Mùa xuân trên sông Ô-đe

[Giangtvx]

XXII

        Thành phố Pốt-xđam nằm trên phần phía đông bán đảo do sự kết hợp kỳ lạ giữa dòng sông Ha-ven và mười hai cái hồ hợp thành. Con sông Ha-ven khúc khuỷu chạy quanh thành phố về phía nam rồi thẳng hướng lên phía tây bắc. Bên phía bắc, bán đảo độc đáo này bị một con kênh đào chạy từ hồ Slê-nít tới hồ Phác-lăng cắt ngang; hồ này cũng lại nối liền với các hồ Crăm-nít, Le-nít và Giun-phéc-xi bằng một eo nước. Như thế là Pốt-xđam bốn bề đều có sông nước ngăn cách với khu vực lân cận.

        Từ cổ xưa, thành phố Pốt-xđam đã là tượng trưng của quân đội Phổ và bộ máy phong kiến quan liêu lâu đời của nước Phổ. Vua Phrê-đê-rích Ghi-ôm đệ nhất trị vì trong nửa đầu thế kỷ 18 xưa kia đã đóng đô ở đó. Hoàng tử Phrê-đê-rích đệ nhị tức Đại đế đã cho xây ở Pốt-xđam những cung điện bắt chước kiểu cung điện Véc-xây.

        Thi hài hai vua này đều chôn trong ngôi nhà thờ của trại lính, nỗi tiếng về những tiếng chuông thánh thót.

        Chính nơi đây, ngày 21 tháng 3 năm 1933, trước linh cữu của hai vua nước Phổ, ngay sau khi lên cầm quyền, Hít-le đã khánh thành Reichstag¹ mới, Reichstag quốc xã. Làm như vậy, hắn muốn nhấn mạnh sự kế tục của nền "Đệ tam cộng hòa” so với Nhà nước quân phiệt quan liêu của nước Phổ già nua.

        Tất cả những tài liệu ấy, đại tá Plốt-nhi-cốp đã giới thiệu cho đồng chí Xê-rê-đa biết và thật là một niềm an ủi đối với thiếu tướng đang mong muốn được tham dự chiếm đánh Béc-lin hơn là đánh chiếm một thành phố tồi tàn như Pốt-xđam.

        Nhận đirợc lệnh đánh chiếm Pốl-xđam, thiếu tướng Xê-rê-đa cùng với Lu-ben-xốp và một số sĩ quan khác tiến hành một cuộc trinh sát vào thôn Nơ Phác-lăng nằm giữa hai hồ nước trong một khung cảnh tráng lệ. Từ chỗ này, người ta có thể vượt sang bên bán đảo một cách thuận lợi, bởi vì đoạn nối liền hồ Phác-lăng và hồ Lê-nít khá hẹp.

        Điều này tất nhiên quân Đức cũng biết. Lu-ben-xốp sau khi quan sát kỹ làng Nét-lít nằm trên bờ bên kia sông cũng như nơi căn cứ thủy phi cơ ở phía tây Nét-lít phát hiện thấy nhiều công sư quan trọng và sư chuyển vận ráo riết của binh lính và pháo binh Đức.

        Anh báo cáo cho sư đoàn trưởng biết và nói thêm rằng nhất định quân địch sẽ kháng cự kịch liệt trong khi ta vượt sông.

        Sau một lúc suy nghĩ, thiếu tướng nheo mắt nói:

        — Ta lại lấy gậv ông đập lưng ông.

        Đồng chí hạ lệnh cho tham mưu trưởng chỉ để lại ở tây một tiểu đoàn làm ra vẻ đang chuẩn bi vượt sông.

        Thiếu tướng nói:

        — Cứ cho anh em làm ầm ỹ càng nhiều càng hay. Cho họ chặt cây, bắn bừa lên trời, làm nhộn nhịp trên bờ và nhất là gây ra nhiều tiếng động.

        Thiếu tướng trực tiếp hướng dẫn thêm cho tiểu đoàn trưởng.

        Lại đúng là đồng chí lực sĩ "chưa bao giờ biết ốm”. Một huân chương cờ đỏ thư ba đã sắp hàng thêm vào bên cạnh hai chiếc cũ.

        Tiểu đoàn trưởng nói to:

        — Thưa đồng chí thiếu tướng, xin đồng chí đừng lo, chúng tôi sẽ làm thật ầm ỹ.

        Thiếu tướng mỉm cười :

        — Anh chàng này làm thì cũng khá ầm ỹ đấy!

        Lúc xẩm tối, các trung đoàn cấp tốc hành quân qua khu rừng Pốt-xđam và đến nửa đêm tập kết bên bờ hồ Giun-phéc-xi, ngay chính diện phía bắc của Pốt-xđam. Một tiểu đoàn xe lội nước đặc biệt tới tăng viện cho sư đoàn, tiểu đoàn thiếu tá Ve-xen-tra-cốp lên xe. Thiếu tướng đứng trên bờ trông nom anh em và lắng tai nghe tiếng nước kêu róc rách. Ở phía tây bắc, nghe thấy những tiếng ầm ỹ, nhiều tiếng súng nổ vang: đó chính là đồng chí tiểu đoàn trưởng lực sĩ đang hoạt động cùng với anh em trong đơn vi.

        Ở đây, mọi vật đều yên tĩnh, chỉ có tiếng nước vỗ vào bờ kêu róc rách và tiếng động cơ khẽ ì ầm. Tiếng rầm rầm của động cư mỗi lúc một xa dần. Trên mặt hồ không còn thấy gì nữa. Cuối cùng một loạt đạn thưa thớt vọng tới tai thiếu tướng. Rõ ràng Ve-xen-tra-cốp đã giao chiến nhưng trong lúc này thiếu tướng không thể giúp đỡ được gì cho đồng chí đó. Nhưng tiểu đoàn khác kéo xuống những chiếc phà và những chiếc tàu đồ bộ. Mặt nước run lên dưới sức xô đẩy của những chiếc bè gỗ thả xuống nước. Người ta vội vã chuyển những khẩu pháo chống tăng xuống tàu đỗ bộ.

--------------------
        1. Chính phủ đế quốc.

[Giangtvx]

        Thiếu tướng lắng tai nghe ngóng. Trên mặt hồ đen sẫm, nghe thấy tiếng động cơ gầm rít, đó là đoàn xe lội nước quay lại. Tiếng súng trên bờ đối diện ngày càng dữ dội.

        Cuối cùng mấy chiếc pháo hiệu đỏ xé tan màn đêm báo hiệu là tiểu đoàn thứ nhất đã chiếm lĩnh được trận đĩa. Nửa giờ sau, cả một chuỗi pháo hiệu xanh vọt lên trời. Hai tiểu đoàn khác đã tới bờ bên kia.

        Mối lo chính của thiếu tướng là vấn đề pháo binh. Vẫn không thấy pháo hiệu trắng. Cuối cùng pháo hiệu trắng vọt lên không và thiếu tướng nói:

        — Đến lượt chúng ta sang.

        Đồng chí đi ra bờ hồ, tới chiếc phà đang đợi đồng chí.

        Thế là họ sang. Bốn bề, pháo hiệu vút lên, dệt trên nền trời một màn sao xanh, đỏ. Pháo binh đã gầm lên.

        Thiếu tướng lẩm bẩm :

        — Thế là được rồi!

        Đây đó nhiều ánh chớp lóe lên. Pháo binh Đức bắt đầu hoạt động. Chiếc phà của thiếu tướng ngoạm vào bờ cùng một lúc với hai chiếc khác. Các chiến sĩ trước khi lên bờ, nhảy xuống nước ngập đến đầu gối cứ thế chạy vào.

        Lúc trời đã hửng sáng, đầu cầu chiếm được trên khu ngoại vi phía bắc thành phố đã thọc sâu trên một tung thâm ba ki-lô-mét. Thiếu tướng hạ lệnh tiến công thành phố! Thiếu tướng thì đi tới lâu đài Xa-xi-li-en-hốp, ở đó có một chòi cao mà Lu-ben-xốp dùng làm đài quan sát.

        Trời sáng. Từ trên chiếc cửa sổ của chòi cao, thiếu tá cận vệ theo dõi diễn biến của trận đánh. Sư đoàn đang ào lên, tiến vào một thị trấn chi chít những trại ấp, biệt thư, vườn ươm cây và vườn hoa. Mũi bên trái tiến dọc theo hồ Hây-li-giéc-xi và lát sau, sau khi vượt qua dãy nhà khu vườn công cộng và chiếm lĩnh lâu đài Mác-mo, liền theo phố Môn-cơ đột nhập thành phố. Trung đoàn mũi phải bằng một trận tiến công dũng mãnh đánh bật quân Đức ra khỏi trận địa lợi thế của chung trên đồi Pơ-phinh-xbéc và chiếm lấy nhà thương của trại lính và những trại kỵ binh thời cổ trên phía bắc thành phố. Như vậy, các đơn vi quân Đức chống giữ Pốt-xđam đã bị mũi sắt nhọn thọc sâu vào quãng giữa cắt đôi. Đồng chí tiểu đoàn trưởng lực sĩ, lợi dụng cơ hội các đơn vị địch bố trí trước mặt mình trên bờ bán đảo bị điều xuống phía nam, đã cho tiểu đoàn dùng mọi phương tiện vượt qua hồ và từ phía bắc lao vào.

        Phòng tuyến của địch hoàn toàn rối loạn. Lúc một giờ trưa, trung đoàn của Trét-vê-ri-cốp đã chiến đấu trong trung tâm thành phố. Sau khi chiếm xong bãi Uyn-ken và vượt qua kênh đào, bộ đội tiến vào một bãi rộng khác, chính nơi có ngôi nhà thờ của trại lính.

        Tuy thế, các chiến sĩ không chút để ý đến ngôi nhà thờ này cũng như những ngôi nhà thờ, lâu đài khác chi chít trong thành phố này. Chiến tranh vẫn tiếp diễn, bọn lính ba-dô-ca Đức nấp trong các ngôi nhà vẫn còn chống cự lại.

        Mãi tới chiều tiếng sủng mới tắt hẳn và thiếu tướng đọc cho điện về một bản báo cáo đã chiếm được Pốt-xđam. Đại tá Plốt-nhi-cốp quyết định đi một vòng quanh thành phố vì đồng chí muốn được thăm những di tích lịch sử của cung điện nước Phổ. Đồng chí gọi Me-séc-xki đi theo. Sau khi đi thăm tất cả các trung đoàn, Plốt-nhi-cốp hạ lệnh giữ gìn những kiến trúc lịch sử, đặc biệt tòa lâu đài "Vô tư” và tòa "Tân cung điệu”.

        Gần tòa lâu đài tàn phá nằm trên bờ sông Ha-ven, có bãi duyệt binh, chính nơi đây xưa kia, các binh lính nước Phổ với những chiếc mũ mào có đuôi nhỏ, đi bước chân ngỗng đã diễu qua trước mặt Phrê-đê-rích. Đi dọc theo phố Brây-tơ, hai người tới ngôi nhà thờ của trại lính. Quả chuông nổi tiếng của nhà thờ nằm lăn lóc giữa đống gạch đổ nát, trên một nền đá sụt xuống vì sức phá của một trái bom. Trong nhà thờ, tĩnh mịch và tối tăm. Theo sau Plốt-nhi-cdp là Me-séc-xki. Lát sau thấy một cụ già Đức đội chiếc mũ quả dưa vào. Ông ta xin được giới thiệu với các sĩ quan Nga những di tích kỳ lạ của ngôi nhà thờ và, nếu như các sĩ quan muốn, mọi di tích khác trong thành phố.

        Plốt-nhi-cốp nhận lời thì đột nhiên nghe thấy tiếng súng trường và súng cối nổ ngay gần. Báo động trong các đường phố ! Các chiến sĩ từ trong các nhà chạy vội ra tập hợp.

        Đại tá và Me-séc-xki nhìn nhau lõ ngại. Phút chốc, thành phố Pốt-xđam đối với hai người không còn là một trung tâm di tích lịch sử nữa ; chỉ là một nơi có dân cư và ở phía cuối thành phố, các sư đoàn đang chiến đấu.

        Hai người lên xe, chạy thẳng về phòng tham mưu sư đoàn. Ở đây, người ta chưa được tin gì đích xác. Thiếu tướng không có đây: mười phút trước, đồng chí đã cùng Lu-ben-xốp và trung tá Xi-dức đi xuống phía nam, nơi có tiếng súng máy dữ dội vọng lại. Chắc hẳn, phía đó đang diễn ra một trận chiến đấu thật sự.

        Plốt-nhi-cốp và Me-séc-xki lập tức tìm tới chỗ thiếu tướng. Xe ô tô vượt lên trước, bộ binh và pháo binh sư đoàn cũng đang tiến theo hướng đó.

[Giangtvx]

       
        Thiếu tướng đã dừng lại ở ga Uyn-pác. Đồng chí đang nghe điện thoại trong một gian phòng lộng lẫy, mà chỉ trong một thời gian ngắn, đã mang bộ mặt và cả mùi vị của một đài quan sát, bộ mặt và mùi vị này nơi nào cũng thế.

        Thấy Plốt-nhi-cốp có vẻ hốt hoảng, đồng chí Xê-rê-đa mỉm cười nói :

        — Thế nào, các nhà du lịch thân mến, các vị đã đi thăm hết tất cả các cung điện của các vua Phổ chưa ? Với bọn phát xít xấu xa này thật khó mà làm gì yên ổn được...

        Nửa giờ trước đây nhiều toán lính Đức có vũ khí đã xuất hiện trong khu vực làng Ghen-tốp ở phía nam Pốt- xđam, và đã giao chiến với các đội cảnh giới của trung đoàn Trét-vê-ri-cốp. Chưa ai — kể cả thiếu tướng Xê-rê-đa, Lu-ben-xốp và cả Trô-khốp — biết được rằng lúc đó con đường tiến của họ đã bắt gặp con đường của Hít-le : từ Ghen-tốp, các phân đội tiền vệ của tập đoàn quân thứ 12 của tên tướng Oen-cơ, tư lệnh bộ đội thiết giáp đang kéo đi tiếp viện cho Quốc trưởng. Bị các tiểu đoàn của ta bám sát, bọn chúng vừa tác chiến vừa từ từ lộn về Ghen-tốp.

        Được biết thiếu tá cận vệ và đội trinh sát đã đi lên trước, Me-séc-xki vội đuổi theo.

        Khu rừng rộng — hay đúng hơn, khu vườn công cộng lớn — ở phía nam Pốt-xđam chật ních các chiến sĩ. Tiếng súng lúc thưa thớt lúc dữ dội.

        Me-séc-xki dừng lại ngoài ven rừng. Xa xa, hiện ra những mái nhà sặc sỡ của Ghen-tốp. Trên cánh đồng xanh, chạy vào làng, các chiến sĩ xô-viết đang tiến lên. Các khẩu súng máy giận dữ nhả đạn. Đây đó, nhiều đám khói bụi cuộn lên như những ngọn cây đen sẫm trong chốc lát nhô lên khỏi mặt đất. Rồi thì người ta nghe thấy có tiếng nổ vang. Đó chính là bọn Đức bị dồn về Ghen- tốp đang dùng súng cối bắn ra cánh đồng.

        Bên ngọn đồi ở cửa rừng, Me-séc-xki nhìn thấy Trét- vê-ri-cốp, Mi-gai-ép và các sĩ quan khác của trung đoàn. Trét-vê-ri-cốp đôi chân vòng kiềng giạng thật rộng, đứng giương ống nhòm.

        Từ trong góc chiến hào, đồng chí điện thoại viên nói vọng ra :

        — Tiểu đoàn 1 và tiểu đoàn 3 đã tới ven làng.

        Mi-gai-ép báo với Me-séc-xki rằng thiếu tá cận vệ vừa đứng đây, bây giờ đã đi lên phía trước.

        Me-séc-xki tự trách mình đã bị lôi cuốn vào cuộc đi thăm Pốt-xđam và không có mặt ở vị trí của mình lúc cần thiết.

        Anh lầu bầu trách móc :

        — Hỏng thật !

        Thật vậy, mãi đến khi chiến đấu kết thúc anh mới tìm thấy đội trinh sát. Quân Đức, bọn ngồi thuyền, bọn bơi, rút chạy qua sông Ha-ven và hồ Sít-oen-lốp-xi.

        Thiếu tá cận vệ đứng trên bờ sông Ha-ven đang chiếu ống nhòm nhìn sang phía bờ trước mặt, ở đó có một thành phố nhỏ mang cái tên kỳ lạ và có ý nghĩa : Ca-put¹. Bên cạnh Lu-ben-xốp, đại úy Trô-khốp và thiếu tá Ve-xen-tra-cốp im lặng hút thuốc lá. Xung quanh, anh em bộ binh và trinh sát dừng lại tạm nghĩ.

        Lu-ben-xốp hạ ống nhòm xuống, suy nghĩ rồi phát biều:

        — Chúng nó có vẻ rút chạy nhanh quá, vứt cả súng cối lại...

        Lát sau, mới hiểu rõ nguyên nhân cuộc rút chạy của quân Đức ! Người ta nghe tliấv tiếng gầm ngắt quãng của nhiều động cơ từ bên bờ trước mặt vọng sang. Mấy phút sau, trên những phố thẳng của thành Ca-pút, nhiều xe tăng trên nóc có cắm cờ đỏ xuất hiện. Một chiếc tiến ra sát bờ sông, dừng lại đúng điềm đối diện với chỗ bên kia dòng sông nhỏ, nơi Lu-ben-xốp, Trô-khốp, Ve-xen-tra-cốp và Me-séc-xki đang đứng.

        Các chiến sĩ xe tăng hẳn đã nhìn thấy họ. Một đầu người đội mũ nhô ra khỏi nắp xe tăng nhìn sang bờ đối diện.

        Lu-ben-xốp chụm hai lòng bàn tay vào trước miệng và gọi to :

        — Chào các c... ậ... u.

        Nghe tiếng bên kia đáp lại : Chà... o các đồng chí!

        — Ở đâu đến thế các cậu ?

        — Phương diện quân U-cren thứ nhất đ... âv !...

        — Còn các cậu :

        Lu-ben-xốp thét lên :

        — Phương diện quân Bi-ê-lô-rút-xi thứ... nhất... !

        Đồng chí xe tăng vẫy tav ra vẻ chào mừng :

        — Tôi bắn một băng đạn.

        Chiếc xe tăng rung lên, bắn lên trời. Một tiếng vang nhỏ dần, vọng lên trên những cánh rừng, những hồ nước, những dòng sông.

        Lu-ben-xốp nói :

        — Béc-lin bây giờ nằm trong cái túi rồi. Phải báo cáo cho thiếu tướng biết.

        Tập đoàn quân thứ 12 của tên tướng Oen-cơ, vứt bỏ vũ khí trang dụng, chạy tháo về phía tây nam. Hai ngày sau, tập đoàn quân ấy tan ra như mây khói.

------------------
        1. Đồng âm với chữ đầu hàng

[Giangtvx]

XXIII

        Sáng ngày 1 tháng 5, Lu-ben-xốp quyết định đi thăm Ta-nhi-a. Đường phố Pốt-xđam ngày hôm ấy náo nhiệt lạ thường. Nơi nơi, cờ đỏ và mít tinh của bộ đội trong đó có đọc bản nhật lệnh của đồng chí Xta-lin ngày 1 tháng 5 với những tiếng vang lên trên các ngôi nhà của kinh đô nước Phồ.

        Những thời kỳ khó khăn mà Hồng quân phải chống chọi với các đơn vị quân địch trước mặt Mát-xcơ-va và Lê-nin-grát, trước mặt Grô-dnư và Xta-lin-grát, đã chấm dứt và không bao giờ trở lại nữa.

        Cuộc chiến tranh thế giới do bọn đế quốc Đức gây ra sắp kết thúc. Sự sụp đỗ của nước Đức Hít-le là một vấn đề ngày một ngày hai. Bè lũ cầm đầu Hít-le, đã có lúc tưởng làm bá chủ thế giới, rút cục tham vọng của chúng cũng tan ra như mây khói...

        Xta-lin kêu gọi các chiến sĩ :

        "Giờ đây, khi mà các đồng chí không còn ở trên đất nước Tổ quốc, các đồng chí phải hết sức cảnh giác. Cũng như trước kia, các đồng chí hãy nêu cao vinh dự và phẩm chất của người chiến sĩ xô-viết !”

        Một hàng dài người Đức, nam có, nữ có, theo lệnh của Bộ chỉ huy xô-viết tới nộp vũ khí, đứng trước cổng trụ sở bộ tư lệnh. Họ đứng đợi, ra vẻ theo lễ tiết, tay giơ cao những khấu súng săn đế không ai có thể nghi ngờ ý muốn nộp vũ khí của họ.

        Ngày hôm ấy, vừng dương chói lọi lạ thường. Cùng với đồng chí cần vụ, Lu-ben-xốp tìm tới sư đoàn đại tá Vô-rô-bi-ốp ở Xpan-đô. Sau khi qua kênh đào, anh lại nhập vào dòng người ồn ào nhộn nhịp trên các đường cái lớn.

        Từng đoàn người đủ thành phần các dân tộc lại kéo nhau về mọi hướng đi. Những loại người khác nhau vừa được trả lại tự do kéo nhau đi, người đi xe đạp, kẻ ngồi ô tô hay đi bộ. Những cựu tù binh của quân đội Đồng minh — lính Pháp, Bỉ, Hà Lan, Na Uy — mặc những bộ quân phục trải qua thời kỳ giam cầm đã bị rách nát, kéo nhau đi từng đoàn vui vẻ.

        Trên những chiếc xe ngựa lớn như những chiếc xe hàng, dải khăn trắng của những người lính thuộc địa nổi bật lên giữa đám lính Anh mái tóc màu hung: người ta nhìn thấy những chiếc váy ngắn sặc sỡ của những người lính Ê-cốt. Người ta thấy những khuôn mặt người da đen xen lẫn với những khuôn mặt xanh xao của những phi công Mỹ vừa thoát khỏi nhà tù. Những người Mỹ, trong cái phút thắng lợi và bình đẳng rộng rãi này, không thấy ghê tởm vì phải ngồi gần những con, cháu của chú Tôm. Trái lại, thấy các đơn vi xô-viết đi qua, người Mỹ, người Anh thắm thiết ôm chặt lấy những người bạn chiến đấu da đen và Ấn Độ của họ và những người khác màu da ấy mỉm cười, để lộ hai hàm răng trắng muốt, và đinh ninh rằng cuộc sống sẽ mãi mãi như vậy.

        Trên ngã tư một thôn lớn, Ô-ga-nhe-xi-an được phòng chính trị giao cho trách nhiệm đứng chỉ đường cho tù binh Đồng minh đi theo đúng mệnh lệnh của bộ chỉ huy xô-viết.

        Ô-ga-nhe-xi-an đau cả tay vì phải đáp lại hàng nghìn cái bắt tay. Tất cả nhưng ngôi sao đỏ trên quân hàm của anh, kể cả ngôi sao trên mũ cũng đã phải tháo ra tặng cho các tù binh Anh, Mỹ vừa được giải phóng, họ cứ nằng nặc xin chút gì "làm kỷ niệm”. Thật cũng khá vất vả anh mới giữ lại được chiếc huân chương sao đỏ thoát khỏi tay một tù binh Mỹ, một tay rất hay chơi vật kỷ niệm, cứ định giằng lấy.

        Ô-ga-nhe-xi-au vừa nắm chặt tay thiếu tá vừa hỏi:

        — Anh thấy không? Cần phải có một Xu-ri-cốp hay một Rê-pin¹! Thật thế!... Anh đi đâu vậy?

        Lu-ben-xốp trả lời qua loa mấy câu rồi vội cáo từ.

        Bước chân càng gần tới xpan-đô, nỗi lòng Lu-ben- xốp càng hồi hộp lo lắng. Tới gần thành phố, anh lo ngại đến nỗi đã định quay về. Anh ghìm cương ngựa và quay nhìn Ca-blu-cốp:

        — À, kể ra phải bảo với An-tô-nhi-ủc. — Lu-ben- xốp lẩm bẩm nhưng anh không nói rõ phải bảo cái gì, chỉ vì chẳng có việc gì để mà bảo cả.

        Cuối cùng anh buông cương và con Oóc-lích lại phi nước kiệu. Qua con đường quân sự "Đông Tây”, tới cửa tây thành Xpan-đô, ở đó, phòng tham mưu sư đoàn đóng trong một ngôi nhà bên cạnh đường sắt.

        Ở đây nghe rất rõ tiếng đại bác từ Béc-Iin vọng tới. Ánh lửa rực đỏ trên thành phố. Chốc chốc, từng đoàn máy bay xô-viết lại bay trên không, đi giội bom xuống sào huyệt kháng cự cuối cùng của quân Đức, trong thủ đô nước Đức.

        Lu-ben-xốp ở lại phòng tham mưu sư đoàn hai tiếng đồng hồ. Anh tìm hiểu rộng rãi tình hình trong khu vực này, đánh dấu mọi tài liệu lên bản đồ để về báo cáo với sư đoàn trưởng của mình. Anh do dự, không dám hỏi thăm chỗ ở của tiểu đoàn quân y.

        Đại tá sư đoàn trưởng Vô-rô-bi-ốp đã giúp cho anh có lối thoát. Trống thấy người trinh sát, đại tá nói:

        — À hay, có phái viên của Xê-rê-đa đấy à ? Thế nào, bên các đồng chí có gì mới lạ không?

        Lu-ben-xốp kể chuyện những sư đoàn quân Đức ở phía nam Pốt-xđam định tiến về Béc-lin cứu Hít-le.

        Vô-rô-bi-ốp ngạc nhiên:

        — Thế ra hắn vẫn còn ở Béc-lin à? Cứ tưởng là con chó khốn cùng ấy không còn chỗ nào mà rúc vào nữa!

-------------------
        1. Họa sĩ nổi tiếng của nước Nga.

[Giangtvx]

        Nhìn thấy cánh tay buộc băng của đại tá, Lu-ben-xốp hỏi:

        — Tay đồng chí làm sao thế?

        — Bị thương trước thành An-đam. Vết thương đã kín miệng. Tôi vừa thay băng lần cuối cùng ở Pban-ken- ha-ghen về.

        Lu-ben-xốp cáo từ và cho ngựa phóng nước đại tới Phan-ken-ha-ghen. Dọc đường nhiều lần anh đã nhìn thấy trên những biển chỉ đường quân sự một dấu thập đỏ với dòng chữ sau: "Khu vực của Rút-cốp-xki”. Như vậy là anh đi đúng đường. Lúc anh tới Phan-ken-ha-ghen trời đã xẩm tối.

        Tới trước dãy nhà tiểu đoàn quân y đóng, Lu-ben-xốp dừng ngựa, nhảy xuống đứng một lúc, rồi bảo Ca-blu-cốp :

        — Cậu đợi mình ở đây.

        Anh bước tới ngôi nhà, đứng chờ ở ngoài cửa. Cuối cùng anh quả quyết trèo lên bậc thềm và bước vào. Không có ai trong gian phòng thứ nhất. Anh gõ cửa. Có tiếng phụ nữ sau cánh cửa hôi ra :

        — Ai đấv ?

        Lu-ben-xốp đáp lại:

        — Chị có thể bảo giúp tôi chị Ta-nhi-a ở chỗ nào không ?

        Vẫn tiếng người đó hỏi nhỏ một người khác:

        — Chị có biết bây giờ Ta-nhi-a ở đâu không ?

        Trán Lu-ben-xốp đẫm mồ hôi.

        Có tiếng trả lời: "Chắc là ở buồng mỗ”.

        — Không, các thương binh đã chăm sóc cả rồi. Chị ấy ở nhà thì phải.

        Cửa hé mở, một chị phụ nữ nước da nâu, có bộ ngựa nở nang và đôi mắt đen láy hơi ti hí bước ra. Từ khung cửa sồ hắt xuống một ánh sáng yếu ớt. Lu-ben-xốp  vẫn còn có thể nhìn được mặt chị ta. Nhưng chị ta thì không nhìn rõ anh vì anh quay lưng vào cửa sổ. Chị nhìn anh chằm chằm.

        Chị ta hỏi :

        — Thế anh muốn hỏi gì chị Ta-nhi-a. Tôi tưởng anh không bị thương cơ mà.

        Giọng nói của chị ta không có gì đáng mến cả. Lu-ben-xốp nói :

        — Không, tôi không bị thương. Tôi muốn gặp chị ấy có việc khác.

        Chi kia hỏi thẳng :

        — Việc gì ? Đau ruột thừa ư Hay sa đì ?

        Giữa lúc này, cổng ngoài khẽ mở, có ai vào. Lu-ben- xốp cam thấy rất rõ là Ta-nhi-a.

        Chi phụ nữ có đôi mắt ti hí nói :

        — Có người hỏi chị.

        Lu-ben-xốp quay lại. Anh không nhìn thấy mặt Ta- nhỉ-a nhưng thoáng thấy bóng chị in hình trên khung cửa mở rộng.

        Anh nói không ra hơi :

        — Chào Ta-nhi-a. Tôi đây.

        Ta-nhi-a vừa kêu lên vừa hỏi : Ai đấy

        Rồi đèn sáng, chị phụ nữ ở phòng bên đã mang sang một ngọn đèn soi rõ khuôn mặt Ta-nhi-a tái mét.

        Cả hai người bước ra ngoài phố. Một ngọn lửa rực lên phía chân trời ; nhiều tiếng đại bác gầm lên không biết ở nơi nào, nhưng Lu-ben-xốp và Ta-nhi-a chẳng còn nghe hay trông thấy gì nữa. Trên trời, mảnh trăng non lưỡi liềm mảnh dẻ, vàng nhạt treo lửng lơ. Nhìn thấy mảnh trăng, hai người dừng lại.

        Ta-nhi-a hỏi :

        — Thật anh đấy ư ? — Nhìn mặt anh, chị nhắc đi nhắc lại câu ấy nhiều lần rồi nói : — Thật sung sướng biết bao là anh còn sống ! Chắc hẳn anh phải đi ngay, anh còn nhiều công việc. Em rất sợ phải để anh đi, vì anh lại có thể... Em ngốc quá, đến bây giờ mà em còn nói: lại có thể... Em vẫn chưa thật tin là lại được gặp anh. Anh đã bi thương có phải không ?

        Mấy câu ấy đã được Ta-nhi-a nói lên một cách vội vã, chắp nối. Không cần giữ gìn gì nữa, chị bạo dạn nói:

        — Chúng mình đứng vào chỗ tối đi. Em hôn anh một cái.

        Hai người vòng vào một góc nhà gần đấy, chị ôm chầm lấy anh hôn.

        Lúc hai người từ góc nhà đi ra, chị hỏi: Em phải gọi anh như thế nào nhĩ ? Bởi vì rút cục em đã tặng anh tên gọi gì đâu ? Trong thời kỳ chúng mình ở gần Mát-xcơ- va thì gọi là "đồng chí trung úy”, trong lần gặp nhau trên đất Đức thì là "đồng chí thiếu tá". Từ nay về sau, anh sẽ là Xéc-gây của em, anh chẳng đã gọi em là Ta-nhi-a ư? Thôi anh đừng nói gì cà. Em sợ phải nghe anh nói chuyện gì không hợp... Chúng mình gặp nhau thế này là hạnh phúc rồi, có thế thôi. Chúng mình thử tưởng tượng một tí là không còn chiến tranh nữa và chúng mình chỉ đang dạo trên đường phố Mát-xcơ-va. Trời, sao mà em thích nhìn các trẻ em đang thả tàu thủy tí hon trong bể nước và đang nặn bánh cát thế !... Anh có biết không, khi em nghe tin anh hy sinh, em đã nghĩ rằng cũng có phần lỗi tại em. Người ta đã đồn nhảm về em với anh. Đúng, đúng, em biết. Và em thấy hình như anh đã giận nên liều lĩnh xông xáo. Kể ra nghĩ vậy cũng không phải, nhưng đúng là em nghĩ thế đấy.

        Trước mặt hai người, nhiều xe quân sự chạy qua, nhiều chiến sĩ chầm chậm bước đi. Cũng vì mọi người đều sung sướng trước hình ảnh báo hiệu hòa bình sắp tới nên ai nay đều nhìn đôi trai gái ấy bằng con mắt say sưa, mơ mộng, và chân thành chúc mừng họ một cuộc sống hạnh phúc, hòa bình.

        Cuối cùng, Lu-ben-xốp nói:

        — Cậu cần vụ của anh đang dắt ngựa đợi anh. — Và hai người quay về Phan-ken-ha-ghen.

        Ca-blu-cốp dắt hai con ngựa vẫn đứng nguyên chỗ cũ.

[Giangtvx]

        Ta-nhi-a bảo :

        — Chúng mình vào nhà uống nước trà đã. Ngựa sẽ đem vào cột trong sân, ở đấy có một số lán.

        Ca-blu-cốp đưa mắt hỏi thiếu tá lúc này mắt đang nhìn dán vào Ta-nhi-a. Ta-nhi-a đi trước, Ca-blu-cốp dắt ngựa đi theo sau. Đến trước một ngôi nhà, chị dừng lại, tự tay mở cổng và nói:

        — Đây đây. Tôi ở nhà này.

        Chị cùng Lu-ben-xốp vào nhà. Bà cụ chủ nhà ra đón hai người, một bà cụ Đức, dáng người nhỏ nhắn, mắt đeo kính; Lu-ben-xốp cảm thấy bà cụ có vẻ rất tốt và quý khách.

        Ta-nhi-a cùng với bà cụ sang phòng bên. Rồi chị quay lại, dọn bàn, mang ra một chiếc bánh và mấy hộp thịt. Cụ chủ nhà pha trà. Nỗi cảm động cố nén của Ta-nhi-a lây cả sang cụ già làm bà cụ cứ bận rộn chạy quanh bàn, vừa nói lầm rầm nhanh một mình trong giọng mũi. Khi bà cụ đi khỏi, Ta-nhi-a ra sân gọi Ca-blu-cốp vào. Ba người ngồi vào bàn nhưng chỉ riêng có Ca-blu-cốp ăn thôi. Ta-nhi-a và Lu-ben-xốp ngồi trước hai chén trà chẳng uống cũng chẳng ăn, sung sướug được nhìn nhau.

        Có người gõ cửa. Một khuôn mặt phụ nữ ló qua kho cửa. Đó là một cô y tá đến, nói là có việc nhưng Ta-nhi-a và Lu-ben-xốp đâu có bị mắc lừa. Hai người biết là cô ta đến chỉ vì tò mò. Chính cô ta cũng biết là "âm mưu” của mình bại lộ. Cô y tá đỏ mặt hỏi, nhưng Ta-nhi-a cũng không biết được là hỏi về việc gì nữa.

        Cô y tá quav đi. Lát sau, một chi phụ nữ khác lại ghé vào phòng. Cô ta cũng đã kiếm được một cớ nào đó.

        Ca-blu-cốp đứng dậy cảm ơn và nói là anh phải đi cho ngựa ăn, uống nước. Ta-nhi-a đứng vụt dậy bảo là chị sẽ nhờ cụ chủ nhà đi lấy rơm cho. Nhưng Ca-blu-cốp bảo thôi cứ để anh làm lấy. Ta-nhi-a bảo để chỉ chỉ cho chỗ lấy nước nhưng Ca-blu-cốp nói là tự anh có thề tìm được và đi ra ngoài. Ta-nhi-a ngồi xuống. Theo ý chị, bà cụ chủ nhà nhất định có rơm. Chính chị đã nhìn thấy đống rơm trong sân. Mọi việc đối với Lu-ben-xốp lúc này trở nên rất rõ ràng. Mọi việc đã xảy ra đối với Ta-nhi-a cũng như đối với anh. Mọi ý nghĩ trong tâm hồn Ta-nhi-a cũng như trong tâm hồn anh. Trong mỗi lời nói của chị, trong mỗi cử chỉ của chị — những câu nói, cử chỉ của Ta-nhi-a và của mọi người khác — anh đều nhìn thấu ý nghĩa sâu sắc của vấn đề và, như một ông thầy tướng, anh đọc được rất đúng tâm trạng của những người khác.

        Lại có người gõ cửa. Có ai vào nhưng Lu-ben-xốp chẳng chút bực mình; anh cũng chẳng để ý xem ai vào. Anh ngắm nhìn Ta-nhi-a, ngạc nhiên thấy đôi mắt to xám của chị sáng long lanh.

        Thì ra người vừa vào là Gla-sa. Chị nhận ngay ra thiếu tá trước thường hay tới chỗ Ve-xen-tra-cốp trên tiểu đoàn. Chị nói như người có lỗi:

        — Ô, chị Ta-nhi-a tha lỗi cho em nhé, em ngốc quá! Em lại không ngờ là chị quen thiếu tá cận,vệ. Em vẫn biết là thiếu tá không việc gì... Em vẫn kể lại cho các chị y tá nghe câu chuyện thiếu tá đã nằm lại trong thành phố ba ngày đêm, giữa bọn Đức và đã giúp cho tiểu đoàn nhà em và em xung phong lên... — Ngừng lại một lúc và sau giây phút do dự, chị thấp giọng hỏi thăm : — Đồng chí thiếu tá cận vệ, đồng chí có biết Ve-xen-tra-cốp của tôi thế nào không? Còn sống chứ? Anh ấy tuyệt nhiên không thấy biên thư cho tôi nữa, tôi không hiếu ra sao... Có lẽ anh ấy quên tôi rồi chăng ?

        Lu-ben-xốp nói:

        — Anh ấy còn sống. Tôi vừa gặp anh ấy hôm qua. Vẫn bình yên.

        Gla-sa buồn bã :

        — Vẫn bình yên ! Tôi cứ nghĩ là anh ấy hút thuốc chết thôi...

        — Hút thuốc à ? Tôi không để ý thấy... Xin thề với chị là tôi không thấy. Nếu tôi biết, thế nào tôi cũng cố góp ý kiến.

        Lu-ben-xốp nghĩ thầm, ngây ngất vì sung sướng : "Ơ, mình ba hoa những gì vậy ! Thật là mình điên rồi... ”. ^

        Ta-nhi-a nói :

        — Anh ấy chẳng hút thuốc đâu ? Và, anh ấy cũng không quên chị đâu. Sao anh ấy lại có thể quên chị được ! Nếu quên thì kỳ quái thật... Không, không đâu !

        Cũng như Lu-ben-xốp, chị chựt thấy là mình nói lung tung rồi chi nhó* ra là phẫi mừi Gla-sa cùng ăn !

        — Chị Gla-sa yêu quí, chị ngồi xuống đây.

        Nhưng Gla-sa khẽ từ chối :

        — Em phải đi đây. Em còn bận lắm.

        Tất nhiên chị cũng chẳng có việc gì đâu, nhưng Ta- nhi-a cũng không muốn giữ chị lại vì lúc này ngoài Lu-ben- xốp ra chị không muốn nhìn ai khác nữa.

        Gla-sa ra. Một phút sau, chị có đôi mắt ti hí và nước da nâu tới, cái chị vừa nãy tiếp thiếu tá cận vệ không niềm nở gì cho lắm.

        Đến bây giờ chị ta vẫn còn nhìn Lu-ben-xốp với con mắt lạnh lùng và hỏi có vẻ khiêu khích :

        — Chắc là tôi cũng không quấy rầy các đồng chí chứ ?

        Ta-nhi-a vui vẻ nói : — Ồ, không, không. Ma-sa ngồi xuống đây để mình giới thiệu với cậu đây là thiếu tá cận vệ Lu-ben-xốp, một người quen cũ. Đây là chị Ma-ri-a Lép-kôi-ê-va, bạn tôi, trưởng ban y vụ.

[Giangtvx]

        Ma -sa hỏi:

        — Cậu không ra nhà tu chứ ?

        Ta-nhi-a trả lời :

        — Không, cậu đi một mình thôi.

        Ma-sa nói dằn từng tiếng :

        — Mình cũng biết trước là hôm nay cậu không đi.

        Ta-nhi-a làm như không nhận thấy giọng nói chì chiết của Ma-sa; chị giải thích với Lu-ben-xốp:

        — Gần đây có một nhà tu kín và một trại trẻ mồ côi. Khi chiến tranh bắt đầu lan tới đây, đại tá Vô-rô-bi-ốp đã cho xe ô tô chuyển các em nhỏ đi... Sau đó lại chuyển về, và đại tá sư đoàn trưởng đã hạ lệnh cho các cơ quan tiếp tế lương thực của sư đoàn phải phân phối gạo, bột cho trại trẻ mồ côi... Lại còn cho cả rất nhiều bò cái vắt sữa. Các bà mụ rất ngạc nhiên, họ không thể nào ngờ rằng những người Bôn-sê-vích lại yêu thích trẻ con đến thế... Bọn bác sĩ chúng tôi đỡ đầu bệnh xá có rất nhiều trẻ em ốm bệnh chậm lớn. Vì vậy, từ bốn hôm nay, cứ buổi chiều chúng tôi tới đó và mang cho các em thuốc glu-cô.

        Ma-ri-a cau mày. Thấy thế, Lu-ben-xốp phì cười và như để xin lỗi, anh nói :

        — Chị Ma-ri-a, xin chị tha lỗi, tôi nghĩ đến lối hỏi bệnh của chị đối với tôi lúc nãy.

        Ma-ri-a nổi với vẻ nghiêm nghị :

        — Thế thì sao? Phải, tôi có hỏi và với cương vị bác sĩ tôi có quyền hỏi xem anh bị bệnh gì. Và, phải, tôi có nói đến chữ "sa đì "... cái bệnh này thì có, và không thế cấm một bác sĩ không được quyền hỏi đến.

        Ta-nhi-a phá lên cười rũ rượi. Đột nhiên, chính Ma-sa cũng phì cười. Chi ôm hôn Ta-nhi-a rồi vùng chạy vội ra.

        Lại chỉ còn hai người bên nhau. Ta-nhi-a nói giọng run run :

        — Chắc anh lại sắp đi rồi phải không ?

        Lu-ben-xốp lẽ ra có thể ở lại đến sáng mai nhưng anh không dám nói thực. Làm như vậy thật quá đáng.

        Anh nói:

        — Phải. Nếu mai em có thể rỗi được, mời em đến Pốt-xđam thăm anh. Thiếu tướng mời em đấy. Em sẽ được xem thành phố, các cung điện và lâu đài. Rất thú vị.

        Chi nhìn anh, âu yếm :

        — Vâng. Em sẽ làm theo mọi ý muốn của anh.

        — Ern đến ngay từ sáng nhé.

        — Vâng.

        — Còn phương tiện?

        — Em sẽ lo liệu lấy.

        Hai người đi ra ngoài, bỏ lại trên bàn hai chén trà chưa nhấp lấy một ngụm.

        Sao nhấp nháy, mờ nhạt trên bầu trời Béc-lin rực đỏ.

        Đứng trên bậc thềm, Ca-blu-cốp đang hút thuốc lá.

        Nghe tiếng chân người, anh giật nảy mình và định lảng ra chỗ khác.   

        Thiếu tá bảo:

        — Cậu ra đóng ngựa đi.

        Ca-blu-cốp đi làm ngay. Lu-ben-xốp và Ta-nhi-a kề vai dừng lại dưới bầu trời sáng cao. Rồi nghe thấy tiếng vó ngựa lộp cộp, tiếng dâv cương kêu lách cách.

        Lu-ben-xốp và đồng chí cần vụ lặng lẽ cho ngựa đi. Thiếu tá nghĩ đến cách nói lạ lùng của Ta-nhi-a khi bảo: Em sẽ làm theo mọi ý muốn của anh. Những tiếng ấy, anh thấy đã gắn chặt cuộc đời của hai người, và trên thế giới này, mọi việc đối với anh đều thấy sao mà dễ dàng và đơn giản.

        Hai con ngựa cất bước nhẹ nhàng phi nước kiệu. Đã quá nửa đêm. Hôm ấy là ngày mồng 2 tháng 5.

[Giangtvx]

XXIV

        Ngày hôm ấy, Ta-nhi-a không tới gặp được Lu-ben- xốp — nhiều biến chuyển bất ngờ và rất nghiêm trọng đã làm chị không thực hiện được ý định.

        Trong đêm ngày 2 tháng 5, một bộ phận quân Đức với lực lượng chừng ba vạn người, có trang bị pháo tự hành và xe vận tải bọc sắt, đã phá vòng vây Béc-lin tiến về phía tây, qua những khu vực bãi Uyn-hem và Pi- xen-đoóc.

        Lu-ben-xốp vừa kip về tới Pốt-xđam thì từ Ga-tốp và Clát-đốp người ta đã báo về những tin tức đầu tiên về việc nhiều khối lớn quân Đức có vũ khí xuất hiện trên các ngả đường cái.

        Toàn sư đoàn báo động. Trong bóng tối buổi rạng đông chốc chốc lại lóe lên những ánh đèn pin, các chiến sĩ leo lên những chiếc xe vận tải lớn và tiến lên hướng bắc để chặn ngang con đường chạy từ Béc-lin về phía tây.

        Máy điện thoại trong phòng tham mưu réo chuông không ngớt. Người ta thông báo nhiều chi tiết mới về cuộc phá vòng vây của quân Đức hiện đang tiến thành từng đoàn dày đặc, cố hết sức tránh những vùng dân cư.

        Lu-ben-xốp cho đánh thức anh em trinh sát đang ngủ trong căn nhà trước mặt. Ho vội nhỏm dậy, vơ lấy tiếu liên và lựu đạn. Một chiếc xe vận tải đã mở máy sẵn. Anh em trèo lên xe, chiếc xe thẳng hướng lên phía bắc.

        Trời sáng dần. Qua một làng rồi một làng khác. Qua chiếc cầu bắc tạm thời, gần đó các chiến sĩ công binh đang bố trí trận địa phòng ngự, xe ô tô tiến về Phác- lăng. Đến đầu làng về phía bắc, Lu-ben-xốp hạ lệnh dừng lại trên một điểm cao.

        Anh em trinh sát nhảy xuống đất và theo thiếu tá đi ra con đường cái đã nhìn thấy ngay gần đấy.

        Đợi không lâu. Một tung đội quân Đức ít nhất tới một nghìn người hiện ra ở quãng đường vòng. Đi đầu là một khẩu pháo xung kích loại "phéc-đi-năng". Một khẩu pháo khác cùng loại đi tập hậu. Những dấu chữ thập đen trên mấy khẩu pháo tự hành làm cho Lu-ben- xốp nhớ lại những năm đầu của cuộc chiến tranh.

        Anh theo dõi sát đoàn người rồi khẽ quay lại Me-séc-xki:

        —  Hành động đi!

        Đội trinh sát nổ một loạt súng. Bọn Đức nhốn nháo, tản ra những bụi cây bên đường và dưới những hõm đất trũng. Thằng bò thấp, đứa bò cao, có đứa chạy, chúng cứ thế tiến lên. Mấy khẩu pháo tự hành dừng lại, bắn ba phát vào nhà ga xe lửa gần ngay đấy.

        Mấy phút sau, một tiểu đoàn pháo tới chỗ Lu-ben- xốp. Các pháo thủ chĩa đại bác nã một chập vào trong làng có quân Đức đang ẩn nấp.

        Một chiến sĩ chạy tới báo với thiếu tá là một tung đội Đức khác đã xuất hiện ở một nơi chếch về phía đông, cũng chừng một nghìn người.

        Đồng chí chiến sĩ chỉ tay về lùm cây nhỏ mà quân Đức đã lẩn vào. Lu-ben-xốp phái Vô-rô-nhin và hai đồng chí trinh sát tới chỗ đó và phái Mi-tơ-rô-khin cùng ba đồng chí khác tiến về hướng làng có đội quân thứ nhất ẩn nấp.

        Vô-rô-nhin quay lại ngay; anh báo cáo rằng đúng có khoảng ba trăm lính Đức đang tạm trú trong khu rừng. Các pháo thủ tách ra một khẩu bắn hai phát. Một phút sau, một đám quân Đức vọt ra khỏi khu rừng. Chúng khoa tay chạy nhốn nháo.

        Lu-ben-xốp chờ Mi-tơ-rô-khin về. Đồng chí này báo cáo là quân Đức đã lại di chuyển, bây giờ không đi thành một khối dày đặc nữa mà phân tán thành nhiều tốp nhỏ. Lu- ben-xốp hạ lệnh lên xe và anh quay về gặp sư đoàn trưởng.

        Sư đoàn trưởng đang nói chuyện ở máy vô tuyến điện với đồng chí tư lệnh tập đoàn quân lúc này đang ở khu vực làng Oa-sốp, phía nam thành Nô-en, nơi cũng đã xảy ra những trận giao chiến với các đoàn quân đang phá vòng vây.

        Thảo luận với đồng chí Tư lệnh tập đoàn quân xong, thiếu tướng sư đoàn trưởng nói:

        — Chúng mình còn phải giáp chiến một lần cuối cùng trước khi kết thức chiến tranh... Lại phải thiệt người, đổ máu. Đồng chí Tư lệnh tập đoàn quân nói đây là những tên liều lĩnh nhất đang phá vòng vây tới đây; chúng nó sợ rơi vào tay chúng ta... Chúng nó biết rằng rồi đây cũng không dễ chịu gì cho chúng! Vì thế chúng nó ùa sang phía quân Mỹ. Trong khi trại lính Béc-lin đã đầu hàng, ở đó mọi việc đã xong xuôi.

        Lu-ben-xốp nhún vai nói:

        — Tôi đã có quan sát kỹ chúng nó ; về mặt này chúng không liều lĩnh lắm đâu. Theo ý kiến tôi, cần cử những phái viên của ta mang cờ trắng tới gặp bọn Đức và khuyên chúng đầu hàng... để tổn thương ngươi nữa có ích gì.

        Thiếu tướng gọi điện thoại về phòng chính trị. Plốt- nhi-cốp tán thành đề nghị của thiếu tá.

        — Đúng đấy. Chúng ta thử làm xem.

        Một "phong trào nhân đạo”, lòng mong muốn tránh khỏi một cuộc đổ máu vô ích phút chốc đã xuất hiện trong các đơn vị. Phong trào đó được Hội đồng quân sự chuẩn y. Từ tất cả hay hầu hết các sư đoàn, các sĩ quan phái viên biết ít nhiều tiếng Đức đi gặp quân địch để kêu gọi chúng đầu hàng.

        Thiếu tá cận vệ đi trên chiếc xe ô tô bọc sắt cắm lá cờ trắng.

        Anh phái Ô-ga-nhe-xi-an và Me-séc-xki, cũng mang theo lá cờ trắng, tới làng Grốt Gli-ních, còn mình thì thẳng lên hướng tây bắc.

        Ngay ở làng thứ nhất anh đã gặp một số các đồng chí hậu cần của ta đang hớt hải, chắc là vừa phải giao chiến, trận chiến đấu đầu tiên trong đời họ, không phải là trận giao chiến tầm thường mà là một trận giáp lá cà với quân Đức. Trong số các đồng chí hậu cần có người bị thương.

[Giangtvx]

        Một đồng chí béo phục phịch, áo rách tả tơi, súng cầm tay, tư thế rất hiên ngang, có vẻ đang hăng máu chém giết, kể lại cho thiếu tá cận vệ nghe: Tôi đang giao bột cho lò bánh. Đùng một cái tôi trông thấv cái gì: bọn Bức đang tiến lại! Chúng tôi bố trí nổ súng. Ờ, thế mà cũng đã bảo vệ được bột đấy... Đi gặp chúng nổ phải vác "Ca-chiu-sa” đi chứ sao lại vác cờ trắng.

        Lu-ben-xốp tiếp tục tiến, băng qua con đường ô tô và kênh đào Pa-rét Nô-en. Nơi nơi đều có vẻ hết sức náo động. Những chiến sĩ các đơn vi hậu cần nhìn thấy thiếu tá cầm cờ trắng bèn tranh nhau báo tin :

        — Một đoàn chúng nó vừa qua đây!

        — Bọn Đức ở trong khu rừng kia kìa !

        — Gần hai trăm thằng đang bò sau cái bờ đất kia kìa.

        Lu-ben-xốp cho xe ô tô bọc sắt dừng lại trước khu rừng mà theo các chiến sĩ nói trong đó có một toán đông quân Đức.

        Lá cờ trắng cầm trong tay, anh bước những bước dài tới khu rừng nhỏ và bắt đầu gọi to, dằn rõ từng tiếng :

—   Deutsche Solđaten! Das Kommando der Roten Armee...¹


        Anh chưa kịp dứt lời thì từ giữa rừng một bóng người đã bò ra: một người Đức giơ hai tay tiến lại phía anh. Đó là một tên to lớn đeo kính trắng, râu ria tua tủa, vai đeo lon hạ sĩ.

        Hắn tiến lại, mắt sợ sệt nhìn Lu-ben-xốp.

        Lu-ben-xốp lại để cho hắn quay vào rừng, sau khi đã giải thích cho hắn rõ nhiệm vụ của hắn là rủ thêm các bạn khác của hắn tới đây. Chưa quá mười phút thì tên Đức đeo kính đã dẫn thêm ra chừng hai chục tên khác. Lu-ben-xốp cũng lại thả cho chúng quay về.

        Anh bảo chúng :

        — Gehen zu, Und zuriick mit anderen...²

        Anh tính rất đúng. Chúng tản ra khắp khu rừng và Lu-ben-xốp nghe thấy chúng hò nhau, kêu gọi những tên khác, tha thiết nói và giục đi mau.

        Cuối cùng một toán rất đông kéo ra : gần một trăm tên. Chung đã vất hết vũ khí lại trong rừng. Cũng như tên đầu tiên, tên đeo kính trắng, chúng nhìn người sĩ quan Nga, có vẻ ngờ vực.

        Lu-ben-xốp dẫn toán tù binh tới các trại Ịớn trông thấy gần ngay đó, xung quanh xây tường và có một lò gạch. Bên cạnh tường xây nhỏ lên nhiều cây hạt dẻ um tùm.

        Xe ô tô bọc sắt thong thả theo đoàn tù binh và dừng lại trên bãi cỏ ngay gần tường xây.

        Trong trại ồn ào hẳn lên. Những người dân hiền lành, nhất là phụ nữ và trẻ em kéo ra khỏi nhà, đứng xa nhìn toán tù binh, không dám lại gần.

        Lu-ben-xốp chỉ định tên đeo kính chỉ huy chung; hắn có vẻ hoạt bát hơn những tên khác và bám sát thiếu tá cận vệ. Thiếu tá cùng với hắn tơi gần đám phụ nữ và bảo họ nên kiếm chút gì cho số đồng bào của họ ăn cũng tốt.

        Lúc đâu, đám phụ nữ không hiểu người Nga hiền lành cầm cờ trắng này bảo gì họ. Nhưng khi Lu-ben-xốp nhắc lại câu nói, họ léo nhéo, kêu ý ới và chạy vội về nhà, về chuồng bò. Lát sau, họ quay lại mang theo nhiều ồ bánh và nhiều thùng nhôm đựng sữa sóng sánh.

        Điều dó làm cho đoàn tù binh vui nhộn hẳn lên. Chúng ngồi xuống bãi cỏ, vây quanh lấy những thùng sữa, rót sữa vào những chiếc cà mèn mà chúng còn giữ lại được và cuối cùng đã thấy rõ ràng từ nay về sau những chiếc cà mèn còn cần thiết hơn nhưng khẩu tiểu liên nhiều.

        Chúng cũng không quên cảm ơn người sĩ quan Nga, tên đeo kính đã nói cho chúng biết là ai đã "tổ chức” có sữa cho chung. Tứ phía xung quanh, đàn bà và trẻ con nhìn toán tù binh có vẻ thương hại, và nhìn ngưừi Nga đang một mình đi lại xung quanh toán tù binh, bằng con mắt cảm ơn và kính phục. Các thiếu phụ trẻ nhất nhìn anh không khỏi có chút duyên dáng.

        Nếu thêm vào đó một bầu trời xanh ngắt và mặt trời ném xuống những tia sáng rực ra trên những cây hạt dẻ lớn, những thảm cỏ xanh và những khuôn mặt cảm động của người Đức, người ta sẽ dễ dàng tưởng tượng được cái khung cảnh đầy ý nghĩa và tươi sáng đang bày ra trước mặt Xéc-gây Lu-ben-xốp.

        Nhưng tên đeo kính, sau khi ăn xong mẩu bánh, lại xin cho đi gọi thêm các bạn khác. Lu-ben-xốp bảo anh ta nên lấy thêm mấy "tay cũ” trong số những người đầu tiên hưởng ứng lời kêu gọi của lá cờ trắng cùng đi.

        Thiếu tá cận vệ nhờ các trẻ em, đang há hốc miệng đứng đấy, cũng chạy vào rừng và dẫn về đây, về nơi hòa bình, và có sữa uống, những người Đức đang trốn trong đó. Lũ trẻ con, tất nhiên tỏ ra vô cùng sung sướng trước nhiệm vụ được ủy thác. Không hiểu chúng đã kiếm ở đâu ra được những chiếc sào dài trên đầu buộc mùi xoa trắng. Giơ cao ngọn sào trên đầu, chúng chạy vào rừng.

        Mấy phút sau, một toán lính Đức từ trong rừng kéo ra do một trung tá vai bị thương dẫn đầu.

        Hắn tiến lại chỗ Lu-ben-xốp, chào anh theo kiểu quân sự, tháo túi súng lục và trao khẩu súng cho anh. Thiếu tá cận vệ cầm lấy khẩu súng rồi nói, như có ý hỏi:

        — Also, Frieden³?

        Tên trung tá trả lời:

        — Gott sei Dank⁴.

----------------
        1. Hỡi anh em binh sĩ Đức! Bộ chỉ huy Hồng quân...

        2. Các anh quay về và dẫn thêm đồng đội các anh ra đây!...

        3. Thế là hòa bình chứ

        4. Ơn trời.

[Giangtvx]

        Lu-ben-xốp chỉ định hắn là chỉ huy quân sự của trại tù binh lúc này đã có tới hơn ba trăm người. Nhiều tên lẻ tẻ ở khắp nơi kéo tới. Có một đại úy ra hàng, rồi đến một tên trung úy ngực đeo một chiếc chữ thập sắt. Bọn tù binh ngồi xuống bãi cỏ, mắt đờ đẫn hấp háy dưới ánh nắng ban mai.

        Đứng một mình giữa năm trăm lính Đức, Lu-ben- xốp bắt đầu thấy lo ngại. Khắp xung quanh không nhìn thấy một chiến sĩ xô-viết nào, trừ đồng chí lái xe, cấp bậc hạ sĩ, mặc áo liền quần màu xanh đang đứng trước xe ô tô bọc sắt.

        Đồng chí này cũng thấy lo, tiến đến bên Lu-ben-xốp :

        — Kể ra chúng đông quá... căn phải canh gác cẩn thận.

        Lu-ben-xốp nghĩ một lúc rồi bảo:

                — Đồng chí hãy lên xe và quay về chỗ làng có ngôi nhà thờ đồ ấy. Tôi có thấy một tiểu đoàn pháo của chúng ta ở đấy. Đề nghị họ cử cho chúng mình ít nhất một chục chiến sĩ.

        Xe ô tô bọc sắt quay về. Lu-ben-xốp còn lại một mình. Bọn Đức vẫn liên tiếp kéo ra, tên đeo kính cùng với các bạn tình nguyện của hắn đi về như con thoi, từ đấy vào rừng rồi lại quay về, lần nào cũng có thêm lực lượng "bổ sung".

        Lu-ben-xốp nói chuyện với tên trung tá. Tên này kể lại rằng Hít-le — hay ít ra người ta cũng đã báo cho hắn biết như vậy — đã tự tử trong dinh Quốc trưởng đêm hôm kia, 30 tháng 4. Béc-lin đã đầu hàng khi đã hoàn toàn hết mọi khả năng chống cự lại bộ đội Nga. Còn như tên trung tá, trước đã chỉ huy một trung đoàn pháo cao xạ bố trí trong khu rừng Gruý-nơ-oan, hắn đã quyết định tham dự trận phá vòng vây, bởi vì chính hắn quê ở tĩnh Tuy-ranh-giơ và muốn trở về quê nhà. Rất nhiều binh lính và sĩ quan định phá vây tiến về phía tây chính cũng cùng một mục đích đó. Quả thực, tên trung tá cũng không thể không đồng ý với Lu-ben-xốp rằng nhiều tên Đức muốn chạy sang phía tây với hy vọng tránh thoát sự trừng phạt về những tội ác của chúng trước kia. Đúng thế, tên trung tá đã gặp trên đường khá nhiều tên SS cũ và cả những người thường dân trước có tham gia các tổ chức quốc xã. Trước câu hỏi của Lu-ben-xốp muốn biết xem những người đó có cho rằng người Mỹ sẽ không truy tố họ hay không, tên trung tá hơi lúng tung và sau khi nhìn trộm Lu-ben-xốp, trả lời rằng đúng là nhiều người nghĩ như vậy.

        Trời mỗi lúc một nóng nực. Nhiều đám mây trắng trôi lừ đừ trên nền trời xanh ngắt.

        Giửa lúc ấy, một tràng tiểu liên vọng từ khu rừng tới và tên đeo kính chạy về. Hắn bước nhanh gần như chạy. Vừa kịp đến trước mặt Lu-ben-xốp, hắn đã vội nói một thôi một hồi và trong đó Lu-ben-xốp chỉ nghe rõ ba tiếng:

        —  Kaum lebendig raus... ¹

        Cuối cùng Lu-ben-xốp hiểu rằng, ngay sát ven rừng, một toán đông người có trang bị tiểu liên vừa mới tới và bọn này không chịu ra hàng. Tên đeo kính vừa định cố thuyết phục chúng thì một tên trong bọn quạt luôn một băng đạn.

        Xe ỏ tô bọc sắt đã chở tới nhiều chiến sĩ xỏ-viết có mang súng. Lu-ben-xốp để họ ở lại canh giữ đám tù binh, còn mình thì cầm lá cờ trắng đi vào rừng. Cách sau anh một quãng, lũ trẻ em chạy theo, với những chiếc sào dài trên đầu buộc những mùi soa trắng vui vẻ bay phần phật.

        Lu-ben-xốp nói to vào những rặng cây đứng trơ trơ, mà anh biết có người đang nấp phía sau, để gọi bọn Đức ra hàng.

        Khu rừng im tiếng, có vẻ thù địch. Lu-ben-xốp to tiếng nhắc lại lời kêu gọi; anh nói thêm rằng Bộ chỉ huy xô-viết muốn tránh khỏi một cuộc đổ máu, vì vậy Bộ chỉ huy xô-viết kêu gọi các binh sĩ Đức ra hàng.

        Vẫn im lặng như tờ, chỉ có tiếng gió lay động lá cây. Khắp tứ phía, mũ sắt, súng trường, súng lục vứt rải rác trên bãi cỏ.

        Cuối cùng về phía tay trái, hai tên Đức đứng dậy tiến lại phía Lu-ben-xốp. Chào anh xong, hai tên đi thẳng qua trước mặt anh, không dừng lại, thẳng hướng vào trại. Lu-ben-xốp tiến lên ba bước. Xa xa hiện ra một con đường trũng và phía bên kia một ngôi nhà nhỏ của người gác rừng. Đúng là toán người đang nấp dưới đáy hõm đất — đôi tai thính của người trinh sát không thể nào nghe nhầm được.

        Nhưng vẫn không thấy một tên nào chui ra và Lu- ben-xếp đã đinh quay về trại thì đột nhiên một tên Đức đứng thẳng dậy, nhô lên khỏi lòng hố và, gần như cùng một lúc, một tiếng súng nổ. Tên Đức gục xuống như bị phạt ngang người, sau đó một tràng tiểu liên ngắn rít lên trong không khí và vọng đi.

        Thiếu tá cận vệ ngạc nhiên nhảy lùi lại. Trong giây phát cuối cùng, anh nhìn thấy những chiếc lá xanh từ mấy cành thấp rụng lả tả và bàn tay ôm vội lấy ngực, anh ngã vật xuống bãi cỏ.

----------------
        1. Tôi thoát được thật may !