Quân khu 4 - Lịch sử xây dựng và bảo vệ Tổ quốc (1975 - 2005)

[chuongxedap]

*

*          *

Các cơ quan, đơn vị, địa phương trong Quân khu triển khai thực hiện các nhiệm vụ năm 1990 đều bám sát chủ trương của Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu đề ra là hướng về những ngày kỷ niệm thành lập Đảng, ngày sinh Bác Hồ và ngày truyền thống của lực lượng vũ trang quân khu.

Thường vụ Đảng ủy tự phê bình, phê bình về lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ năm 1989 và Đảng ủy Quân khu 6/6 đồng chí khối quân sự tiến hành kiểm tra đảng viên chấp hành Điều lệ Đảng thể hiện được tính nghiêm túc, thẳng thắn, thống nhất xây dựng.

Về ưu điểm, Thường vụ Đảng ủy Quân khu luôn luôn kiên định về mặt chính trị, đường lối đổi mới, đoàn kết thống nhất, tự lực tự cường, tạo sức mạnh tổng hợp thực hiện 5 nhiệm vụ, 2 yêu cầu, 2 chuyển hướng. Lực lượng vũ trang quân khu có chuyển biến toàn diện cả về chính trị, tư tưởng, tổ chức, huấn luyện sẵn sàng chiến đấu, công tác hậu cần - kỹ thuật và xây dựng Đảng bộ trong sạch vững mạnh. Quan hệ liên minh chiến đấu đặc biệt với bạn Lào đi vào chiều sâu, đúng đường lối quan điểm trong thời kỳ theo đường lối đổi mới của Đảng. Những kết quả đạt được nổi bật là: rút gọn, điều chỉnh quân số, huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu chống chiến tranh phá hoại nhiều mặt của các thế lực thù địch, chống tiêu cực nội bộ; thực hiện Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị tiếp tục chuyển biến mạnh về quân sự địa phương, cùng các tỉnh kiên quyết chỉ đạo bồi dưỡng, diễn tập, tập huấn làng xã chiến đấu (ở Hải An), xây dựng diễn tập khu vực phòng thủ tỉnh, huyện và nhiều cơ sở; công tác đảng, công tác chính trị đi sâu 5 chuyên đề, tập trung về tư tưởng, kỷ luật. Trước diễn biến tình hình thế giới, trong nước có những phức tạp Thường vụ Đảng ủy Quân khu đã nhạy bén đề ra các chủ trương biện pháp đúng đắn, kịp thời chống các quan điểm sai trái chủ nghĩa đa nguyên, chống văn hóa xấu độc; từng bước đổi mới phong cách, tác phong làm việc theo quan điểm đổi mới của Đảng.

Thường vụ Đảng ủy Quân khu nêu lên một số khuyết điểm là: Lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu có mặt yếu, lực lượng tuyến biển mỏng, khả năng phòng thủ một số khu vực thấp, chưa loại trừ hết bất ngờ. Chỉ đạo hoạt động của Đảng ủy quân sự địa phương theo tinh thần Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị chưa thực sự kiên quyết, chất lượng của Ban cán sự huyện hạn chế. Lãnh đạo làm chuyển biến về kỷ luật chuyển chậm và đang là điểm yếu. Chất lượng sinh hoạt của các cấp ủy Đảng, năng lực, sức chiến đấu của một số tổ chức Đảng vẫn chưa được nâng lên. Việc sắp xếp, bố trí, sử dụng cán bộ một số trường hợp chưa hợp lý¹.

Các đồng chí Trung tướng Nguyễn Quốc Thước - Ủy viên Trung ương Đảng - Phó Bí thư Đảng ủy, Tư lệnh Quân khu; Thiếu tướng Lê Văn Dánh - Bí thư Đảng ủy - Phó tư lệnh Chính trị Quân khu; Thiếu tướng Nguyễn Xuân Chí - Ủy viên Thường vụ Đảng ủy, Phó tư lệnh - Tham mưu trưởng Quân khu; Đại tá Lê Văn Mẹo - Ủy viên Thường vụ Đảng ủy - Chủ nhiệm Chính trị Quân khu; Đại tá Trương Đình Thanh - Ủy viên Đảng ủy - Phó Tham mưu trưởng Quân khu; Đại tá Trịnh Bá Giản - Ủy viên Đảng ủy, Phó Chủ nhiệm Chính trị Quân khu tiến hành sinh hoạt kiểm tra đảng viên chấp hành Điều lệ Đảng.

Chi bộ nơi sinh hoạt của các đồng chí ủy viên Đảng ủy Quân khu đã tiến hành kiểm tra đảng viên, 18/20 Đảng bộ trực thuộc đã góp ý kiến phê bình. Kết quả, 6 đồng chí đều đạt đảng viên chấp hành tốt điều lệ Đảng. Điểm còn yếu là thực hiện nhiệm vụ chức trách còn hạn chế, nguyên nhân do trình độ năng lực chưa vươn lên kịp yêu cầu cương vị công tác².

Trước những biến động lớn trong lãnh đạo, chỉ huy Quân khu và điều chỉnh lớn về lực lượng, nhưng các đồng chí đảm nhận cương vị mới đã kế thừa và phát triển những kinh nghiệm quý báu, nhanh chóng nắm bắt quán triệt thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, trước hết đổi mới tư duy và hành động, chủ động sáng tạo trong chuyển mới về công tác quốc phòng địa phương và cơ sở, tạo sự thống nhất cao cùng các tỉnh giải quyết chính sách ra quân đông, tăng cường củng cố kỷ luật bộ đội, thực hiện những việc cần làm ngay, thực sự tạo được thế phát triển mới cho Quân khu trước những thách thức quyết liệt.

Đảng ủy Quân khu ra nghị quyết chuyên đề về công tác kiểm tra Đảng. Trong toàn Đảng bộ có 100% cán bộ chủ trì từ cơ quan Quân khu đến sư đoàn và 80% đảng viên lần lượt tiến hành kiểm tra.

Ngày 3-2-1990, Thường vụ Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu cùng lãnh đạo tỉnh Nghệ Tĩnh làm lễ trọng thể dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Kim Liên và mít tinh kỷ niệm 60 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định niềm tin, quyết tâm của Đảng bộ, nhân dân, các lực lượng vũ trang đi theo con đường mà Đảng, Bác Hồ, nhân dân ta đã lựa chọn, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI đề ra.
______________________________________________
1. Nghị quyết số 08/NQ-ĐU của Đảng ủy Quân khu ngày 12-1-1990.
2. Báo cáo số 42/BC-KTĐVCH ngày 13-1-1990.

[chuongxedap]

Tiến tới kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Bác, tỉnh Nghệ Tĩnh tổ chức hội thảo Bác Hồ với quê hương. Thiếu tướng Lê Văn Dánh - Bí thư Đảng ủy - Phó tư lệnh Chính trị Quân khu dự và trình bày chuyên đề: Lực lượng vũ trang Quân khu 4 “Trung với nước, hiếu với dân”, nêu rõ những yêu cầu và trách nhiệm của lực lượng vũ trang quân khu rèn luyện, hành động để giữ trọn niềm tin yêu của Đảng, của nhân dân đối với "Bộ đội Cụ Hồ" trong công cuộc đổi mới. Đại diện Quân khu cũng dự hội thảo khoa học của Tổng cục Chính trị tổ chức tại Nam Đàn về “Hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ”.

Cùng thời gian này, Quân khu hoàn thành và xuất bản công trình: Quân khu 4 - Lịch sử kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1945-1954). Lịch sử kháng chiến của quân và dân Khu 4 cũng như lịch sử kháng chiến toàn quốc là lịch sử của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, lịch sử đoàn kết và đấu tranh của toàn dân, toàn quân dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trân trọng lịch sử và kinh nghiệm không những là ghi nhớ công lao của quân và dân Quân khu mà quan trọng hơn nữa là góp phần bồi dưỡng thế hệ hiện tại, tương lai hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trên địa bàn Quân khu trong giai đoạn mới¹.

Các đơn vị, địa phương tổ chức lễ ra quân huấn luyện giai đoạn 1 năm 1990, đồng thời sẵn sàng chiến đấu gắn với triển khai kế hoạch A2, phối hợp các lực lượng bảo đảm giữ vững an ninh chính trị thường xuyên và các thời điểm quan trọng.

Sau Hội nghị dân quân tự vệ và dự bị động viên toàn quốc, Hội đồng Bộ trưởng ra Nghị định số 29/HĐBT ngày (29-1-1990), ban hành điều lệ dân quân tự vệ quy định tổ chức, hoạt động và trách nhiệm của các ngành, các đoàn thể về xây dựng dân quân tự vệ. Quân khu và các địa phương chú trọng tổ chức, xây dựng, huấn luyện nâng cao chất lượng theo yêu cầu nội dung làng xã chiến đấu vững mạnh toàn diện đã được kết luận tại tập huấn quân sự địa phương ở Huế (4-1989). Đến giữa năm 1990, Quân khu đã rà xét ở 1.441/1.719 xã phường, 931/1.786 cơ sở tự vệ, chọn lọc đưa ra khỏi dân quân tự vệ 136.063 người, kết nạp mới 18.220 người, chỉ còn 4,6% dân số, tỷ lệ đảng viên 17,42%, đoàn viên 52,13%, quân nhân phục viên xuất ngũ 30,15%. Việc tổng điều tra quân dự bị cũng được tiến hành chặt chẽ, thực chất hơn, gắn với việc tổng kết 10 năm công tác động viên từ cơ sở lên.

Trong hai năm 1989-1990 thực hiện phong trào “Tuổi trẻ quân đội quyết tâm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI xứng danh Bộ đội Cụ Hồ” ở các tổ chức Đoàn Quân khu² và phấn đấu theo các mục tiêu thi đua đạt 45 đến 100 nhân tố mới, điển hình mới, các đơn vị, địa phương trong Quân khu đã có nhiều chuyển biến phát triển, xứng đáng với niềm tin của Đảng bộ, nhân dân đối với lực lượng vũ trang trên quê hương Bác nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Người.

Trong thời gian này, Tổng cục Hậu cần mở Hội nghị quân y 5 tốt toàn quân tại Quân khu 4, phát động phong trào thi đua “Xây dựng đơn vị có phong trào quân y 5 tốt và chiến sĩ quân y làm theo lời Bác”.

Sáng 19-5-1990, Quân khu và tỉnh Nghệ Tĩnh tổ chức trọng thể lễ tưởng niệm và báo công trước Bác Hồ tại khu di tích Kim Liên và mít tinh kỷ niệm trọng thể 100 năm ngày sinh của Bác tại thành phố Vinh. 100 đại biểu đoàn viên xứng danh “Bộ đội Cụ Hồ” và đại biểu chi bộ trong sạch vững mạnh xuất sắc trong Đảng bộ, các tổ chức Đoàn Thanh niên toàn Quân khu tới dự buổi lễ báo công trước Bác. Đoàn Thanh niên Quân khu cùng Tỉnh đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Nghệ Tĩnh tổ chức dạ hội tại công viên Nguyễn Tất Thành. Lực lượng nghệ thuật chuyên nghiệp và quần chúng Quân khu tham dự Liên hoan tiếng hát làng Sen với chương trình gọn, lành mạnh, đậm đà giai điệu quê hương xứ Thanh, xứ Nghệ, xứ Huế... đạt nhiều giải xuất sắc³. Tại huyện Tân Kỳ, lãnh đạo và nhân dân địa phương cũng tổ chức trọng thể lễ đặt mốc số 0 đường chiến lược Hồ Chí Minh, con đường đầy sự tích anh hùng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Tại ngã ba Đồng Lộc, tỉnh Hà Tĩnh xây dựng khu di tích và tượng đài các anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống nơi đây.

Ngày 22 tháng 5, Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Ủy viên Trung ương Đảng - Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng vào dự kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Bác, đến thăm và làm việc với Quân khu. Từng nhiều lần vào thăm làm việc với Quân khu trong những năm tháng đầy gian khổ ác liệt chiến tranh, trong xây dựng hòa bình, Đại tướng đến khi Quân khu bộ mới trở về thành phố quê hương Bác. Các đồng chí Thường vụ Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu, cơ quan Quân khu, cán bộ, chiến sĩ vui mừng xúc động đón tiếp Đại tướng. Đại diện Thường vụ Đảng ủy và Bộ tư lệnh Quân khu báo cáo tình hình thực hiện nhiệm vụ trong thời gian qua và quyết tâm của Quân khu.

Đại tướng nói chuyện thân tình với cán bộ, chiến sĩ và căn dặn ghi vào sổ vàng truyền thống của Quân khu: “Tặng Quân khu 4 - Toàn thể cán bộ, chiến sĩ, đảng viên và đoàn viên, công nhân và nhân viên quốc phòng hãy ra sức phấn đấu dưới ngọn cờ của Chủ tịch Hồ Chí Minh và của Đảng Cộng sản Việt Nam quang vinh, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ do Trung ương Đảng và Đảng ủy Quân sự Trung ương, do Bộ trưởng Bộ Quốc phòng giao phó”.
_____________________________________________
1. Lời giới thiệu của Thượng tướng Trần Văn Quang. Cuốn sử có sự tham gia chỉ đạo nội dung của các đồng chí: Thiếu tướng Trần Ân, Thiếu tướng Lê Nam Thắng; những người viết: Lê Đức Triêm, Trần Duy Thược, Hoàng Nghĩa Nhuần, Văn Đình Đồng, Bùi Trọng Cầu, Nguyễn Thanh Hồng.
2. Cục Chính trị Quân khu tổ chức sơ kết phong trào do Tổng cục Chính trị phát động từ năm 1988.
3. Chỉ thị 12/CT của Thường vụ Đảng ủy Quân khu về công tác văn hóa, văn nghệ xác định: Xây dựng đoàn nghệ thuật Quân khu tinh, gọn, xung kích, xứng đáng đoàn nghệ thuật lực lượng vũ trang quê hương Bác Hồ.

[chuongxedap]

Sáng ngày 26-5-1990, một sự kiện trọng đại, một vinh dự to lớn đến với lực lượng vũ trang quân khu: đồng chí Nguyễn Văn Linh - Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng đến thăm và làm việc với Quân khu. Trong buổi làm việc trước đó với lãnh đạo tỉnh Nghệ Tĩnh và lãnh đạo Quân khu, đồng chí Tổng Bí thư nói: “Ở Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội tôi thấy như ngồi trên đống lửa nhưng vào Quân khu 4 tôi thấy yên tâm hơn”¹. Lời của đồng chí Tổng Bí thư là sự đánh giá cao của Đảng đối với địa phương chiến lược rất quan trọng của đất nước - quê hương của Bác Hồ, là vinh dự và cũng là trách nhiệm to lớn, nặng nề cổ vũ lực lượng vũ trang và nhân dân trên địa bàn Quân khu phấn đấu xây dựng vững mạnh toàn diện.

Sau khi nghe Thường vụ Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu báo cáo tình hình, đồng chí Tổng Bí thư nói chuyện, đối thoại với cán bộ cao cấp cơ quan Quân khu, nêu rõ tình hình, nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, nhiệm vụ của lực lượng vũ trang quân khu trước những thách thức mới. Đồng chí đã ghi vào sổ vàng truyền thống của Quân khu: “Nhân dịp vào dự lễ kỷ niệm 100 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh kính mến, tôi được đến thăm các đồng chí lãnh đạo cao cấp của Quân khu trong lúc Quân khu sẽ kỷ niệm 40 năm ngày thành lập Quân khu. Tôi xin chào mừng tất cả cán bộ, chiến sĩ của Quân khu đều là những chiến sĩ kiên cường, anh hùng của lực lượng vũ trang, của Tổ quốc Việt Nam. Tất cả đều xứng đáng danh hiệu “Anh Bộ đội Cụ Hồ"².

Trong không khí thiết thực lập thành tích chào mừng những ngày lễ lớn, Quân khu chỉ đạo thực hiện các nhiệm vụ tiếp theo với trách nhiệm cao, hiệu quả mới, trong đó tập trung sơ kết 2 năm xây dựng làng xã chiến đấu, tiến hành Đại hội Đảng các cấp, kỷ niệm 45 năm ngày truyền thống Quân khu (15.10.1945 - 15.10.1990).

Các Đảng bộ Cục Chính trị, Trường Quân sự, Trung đoàn 414 tổ chức Đại hội điểm vòng 1 và Sư đoàn 324, Cục Hậu cần, Trung đoàn 80 tổ chức Đại hội điểm vòng 2 đều chuẩn bị kỹ các bước cả tư tưởng, tổ chức cán bộ, nâng cao sức chiến đấu, chất lượng lãnh đạo của tổ chức Đảng, làm trong sạch và kiện toàn đội ngũ đảng viên cán bộ, kiên quyết đấu tranh chống các quan điểm sai trái, kiên định bản lĩnh chính trị. Trong bầu cử Ban chấp hành khoá mới, các Đảng bộ quán triệt nắm vững tiêu chuẩn, lựa chọn những đồng chí tiêu biểu cho trí tuệ của Đảng bộ, không cử những người có quan điểm chính trị sai lệch, những người cơ hội, tham nhũng, lợi dụng chức quyền, bất mãn, những người kém ý thức kỷ luật³.

Việc tiến hành Đại hội Đảng các cấp được tiến hành gắn chặt với tổng kết 4 năm kiểm tra đảng viên chấp hành Điều lệ Đảng⁴.

Trước tình hình các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu và Liên Xô khủng hoảng trầm trọng và tan rã, kinh tế đời sống trong nước, nhất là giá cả biển động lớn⁵ gây ảnh hưởng trực tiếp đến tư tưởng tâm lý, nhân dân ta, đế quốc Mỹ và các thế lực thù địch ráo riết thực hiện chiến lược xóa bỏ chủ nghĩa xã hội ở nước ta và chống phá cách mạng ba nước Đông Dương.

Trong chiến lược phá hoại toàn diện và mục tiêu tiến công của địch, địa bàn Quân khu 4 là một trọng điểm chiến lược tập trung phá hoại của địch. Các thế lực thù địch tìm mọi biện pháp hòng vô hiệu hóa lực lượng vũ trang⁶. Thực hiện Chỉ thị số 60/CT-TW (ngày 20-5-1990) của Bộ Chính trị “về nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới” và Nghị quyết của Thường vụ Đảng ủy Quân khu về việc này, các đơn vị, địa phương đều soát xét, đánh giá rõ tình hình, tập trung thực hiện các biện pháp cấp bách: tăng cường lãnh đạo về chính trị tư tưởng; bảo vệ an ninh chính trị nội bộ; tăng cường quản lý bảo vệ an toàn vũ khí trang bị, phương tiện, kho tàng; thường xuyên chấp hành nghiêm chỉnh các chế độ quy định, loại trừ mọi sơ hở, không để kẻ địch, phần tử xấu lợi dụng hoạt động phá hoại.

Các cơ quan Quân khu tập trung lãnh đạo, chỉ huy các cục, phòng, ban xây dựng cơ quan Quân khu vững mạnh toàn diện, trước tiên là kiên định vững vàng về chính trị tư tưởng, quan điểm lập trường, trong sạch gọn mạnh về tổ chức, nghiêm minh về kỷ luật, văn minh lịch sự về nếp sống, làm việc có năng suất chất lượng, hiệu quả thiết thực, phục vụ đắc lực cho lãnh đạo, chỉ huy Quân khu hoàn thành tốt các nhiệm vụ⁷.

Trong sinh hoạt chính trị tư tưởng, cán bộ chủ trì các cấp, trong cơ quan Quân khu, Thường vụ Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu xác định: Nhiệm vụ cơ bản của đất nước và toàn xã hội là giữ cho được ổn định chính trị trong mọi tình huống. Còn đối với các Đảng bộ, các đơn vị lực lượng vũ trang quân khu phải luôn luôn kiên định bản lĩnh chính trị, quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, kiên định con đường xã hội chủ nghĩa mà Đảng, Bác Hồ và nhân dân ta đã lựa chọn, kiên định đường lối đổi mới về thực hiện nhiệm vụ quốc phòng an ninh. Lực lượng vũ trang quân khu luôn luôn là lực lượng chính trị, lực lượng chiến đấu trung thành, tin cậy bảo vệ Đảng, chính quyền, nhân dân, bảo vệ vững chắc thành quả cách mạng.
_____________________________________________
1. Thực tế tình hình lúc này ở Hà Nội, Thành phố Hổ Chi Minh rất nóng bỏng phức tạp do sự chống phá của các thế lực thù địch và bọn chống đối trong nội bộ.
2. Sách “Lực lượng vũ trang Quân khu 4 mãi mãi xứng danh Bộ đội Cụ Hồ", Cục Chính trị Quân khu 4 (12-1990).
3. Chỉ thị 70/CT-ĐU ngày 9-7-1990 của Thường vụ Đảng ủy Quân khu về Đại hội Đảng các cấp trong Đảng bộ Quân khu.
4. Thường vụ Đảng ủy Quân khu tổ chức tổng kết ngày 3-7-1990.
5. Lạm phát năm 1989 giảm xuống còn 2,5% /tháng, nhưng năm 1990 tăng lên 7-10%/tháng.
6. Trích Nghị quyết 248/NQ-TVĐUQK ngày 10-7-1990 của Thường vụ Đảng ủy Quân khu về tăng cường nhiệm vụ bảo vệ an ninh lực lượng vũ trang quân khu.
7. Nghị quyết 105/NQ-ĐU ngày 9-3-1990 của Thường vụ Đảng ủy Quân khu về xây dựng cơ quan Quân khu vững mạnh toàn diện, phát động ngày ra quân huấn luyện, xây dựng mở đầu vào ngày 1-4-1990.

[chuongxedap]

Giữa tháng 6-1990, Quân khu tổ chức 5 đoàn xây dựng cơ sở cùng các tỉnh khảo sát, đánh giá và thúc đẩy thêm một bước xây dựng làng xã chiến đấu. Từ ngày 28-7 đến 1-8-1990, Thường vụ Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu tổ chức sơ kết 2 năm thực hiện Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị về xây dựng làng, xã, phường, cơ sở chiến đấu. Quân khu khởi đầu tập huấn quân sự địa phương tại thành phố Huế và sơ kết bước đầu tại thành phố Vinh nhằm tạo sự chuyển mạnh mẽ hơn trong thực hiện nhiệm vụ xây dựng làng, xã, phường, cơ sở chiến đấu. Hơn 450 đại biểu của Bộ Quốc phòng, Quân khu, các đồng chí Bí thư, Chủ tịch Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Mặt trận Tổ quốc, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Công an, quân sự của các tỉnh, huyện, thị, thành, trong toàn Quân khu, đại biểu các đơn vị chủ lực Quân khu và 40 điển hình xã, phường về dự.

Tại hội nghị, 14 báo cáo điển hình đại diện cho các dạng cơ sở trên 3 vùng đã được trình bày, 17 ý kiến thảo luận tập trung đánh giá, nêu kinh nghiệm thực tiễn, nhất là thống nhất tính cấp thiết, các nội dung, mục tiêu, biện pháp tiếp tục thực hiện Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị về xây dựng làng, xã, phường cơ sở chiến đấu. Hội nghị đánh giá cao kết quả đạt được trong 2 năm qua, khẳng định việc tổng kết từ lịch sử truyền thống của Quân khu, khảo nghiệm từ thực tiễn đổi mới, khởi xướng xây dựng xã, phường, cơ sở chiến đấu với tư duy mới là kịp thời, đúng hướng, có tính sáng tạo, gắn xây dựng với bảo vệ, bảo vệ với xây dựng, tạo sức mạnh tổng hợp tại chỗ, sức mạnh thế trận lòng dân đúng theo tư tưởng quân sự của Đảng, tạo ổn định chính trị địa bàn, vì cả nước, cùng cả nước thực hiện 2 nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa theo đường lối đổi mới của Đảng.

Qua phát biểu của đại diện các địa phương, đơn vị chủ lực và các báo cáo điển hình, hội nghị rút ra một số vấn đề quan trọng là tuy thời gian ngắn nhưng việc xây dựng xã, phường, cơ sở chiến đấu với các nội dung đã được đúc kết tạo bước chuyển biến mới như: tuyển quân tốt hơn, hiện tượng đào bỏ ngũ giảm hẳn, tạo cơ sở xây dựng lực lượng chủ lực mạnh, lực lượng dự bị động viên dồi dào, thực hiện chính sách hậu phương kết quả, gắn bó chặt chẽ giữa địa phương với đơn vị xây dựng tạo địa bàn an toàn.

Trung tướng Nguyễn Quốc Thước - Ủy viên Trung ương Đảng - Tư lệnh Quân khu thay mặt Thường vụ Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu, Ban chỉ đạo phát biểu kết luận nêu rõ: Sau 4 ngày làm việc, hội nghị cơ bản nhất trí cao về quan điểm, phương hướng, mục tiêu, yêu cầu nội dung và biện pháp xây dựng làng, xã, phường cơ sở chiến đấu trong tình hình mới, mang ý nghĩa chiến lược trước mắt và lâu dài, góp phần giải quyết một vấn đề cụ thể mang tính chỉ đạo, định hướng cho việc triển khai thực hiện nhiệm vụ quốc phòng toàn dân tại cơ sở trong tình hình mới.

Việc sơ kết xây dựng làng, xã, phường, cơ sở chiến đấu theo tinh thần Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị trong tình hình mới rất quan trọng và có sự phát triển, không bó hẹp trong nội dung yêu cầu của nhiệm vụ quân sự địa phương đơn thuần mà được mở rộng khái niệm trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng - an ninh, xây dựng và tích lũy sức mạnh từ cơ sở, chủ động từ cơ sở để bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, bảo vệ cơ sở. Sức mạnh của xã, phường chiến đấu là sức mạnh tổng hợp của cả chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội và quốc phòng - an ninh¹.

Trong 2 năm qua, Đảng ủy Quân khu đã ra nghị quyết “5 nhiệm vụ, 2 yêu cầu, 2 chuyển hướng”, trong đó trọng tâm lớn nhất là chuyển hướng xây dựng công tác quân sự địa phương và chuyển mạnh về cơ sở. Tiếp đó, Tỉnh ủy các tỉnh ra các nghị quyết về quốc phòng - an ninh. Sau đợt tập huấn (4-1989), các tỉnh, huyện triển khai tập huấn cho lãnh đạo, chính quyền, cơ quan quân sự tỉnh, huyện, xã, lãnh đạo các ban ngành, cơ quan nhà nước, các công - nông trường, xí nghiệp, tiến hành chỉ đạo xây đựng điểm xã, phường, thông qua diễn tập khu vực phòng thủ 5 tỉnh, tất cả các huyện và nhiều xã, phường trọng điểm, thực nghiệm vận hành cơ chế 02 hiệu quả, vận dụng vào thực tiễn, phát huy mạnh mẽ trên cả lĩnh vực kinh tế, xã hội, có tác dụng tích cực đối với việc xây dựng các mặt khác². Xây dựng làng, xã, phường, cơ sở chiến đấu được kết hợp với các cuộc vận động chống tiêu cực, nhất là thực hiện Chỉ thị 135 của Hội đồng Bộ trưởng và triển khai một bước kế hoạch chống gây rối bạo loạn, góp phần giữ vững ổn định về an ninh chính trị trên địa bàn Quân khu. Việc chống hiện tượng vượt biển có sự tiến bộ, chống xâm nhập của bọn phản động lưu vong đạt kết quả lớn (điển hình là xã Thanh - Hướng Hóa và A Lưới).

Tuy nhiên, việc quán triệt Nghị quyết 02 xuống cơ sở còn chậm; tổ chức xây dựng làng, xã, phường, cơ sở chiến đấu theo nội dung tập huấn, nhiều cơ sở chưa triển khai. Số cơ sở khá chưa nhiều, số trung bình và yếu kém còn rất lớn, ngay chất lượng số cơ sở đạt khá cũng là theo yêu cầu cũ, chưa thực sự đáp ứng yêu cầu mới. Các vụ việc xảy ra mất ổn định ở cơ sở vừa qua nhiều nơi chưa chủ động xử lý được (theo thông báo sơ bộ của các tỉnh có trên 80 cơ sở còn là “điểm nóng”, chưa khẳng định cơ sở có thể chủ động giải quyết được, chưa biết có thể bùng phát lúc nào). Khi mâu thuẫn bùng nổ đáng lẽ giải quyết bằng vận động quần chúng, giác ngộ quần chúng, cô lập bọn chủ mưu gây rối thì một số nơi dùng hành chính đơn thuần, vội vã; dùng công an, cơ quan pháp luật không đúng lúc, làm tăng tính phức tạp căng thẳng kéo dài một thời gian.
______________________________________________
1. Lúc này, chủ trương của Quân khu chỉ đạo các tỉnh xây dựng làng xã an toàn làm chủ, sẵn sàng chiến đấu với 5 mục tiêu (nội dung) chưa được sự nhất trí của một số cơ quan Bộ và một số quân khu, cho Quân khu 4 làm như vậy là bao biện. Nhưng thực tế sau này mới khẳng định qua thực tiễn, được Chính phủ mở rộng khái niệm xây dựng xã phường vững mạnh toàn diện (cùng 5 nội dung trên) và Bộ Chính trị đề ra chủ trương xây dựng quy chế dân chủ ở cơ sở, thực chất bảo đảm sức mạnh của cơ sở (sau những vụ việc nổi cộm kéo dài nhiều nơi ở Thái Bình).
2. Từ chỗ hàng năm thiếu lương thực, đến năm 1990 lần đầu tiên các tỉnh trong Quân khu đạt được mục tiêu lớn thực hiện 3 chương trình kinh tế là tự trang trải được lương thực. Đây là thành công có ý nghĩa rất quan trọng của các địa phương trong 5 năm thực hiện công cuộc đổi mới, ổn định và phát triển kinh tế, xã hội.

[chuongxedap]

Những nội dung, biện pháp thực hiện Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị về xây dựng làng, xã, phường, cơ sở chiến đấu tiếp tục được Quân khu thực hiện, bổ sung phù hợp với tình hình mới: Trước âm mưu thủ đoạn của địch, vai trò, vị trí chiến lược của Quân khu càng trở nên hết sức quan trọng. Quân khu 4 là hậu phương chiến lược của cả nước, đồng thời có mối quan hệ rất khăng khít với khu trung tâm bạn Lào. Quân khu 4 vững mạnh, góp phần vào thế vững mạnh, ổn định của cả nước, cho bạn Lào. Quân khu 4 có gì biến động thì tác động rất xấu đối với cả nước và bạn Lào anh em.

Đặc điểm hết sức quan trọng trên địa bàn Quân khu là do quá trình lịch sử chiến tranh hình thành 2 vùng phía bắc và phía nam, nên mỗi vùng có những đặc điểm khác nhau. Phía nam Quân khu ngoài mâu thuẫn nội bộ, chủ yếu là mâu thuẫn địch, ta, bạo loạn phản cách mạng tiềm ẩn ở Huế, Quảng Trị, nhất là Huế. Phía bắc chủ yếu là Thanh Hoá, Nghệ Tĩnh từng là căn cứ địa trong 45 năm, Quảng Bình giải phóng 35 năm, nhưng qua xây dựng do những khuyết điểm sai lầm của cơ sở tích tụ lâu ngày và sự xáo động về cơ cấu dân cư, cơ cấu xã hội, tính cục bộ địa phương nảy sinh những mâu thuẫn nội bộ và các thế lực thù địch luôn tìm cách phá hoại¹.

Do vị trí chiến lược quan trọng như vậy, các tỉnh, huyện (đặc biệt là các huyện) cần nhận thức rõ trách nhiệm về vị trí quan trọng của địa bàn mình, tăng cường xây dựng góp phần giữ vững thế ổn định chung của địa bàn Quân khu, bảo đảm cho phía nam Quân khu được ổn định, phía bắc Quân khu thế vững vàng.

Trên cơ sở phân tích đặc điểm tình hình chung, Đảng ủy Quân khu xác định phương hướng xây dựng làng, xã, phường, cơ sở chiến đấu trong giai đoạn mới là: Ra sức củng cố kiện toàn các tổ chức cơ sở vững mạnh toàn diện (bao gồm làng, xã, phường, cơ sở kinh tế, hành chính, văn hóa, xã hội...) không ngừng nâng cao sức mạnh chiến đấu và năng lực hoạt động của cơ chế Đảng lãnh đạo, chính quyền điều hành, nhân dân làm chủ, cơ quan quân sự làm tham mưu (trung tâm hiệp đồng với các ban ngành đoàn thể đề xuất phương án và tổ chức triển khai thực hiện) ở cơ sở; nhằm xây dựng một hệ thống làng, xã, phường, cơ sở chiến đấu, đánh thắng mọi thủ đoạn chống phá xã hội chủ nghĩa ở cơ sở của các thế lực thù địch, sẵn sàng đối phó thắng lợi mọi âm mưu kết hợp bạo loạn chính trị với tiến công quân sự, hòng xóa bỏ chủ nghĩa xã hội ở nước ta của mọi loại kẻ thù.

Xây dựng làng, xã, phường, cơ sở chiến đấu cần tiếp tục thực hiện với các nội dung: cơ sở chính trị vững mạnh toàn diện, quốc phòng an ninh vững mạnh cả thế và lực; có kinh tế phát triển, đời sống nhân dân ổn định; văn hóa - xã hội lành mạnh; thực hiện tốt chính sách xã hội và chính sách hậu phương quân đội. Quân khu đề ra các biện pháp triển khai thực hiện gồm:

1. Gắn việc củng cố lực lượng chuyên chính vô sản ở cơ sở với việc triển khai tốt Nghị quyết 8 của Ban Chấp hành Trung ương và tiến hành Đại hội Đảng bộ các cấp.

2. Từng địa bàn; từng huyện, xã khảo sát nắm chắc các loại cơ sở, dự kiến khả năng có thể diễn ra trên từng loại cơ sở để có kế hoạch chủ động ngăn ngừa, hạn chế, tiến tới xóa bỏ các điểm nóng.

3. Soát xét lại lực lượng vũ trang, củng cố về mặt chính trị tư tưởng của lực lượng dân quân tự vệ và dự bị động viên, trong đó tập trung nơi trọng điểm và có nhân cốt, có phát triển rộng rãi, thực sự là chỗ dựa tin cậy của chính quyền cơ sở, đủ năng lực tham gia giải quyết các tình huống mất ổn định ở cơ sở, đủ sức hoàn thành các nhiệm vụ theo chức năng.

4. Xây dựng và phát huy vai trò tích cực chủ động của các tổ chức quần chúng cách mạng ở cấp tỉnh, huyện như Mặt trận, Đoàn Thanh niên Cộng sản, Công đoàn, Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh, Hội Nông dân... thành lực lượng nòng cốt trong giải quyết các vụ việc gây rối mất ổn định, góp phần giữ vững an ninh trật tự an toàn xã hội.

5. Chỉ đạo chặt chẽ phối hợp hành động giữa các lực lượng vũ trang cơ sở với an ninh và biên phòng, nhất là các xã ven biển và biên giới, riêng các xã biên giới phải chỉ đạo chặt chẽ việc phối hợp hoạt động với bạn Lào để kiểm soát chống mọi âm mưu, thủ đoạn xâm nhập của các lực lượng phản động lưu vong từ nước ngoài trở về.

6. Các cơ quan Quân khu, cơ quan quân sự tỉnh, huyện theo chức năng, bám sát các mục tiêu, yêu cầu, nội dung và phương pháp cấp trên, có kế hoạch triển khai thực hiện, chủ động làm tham mưu cho cấp ủy, chính quyền trong xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện.

7. Tăng cường các đội cơ sở liên ngành hoạt động, kiểm tra, xây dựng điểm, nhân diện rộng trên địa bàn Quân khu.

Kết quả sơ kết ở Quân khu, đến cuối năm 1990 đã có 24/73 huyện, thị, thành; 177/1.725 xã, phường trọng điểm sơ kết. Việc tổ chức sơ kết của Quân khu và các địa phương phù hợp, đúng hướng được quán triệt triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 8 về đổi mới công tác dân vận trong tình hình mới, một nội dung cốt lõi của công tác vận động quần chúng.

Các cơ quan Quân khu, các đơn vị chủ lực cũng triển khai kế hoạch tổ chức các tổ công tác từ 5 đến 7 đồng chí được bồi dưỡng công tác dân vận, vận động quần chúng đi về từng đợt hoạt động ở các xã, bản vùng trọng điểm, cơ sở yếu, mở rộng các hoạt động kết nghĩa xây dựng đơn vị - địa phương an toàn².
_____________________________________________
1. Một số vụ đã diễn ra như: Đức Thịnh, Xuân Hoa, Cẩm Nhượng, Nga Nhân, Hưng Thái, Hưng Long, Minh Lộc - Thanh Lộc, Thọ Ngọc...
2. Ngày 20-9-1990, Bộ tư lệnh Quân khu ra Quyết định số 317/QĐ (do Thiếu tướng Nguyễn Xuân Chí - Phó tư lệnh Quân khu ký) về việc lâm thời tổ chức cơ quan dân vận các cấp, ở Quân khu thành lập Phòng Dân vận - Tuyên truyền đặc biệt trực thuộc Cục Chính trị Quân khu.

[chuongxedap]

Cuối tháng 9-1990, đoàn thanh tra của Bộ Quốc phòng do Thượng tướng Hoàng Cầm - Tổng thanh tra, vào thanh tra Quân khu 4 về thực hiện nhiệm vụ quân sự, chấp hành pháp lệnh của Hội đồng Nhà nước về việc xét giải quyết đơn thư khiếu tố trong hai năm 1989-1990. Đoàn nghe Bộ tư lệnh Quân khu, các đơn vị báo cáo tình hình, tiếp đó, tiến hành thanh tra, kết luận cụ thể những mặt mạnh, yếu, nêu rõ các mặt cần tập trung thực hiện tiếp theo, nhất là chất lượng huấn luyện, rèn luyện kỷ luật bộ đội; xây dựng lực lượng dân quân tự vệ, bảo đảm sẵn sàng chiến đấu ở cơ sở; kết hợp kinh tế với quốc phòng, quốc phòng với kinh tế trong kế hoạch tổng thể của các địa phương; công tác quản lý vũ khí trang bị kỹ thuật, xét giải quyết đơn thư khiếu nại tố cáo kịp thời, đúng nguyên tắc.

Ngày 14 tháng 10, lần đầu tiên tại thành phố Vinh, Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu, Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Nghệ Tĩnh tổ chức trọng thể lễ kỷ niệm 45 năm ngày truyền thống lực lượng vũ trang quân khu 15.10.1945 - 15.10.1990. Cùng thời gian này, các tỉnh Thanh Hoá, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế và các đơn vị trong Quân khu cũng tổ chức lễ kỷ niệm biểu dương lực lượng và nhiều hoạt động truyền thống, mang nội dung ý nghĩa thiết thực của ngày hội Quốc phòng toàn dân trên địa bàn Quân khu.

Nhân dịp kỷ niệm 45 năm ngày truyền thống của Quân khu, Chủ tịch Hội đồng Nhà nước Võ Chí Công đã gửi thư khen cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Quân khu 4 về những chiến công, thành tích 45 năm qua với ý chí quyết chiến quyết thắng, tinh thần vì cả nước, cùng cả nước, đặc biệt là đã cùng với Đảng bộ, chính quyền và nhân dân 5 tỉnh đoàn kết, dũng cảm, kiên cường vượt qua mọi thử thách, gian khổ, hy sinh trong chiến đấu, xây dựng, khắc phục hậu quả địch họa, thiên tai, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ của Đảng và quân đội giao cho trên địa bàn Quân khu và các chiến trường, góp phần cùng toàn Đảng, toàn quân, toàn dân làm tròn nhiệm vụ quốc tế cao cả, xây đắp nên tình đoàn kết đặc biệt, thủy chung son sắt với hai nước bạn Lào và Campuchia anh em. Chủ tịch Hội đồng Nhà nước căn dặn lực lượng vũ trang Quân khu 4 luôn luôn kiên định con đường xã hội chủ nghĩa mà Đảng, Bác Hồ, nhân dân ta đã lựa chọn, nêu cao tinh thần cảnh giác cách mạng, đoàn kết nhất trí, đặc biệt là thường xuyên quán triệt sâu sắc quan điểm tự lực tự cường, độc lập trong xây dựng, sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu, ra sức rèn luyện theo tư tưởng, đạo đức, phong cách của Bác Hồ, để mãi mãi xứng đáng “Bộ đội Cụ Hồ”.

Tại buổi lễ mít tinh kỷ niệm 45 năm ngày truyền thống, quân và dân Quân khu vinh dự được đón tiếp Đại tướng Nguyễn Quyết - Bí thư Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam đến dự và phát biểu.
Trung tướng Nguyễn Quốc Thước - Ủy viên Trung ương Đảng, Tư lệnh Quân khu đọc diễn văn về “Truyền thống vẻ vang, trách nhiệm lớn lao, luôn luôn xứng đáng là lực lượng chính trị trung kiên bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ nhân dân”. Nội dung nêu bật 4 đặc trưng cơ bản về truyền thống lực lượng vũ trang quân khu 45 năm qua và nêu rõ: Kỷ niệm 45 năm ngày truyền thống, chúng ta phấn khởi đón nhận kết quả Hội nghị Trung ương lần thứ 9 thông qua dự thảo Cương lĩnh xây dựng chủ nghĩa xã hội trong thời kỳ quá độ và Chiến lược ổn định phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2000, đồng thời vạch ra chủ trương cấp bách tập trung giải quyết mục tiêu hàng đầu trong 6 tháng cuối năm 1990 là ổn định tình hình kinh tế - xã hội để bảo đảm cho sự ổn định chính trị, một vấn đề có tính chất quyết định sự thành công của công cuộc đổi mới ở nước ta, tạo điều kiện thuận lợi tiến tới Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII.

Với tất cả trách nhiệm và tình cảm thiêng liêng đối với Đảng và Bác Hồ kính yêu, với nhân dân và quê hương, quân dân Quân khu hứa quyết tâm thực hiện tốt lời căn dặn của đồng chí Tổng Bí thư, của đồng chí Chủ tịch Hội đồng Nhà nước, đồng chí Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị khi đến thăm đơn vị, ra sức nâng cao sức chiến đấu của lực lượng vũ trang quân khu, xây dựng bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương, dân quân tự vệ, dự bị động viên có chất lượng cao; cùng cấp ủy và chính quyền 5 tỉnh chú trọng xây dựng nền quốc phòng toàn dân, xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh, huyện, xây dựng làng, xã vững về chính trị, giàu về kinh tế, mạnh về quốc phòng - an ninh, văn minh về văn hóa - xã hội, luôn luôn xứng đáng là lực lượng chính trị trung kiên bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ nhân dân, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ, đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp đổi mới đất nước của Đảng và làm tròn nghĩa vụ quốc tế vẻ vang, nỗ lực thi đua lập nhiều thành tích thiết thực nhất chào mừng Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII.

Trong dịp kỷ niệm 45 năm ngày truyền thống, Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu, các lực lượng vũ trang quân khu cũng nhận được thư, điện chúc mừng đầy tâm huyết của các đồng chí lãnh đạo Khu ủy, quân khu, các tỉnh qua các thời kỳ không đến dự được như: Trần Hữu Dực, Chu Huy Mân, Đồng Sỹ Nguyên, Trần Văn Quang, Trần Sâm, Hoàng Minh Thảo, Lê Tự Đồng, Bùi San, Hoàng Cầm, Nguyễn Kỳ Cẩm và nhiều đồng chí khác.

Nhân dịp này, Cục Chính trị Quân khu xuất bản tập ký "Đường trong dân" và phát hành bộ phim nhựa truyền thống "Một vùng đất lịch sử"¹ 7 tập nêu rõ chủ nghĩa anh hùng cách mạng của quân và dân Quân khu trong những năm tháng chiến đấu đầy hy sinh gian khổ, chiến thắng vẻ vang, vừa là hậu phương trực tiếp của tiền tuyến lớn, vừa là tiền tuyến trực tiếp của hậu phương lớn, làm 4 nhiệm vụ trên 3 chiến trường, cùng quân dân cả nước vững bước tiến lên trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc theo đường lối đổi mới của Đảng.
______________________________________________
1. Kịch bản: Nguyễn Khắc Thuần, đạo diễn: Hà Tài, lời bình: Vương Trọng, quay phim: Hoa Đình Đạt.

[chuongxedap]

Những tháng cuối năm 1990, phong trào thi đua của các lực lượng vũ trang quân khu hướng tới Đại hội Đảng các cấp, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII thực sự là động lực mới khẳng định những thành công của công tác thi đua đã xác định, tạo được nhiều nhân tố mới trên các mặt như: năng động sáng tạo trong công tác quân sự địa phương của Thanh Hóa, tích cực đầu tư xây dựng kho vũ khí đạn của Nghệ Tĩnh, Quảng Trị; trồng cây kết hợp kinh tế - quốc phòng của Quảng Bình, chủ động triển khai kế hoạch A2 của Thừa Thiên - Huế, xây dựng huấn luyện tốt như Trung đoàn 335 Sư đoàn 324, Trung đoàn 19 Sư đoàn 968… Việc thực hiện nhiệm vụ quốc tế, xây dựng cơ quan nhà trường, xây dựng kinh tế đều có những chuyển biến mới.

Các đơn vị làm nhiệm vụ C89 huấn luyện, diễn tập sát phương án, khả năng sẵn sàng cơ động. Sư đoàn 968 tổ chức giải quyết vấn đề về dân chủ, kỷ luật, giáo dục bộ đội, giảm 50% số vụ việc. Cuộc diễn tập A2 ở Huế góp phần nâng cao nhận thức về tình hình, nắm kỹ thêm một bước phương châm sử dụng lực lượng, xử lý tình huống. Thanh Hóa có 341 đầu mối có kế hoạch chống bạo loạn, phối hợp các lực lượng bắt gọn toán cướp 18 tên ở Bá Thước. Các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thanh Hóa phối hợp thực hiện Chỉ thị 135 của Hội đồng Bộ trưởng thu nhiều súng, chất nổ. Quảng Trị bắt gọn toán phản động lưu vong xâm nhập. Sư đoàn 341 có 5 tổ gắn với địa phương làm tốt công tác vận động quần chúng.

Trung đoàn 206 gắn chặt đơn vị với địa phương, đóng góp hàng nghìn ngày công làm hồ chứa nước, làm mương dẫn tưới cho 150ha lúa của nhân dân xã Nghĩa Thuận trồng cấy một vụ lên hai vụ; đồng thời cùng dân quân và công an xã giải quyết nhanh vụ gây rối ở trụ sở chính quyền xã; triển khai phương án chặt chẽ phối hợp bắt gọn 27 tên côn đồ đang lấy cắp cà phê của nông trường Đông Hiếu, bảo đảm an ninh khu vực.

Các tỉnh Nghệ Tĩnh, Quảng Bình, Thừa Thiên - Huế tổ chức diễn tập động viên bảo đảm đúng chuyên nghiệp quân sự cao hơn (53 - 93%), huy động phương tiện kỹ thuật nhanh (93 - 100%).

Ngành Kỹ thuật nổi bật trong phong trào xây dựng kho vũ khí đạn cơ bản bằng đầu tư kinh phí của địa phương và đơn vị; tổ chức lực lượng sửa chữa vũ khí trang bị cho các đảo và đơn vị C89 bảo đảm sẵn sàng chiến đấu; dồn dịch khối lượng lớn trên 700 tấn đạn.

Ngành Hậu cần Quân khu thực hiện chuyên đề bảo đảm hậu cần đời sống qua rút kinh nghiệm được mở rộng trong các đơn vị, nổi bật mô hình VAC ở Tiểu đoàn 5 Trung đoàn 335 Sư đoàn 324. Công ty 85 qua 5 năm hợp tác với bạn, tạo thế vững cả quốc phòng - kinh tế, vượt kế hoạch khai thác gỗ xuất khẩu, xây dựng bàn giao cho bạn 22km đường giao thông, khu căn cứ Lạc Xao¹ phát triển nhanh, tạo thế đứng chiến lược cho cả ta và bạn.

Sau hội nghị công tác chính sách 10 năm (1987-1988), việc thực hiện cơ chế theo Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị tạo được bước phát triển tích cực trong các địa phương. Trong hai năm Quân khu đã quy tập được 2.285 mộ liệt sĩ ở Lào về và 1.009 mộ liệt sĩ trong nước, chuyển thương bệnh binh nặng ở các đoàn an dưỡng ra các hướng 213 đồng chí, làm mới 120 nhà tình nghĩa, Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ Tĩnh quyết định lập quỹ đền ơn đáp nghĩa, hõ trợ kinh phí vận động đón thương bệnh binh về nuôi dưỡng ở gia đình.

Với những thành tích đạt được, các đơn vị được tặng cờ thưởng của Bộ Quốc phòng năm 1990 là lực lượng vũ trang Thanh Hóa, Sư đoàn 968, Trung đoàn 414. Các đơn vị, địa phương đạt khá là: Nghệ Tĩnh, Công ty 85; các huyện Thiệu Yên, Lệ Ninh, Hướng Hóa, Phú Lộc, thị xã Hà Tĩnh, Sư đoàn 324, Quảng Bình, Thừa Thiên - Huế, Trường Quân chính, Trung đoàn 16, Trung đoàn 283, Trung đoàn 206, Trung đoàn 80, Đại đội 34, K5, K43...

Nhiều đồng chí hoạt động trong lĩnh vực văn hóa - văn nghệ, báo chí của Quân khu cũng vinh dự đón nhận những phần thưởng cao quý: Danh hiệu “Nghệ sĩ Ưu tú”, Huy chương “Vì sự nghiệp báo chí Việt Nam và Vì sự nghiệp thông tấn”².

*

*        *

Đánh giá những năm đầu đổi mới, nhất là các năm 1988-1990, quân và dân Quân khu đã vượt qua những thách thức quyết liệt, giành được những thành tựu quan trọng trong xây dựng phát triển kinh tế - xã hội và quốc phòng - an ninh. Đặc biệt là việc triển khai thực hiện Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị có bước chuyển biến tích cực, năng động phù hợp với tình hình, xây dựng được nhiều nhân tố, điển hình mới.

Những kết quả này bước đầu mang tính cơ bản, tạo cơ sở cho bước phát triển cao hơn của Quân khu và các tỉnh trong những năm của thập kỷ 90 trong thế kỷ XX.

Tuy nhiên, việc xây dựng tỉnh (thành phố) thành khu vực phòng thủ vững chắc mới chuyển biến rõ nét ở lãnh đạo và chính quyền cấp tỉnh, huyện, chuyển xuống cơ sở còn chậm, tình hình còn nhiều sơ hở, yếu kém chưa loại trừ được bất ngờ. Về xây dựng nâng cao chất lượng tổng hợp các lực lượng vũ trang quân khu đã có nhiều cố gắng, nhưng chưa đáp ứng yêu cầu sẵn sàng chiến đấu trong tình hình mới. Lực lượng chủ lực chưa đủ mạnh, dự bị động viên chưa thực sự sẵn sàng, dân quân tự vệ đông mà chưa mạnh, chưa thực sự chủ động đối phó hiệu quả với mọi tình huống diễn biến phức tạp ở cơ sở. Tình hình quản lý kỷ luật, quản lý cơ sở vật chất còn nhiều sơ hở³.
_____________________________________________
1. Khu căn cứ hậu phương chiến lược Lạc Xao gồm 6 huyện: thuộc 2 tỉnh Bô Li Khăm Xay và Khăm Muộn.
2. Nghệ sĩ Ưu tú gồm: Bùi Tòng, Thu Hằng và các đợt sau là: Lệ Thanh, Mạnh Hà, Hiền Anh, Hoàng Thành, Quỳnh Như. Huy chương “Vì sự nghiệp báo chí Việt Nam": Nguyễn Đàm, Thanh Đồng, Huyền Dân, Nguyễn Phi Sáu, Bá Đàn; Huy chương “Vì sự nghiệp báo chí Việt Nam" và “Vì sự nghiệp thông tấn”: Doãn Yến. Nhà thơ - nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo, họa sĩ Phạm Ngọc Linh - tức Nhật Lệ (Nhà văn hóa Quân khu), nhạc sĩ Ánh Dương (Đoàn nghệ thuật Quân khu) đều đạt nhiều giải cao trong sáng tác nghệ thuật.
3. Nghị quyết Đảng ủy Quân khu đầu năm 1991.

[chuongxedap]

II- QUÂN KHU CÙNG CÁC TỈNH XÂY DỰNG THẾ VÀ LỰC VỮNG MẠNH, CHỦ ĐỘNG PHÒNG CHỐNG “DIỄN BIẾN HÒA BÌNH”, BẠO LOẠN LẬT ĐỔ, BẢO VỆ ĐẢNG, BẢO VỆ CHẾ ĐỘ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

1. Chủ động phòng chống "diễn biến hòa bình" làm thất bại âm nnru, thủ đoạn phá hoại của các thể lực thù địch ở nam Quân khu, giữ vững thế ổn định chính trị, bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa.

Trong những năm 1988-1990, công cuộc đổi mới toàn diện đất nước, đổi mới trong lĩnh vực quân sự và nhiệm vụ quốc phòng cả nước nói chung, Quân khu nói riêng đã ngày càng thu được kết quả, đưa đất nước ta thoát dần khỏi tình trạng khủng hoảng kinh tế - xã hội, đời sống của quân và dân ta đã giảm bớt khó khăn, ổn định chính trị được giữ vững, niềm tin của quân đội và nhân dân đối với Đảng và con đường cách mạng xã hội chủ nghĩa được củng cố¹.

Nhưng đất nước ta vẫn đứng trước những thử thách nghiêm trọng. Sau khi các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu sụp đổ; tiếp đến là những diễn biến của sự kiện ở Bắc Kinh, diễn biến ở Ni-ca-ra-goa, chiến tranh Vùng Vịnh và đặc biệt sự kiện ngày 19-8-1991 ở Liên Xô, tình hình ở Campuchia², đế quốc Mỹ càng ráo riết thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ, công khai mục tiêu xóa bỏ chủ nghĩa xã hội ở nước ta trước năm 2000.

Trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động, âm mưu, thủ đoạn thâm độc xảo quyệt chống phá của địch, cùng những khó khăn gay gắt về đời sống (phía Bắc mất mùa nặng, nông dân nhiều vùng thiếu đói), một số cán bộ, đảng viên trong Quân khu “thiếu trình độ bản lĩnh để phân biệt đúng sai, thiếu nhạy bén và kiên quyết đấu tranh với những quan điểm sai trái, một số ít mơ hồ giảm sút lòng tin về mục tiêu xã hội chủ nghĩa, giảm sút ý chí, hiện tượng thiếu nhiệt tình trung bình chủ nghĩa còn khá phổ biến, một số vụ vi phạm kỷ luật quân đội, pháp luật Nhà nước, trong đó có những người sa đọa trong sinh hoạt, biến chất tham nhũng”³.

Trước tình hình đó, Quân khu đã tập trung xây dựng lực lượng vũ trang, trước hết là xây dựng về chính trị, phối hợp với các địa phương giáo dục nắm vững các quan điểm của Đảng về nhiệm vụ quốc phòng, về âm mưu thủ đoạn “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch, đặt rõ loại trừ “diễn biến hòa bình” từ bên trong, xây dựng củng cố bản lĩnh và sự kiên định vững vàng về chính trị tư tưởng, tăng cường nâng cao sức chiến đấu của các tổ chức Đảng, giữ vững an ninh chính trị nội bộ, bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ nhân dân trước mọi thách thức và những biến động phức tạp.

Đến cuối năm 1989, toàn Quân khu đã hoàn thành về cơ bản việc điều chỉnh bố trí chiến lược, xây dựng lại quyết tâm tác chiến trong tình hình mới. Bộ Quốc phòng lại lần nữa xây dựng và triển khai kế hoạch phòng thủ chiến lược với tư duy mới, chỉ đạo thực hiện từ trên xuống dưới theo phương hướng: Quốc phòng toàn dân, quốc phòng toàn diện; không những chuẩn bị cho đất nước với mọi quy mô, mọi loại hình chiến tranh mà phải chống “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ; bảo vệ chế độ, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và môi trường.

Năm 1990, Bộ Tổng Tham mưu chỉ đạo triển khai thực hiện kế hoạch chống “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ tại các thành phố lớn. Những năm trước, toàn quốc chú trọng diễn tập các tỉnh biên giới với phương án chống chiến tranh xâm lược. Năm 1989, trọng tâm diễn tập các tỉnh, thành phố đối phó với các hoạt động của chiến tranh xung đột cường độ thấp. Lúc này, trọng tâm diễn tập khu vực phòng thủ đối phó với các tình huống đặc biệt⁴. Chống “diễn biến hòa bình", bạo loạn lật đổ, bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa đã được xác định là nhiệm vụ cấp bách hàng đầu phải kết hợp chặt chẽ với nhiệm vụ sẵn sàng ứng phó với các tình huống khác.

Chấp hành chỉ thị của Đảng ủy Quân sự Trung ương, Bộ Quốc phòng, kế hoạch của Bộ Tổng Tham mưu, từ cuối năm 1989, Quân khu cùng các địa phương đã triển khai bước đầu nhiệm vụ phòng chống bạo loạn, hình thành kế hoạch A2, gắn vào nội dung diễn tập khu vực phòng thủ tỉnh, huyện, xử lý một số tình huống giả định, trọng điểm ở phía Nam. Quân khu cũng hình thành sở chỉ huy tiền phương sẵn sàng cơ động khi thành phố Huế có tình hình phức tạp.
_____________________________________________
1. Năm 1987, lạm phát còn ở mức cao nhưng từ 1989, nước ta bắt đầu xuất khẩu được 1-1,5 triệu tấn gạo mỗi năm.
2. Tình hình Campuchia cũng diễn biến phức tạp, sau hội nghị quốc tế Pari (ngày 23-10-1991) đã đặt Campuchia lệ thuộc vào các giải pháp của Liên Hợp quốc trong đó quyền tối hậu quyết định thuộc đại diện đặc biệt của Tổng thư ký Liên Hợp quốc mà thực chất do Mỹ khống chế.
3. Báo cáo Đảng ủy Quân khu số 370/BC-ĐU ngày 10-9-1991 tại Đại hội Đảng bộ Quân khu lần thứ V (vòng 2).
4. Từ năm 1984 đến tháng 4-1989, phần lớn trong toàn quân tiến hành diễn tập đối phó với chiến tranh xâm lược quy mô lớn. Sau đó, xuất phát từ nhận định khả năng địch cấu kết với nhau, đế quốc Mỹ và bọn phản động lưu vong "có thể tăng cường hoạt động quân sự ở một số khu vực khác, có thể dùng không quân, hải quân tập kích vào một số mục tiêu" nên tháng 5-1989. Bộ chỉ đạo diễn tập sẵn sàng chiến đấu ở Đồng Nai với đề mục "Chống chiến tranh phá hoại nhiều mặt ở mức cao kết hợp với bạo loạn”. Cũng tại đây ta đã phát hiện ra việc chuyển trạng thái của địa phương sang tình hình có chiến sự trong từng khu vực, bước đấu hình dung phương châm chống bạo loạn, phương pháp xử lý chống bạo loạn. (Sách "Tổng kết công tác chỉ huy - tham mưu chiến lược trong thời kỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc" (1975-2000) của Bộ Tổng Tham mưu, tr. 92).

[chuongxedap]

Đầu năm 1990, Quân khu chú trọng sâu hơn nội dung diễn tập, chỉ đạo cuộc diễn tập cả 3 tỉnh phía Nam - dải đất hẹp nhưng có vị trí rất quan trọng. Bộ xác định thành phố Huế là một trọng điểm kẻ địch tập trung thực hiện "diễn biến hòa bình", bạo loạn lật đổ.

Tỉnh Quảng Trị mới tái lập gần 5 tháng, nhưng lãnh đạo tỉnh thống nhất tập trung thực hiện kế hoạch đề ra. Quá trình chuẩn bị, Quân khu và tỉnh thống nhất được bước đầu gắn phương án A và A2. Đầu tháng 1-1990, tỉnh tổ chức cuộc diễn tập mang tên 02-QT-90. Các đồng chí chủ trì diễn tập của tỉnh gồm: Nguyễn Đức Hoan - Ủy viên Trung ương Đảng - Bí thư Tỉnh ủy, Bí thư Đảng ủy quân sự; Nguyễn Bường - Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh; Đại tá Lê Hữu Thoả - Chỉ huy trưởng; Đại tá Đặng Thái Tư - Phó Bí thư Đảng ủy - Phó chỉ huy chính trị; Đại tá Trương Công Khuê - Phó chỉ huy - Tham mưu trưởng Bộ chỉ huy quân sự tỉnh. Trong thực hành diễn tập đã xử lý một số tình huống gây rối chống đối, chặn đánh lực lượng phản động lưu vong xâm nhập Hướng Hoá, gắn quốc phòng - an ninh với giải quyết một số mục tiêu kinh tế trong diễn tập ở Bến Hải... Quá trình diễn tập, các lực lượng đã thực hiện theo cơ chế 02 của Bộ Chính trị sát thực, hiệu lực, có kinh nghiệm đạt hiệu quả ở tỉnh và các huyện Triệu Hải, Bến Hải, thị xã Đông Hà, cuộc diễn tập thực nghiệm xã Gio Hải về làng xã chiến đấu được bổ sung thêm kinh nghiệm của xã Hải An trước đây. Cuộc diễn tập của tỉnh Quảng Trị đã mở đầu cho các cuộc diễn tập ở các địa phương Quân khu trong năm 1990, góp phần nâng nhận thức, trách nhiệm của địa phương thực hiện Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị, tạo được sự nhất trí của lãnh đạo, chính quyền tỉnh với Quân khu về đánh giá tình hình âm mưu của địch trên địa bàn có vị trí chiến lược rất quan trọng của tỉnh, nâng cao được tinh thần cảnh giác trong thực tế đối với địa phương, củng cố thêm sức mạnh của các khu vực phòng thủ tỉnh, huyện, nhiều làng xã chiến đấu¹.

Tổng kết cuộc diễn tập, đồng chí Tư lệnh Quân khu nhấn mạnh: Quảng Trị là một địa bàn hết sức xung yếu đảm nhiệm trên một hướng chủ yếu của chiến trường phía nam Quân khu, có mối quan hệ và gắn bó chặt chẽ giữa hai tỉnh Quảng Bình, Thừa Thiên - Huế và có một vị trí chiến lược rất quan trọng đối với chiến trường Trung - Hạ Lào. Quảng Trị vững tạo điều kiện quan trọng cho sự vững chắc của chiến trường nam Quân khu, gắn Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế và tỉnh Sa Va Na Khẹt (Lào) thành một chiến trường thống nhất trên hướng chính; đồng thời tạo điều kiện cho toàn Quân khu vừa giữ vững lãnh thổ của mình, vừa huy động nhân tài, vật lực của hậu phương chi viện cho chiến trường phía Bắc và làm nhiệm vụ quốc tế đối với nước bạn Lào anh em.

Xây dựng tỉnh Quảng Trị thành khu vực phòng thủ vững chắc không những có vị trí quan trọng đối với quốc phòng, mà còn có tác dụng lớn trong việc ổn định ở một địa bàn quan trọng trong thời bình, thúc đẩy kinh tế phát triển, an ninh trật tự, an toàn xã hội ổn định, chính trị vững vàng, tạo nên sự vững mạnh của tỉnh cả về kinh tế và quốc phòng, góp phần thúc đẩy sự nghiệp xây dựng tỉnh ngày một phát triển trong công cuộc xây dựng đất nước theo đường lối đổi mới của Đảng.

Giữa tháng 4-1990, tỉnh Thừa Thiên - Huế tổ chức cuộc diễn tập mang tên 02-TH-90. Thượng tướng Nguyễn Chơn - Phó Tổng tham mưu trưởng; đồng chí cố vấn Liên Xô - cố vấn Cục trưởng Cục Tác chiến Bộ Tổng Tham mưu tham dự.

Các đồng chí chủ trì diễn tập của tỉnh gồm: Vũ Thắng - Ủy viên Trung ương Đảng - Bí thư Tĩnh ủy, Bí thư Đảng ủy quân sự; Phạm Bá Diễn - Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh; Đại tá Nguyễn Quốc Khánh - Chỉ huy trưởng; Trung tá Phan Bá Trác - Phó bí thư Đảng ủy - Phó chỉ huy chính trị; Đại tá Đoàn Xuân Hiểu - Phó chỉ huy - Tham mưu trưởng.

Trên một địa bàn trọng yếu, các đồng chí lãnh đạo, chủ trì và các cơ quan, ban ngành, đoàn thể, Bộ chỉ huy quân sự, công an tỉnh nhận thức rõ hơn âm mưu thủ đoạn của các thế lực thù địch, diễn tập sát tình hình, gắn với nhiệm vụ phòng chống "diễn biến hòa bình", bạo loạn lật đổ cụ thể hơn. Do nhận thức vị trí có tính chất quyết định đối với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh của địa phương, nên trong cơ chế 02 của Bộ Chính trị, tỉnh và thành phố, một số huyện có những chủ động, sáng tạo, làm được những nội dung mới, thiết thực, xử lý các tình huống phức tạp sát đúng. Kiểm tra tiểu đoàn động viên huyện Hương Điền, bắn chiến đấu pháo phòng không 37 ly của tự vệ Long Thọ, bắn súng máy 12,7 ly của thành phố Huế đều đạt loại giỏi; huyện A Lưới diễn tập phối hợp với bạn Lào chống lực lượng phản động xâm nhập biên giới đạt kết quả tốt.

Phát biểu tại buổi tổng kết cuộc diễn tập, đồng chí Tư lệnh Quân khu nhấn mạnh thêm tình huống chống bạo loạn, đồng thời nêu rõ vị trí địa bàn quan trọng của Thừa Thiên - Huế để qua cuộc diễn tập này tiếp tục xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh, thành phố, các huyện vững mạnh, mà nền tảng là các xã, phường, cơ sở an toàn làm chủ, sẵn sàng chiến đấu, triển khai thực hiện nhiệm vụ A2 kịp thời, hiệu quả.

Lần diễn tập này đã xử trí tình huống bạo loạn phản cách mạng từ bên trong, kết hợp với tấn công quân sự của địch từ ngoài vào, nhân tố bạo loạn phản cách mạng từ bên trong là điều kiện, là yếu tố cơ bản để kẻ thù thực hiện âm mưu xâm lược nước ta. Lực lượng vũ trang đã hành động kiên quyết, mau lẹ đập tan nguy cơ từ bên trong, đè bẹp một biện pháp chiến lược của địch có liên quan đến sự mất còn của địa phương, của Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.
_____________________________________________
1. Sau cuộc diễn tập một thời gian, xảy ra một số hành động chống đối của bọn phản động trong tôn giáo trên địa bàn hai tỉnh Quảng Trị và Thừa Thiên - Huế càng làm cho lãnh đạo tỉnh nhận thức đầy đủ hơn về nhiệm vụ xây dựng thế trận của khu vực phòng thủ tỉnh, huyện, xã.

[chuongxedap]

Thừa Thiên - Huế là một bộ phận quan trọng trong kế hoạch phòng thủ chung 3 tỉnh nam Quân khu, là một hướng chiến trường thống nhất của 3 tỉnh gắn liền một bộ phận quan trọng của chiến trường Trung - Nam Lào, Xa Ra Van, Sa Va Na Khẹt và một phần phía bắc Quân khu 5. Tỉnh Thừa Thiên - Huế có thành phố Huế là một trong những thành phố lớn của đất nước, trung tâm chính trị quan trọng, rất nhạy cảm trước tình hình diễn biến của thế giới và trong nước.

Vì thế, Thừa Thiên - Huế giữ vững được thế ổn định trong thời bình, sẵn sàng đánh bại chiến tranh xâm lược của địch trên tất cả các hướng phòng thủ của tỉnh đều có tác động hết sức quan trọng để giữ thế ổn định trên chiến trường phía nam Quân khu, tạo thế cho Quảng Nam - Đà Nẵng khi chiến tranh xảy ra, đồng thời giữ thế ổn định phía nam Quân khu để cho Bộ tư lệnh Quân khu tập trung xử lý các nhiệm vụ nặng nề nhất trên cánh chủ yếu.

Ngay sau cuộc diễn tập ở tỉnh Thừa Thiên - Huế, Bộ tư lệnh và các cơ quan Quân khu ra Quảng Bình dự chỉ đạo cuộc diễn tập mang tên 02-QB-90 vào cuối tháng 4-1990. Chủ trì cuộc diễn tập của tỉnh Quảng Bình có các đồng chí: Thái Bá Nhiệm - Bí thư Tỉnh ủy, Bí thư Đảng ủy quân sự; Trần Sự - Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh; Đại tá Cao Lương Bằng - Chỉ huy trưởng; Trung tá Phạm Hồng Thanh - Phó Bí thư Đảng ủy - Phó chỉ huy chính trị; Trung tá Hoàng Cao Thắng - Phó chỉ huy - Tham mưu trưởng.

Rút kinh nghiệm các tỉnh trước, tỉnh Quảng Bình tổ chức tập huấn bồi dưỡng sâu rộng Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị trong các cấp ủy, chính quyền, ban ngành, chuẩn bị các kế hoạch, văn kiện, luyện tập thử, tổ chức thực binh chặt chẽ. Công tác tham mưu tổ chức hiệp đồng cụ thể hơn. Thực hiện vận hành cơ chế 02 ở cấp tỉnh, thị xã Đồng Hới và một số huyện, xã đã xử lý hiệu quả cả trong tình huống giả định và tình huống thật bảo vệ trật tự trị an, làm công trình kinh tế - quốc phòng. Tiếp đó tổ chức diễn tập thực nghiệm xã phựờng chiến đấu ở Quảng Phú để tiếp tục hoàn chỉnh kinh nghiệm ở Hải An, Gio Hải. Cơ quan quân sự đã có bước chuyển mới rõ rệt trong triển khai phương án chiến đấu bằng sức mạnh của khu vực phòng thủ, nền tảng là làng, xã chiến đấu. Nhân dân xã Vạn Trạch - Bố Trạch trong thời điểm đầy khó khăn thách thức những năm 1989-1990 đã quyết tâm xây dựng vùng đất tiêu biểu phong trào hai giỏi trước đây, nay quyết tâm thực hiện tốt cuộc diễn tập, góp phần xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh Quảng Bình vững mạnh.

Ba tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế địa thế trải dài, là dải đất hẹp nhất của Tổ quốc. Các thế lực thù địch chọn nơi đây làm địa bàn chia cắt chiến lược, từng là Bình Trị Thiên khói lửa trong chống Pháp, là khu đệm, nơi đọ sức quyết liệt giữa 2 chế độ trong chống Mỹ, nay lại là một trọng điểm chống “diễn biến hòa bình”. Việc chỉ đạo xây dựng, diễn tập khu vực phòng thủ tỉnh, thành vững chắc có ý nghĩa thực tiễn, khẳng định vai trò và khả năng xã phường chiến đấu trong khu vực phòng thủ, tạo thế mới làm thất bại mọi âm mưu phá hoại, gây bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch, giữ vững ổn định chính trị; đồng thời bảo đảm phòng thủ theo hướng kịp thời, linh hoạt, độ co giãn lớn, tính tự lực cao, bám trụ vững chắc, không bị vỡ trong chiến đấu, xóa chia cắt chiến lược¹.

Sau 3 năm thực hiện cơ chế 02 hoàn thành diễn tập khu vực phòng thủ đợt đầu ở cả 5 tỉnh, trong hai ngày 28 và 29 tháng 5 năm 1990, tại Sở chỉ huy Vinh, Quân khu tổ chức hội nghị liên tịch gồm các đồng chí Chủ tịch Hội đồng nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh tham dự. Các đồng chí Trung tướng Nguyễn Quốc Thước, Thiếu tướng Lê Văn Dánh, Thiếu tướng Trần Ân, Thiếu tướng Nguyễn Xuân Chí, Thiếu tướng Võ Chót và chủ trì các cơ quan Bộ tư lệnh cùng dự. Hội nghị bàn sâu việc thực hiện cơ chế Nhà nước, chính quyền điều hành nhiệm vụ xây dựng tỉnh thành khu vực phòng thủ vững chắc, thực hiện nhiệm vụ quốc phòng địa phương trong thời bình, chủ động phòng chống ba chủ trương chiến lược của đế quốc Mỹ: “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ, răn đe quân sự². Hội nghị thống nhất đề ra một số chủ trương, biện pháp, quy chế, mối quan hệ giữa Quân khu với Chủ tịch Hội đồng nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân, giữa các cơ quan Quân khu với các ban, ngành của tỉnh trong hiệp đồng thực hiện nhiệm vụ quốc phòng địa phương; thống nhất các nội dung thuộc chức năng điều hành của chính quyền trong nhiệm vụ xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận chiến tranh nhân dân địa phương.

Tại hội nghị này, Quân khu nêu lên cách làm mới của Thanh Hoá là cấp ủy, chính quyền chủ trì hội nghị triển khai nghị quyết, kế hoạch nhiệm vụ quốc phòng theo đúng tinh thần Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị, đưa kết quả vận hành cơ chế 02 trong diễn tập vào hoạt động thường xuyên xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh, huyện, xây dựng làng xã chiến đấu đạt hiệu quả. Các tỉnh cần rút kinh nghiệm phấn đấu xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh, thành vững mạnh hơn.

Đến cuối năm 1990 toàn Quân khu có 73/73 huyện, thị, thành; 515/1.725 xã phường³ thực hành diễn tập, trong đó thành phố Huế đã thực hành diễn tập A2. Các cuộc diễn tập theo cơ chế mới đã huy động được lãnh đạo Đảng, chính quyền, các đoàn thể quần chúng thực hiện đường lối quốc phòng toàn dân, đạt hiệu quả thiết thực, giữ vững an ninh chính trị, giải quyết được nhiều vụ việc ở địa phương, phát triển kinh tế - xã hội trong tình hình phải đối phó với những thách thức nghiêm trọng, có lúc hiểm nghèo.

Trên cơ sở kết quả diễn tập khu vực phòng thủ tỉnh, huyện, việc xây dựng làng xã chiến đấu đã xuất hiện nhiều nhân tố mới, nổi bật là chiến công của nhân dân xã Thanh huyện Hướng Hóa. Dân quân và đồng bào dân tộc xã Thanh, quản lý địa bàn chặt chẽ, ai đi đâu, làm gì hễ thấy người lạ mặt là báo cáo cho xã bằng tín hiệu riêng. Lúc đi ăn giỗ ở Lào nắm được nguồn tin có bọn phản động lưu vong xâm nhập, dân quân và bà con vội bỏ ăn giỗ về báo cho xã. Nhờ đó, xã huy động được hơn 700 người trong thời gian ngắn vây chặt các hướng, bắt gọn cả toán  4 tên khi chúng vừa lọt vào địa bàn của ta.
____________________________________________
1. Phát biểu bế mạc Hội nghị quân chính toàn quân (1-1989), Đại tướng Lê Đức Anh - Bộ trưởng Quốc phòng nêu rõ: Nghị quyết 02 nói xây dựng khu vực phòng thủ vũng chắc thì đặc tính vững chắc của nó là nhanh nhất, kịp thời nhất,... là linh hoạt cao, độ co giãn lớn, tính tự lực cao, bám trụ vững chắc, không bị vỡ.
2. Thực tế qua diễn tập thực nghiệm vận hành cơ chế 02, nhìn chung khối lãnh đạo thể hiện hoạt động rõ hơn, khối điều hành còn một số mặt lúng túng. Quân khu thống nhất cùng các tỉnh giải quyết vấn đề này.
3. Từ tháng 7-1990, các huyện chia tách gồm: Lệ Ninh, Tuyên Hóa, Bến Hải, Triệu Hải, Hương Phú, Hương Điền, Phú Lộc. Số xã, phường cũng tăng thêm một số.