấy vẫn phải quay lại, sợ hãi, nhìn quanh để yên trí là không có tên "blockleiter⁴” nào đứng bên cạnh:

        —  Die Hitler kommen und gehen⁴.

        Trên các đường phố, những chiếc bếp lưu động của người Nga bốc khói. Các đồng chí cấp dưỡng mồ hôi nhễ nhại đang phân phát từng môi cháo đầy. Bọn trẻ vốn làm quen với tình thế mới nhanh hơn người lớn, chạy tới bếp trước tiên và các đồng chí cấp dưỡng chia cho mỗi đứa một môi cháo béo ngậy. Lát sau, lũ trẻ đã xếp thành hàng đứng đợi, tay cầm đĩa hay cà mèn.

        Một mục sư đi qua vừa quay lại nhìn hốt hoảng —  Ba hôm trước, ông ta đã đọc ở nhà thờ một bản tuyên thệ theo kinh bồn "...và Đa-vít⁶ sẽ dùng trùy đá đánh bại Gô-li-át⁷, quật ngã và giết chết Gô-li-át ”. Câu chuyện trùy đá là mục sư muốn ám chĩ thứ vũ khí mới bí mật mà trong những ngày gần đây, cơ quan tuyên truyền phát xít không ngớt lời huênh hoang ca ngợi.

        Giờ đây, sau khi tới trụ sở bộ tư lệnh về, mục sư đã được phép làm lễ cầu nguyện. Lúc ở nhà ra đi tới bộ tư lệnh, vợ lão ta khóc than và cầu nguyện tiễn lão ta đi. Chính lão ta cũng cảm thấy mình như một người tử vì đạo, bước lên đoạn đầu đài hy sinh cho lý tưởng cứu chúa. Nhưng lão ta lại không có dịp để trở thành một người tử vì đạo. Ông tư lệnh trưởng, một thiếu tá Nga rất lễ phép, đã mời mục sư uống trà.

        Ừ, phải tìm cho buổi lễ cầu nguyện này một bài khác, một bài khác hẳn mới được. Hay nhất là câu này đây: "...dân tộc chúng tôi như một đàn cừu lạc lối. Các mục tử đã lừa dối và đưa đàn cừu lạc vào núi...”

        Trong lúc ấy, các chiến sĩ Nga, sau khi nghỉ ngơi chốc lát, lại bắt đầu tiến về phía tây. Ra tới đường cái, họ được chứng kiến một cảnh tượng hiếm có. Một số tù binh Đức đang vây quanh thiếu tá cận vệ Lu-ben-xốp, chủ nhiệm trinh sát sư đoàn. Thiếu tá đang nắm chặt tay một người Đức mặc bộ quần áo xanh bạc màu cũng cáu ghét, mặt cũng nhiều lông lá như những người Đức khác. Họ lại càng rất ngạc nhiên khi thấy đồng chí chủ nhiệm chính trị, ngồi xe ô tô tới, xuống xe, tiến lại gần người Đức này và bắt tay anh ta cũng thật chặt và thân mật như vậy. Người Đức kia lẩm bẩm nói thật khẽ, mỉm cười cảm động; nếu không có bộ quân phục màu xanh rất đáng ghét, thì người ấy thật giống như một con người ưu tú nhất.

--------------
       1. Đây rồi.

        2. Hết rồi

        3. Yên cả rồi.

        4. Quản đốc một khu nhà ở.

        5. Bọn Hít-le xuẫt hiện rồi vong.

        6, 7. Theo kinh Thánh, Đa-vít vua xứ ít-xra-en (khoảng năm 1.000— 974 trước.công nguyên) đã hạ sát một lực sĩ tên là Gô-li-ăt bằng trùy đá.

[Giangtvx]

XVI

        Ngay sau khi các đơn vị đã phá vỡ những khu vực phòng ngự kiên cố của địch và tiến vào một địa phương tổ chức phòng ngự yếu hơn thì mọi điều kiện sinh hoạt thay đổi trong chớp mắt. Thời kỳ căng thẳng liên tục đến cao độ, lúc mà thần kinh bị kích thích tột bực và mỗi một dòng sông nhỏ tai ác hay một khu rừng nhỏ có bóng mát đều che giấu thần chết, đã nhường bước cho thời kỳ say sưa truy kích những đơn vị đối phương đã bị đánh bại hay đã tan rã.

        Xten-béc-ke Hai-đơ, một khu rừng rộng có nhiều loại cây là vị trí phòng ngự cuối cùng mà quân Đức đã kháng cự lại có tổ chức. Tại đây, đại đội đại úy Trô-khốp bắt được một số tù binh là những tên cảnh sát Béc-lin. Không thể nói được rằng bọn cảnh sát đã tổ chức kháng cự đặc biệt dẻo dai gì. Chắc hẳn chúng quen hành động đối với những người không có vũ khí nhiều hơn. Khi trung đoàn pháo tự hành đã phá vỡ phòng tuyến của chúng, chúng kéo nhau ra hàng từng đơn vị một.

        Những thi trấn ngày càng nhiều, ngày càng nhích lại gần nhau và cuối cùng biến thành một thị trấn chạy dài một mạch tuy mang nhiều tên khác nhau. Trong lúc các bộ tham mưu báo tin chiếm được Béc-nô, Buýt, Dô-péc- ních, Lin-đen-béc, Blăng-ken-buyếc thì các chiến sĩ chiếm lĩnh những thị trấn đó như một thị trấn kéo dài, đinh ninh là đã tới Béc-lin.

        Ngày càng nhiều triệu chứng tới gần một thành phố lớn. Đâu đâu cũng thấy nhiều cột dây điện cao thế sắp hàng dài nối tiếp nhau vô tận. Những chiếc cầu cạn, cầu qua sông, những sân ga xép ngoại ô, những khoảng đất lớn đầy các kho hàng, những chiếc tháp nước, những tiệm

        ăn "Béc-lin”, những biển quảng cáo của các hiệu buôn và của các báo chí thủ đô: tất cả đều chứng tỏ đã gần tới một thành phố khổng lồ. Và khắp nơi, tường gạch, bảng chỉ đường, tường xây quanh nhà kho, hiệu buôn, cầu qua sông và toa xe lửa và ngay cả đến mặt đường nhựa đều chi chít những chữ viết còn chưa ráo mực: ba chữ đủ các cỡ, to có, nhỏ có, viết bằng mực các màu đen, trắng, xanh, đỏ và bằng các kiều chữ gô-tích hay la-tinh :

        " Berlin bleibt deutsch¹! ”

        Ba chữ ấy có nghĩa là người Nga sẽ không vào được Béc-lin vang lên như một lời cầu nguyện. Trong ba chữ ấy chứa đựng mối lo sự và nỗi điên cuồng bất lực. Kể ra đấy cũng là đề tài để vui cười nếu như các chiến sĩ có thời gian chú ý đến những khẩu hiệu.

        Quân Đức chặn ngang đường phố bằng cây cối, bằng những cột gang hàng rào, những xe ô tô hàng lật đổ xuống và những cọc chống tăng. Những khẩu súng cối đặt trong các khu vườn hoa, vườn rau nã vào các ngã ba, ngã tư. Các tổ ba-dô-ca nấp trong các gian hầm bắn vào xe tăng và pháo tự hành.

        Nhiều súng cối, pháo chống tăng và ba xe tăng được phối thuộc cho đại đội đại úy Trô-khốp. Đó là một điều dư dật trong những ngày chiến đấu quyết định này đối với một đại đội bộ binh thường mà được sử- dụng một hỏa lực yểm hộ mạnh như vậy.

        Binh nhất Xê-mi-gláp phấn khởi nói:

        —  Nếu trên phối thuộc cho chúng mình máy bay ném bom nữa thì chúng mình sẽ thành như một tập đoàn quân rồi còn gì!

        Trô-khốp bị thương nhẹ vào tay vì một mảnh lựu đạn nhưng anh phớt tỉnh coi như không. Cuộn băng đen bẩn rách tả tơi treo trên tay anh. Anh vác một khẩu trung liên và tự tay bắn: xạ thủ trung liên đã hy sinh và Trô- khốp không muốn giảm bớt hỏa lực của đại đội.

        Bị dồn vào những đường hẹp các phố, xe tăng và pháo tự hành bị tổn thất vì hỏa lực của các tổ ba-dô-ca nấp trong các gian hầm. Sau khi lấy ý kiến các chiến sĩ xe tăng, Trô-khốp quyết định dùng chiến thuật sau đây: xe tăng sẽ chịu trách nhiệm phía trên, bắn vào những kho thóc và tầng gác trên trong đó có bọn xạ thủ súng máy và xạ thủ tiểu liên của địch. Các chiến sĩ trong đại đội có nhiệm vụ tiêu diệt bọn ba-dô-ca — bọn đánh xe tăng của quân Đức — trong những gian hầm và tầng nhà dưới.

        Chiến thuật đó đã được chứng minh là rất đúng.

        Các đường phố lần lượt lọt vào tay quân ta. Ở ngã ba, ngã tư, các chiến sĩ và các đồng chí công binh, dưới sư yểm hộ của hỏa lực pháo và xe tăng, dỡ các chướng ngại vật, sau đó xe tăng chụp một lưới lửa ác liệt vào những tầng gác trên, tiếp tục tiến lên. Trong lúc đó, bộ binh men sát theo chân tường nhét đầy lựu đạn vào các hầm và ngắm bắn chuẩn xác vào các ngả đường.

        Không một ai ngủ. Ngày và đêm lẫn lộn. Ban đêm ánh lửa các ngôi nhà máy và những chiếc pháo sáng rực lên như ban ngày. Ban ngày khói đen bịt chặt mắt lại.

        Mỗi khi có sức kháng cự kịch liệt ở một ngôi nhà lớn, Trô-khốp chạy tới các đơn vị pháo binh đang tiến theo đằng sau. Thế là các pháo thủ tiến lên dưới sự yểm hộ của hỏa lực bộ binh và xe tăng, đẩy tới ngôi nhà đó những khẩu pháo cỡ lớn, bắn trực tiếp vào tường nhà giống như những khẩu súng lục khổng lồ chĩa vào những trái tim đá.

---------------
        1. Béc-lin là của người Đức (khẩu hiệu cuối cùng của Hít-le).

[Giangtvx]

        Các chiến sĩ của Trô-khốp đã quen thân với anh em các đội xe tăng. Trong những phút ngắn ngủi tạm ngừng chiến đấu, họ cùng ăn với nhau, trao đổi tâm sự với nhau về đời sống và cảm tưởng của họ đối với nước Đức. Cần phải nói rằng tình bạn chiến đấu đó đã đóng một vai trò quan trọng trong cuộc tiến công thắng lợi.

        Trước kia, đối với các chiến sĩ bộ binh thì xe tăng và pháo tự hành chỉ là một thứ vũ khí quan trọng, những trợ thủ đắc lực trong chiến đấu. Giờ đây, đã quen biết những người điều khiển những phương tiện thép ấy, các chiến sĩ thấy mến yêu nồng nàn các đồng chí đó. Trong lúc thanh toán bọn lính ba-dô-ca Đức, Xli-ven-cô và các đồng chí của anh hiểu rằng, ngoài những kết quả khác, mình đã bảo vệ tính mạng cho Đmi-tơ-xi hay Mi-chi-a, một chàng thanh nien lầm lì người tỉnh Xvéc-lốp, cho Páp-lút-sa, tay xạ thủ của xe tăng, một người dân Mát-xcơ-va nhanh nhẹn và hay pha trò. Đó quả là một sự hiệp đồng chặt chẽ. Trước những chuyển biến sục sôi ấy, đại úy Trô- khốp vẫn luôn luôn thả mình theo những ý nghĩ thầm kín. Cuối cùng anh thấy phải thổ lộ với Xli-ven-cô. Một hôm gọi riêng đồng chí thượng sĩ ra một chỗ, Trô-khốp chỉ cho anh xem tấm bản đồ Béc-lin, trên có đánh dấu bằng bút chì đỏ ngôi nhà Quốc hội Đức và các cơ quan chính phủ Đức trên đường phố Uyn-hem.

        Trô-khốp nói: Chúng ta phải tiến tới chỗ này đây. Giá mà tóm được Hít-le thì hay... Cái đó tất nhiên chưa biết chừng... Nhưng ít nhất chúng ta phải có điều kiện là vào được đó trước tiên.

        Xli-ven-cô cười tủm tỉm. Cuối cùng anh nói :

        — Vâng, đúng đấy nhưng biết đầu được là chúng ta sẽ tiến theo đường nào. Thành phố thì rộng...

        Trô-khốp đồng ý với anh nhưng vẫn cố chứng minh với anh rằng đơn vị đang tiến thẳng — có thể nói như vậy —, theo hướng mong muốn và cũng nên chuẩn bị sẵn một lá cờ đỏ, lá cờ chiến thắng để cắm lên đỉnh nhà Quốc hội Đức.

        Những biến chuyển trong mấy ngày sau đã xác định mối nghi ngờ của Xli-ven-cô. Trung đoàn, sau khi chiếm được nhiều vùng ngoại ô, lại tiến vào một thị trấn nông thôn có rải rác nhiều hồ ao. Béc-lin vẫn xa cách, chỉ riêng có pháo binh, bất cứ chỗ nào cũng có mặt, ở lòng khe, dọc đường cái, ven rừng, có thể nói là chỉ riêng có pháo binh là chiến đấu với Béc-lin. Các khẩu pháo bắn vào những mục tiêu mà Trô-khốp hằng mơ ước : Đoạn 105 và 153.

        Đoạn 105 chính là nhà Quốc hội Đức, đoạn 153 là dinh Quốc trưởng.

        Các pháo thủ thì say sưa phấn khởi, họ kiêu hãnh , nhìn bộ binh đang kéo qua trước mặt, đó là những anh chàng tay quá ngắn không với được tới chỗ mà pháo thủ có thể sờ được.

        Một chiến sĩ cao lớn đứng cạnh khẩu pháo khổng lồ chỉ còn như một chú bé, vừa điều khiển hàng chục chiếc cần, cứ mỗi lần bắn lại hét :

        — Này, phát này đến tận mõm Gơ-ben này !

           Một chiến sĩ khác, cằm nhẵn nhụi, đúng như một chú thiếu nhi cứ lấy phấn nắn nót viết nghịch lên các viên đạn đủ các khẩu hiệu như: " Tặng Hít-le A-đô món quà quý này”.

        Những khẩu lệnh mà các pháo thủ lúc này vang lên một cách trang trọng khác thường:

        — Toàn tiểu đoàn! Nhà Quốc hội Đức! sáu phát, bắn !

        — Sào huyệt bọn phát xít! độ hướng 47-20, thước tầm 25, bốn phát bắn gấp, bắn !

        Trô-khốp nhìn các pháo thủ tấp nập quanh các khẩu pháo, chuyển tới và đẩy vào nòng từng viên đạn bóng nhoáng và chỉ thiếu chút nữa là anh đã ghen tức với những viên đạn ấy, những viên đạn sau đây mấy giây sẽ phá tung một mảng tường nào đó của chiếc pháo đài cuối cùng của chủ nghĩa phát xít.

        Lát sau, không còn nhìn thấy trận địa pháo binh nữa. Con đường dẫn thẳng về phía tây qua những vùng ngoại ô sát nách Béc-Iin — Mệnh lệnh là như vậy. Trô- kbốp không khỏi phải ngạc nhiên.

        Đến chiều ngày 22 tháng 4, sau khi vượt qua chướng ngại của quân Đức, đại đội tiến đến một con sông.

        Ve-xen-tra-cốp hạ lệnh chuẩn bị qua sông. Các chiến sĩ tháo ủng, cởi áo ngoài, cuộn cả lại thành một bó.

        Một số pháo thủ tiến ra sát mặt nước!

        Xê-mi-gláp hỏi: — Các cậu yểm hộ bọn mình đấy à ?

        Một pháo thủ trả lời: — Tất nhiên, này các cậu đừng sợ gì nhé!

        Xê-mi-gláp kiêu hãnh đáp lại: — Ô bọn mình có sợ quái gì ? — tuy rằng anh cũng thấy hơi ngài ngại dòng sông tối tăm và lạnh lẽo mà anh em sắp phải vượt qua.

        Trô-khốp và đại đội anh phải bơi qua sông nhưng anh vẫn mặc quằn áo, đi ủng như lúc thường. Đôi ủng ngắn bằng da "bốt-cati” của anh kêu cọt kẹt. Anh cho rằng một sĩ quan không thể nào lại cởi quần áo được, anh rút thẻ đoàn viên thanh niên cộng sản và chứng minh thư trong túi áo, bỏ mũ và nhét lên vành mũ. Sau đó anh tháo quai mũ buộc chặt vào cằm.

        Các chiến sĩ ngồi trên bờ sông, thò chân xuống nước.

[Giangtvx]

     
        Đồng chí chuẩn úy nhắc nhở : cấm hút thuốc !

        Ngay sát bờ sông một đoàn người xuất hiện. Nhặn ra trong đó có thiếu tướng sư đoàn trưởng, Trô-khốp đứng dậy.

        Thiếu tướng cùng đi với Lu-ben-xốp, Mi-gai-ép và một số sĩ quan khác. Tất cả im lặng nhìn sang bờ sông bên kia. Bên đó tối tăm và yên tĩnh. Không một dấu hiệu gì chứng tỏ có quân Đức.

        Từ đằng xa, Trô-khốp nghe tiếng thiếu tướng hạ lệnh cho pháo binh về phướng pháp yểm hộ vượt sông. Sau đó, tiến đến gần chỗ bộ binh, nhìn những bóng người lờ mơ trong đêm tối, thiếu tướng hổi :

        — Bộ binh đã sẵn sàng chưa ?

        Trô-khốp dõng dạc báo cáo : — Báo cáo đồng chí thiếu tướng, đã sẵn sàng.

        Lợi dụng cơ hội thuận tiện, đại úy lại chỗ Lu-ben- xốp và hỏi nhỏ :

        — Chúng ta tiến về hướng nào vậy ? Béc-lin hầu như lùi lại phía sau rồi.

        Thiếu tá cận vệ mỉm cười nói :

        — Biết làm thế nào được ?

        Thì ra sư đoàn, sau khi vượt qua sông Ha-ven đã phải quay xuống hướng nam, dọc theo những khu ngoại ô phía tây Béc-lin tiến về hưómg Pốt-xđam. Các sư đoàn bạn cũng có nhiệm vụ như vậy : bao vây Béc-lin về mặt phía tây.

        Như vậy nhiệm vụ của các đơn vị này là thực hiện bước thứ ba của kế hoạch Xta-lin trong trận đánh Béc- lin: bao vây thủ đô nước Đức, trong lúc các chiến sĩ cận vệ của Xta-lin-grát, dưới quyền chỉ huy của tướng Giu-cốp, và các bộ đội xung kích của các tướng Cu-dơ-nhét-xốp và Béc-da-rin tiến công vào chính diện Béc-lin.

        Trô-kbốp không khỏi khâm phục kế hoạch bao vây và đánh chiếm thủ đô Đức vĩ đại như vậy. Đành lòng, anh buộc phải thừa nhận rằng những kế hoạch đầy tham vọng của cá nhân mình thật vô tích sự, nhỏ nhen bên cạnh ý nghĩa vĩ đại của nhiệm vụ chung.

        Đến 23 giờ, pháo binh bắt đầu bắn và theo hiệu lệnh đó, các chiến sĩ từ từ lội xuống dòng nước lạnh giá, tối tăm, và sâu thẳm đến nỗi như có the dùng dao cắt thành từng mảnh đen sẫm.

        Bất dưới chân hẫng đi, và mọi người bơi qua, một tay bám lấy những tấm ván, những chiếc mảng nhỏ, những thùng rượu và bất cứ phương tiện nào vớ được, một tay kia quạt nước. Trên bờ sông phía tây, một vật gì bốc cháy trong khoảnh khắc soi sáng những đầu người nhô trên mặt nước.

        Đúng như dự đoán, bên phía quân Đức các khẩu súng máy bắt đầu khạc đạn.

        Xli-ven-cô giục: — Nhanh lên các đồng chí.

        Đạn rít lên chui xuống mặt nước kêu chíp chíp.

        Gần đấy có tiếng ai rên rĩ. Xli-ven-cô nắm lấy tay người đó dìu theo sau nhưng người kia sặc nước, miệng lắp bắp, tay bám vào vai Xli-ven-cô. Xli-ven-cô lặn xuống kéo theo cả người kia. Theo bản năng, anh nhắm mắt lại nhưng xuống dưới mặt nước anh lại mở mắt ra. Anh nhìn thấy trên mặt sông sáng rực có lẽ là do ánh lửa đám cháy.

        Xli-ven-cô ngoi lên phía trước, nhô lên rồi lại ngụp xuống nhưng hai chân anh đã chạm đất và anh thấy có bàn tay cứng cáp nắm lấy anh.

        —  Còn sống chứ ? — Anh nghe thấy tiếng nói của đại úy phía trên nhưng không đáp lại được, anh há miệng, hít lấy không khí mát mẻ, êm dịu của ban đêm.

        Một tràng súng máy rẽ nước và xé tan ra từng mảnh. Các chiến sĩ lao lên.

        Xli-ven-cô dìu đồng chí bị thương đi theo. Sông càng nông dần. Súng máy của ta bên kia sông càng nổ dữ dội.

        Đã đến bãi cát ướt, cỏ mọc lưa thưa. Xli-ven-cô ngã xuống bờ sông hét không ra hơi:

        — Xung phong!

        Nói xong, anh giơ tiểu liên lên quạt một băng, bên anh, các đồng chí khác cũng bắt đầu bắn. Ngay gần đấy, đại úy cho trung liên nhả đạn. Hai pháo hiệu vụt lên không, sáng rực, Xli-ven-cô đã có thể quay lại nhìn xem ai nằm bên mình, bị thương hay có lẽ đã chết. Nhưng anh không dám nhìn, anh vẫn tiếp tục bắn, chốc chốc lại hô lên bằng một giọng yếu ớt hai tiếng quen thuộc "xung phong” mà cũng không hiểu vì sao.

        Anh em vừa nằm vừa nhanh chóng xỏ giày, mặc chiếc áo ngoài sũng nước lên thân mình ướt đẫm. Sau đó đại úy hô: "Tiến lên”. Trong tiếng ồn ào bốn bề, Xli-ven- cô cố lắng tai nghe tiếng khẩu trung liên thứ hai do Xê- mi-gláp giữ nhưng không thấy. Xli-ven-cô bò lên trong bóng tối tới chỗ một khẩu súng máy địch đang bắn. Sau đó, khẩu súng máy câm tiếng và nghe thấy sau lưng tiếng hét của các đơn vị mới qua sông. Gô-gô-bê-rít-đè bò lại cạnh Xli-ven-cô. Hai người nằm sát cạnh nhau không hé răng. Rồi, hai người nhìn thấy ngay gần chỗ họ, đồng chí chuẩn úy, trái với lệ thường cũng im lặng, cả ba cùng nằm yên không nói với nhau câu nào và cũng không nhìn lại bờ sông, nơi Xề-mi-gláp đã gục xuống, giá lạnh, cứng đờ.

[Giangtvx]

XVII

        Sau khi vượt qua sông Ha-ven, Lu-ben-xốp quyết định cùng đội trinh sát dùng ngựa tiếp tục tiến. Phương pháp trinh sát này trong hoàn cảnh lúc đó rất có lợi: đi ngựa không cần phải theo đường cái như ô tô, họ có thể di chuyển khá nhanh và nhất là không lộ bí mật.

        Lu-ben-xốp cho gióng ngựa và buổi sáng anh cùng Me-séc-xki dẫn đầu đoàn kỵ mã.

        Ở phía tây Béc-Iin, không một ai ngờ rằng người Nga tới.

        Thôn xóm, khu ngoại ô sống trong cảnh êm ả tuy có chút lo âu. Mặt trời tỏa xuống những tia nắng rực rỡ, nhuốm vàng từng khoảnh nhà cửa, cây cối trong vườn và rọi sáng câu thần chú cuối cùng của Hít-le, đâu đâu cũng thấy có: " Berlin bleibt deutsch! ”

        Đội trinh sát chầm chậm tiến bước chăm chú quan sát mọi vật xung quanh. Nhiều tiếng nổ xa xa từ phía đông vọng lại, đúng từ Béc-lin — kể cũng lạ, vì Béc-lin đã ở phía đông rồi.

        Họ đi vào rừng. Hầu như không nghe thấy tiếng vó ngựa. Ngay gần đấy, một cụ già nhỏ bé, lưng vác bó củi len lỏi giữa hàng cây. ông lão nhìn trộm đoàn kỵ mã nhưng lại quay ngay đi, hẳn là chưa nhận ra họ là người Nga.

        Lát sau, cây cối thưa dần. Một bãi rộng, cỏ moc um tùm vóủ từng hàng máy bay mang dấu thập trắng, hiện ra trưức mắt Lu-ben-xốp. Có tất cả ba mươi tám chiếc. Đều là loại "JU— 87 ”, loại ném bom bổ nhào mà hình ảnh còn ghi lại trong trí nhớ của mỗi một chiến sĩ Nga. Nhiều bóng người lố nhố trước những chiếc máy bay và có vẻ khá bình tĩnh. Chắc hẳn chúng cho rằng quân Nga còn cách xa và sông Ha-ven là một phòng tuyến chắc chắn, bảo đảm.

        Đội trinh sát rút vào rừng và Lu-ben-xốp cho một chiến sĩ quay về sư đoàn báo tin có nhiều máy bay địch ở sân bay "Nơ-en-đoóc hạ”. Còn thiếu tá cận vệ thì cùng các đồng chí trinh sát khác tiến về phía tây, tới làng Son-oan mà theo lệnh thiếu tướng sư đoàn trưởng cần phải trinh sát. Tới phía ngoài làng, họ xuống ngựa, để ngựa lại trong rừng cho hai chiến sĩ canh giữ rồi đi bộ tiến xa hơn nửa.

        Ở đây, như bất cứ nơi nào về phía tây Béc-lin, quang cảnh tĩnh mịch, cô quạnh. Tựa như trong thôn xóm, người và vật đều đã chết. Thỉnh thoảng nghe thấy tiếng be be của một con cừu cái và tiếng chó sủa rời rạc. Một ngôi nhà thờ xung quanh có vườn hoa, đứng sừng sững bên phải đường cái về cuối làng phía bắc. Đội trinh sát tiến vào trong vườn và tới khu tường xây trông ra đường cái. Họ nấp vào dưới chân tường xây ngó qua khe những cột rào bằng sắt.

        Hai em nhỏ từ trong cồng nhà bên cạnh đi ra. Chúng đi ra góc tường, dừng lại đấy một lát chắc là lắng tai nghe tiếng đại bác trên Béc-lin. Sau đó chúng kéo đi.

        Không có quân địch trong làng.

        Đội trinh sát theo đường cũ quay về chỗ buộc ngựa và lại xuyên rừng đi xuống phía tây nam. Dưới ánh nắng, nhựa thông bốc lên thưm hắc. Càng gần tới con đường cái lớn sắp sửa hiện ra lúc nào không biết, vó ngựa của Lu-ben-xốp càng chậm lại. Cuối cùng anh ghìm ngựa đứng lại, lắng tai nghe. Từ đường cái vọng lại tiếng chân người lộn xộn. Lu-ben-xốp xuống ngựa giao con Oóc-lích cho Ca-blu-cốp giữ. Không cần quay lại — anh biết là anh em đều đã làm theo ý định của anh và để lại một người gác ngựa, Lu-ben-xốp tiến ra đường cái nấp vào một bụi cây sát đường.

        Con đường rộng, vắng vẻ rải dài trước mặt anh. Nhưng kìa, từ quãng đường vòng, ba tên lính Đức mang tiều liên đang đạp xe đạp tới. Tiếp đến một toán đông ăn mặc kỳ lạ, quần áo bằng thứ vải kẻ sọc như vải bọc đệm giường. Mấy tên mang tiều liên áp tải đoàn người lộn xộn này.

        Đoàn tù binh và lính áp tải bước đi chậm chạp, cúi đầu buồn bã.

        Lu-ben-xốp và Me-séc-xki, đưa mắt nhìn nhau và trong đôi mắt của Me-séc-xki, Lu-ben-xốp đọc được một lời đề nghị thăm kín, như một lời kêu gọi: hành động!

        Me-séc-xki sôi nổi thì thầm: Không phải là "thường phạm”. Không đời nào "thường phạm” lại bị giải về phía tây. Thường phạm chính là bọn áp tải kia kìa.

        Lu-ben-xốp gật đầu và nói nhỏ :

        — Lát nữa ta sẽ rõ!

        Sau đó, mọi việc diễn ra rất nhanh chóng. Chuần úy Vô-rô-nhin tiến dọc theo đường cái, chui ra khỏi bụi cây một cách ngang nhiên mà lại còn hơi yểu điệu một chút, tới gần bọn đi xe đạp dẫn đầu đoàn ngưòd và đứng thẳng dậy coi như không có chuyện gì xảy ra, rồi quạt một băng tiểu liên. Cùng lúc đó, phía sau có nhiều tràng tiểu liên khác. Đoàn tù hốt hoảng dồn lại một chỗ, ngơ ngác nhìn sư việc diễn ra xung quanh họ. Một số người mặc áo choàng ngụy trang xanh, trên mũ ca lô có đính ngôi sao đỏ, chạy nhẹ nhàng giữa rặng cây, nói vội với nhau bằng một thứ tiếng lạ tai. Cuối cùng, toán người cao lớn, khỏe mạnh tiến ra đường cái tất cả như đã được tuyền lựa kỹ lưỡng, nước da đen ngăm ngả màu xanh tươi sáng như màu khu rừng lân cận và giống như những đứa con đẻ của rừng cây.