Kissinger-Những biên bản hội đàm tuyệt mật chưa công bố

[SaoVang]

Thủ tướng Chu: Tuy quyền phát động chiến tranh của Tổng thống bị Quốc hội hạn chế trong vòng 60 ngày, nhưng đó chỉ là tạm thời.

Kít-sinh-gơ: Đúng vậy, trong thực tế chả có gì khác nhau. Một khi chúng tôi đánh nhau rồi, thì họ làm được cái gì?

Thủ tướng Chu: Nhưng các Ngài phải báo cáo với Quốc hội.

Kít-sinh-gơ: Đúng vậy, nhưng cuộc chiến đấu có thể che đậy được.

Thủ tướng Chu: Một số biện pháp của các Ngài xem ra không khoa học lắm. Kít-sinh-gơ: Một khi chúng tôi tiến hành chiến tranh thì họ không thể ngăn cản. Quốc hội thông qua việc ngừng cấp tiền, nhằm ngăn cản chúng tôi tiến hành chiến tranh ở Việt Nam nhưng hàng năm vẫn bỏ phiếu quyết định cấp tiền.

Thủ tướng Chu: Đó là hệ quả về thể chế hiến pháp của các Ngài. Bởi các thành viên khác nhau đều muốn cử tri hiểu được quan điểm của mình.

Kít-sinh-gơ: Ngài đã từng gặp Thượng nghị sĩ Wo-ren Man-nu-sơn.

Thủ tướng Chu: Lần này lần thứ hai, kế hoạch gặp nghị sĩ Men-sphin phải lùi lại. Nếu có dịp, Ngài có thể xem xét, sau đó cho chúng tôi biết kết quả. Khi thời có thuận lợi, chúng tôi sẽ cơ quyết định. Theo tôi, kéo dài thời gian vô hạn không phải là kế hay.

Kít-sinh-gơ: Tôi đồng ý. Chúng tôi không hề phản đối quan điểm của Men-sphin

Thủ tướng Chu: Còn nghị sĩ Hăng-ri Giắc-sơn?

Kít-sinh-gơ: Hăng-ri Giắc-sơn là một chuyên gia. Theo tôi, ông ta rất có ích,

Thủ tướng Chu: ông ta là người của Đảng Cộng hoà.

Kít-sinh-gơ: Không, là người của Đảng Dân chủ. Cứ giả thiết cho Giắc-xơn là một người bạn, một người bạn của tôi, Ngài sẽ nhận ra ông ta hoàn toàn tán thành quan điểm của Ngài về Liên Xô. Nhưng ở Mỹ ông ta có kẻ thù ngả về Liên Xô - nhưng số người này không chống lại Ngài. Vì vậy, sau khi về nước ông ta sẽ không có việc làm quá khích, nhằm ly gián Thượng nghị sĩ Phun-bơ-rai, loại người mà chúng ta rất cần, nhưng lại là đối thủ của Giắc-sơn.

Thủ tướng Chu: (cười với vẻ nghi ngờ) Ô? Vậy ư?

Kít-sinh-gơ: Đó là chuyện rất phức tạp. Theo tôi ông ta sẽ đến.

Thủ tướng Chu: Còn một vấn đề nữa mà Chủ tịch đã nêu với Ngài vào tối hôm kia, đó là vấn đề Nam Á. Các Ngài dự định viện trợ cho Pa-ki-xtan, và xây một cảng hải quân ở đó. Chúng tôi rất cảm ơn về việc làm này. Tất nhiên, đó là một bước rất quan trọng, thực hiện nó phải có thời gian. Điều Ngài nói với chúng tôi, cũng như Tổng thống But-tô và các bạn Pa-ki-xtan từng nêu ra, là làm thế nào hỗ trợ cho hành động quân sự của họ. Chúng tôi cố gắng cung cấp viện trợ nhiều hơn cho họ, nhưng dù sao lực lượng vũ trang của chúng tôi cũng còn yếu, trang bị vũ khí nhẹ, không có loại nặng. còn các Ngài thì có tất cả. Liên Xô luôn luôn tìm cách đột phá những cứ điểm này: Đó là Ấn Độ, Pa-ki-xtan ở Nam Á, I-rắc ở Trung Đông. Giờ đây chúng ta có thể nhận thấy họ có tham vọng lớn nhất đối với vùng đất này, nhằm nối liền chuỗi dây xích.

[SaoVang]

Kít-sinh-gơ: Về vấn đề Pa-kit-xtan, chắc chúng tôi sẽ có cuộc tranh luận nảy lửa tại Quốc hội. Thái độ của Quốc hội rất lạ. Ngài nên nói chuyện với Thượng nghị sĩ Men- phin.

Thủ tướng Chu: Chắc ít người trong Quốc hội đứng về phía Ấn Độ.

Kít-sinh-gơ: Đúng vậy.

Thủ tướng Chu: Có lẽ đó là tinh thần người dân thường thấy ở người Mỹ xem ra ôn hòa và thân mật là vấn đề được ưa chuộng.

Kít-sinh-gơ: Không sai.

Thủ tướng Chu: Nhưng thế giới, đâu có đơn giản như vậy?

Kít-sinh-gơ: Chúng ta hãy nói về Thượng nghị sĩ Men-sphin. Nếu ông ta đến rất có thể tôi sẽ đưa ra một suy nghĩ khác. Chúng ta đều biết, đề nghị ông ta không gặp Hoàng thân Xi-ha-núc là chuyện khó, nhưng nếu ông ta không chịu chấp nhận để Trung Quốc cung cấp nhiều súng ống cho Cam-pu-chia, thì lại là chuyện tốt đối với chúng ta.

Thủ tướng Chu: Ngài rất am hiểu vấn đề. Có thể ông ta có thành kiến trong một số vấn đề về Cam-pu-chia.

Kít-sinh-gơ : Không, ông ta là người rất thủy chung.

Thủ tướng Chu: Là một con người, ông ta thật đáng kính trọng.

Kít-sinh-gơ: ông ta là con người ưu tú và chính trực.

Thủ tướng Chu: ông ta sẽ không cố chấp nữa một khi nhận thấy Tổng thống các Ngài làm đúng, hoặc Ngài làm cho ông ta tin. Giờ đây Ngài có thể đóng vai trò này với cương vị là Ngoại trưởng, bởi Ngài sẽ phải đi đến nhận thức chung với Quốc hội.

Kít-sinh-gơ: Đúng vậy, hiện tôi có một kế hoạch đang thực hiện. Như Thủ tướng đã từng nói, nhiều nghị sĩ Quốc hội bắt buộc phải ủng hộ chính sách ngoại giao của chúng tôi sau khi tôi làm Ngoại trưởng. Sau khi về nước, tôi sẽ làm việc với các uỷ ban của Quốc hội và các nhà lãnh đạo.

Thủ tướng Chu: Tôi hy vọng Ngài sẽ thành công, Tổng thống sẽ thành công.

Kít-sinh-gơ: Xin cảm ơn Ngài đã luôn luôn giúp chúng tôi.

Thủ tướng Chu: Đó là điều cần làm. Một khi sự nghiệp này được bắt đầu thì chúng ta sẽ phải kiên trì với nó.

Kít-sinh-gơ: Chúng ta sẽ phải kiên trì.

Thủ tướng Chu: Điều này cắt nghĩa tại sao chúng tôi đã dùng từ "Tầm nhìn xa" tuyệt vời để miêu tả Ngài trong cuộc hội kiến Chủ tịch.

Kít-sinh-gơ: Chúng tôi phải diễn tập nhiều hơn các Ngài, nhưng nó nhất trí với phương hướng nỗ lực của chúng tôi.

Thủ tướng Chu: Đó là cách nói biện chứng, nhưng chúng tôi hiểu rằng, có lẽ các Ngài phải diễn tập nhiều hơn nữa, trong sự dứt khoát hơn nữa.

(Trong lúc nghỉ giải lao, hai bên nhất trí tán thành ra thòng cáo chung vào 10 giờ tối theo giờ Nhật Bản. Chu Ân Lai nhờ Kít-sinh-gơ chuyển lời hỏi thăm tới Thủ tướng Nhật bản Ta-na-ka và Ngoại trưởng Ô-hi-ra)

[SaoVang]

NHÀ TRẮNG
BẢN GHI NHỚ HỘI ĐÀM
TUYỆT MẬT - KHÔNG ĐƯỢC PHÂN PHÁT.

Người dự. Thủ tướng Chu Ân Lai; Phiên dịch Đường Văn Sinh; Tiến sĩ Hăng-ri Kít-sinh-gơ, Ngoại trưởng; G.T. Hao-ơ, Tư lệnh Hội đồng an ninh quốc gia; Bà An-đô-rút thư kí Hội nghị.

Thời gian: Thứ tư, ngày 14/11/1973 Buổi sáng 7h 35 - 8h 25

Địa điểm: Khu E Nhà khách Chính phủ cộng hoà Nhân dân Trung Hoa tại Bắc Kinh

Chu Ân Lai: Chúng tôi phải luôn tự nhắc mình nêu cao cảnh giác, bởi họ có thể tấn công từ bên hông. Họ đã từng đến các nơi này, nên rất hiểu vùng biển Trung Quốc. Vì vậy chúng tôi phải chuẩn bị sẵn sàng về tư tưởng, là phải chiến đấu đơn độc trong thời gian dài. Đó là hiện trạng cơ bản về quân sự. Trước đây chúng tôi từng đặt ra tình huống đồng thời bị tấn công từ bốn phía, nhưng nay không nêu lại nữa

Kít-sinh-gơ: Nếu các Ngài bảo vệ mình bằng biện pháp chống lại chúng tôi, thì chỉ tổ lãng phí tài nguyên của các Ngài thôi.

Thủ tướng Chu: Vì vậy, hiện nay, chúng tôi không định đi sâu vào các vấn đề chi tiết, nhưng chúng tôi có một dự thảo đề nghị. Nếu như theo sự tưởng tượng của các Ngài, thực hiện hợp tác báo động sớm là điều các Ngài có thể chấp nhận. Được như vậy là sự hỗ trợ rất lớn cho tình báo của chúng tôi. Tất nhiên còn có vấn đề mạng lưới trao đổi nhưng việc này cần thực hiện theo một cách khác mà không ai nghĩ rằng chúng ta là nước Đồng minh.

Kít-sinh-gơ: Tôi đồng ý.

Thủ tướng Chu: Như vậy, cần có cuộc bàn bạc tốt đẹp. "Bàn bạc cụ thể” (viết trong thông cáo) quả là một từ chính

Kít-sinh-gơ: Thưa Thủ tướng, hai phía chúng ta không thể lập ra đường dây nóng ở chỗ riêng tư này.

Thủ tướng Chu : Đúng vậy. Tôi hiểu điều đó.

Kít-sinh-gơ: Một khi đường dây nóng khai thông sẽ dùng vào mục đích như các Ngài trình bày hôm qua và cần giữ bí mật.

[SaoVang]

Thủ tướng Chu: Hơn nữa đó là một vấn đề phức tạp. Vì vậy trước khi bàn bạc cùng các Ngài, chúng tôi phải nghiên cứu sâu hơn.

Cấp bàn bạc phải là "cấp có trọng lượng” như đã nêu trong văn kiện ngày hôm qua (chỉ Thông cáo chung Trung-Mỹ). Đó là cách đề cập của các Ngài. Theo chúng tôi, nó cần được vận dụng vào đây. Chúng ta cần soạn thành văn bản và cho công bố, và hai phía chúng ta là hai bên không đại diện cho bất kỳ phía thứ ba nào.

Hiện nay trong cương vị Ngoại trưởng, Ngài chắc nhận ra rằng thời gian không còn nhiều như trước đây nữa. Tuy vậy, Ngài lưu lại ở nước khác một ngày, nhưng lưu lại ở Trung Quốc những bốn ngày. Riêng điều này đã khiến cho chúng tôi rất cảm động. Cuối cùng chúng ta đã gặp nhau tại đây.

Ngoài lần này, chúng ta còn tiến hành nhiều cuộc gặp gỡ tại cơ quan liên lạc. Đó là công việc của Đại sứ Blúc-sơ ở đây và của ngài Đại sứ Hoàng Trấn ở Oa-sinh-tơn. Công việc được hoàn thành thông qua ông ta và một phiên dịch, ông ta hiểu được điều đó bởi ông ta là một quân nhân, biết chiến đấu, ông ta sẽ không tham gia trao đổi bằng một hình thức trừu tượng với nguyên tắc chung chung.

Về phía chúng tôi, có tôi, Diệp nguyên soái và Thứ trưởng Thái Hồng Cảnh mà Ngài gặp hôm trước là những người duy nhất trong cuộc. Tất nhiên khi bắt tay vào từng chi tiết cụ thể của công việc, chúng ta có thể thêm một vài người khác. Phía các Ngài đã có Bộ trưởng Quốc phòng, Chủ tịch JCS và các trợ lý.

Kít-sinh-gơ: Đại sứ của các Ngài nên trao đổi với tôi, bởi người biết chuyện này không biết được tôi đã nói gì với Ngài. Chắc Ngài cũng hiểu, chỉ khi nào quyết định, tôi mới nói với đồng nghiệp của tôi tình hình tiến triển của từng bước, không có thông tin thừa. Như vậy, mới bớt sơ hở, bớt nguy hiểm.

Thủ tướng Chu: Đúng vậy. Bởi chúng tôi biết các Ngài biết giữ bí mật. Chúng tôi tin vào sự thận trọng của Ngài

Kít-sinh-gơ: Đúng.

Thủ tướng Chu: Về phía chúng tôi, người biết sự việc chủ yếu là tôi, Diệp Nguyên soái và các trợ lý của tôi. Cho dù phía chúng tôi đưa ra quyết định, thì cũng phải thực hiện theo kênh này.

Kít-sinh-gơ: Chúng tôi tin các Ngài biết cách giữ bí mật như thế nào.

Thủ tướng Chu: Bởi những bí mật này có khác với một số chủ đề khác, nên có sự phân biệt. Hơn nữa, trao đổi làn sóng trong không trung cần tiến hành bằng nhiều phương thức. Hiện nay trao đổi sóng vô tuyến điện không hạn hẹp bởi một phương thức mà rất đa dạng. Mật mã cũng bị khám phá. Đó là toàn bộ nội dung mà tôi muốn nói. Còn bước tới ra sao, sau khi suy nghĩ xong việc này, chúng tôi sẽ thông báo với Hoàng Trấn để liên hệ với các Ngài. Không chừng, ông ta còn phải về nước trong thời kỳ quá độ thực hiện đường dây nóng, như vậy chúng ta có thể triển khai việc trao đổi.

[SaoVang]

center]*
*   *[/center]

Thủ tướng Chu: Về vấn đề ký một Hiệp ước chiến tranh mà Ngài đề cập hôm qua, các Ngài đã kí Hiệp ước đó trong chuyến thăm Mát-xcơ-va năm ngoái.

Kít-sinh-gơ: Đúng vậy? Ngài nên biết rằng chúng tôi chả thích thú gì cái Hiệp ước này. Chúng tôi chỉ cần một cái cớ để ký Hiệp định về đường dây nóng. Hơn nữa Liên Xô đã ký với chúng tôi Hiệp định tương tự, thì họ sẽ không có lý do chống lại chúng tôi nữa.

Thủ tướng Chu: Chúng tôi cần nghiên cứu vấn đề này. Bởi nếu chúng tôi muốn có hành động như trên, xét về tính chất quốc gia, điều này sẽ gây tác động rất lớn đối với quốc phòng. Họ hiểu rằng chúng tôi không nói suông.

Kít-sinh-gơ: Vì sao tôi không... Chúng tôi đã dự thảo lại Hiệp định để phù hợp với tình hình Trung Quốc. Nếu Ngài muốn trao đổi với tôi, xin gửi lại một bản sao, hoặc tôi sẽ gửi bản sao cho Đại sứ các Ngài tại Oa-sinh-tơn.

Thủ tướng Chu: Nếu thời cơ thật sự chưa thích hợp còn có thể đợi thêm một thời gian.

Kít-sinh-gơ: Cam kết đầu tiên trong Hiệp định là nếu bất cứ bên nào phóng tên lửa, cần nhanh chóng thông báo cho bên kia. Chúng tôi rất quan tâm đề nghị này. Nó có lợi cho đôi bên cùng xây dựng nghĩa vụ thông báo cho nhau biết các cuộc phóng chưa được phê chuẩn, làm rõ các vật thể bay mà ra-đa chưa xác định được. Nhưng nếu không có Hiệp ước, chúng tôi cũng vẫn cứ chuẩn bị lập một đường dây nóng ý định của chúng tôi là nối đầu cuối đường dây nóng qua vệ tinh. Sau đó cùng với các Ngài tìm kiếm biện pháp trực tiếp liên hệ với các Ngài một cách nhanh chóng.

Đây là hai văn kiện: Một Hiệp định về đề nghị đường dây nóng và cuộc chiến bùng nổ đột ngột. Còn một Hiệp định khác chỉ riêng về đường dây nóng. Các Ngài có thể gộp hai Hiệp định làm một, cũng có thể tách riêng ra để ký.

(Đưa cho Chu phụ lục bản A)

Sau đó Kít-sinh-gơ thôi không tiếp tục trao đổi vấn đề này với Chu Ân Lai nữa, ông ta cũng không hề nhận được phúc đáp về vấn đề đường dây nóng. Nhưng ông ta lạc quan về kết quả đạt được, lòng tin về việc đẩy Liên Xô ra khỏi cuộc đàm phán Trung Đông, lòng tin về điều ông ta cho rằng tình hình quân sự trên thế giới căn bản có lợi cho Mỹ đã khiến cho Kít-sinh-gơ nói với Đại sứ Mỹ sau vài ngày rằng: “Tôi tin rằng cố gắng giữ vững được cục diện thế giới hiện nay là rất có lợi cho chúng ta"

[SaoVang]

chương V
"HƠN 3000 QUẢ MIRV CỦA CÁC NƯỚC HỮU HẢO NÓI LÊN ĐIỀU GÌ?" .
KÍT-SINH-GƠ Ở MÁT-XCƠ-VA
(Tháng 3 năm 1974).

(MIRV: Phương tiện bay mang nhiều đầu đạn chia nhiều hướng. Một loại đầu đạn hạt nhân có thể liên tục đánh vào nhiều mục tiêu và được chở trên cùng một quả tên lửa. Tên lửa MIRV của Mỹ gồm có Mi-nu-te-man III, Po-sei-don và Tri-den.)

Lời dẫn:

Kít-sinh-gơ trở lại thăm Mát-xcơ-va vào tháng 3 năm 1974, cuộc đàm phán giữa ông và Brê-giơ-nhép lần này không thể nói là chính thức như hồi tháng 5 năm 1973. Mặc dù Brê-giơ-nhép thật sự đã có những ám ảnh về quan hệ Trung-Mỹ, nhưng trước Kít-sinh-gơ, ông không hề tỏ ra bất mãn đối với Chính phủ Trung Quốc như đã bày tỏ với Xa-vin-rô-vơ.

Trong chuyến thăm Trung Quốc, những cuộc nói chuyện của Kít-sinh-gơ đôi khi có những câu chuyện ngoài đề khiến người ta giật mình, điều khác hẳn là tại cuộc hội đàm ở Mát-xcơ-va lần này trình tự rõ ràng, lý do chính là Kít-sinh-gơ sắp xếp chương trình cho chuyến thăm Liên Xô sắp tới của Ních-xơn. Trong chuyến thăm này chủ yếu Ních-xơn muốn đề cập đến những vấn đề phức tạp, liên quan đến kiểm soát vũ khí, quan hệ thương mại, tài chính tiền tệ, Hội nghị an ninh và hợp tác châu Âu v.v.

Sau này Kít-sinh-gơ nói với Thủ tướng Anh rằng ông phát hiện người Liên Xô có điều gì đó "đáng ghét", nhưng các biên bản trao đổi lại cho thấy, không hiểu sao hai bên đối đầu trong chiến tranh lạnh lại có thể ngồi vào bàn đàm phán một cách bình tâm tĩnh chí và nói đùa được với nhau.

Mặc dù chính quyền Ních-xơn và Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Liên Xô luôn cố gắng vào việc phát triển quan hệ không có đối kháng giữa hai nước, nhưng quan hệ ngoại giao Mỹ-Xô vẫn ngày càng căng thẳng khi Kít-sinh-gơ đến thăm Liên Xô. Tình hình căng thẳng ở khu vực Trung Đông khiến cho quan hệ Mỹ-Xô thêm căng thẳng và sức ép từ trong nước Mỹ cũng bất lợi cho sự hợp tác kinh tế giữa hai nước.

Cuộc hội đàm tháng 3 năm 1974 đã cho thấy những điều nêu trên và những khó khăn khác, ví dụ như cuộc đàm phán về hạn chế vũ khí chiến lược lâm vào bế tắc nhưng cả hai bên đều không đưa ra những biện pháp cụ thể để giải quyết đã làm cho quan hệ Mỹ-Xô khó tiến triển tốt đẹp.

Mặc dù vậy cho dù quyết định của hai bên Mỹ-Xô ra sao, vụ Oa-tơ-ghết cũng là một đòn chí mạng đối với Tổng thống Ních-xơn. Không những các quan chức tham mưu cao cấp tiền nhiệm của ông ta như thanh tra Giôn-michen và Tham mưu trưởng Hô-dơ-man đều bị tố cáo phạm tội đồng loã, và Hạ nghị viện đã giao cho Uỷ ban tư pháp điều tra luận tội.

Về việc này, Chính phủ Liên Xô tỏ ra rất bất mãn, vì sự kiện này có thể đe doạ đến sự ổn định của quan hệ Xô-Mỹ. Bản thân cá nhân Ních-xơn đã viết một lá thư có nội dung tương tự cho Đại sứ Đô-brư-nin và Tổng Bí thư Brê-giơ-nhép, trong thư đảm bảo rằng ông nhất định ở lại Nhà Trắng, nhưng Chính phủ Liên Xô đã nhanh chóng biết rằng sự việc sẽ không kết thúc đơn giản như vậy. Tháng 1, qua Phó Tổng thống Pho, Đại sứ Đô-brư-nin biết rằng, sự phát triển của quan hệ Xô-Mỹ sẽ không bị cản trở dù ai lên làm Tổng thống đi nữa.

Bản thân Brê-giơ-nhép cũng tồn tại những vấn đề khó khăn, mặc dù địa vị chính trị của ông ta rất vững chắc, tài nghệ sử dụng dư luận và tài trí cá nhân trong việc xử lý quan hệ Xô-Mỹ của ông không hề thay đổi vẫn cứng rắn, nhưng vấn đề sức khoẻ của ông khiến các cơ quan của Chính phủ Liên Xô không thể coi thường. Theo tiết lộ của cơ quan nghiên cứu tuyệt mật về nhân sự kế thừa lớp lãnh đạo cao tuổi của Chính phủ Xô-viết, có thể Brê-giơ-nhép sẽ nghỉ hưu sau chuyến thăm Cu Ba.

[SaoVang]

Do Brê-giơ-nhép mắc bệnh cao huyết áp, bệnh tim, bệnh béo phì v.v, lại nghiện rượu và thuốc lá, nên báo cáo nghiên cứu nói rằng: "Nếu ông mất trong vòng một hai năm tới hoặc chức năng cơ thể có trục trặc, chúng ta sẽ không lấy làm lạ". Bệnh này không phải chỉ thấy ở một mình Brê-giơ-nhép, mà là "bệnh của người cao tuổi", tình trạng sức khoẻ của phần lớn những người ở vào tuổi của ông đều không được tốt.

Dù thay đổi người lãnh đạo, nhưng các cơ quan của Chính phủ Liên Xô đều cho rằng, "dù ai lên thay Brê-giơ-nhép, đều đứng trước sức ép trong việc hoà hoãn ngoại giao của Chính phủ Liên Xô với Mỹ và Trung Quốc."

Vũ khí hạt nhân và quan hệ Mỹ-Trung thúc đẩy Chính phủ Liên Xô không ngừng cải thiện quan hệ ngoại giao với Mỹ, nhưng một số sự kiện lại khiến cho việc hoà hoãn ngoại giao trở nên rất khó khăn. Chính phủ Liên Xô rất không hài lòng về "ngoại giao con thoi" của Kít-sinh-gơ ở Trung Đông.

Hội nghị Giơ-ne-vơ, đặc biệt do Liên Xô và Mỹ đứng ra tổ chức cũng chỉ họp có một ngày, còn Kít-sinh-gơ lại gạt Chính phủ Liên Xô sang một bên khi xử lý công việc như, thúc quân đội It-xra-en rút khỏi kênh đào Suy ê và thông qua đàm phán khiến Sy-ri ngừng bắn v.v., có thể Kít-sinh-gơ lo việc ông ta theo đuổi ưu thế ngoại giao đơn phương sẽ kích thích Chính phủ Liên Xô áp dụng những hành động quân sự có quy mô lớn hơn tại khu vực này.

Sau này khi nói chuyện với những Cố vấn có quan hệ thân thiết, Kít-sinh-gơ cho họ biết, phía Mát-xcơ-va không hề võ đoán. Quan hệ Mỹ-Xô bắt đầu rơi vào một mạng lưới rất phức tạp đang được hình thành bao vây. Mạng lưới này gồm Công Đảng Mỹ, những người thuộc Đảng Xã hội Dân chủ cũ, Đảng Bảo thủ mới của những kẻ theo chủ nghĩa Tơ-rốt-kít và một số người giữ thái độ cứng rắn trong việc hạn chế hợp tác kinh tế và duy trì ưu thế chiến lược phạm vi nhỏ, nằm trong Quốc hội và Bộ Quốc phòng Mỹ.

Người đứng đầu mặt trận này và phát huy vai trò lãnh đạo chính là Giắc-xơn, người đã thành công trong việc biến sự bất mãn gay gắt của mình đối với hội đàm hạn chế vũ khí chiến lược và chính sách di cư của Liên Xô thành trở ngại lập pháp. Mặt khác, Giắc-xơn còn không ngừng dốc sức vào việc bổ xung sửa đổi Luật Thương mại, Luật sửa đổi Giắc-xơn Va-ních do ông và người của Đảng Dân chủ cùng hoàn thành, trong đó đã gắn thời hạn kéo dài quy chế tối huệ quốc của Liên Xô và mức độ thả lỏng điều kiện di cư của người Do Thái Liên Xô vào nhau.

Tháng 12, Thượng nghị viện Mỹ thông qua một dự luật sửa đổi, đầu năm 1974, Giắc-xơn bắt đầu thực thi phương án của ông tại Hạ viện. Giắc-xơn đe doạ, hoạt động tín dụng của ngân hàng xuất nhập khẩu có thực lực hùng hậu hay không là do ông ta. Còn đối với người Liên Xô, đây là cơ sở để hoà hoãn trong quan hệ kinh tế.

Ních-xơn và Kít-sinh-gơ đều ngầm thừa nhận, Luật sửa đổi Giắc-xơn Va-ních có ảnh hưởng nhất định đối với chính sách di cư của Liên Xô, nhưng khi Giắc-xơn bắt đầu đưa ra yêu sách cao hơn, họ lại lo Luật sửa đổi và sự nhượng bộ của Chính phủ Liên Xô trong chính sách thương mại sẽ phá hỏng những cố gắng của Chính phủ Mỹ trong việc chi phối quy chế tối huệ quốc và những lợi ích kinh tế khác, nghĩa là họ muốn dùng "củ cà rốt" để tăng thêm sự ngăn chặn đối với chính sách ngoại giao của Liên Xô.

Trong khi chuẩn bị cho cuộc gặp cấp cao của Ních-xơn, Kít-sinh-gơ vội vàng thoả thuận với Giắc-xơn và đồng liêu của ông ta, ngầm thúc giục Liên Xô thả lỏng những hạn chế nghiêm khắc đối với việc di cư người Liên Xô sang Mỹ. Trước khi sang Mát-xcơ-va, Kít-sinh-gơ đã trình bày những quan điểm của Giắc-xơn với tư cách là phía chống đối, ông vẫn chưa ý thức được việc điều hoà thái độ chống đối của Thượng viện đối với thoả thuận Xô-Mỹ là vấn đề rất khó khăn.

[SaoVang]

Kiểm soát vũ khí vẫn là khâu then chốt trong việc hoà hoãn ngoại giao. Chủ đề trao đổi chính của hội đàm giữa Brê-giơ-nhép và Kít-sinh-gơ là đàm phán về Hiệp ước hạn chế vũ khí chiến lược giai đoạn II. Từ cuối năm 1972, đoàn đại biểu Mỹ-Xô đã nhiều lần tiến hành hội đàm tại Giơ-ne-vơ, nhằm đi đến một hạn chế mới về hệ thống vận chuyển vũ khí hạt nhân chiến lược, nhưng hội đàm này luôn đi đến bế tắc.

Nguyên nhân cơ bản nhất là vấn đề vai trò của các phương tiện bay mang nhiều đầu đạn chia nhiều hướng (gọi tắt là MIRV) mà Mỹ đã chiếm ưu thế tuyệt đối về mặt kỹ thuật trong lĩnh vực này. Không quân và hải quân Mỹ đã triển khai hàng ngàn đầu đạn MIRV trên tên lửa "Mi-nu-tơ-man" III và tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm Pô-se-đơn, Chính phủ Liên Xô quyết tâm vượt Mỹ trong lĩnh vực này. Mùa hè năm 1973, Liên Xô mới bắt đầu thí nghiệm sau khi Mỹ tiến hành thử nghiệm MIRV lần đầu tiên cách đây 5 năm.

MIRV luôn là câu chuyện của Hội đàm về Hiệp ước hạn chế vũ khí chiến lược ngay từ đầu, đại diện đàm phán kiểm soát vũ khí của Mỹ sớm cho rằng, phải có một lệnh cấm rõ ràng và coi đó là biện pháp kiểm soát cuộc chạy đua vũ trang chiến lược hình xoáy trôn ốc giữa Mỹ-Xô. Kít-sinh-gơ ngầm thừa nhận quyết định chống lại lệnh cấm tên lửa MIRV của Ních-xơn đưa ra trong cuộc hội đàm về Hiệp ước hạn chế vũ khí chiến lược giai đoạn I. đang làm cho Liên Xô mạnh lên, Kít-sinh-gơ lại nói với giới báo chí rằng: "Tôi hy vọng nhận thức của tôi về một thế giới tràn đầy tên lửa MIRV sẽ sâu sắc hơn nhận thức của tôi trong thời kỳ năm 1969 đến 1970."

Hiện nay Kít-sinh-gơ hy vọng tiến trình hội đàm về Hiệp ước hạn chế vũ khí chiến lược" sẽ hạn chế được sự phát triển của tên lửa MIRV, như vậy đầu đạn của Liên Xô sẽ không gây đe doạ đối với tên lửa vượt đại dương "Mi-nu-tơ-man" của Mỹ và không tổn hại nghiêm trọng đến ưu thế của Mỹ về mặt đầu đạn, Brê-giơ-nhép cảm thấy bản thoả thuận về đầu đạn MIRV do Kít-sinh-gơ cung cấp cho ông vào tháng 3 năm 1974 là không thể chấp nhận được. Hội các nghị nguyên thủ tại Mát-xcơ-va sắp họp không có cơ hội đề cập việc ký kết Hiệp ước hạn chế vũ khí chiến lược".

Về mấy vấn đề liên quan đến kiểm soát vũ khí, chuyến thăm Mát-xcơ-va của Ních-xơn cần phải và trên thực tế cũng thật sự hoàn tất việc trao đổi. Một trong những thoả thuận đạt được giữa hai bên là từ bỏ một trong hai căn cứ chống tên lửa đạn đạo đã được phép xây dựng theo "Hiệp ước chống tên lửa đạn đạo".

Năm 1972. Một thoả thuận khác đạt được là nhằm mục đích xoá bỏ cái gọi là thử "giới hạn" về hạn chế thử nghiệm hạt nhân dưới lòng đất. Thoả thuận này đã gây tranh cãi rất nhiều ở Mỹ, nguyên nhân là trong các cơ quan của Bộ Quốc phòng và Quốc hội Mỹ đều có người ủng hộ mạnh mẽ việc thử hạt nhân. Nhưng cũng đã đưa ra được một (chủ yếu là về phía Mỹ) Hiệp ước vào phút chót của cuộc đàm phán, hai bên nhất trí cho rằng giới hạn của các cuộc thử hạt nhân chỉ trong loại 150 Kiloton, mặc dù biết rằng Quốc hội Mỹ sẽ kiến quyết không thông qua Hiệp ước này.

Trong hồi ký của Kít-sinh-gơ đã cung cấp nguồn tư liệu cực kỳ quan trọng về cuộc đàm phán về "Hiệp ước hạn chế vũ khí chiến lược". Nhưng trong cuốn sách của ông lại không hề đề cập đến những cố gắng không ngừng của Brê-giơ-nhép trong việc loại bỏ vũ khí hạt nhân ở khu vực Địa Trung Hải, vì Kít-sinh-gơ luôn luôn lẩn tránh vấn đề này. Còn đối với hai cuộc đàm phán quan trọng Mỹ-Xô khác về vấn đề châu Âu, trong cuốn sách cũng chỉ nói lướt qua.

Hai cuộc đàm phán có ý nghĩa lịch sử này là "Hội nghị An ninh và hợp tác châu Âu” và "Đàm phán hai bên về cắt giảm quân lực nhằm cân bằng quân lực". Tuy nhiên trong hai cuộc đàm phán này, đặc biệt là "Hội nghị An ninh và hợp tác châu Âu cực kỳ quan trọng đối với người châu Âu, vì đối với hai tập đoàn Mỹ-Xô của thời kỳ chiến tranh lạnh, đều liên quan mật thiết đến một số vấn đề quan trọng như: vấn đề An ninh biên giới, nhân quyền và sự đối đầu quân sự hùng mạnh chống lại nhau được hình thành ở Trung Âu v.v. .

[SaoVang]

Trong cuộc đối thoại với với các nhà lãnh đạo Trung Quốc, sự miêu tả tốt nhất của Kít-sinh-gơ đối với "An ninh và hợp tác châu Âu là nó "không có ý nghĩa gì", còn sự miêu tả xấu nhất là nó có thể là một "công trình có thể tạo ra lối vào nguy hiểm tiềm ẩn cho người Liên Xô." Nhưng đối với Brê-giơ-nhép, dù ông ta có âm mưu quỷ kế gì đi nữa cũng không quá đáng, vì phía Mát-xcơ-va đã bỏ ra rất nhiều tiền của cho việc hoà hoãn quan hệ với châu Âu.

Phía Mát-xcơ-va còn quyết định đi đến một thoả thuận, dùng hình thức văn bản quy định hiện trạng của châu Âu, gồm nước Đức chia cắt sau Đại chiến thế giới thứ hai. Còn lúc này thì Brê-giơ-nhép hoài nghi đoàn đại biểu của một số nước châu Âu đang có biện pháp nhằm lật đổ sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Liên Xô với mọi vấn đề của Liên xô vì vậy Kít-sinh-gơ cam đoan với Brê-giơ-nhép rằng: "Mỹ quyết không dùng ảnh hưởng của mình để làm cho Mát-xcơ-va cảm thấy khó xử hoặc gây ra một số tranh chấp mang tính khiêu khích."

Nhưng Kít-sinh-gơ vẫn tương đối cảnh giác thận trọng trong việc hưởng ứng lời kêu gọi tích cực sớm hoàn thành hội đàm về "Hội nghị An ninh và hợp tác châu Âu” của Brê-giơ-nhép và gắn vấn đề này với chuyến thăm Mát-xcơ-va của Ních-xơn. Bản thân Kít-sinh-gơ không muốn nhanh chóng kết thúc cuộc hội đàm này, như ông đã nói với người Anh, cuộc đàm phán này "Về một mức độ nào đó sẽ đạt được mục đích kiềm chế họ trong tương lai", chỉ cần người Liên Xô luôn lao vào các cuộc hội đàm quan trọng với phương Tây.

Trong khi cuộc đàm phán về "Hội nghị An ninh và hợp tác châu Âu”tiến triển chậm chạp, thì cuộc hội đàm về "Đàm phán giải trừ quân bị nhằm cân bằng quân lực hai bên" bắt đầu vào tháng 10 năm 1973 cũng rơi vào bế tắc do lập trường của hai bên không thể điều hoà.

Trọng tâm của người phương Tây là đặt vấn đề cắt giảm lục quân của Mỹ và Liên Xô đóng tại khu vực Trung Âu. Còn người Liên Xô lại muốn đưa quân đội của Tây Âu cùng với không quân và vũ khí hạt nhân vào phạm vi đàm phán. Chính quyền Oa-sinh-tơn cũng muốn xem xét việc cắt giảm một phần vấn đề kiểm soát vũ khí hạt nhân với điều kiện là Liên Xô phải giảm số lượng đơn vị xe tăng tương ứng.
Nhưng người Liên Xô lại không sẵn sàng trao đổi với Mỹ về các đơn vị xe tăng. Vì Brê-giơ-nhép và Kít-sinh-gơ đều không tìm được một phương thức có hiệu quả nào để thúc đẩy đàm phán tiến triển, nên cả hai người đành phải đồng ý duy trì hiện trạng.

Những ghi chép hiện có của Mỹ về chuyến thăm Mát-xcơ-va tháng 3 năm 1974 cho thấy, dù đàm phán diễn ra trong không khí gay gắt, nhưng hai bên vẫn giữ được sự hữu hảo. Cuộc trao đổi mang tính đối kháng diễn ra sáng ngày 26 tháng 3 là để bàn về vấn đề Trung Đông. Theo Kít-sinh-gơ kể lại sau này, Brê-giơ-nhép phản đối mạnh mẽ việc Mỹ gạt Liên Xô ra ngoài vòng đàm phán về vấn đề Trung Đông, còn Kít-sinh-gơ lại giữ thái độ im lặng về việc này. Tất nhiên ông không thể cho Brê-giơ-nhép biết về thực chất của sự việc.

Mặc dù hội đàm chính trị lần này giữa Kít-sinh-gơ và Brê-giơ-nhép tồn tại những bất đồng rất lớn, nhưng hai người vẫn đạt được một phạm vi trao đổi rộng lớn hơn cho cuộc gặp nguyên thủ hai nước, đồng thời cũng tạo ra động lực lớn hơn cho việc hoà hoãn quan hệ hai bên.

Trước khi sang Mát-xcơ-va, Kít-sinh-gơ đã tiến hành. hội đàm với các Cố vấn cao cấp của ông ta về vấn đề chính sách của Liên Xô và kiểm soát vũ khí v.v. Trong số Cố vấn cao cấp này có Cố vấn Quốc vụ Sô-ne-phe-tơ và Giám đốc Sở an ninh và nghiên cứu quốc gia Uy-li-am Hi-lát. Có thể Sô-ne-phe-tơ là người duy nhất lúc đó dám gọi Kít-sinh-gơ là "Hen-ry", ông là người bạn cũ của Kít-sinh-gơ khi còn phục vụ trong quân đội, vào thập kỷ 50 và 60, ông là chuyên gia về vấn đề Liên Xô của Ban quốc gia Sở an ninh và nghiên cứu quốc gia. Ông còn là một nhân viên đắc lực trong số người làm việc trong Uỷ ban an ninh quốc gia.

[SaoVang]

Kinh nghiệm của Sô-ne-phe-tơ thể hiện qua sự chế diễu của Kít-sinh-gơ đối với ông, khi đó Brê-giơ-nhép cũng có mặt. Sau khi Kít-sinh-gơ lên làm Quốc vụ khanh năm 1973, Sô-ne-phe-tơ mới cùng Hi-lát, một chuyên gia về vấn đề Liên Xô của Cục Tình báo trung ương rời khỏi Uỷ Ban an ninh quốc gia.

Khi đó tất cả những người tham gia hội đàm đều không bị làm phiền bởi những ngôn từ ngoại giao hoa mỹ và những câu hỏi của đám phóng viên đáng ghét, vì vậy không khí hội đàm rất thẳng thắn và biểu hiện của Kít-sinh-gơ đặc biệt rõ ràng, ông tỏ ra đặc biệt phẫn nộ đối với những lời phê bình gay gắt về ông và chủ nghĩa quan liêu trong Chính phủ.

Cuộc trao đổi giữa ông và những Cố vấn cao cấp của ông, đã cho thấy một bức tranh rất lạ chính sách ngăn cản thỏa thuận Mỹ-Xô của Mỹ rơi vào hoàn cảnh tiến thoái lưỡng nan giữa thời kỳ chiến tranh lạnh, như cục diện bế tắc trong vấn đề kiểm soát vũ khí, sự căm ghét của Liên Xô đối với vai trò của Mỹ ở Trung Đông, những sơ hở trên phương diện liên hệ chính sách di cư và thương mại với Liên Xô v.v

Tiếp theo là một hoàn cảnh khó xử khác của Mỹ khiến cho Kít-sinh-gơ phải chửi ầm lên: "Vẫn bọn chó má đuổi chúng ta ra khỏi Việt Nam (hiện nay đang âm mưu) chuẩn bị phá hoại chính sách ngăn cản thoả thuận của chúng ta, chúng còn rêu rao rằng: đảo chính chính sách trong nước Liên Xô là trách nhiệm đạo đức của chúng ta".

Tính hợp pháp của một quốc gia trong cộng đồng quốc tế không phải dựa vào thái độ của họ đối với công dân bản quốc, những lời quả quyết này bất lợi cho hoàn cảnh của Kít-sinh-gơ, vì nó trái với bộ phận hợp thành của nhân quyền được đề cập trong truyền thống chính trị của nước Mỹ, chính vì vậy, tiếng hô chống lại chiến tranh ở Việt Nam cũng mạnh mẽ như tiếng hô yêu cầu xuất quân trấn áp thống trị độc tài trong thập kỷ 70.

Như vậy, những người thuộc Đảng tự do cánh tả chống lại Kít-sinh-gơ như Gióc-giơ Mac-gô-vơ lại đứng ra thách thức sự ủng hộ của Kít-sinh-gơ đồi với chính quyền chuyên chế Nguyễn Văn Thiệu, đồng thời tích cực thực hiện phương pháp theo dạng Giắc-xơn Va-ních: Họ tuân theo một chính sách nhân quyền và quyết không từ bỏ và chính sách này.

Cuộc hội đàm giữa Kít-sinh-gơ và các Cố vấn cao cấp của ông bắt đầu từ bình luận của Kít-sinh-gơ đối với quan hệ Mỹ Âu bằng ngôn từ gay gắt. Kể từ năm 1973, cuộc đối thoại giữa Mỹ và Cộng đồng châu Âu luôn nằm trong giai đoạn lăng mạ lẫn nhau, điều này bắt nguồn từ động cơ "Năm châu Âu” của Kít-sinh-gợ, nhằm hình thành tuyên bố chung về Mỹ-cộng đồng châu Âu trên vấn đề hợp tác chính sách vượt Đại Tây dương. Nhưng hàng loạt diễn biến chính trị trong nước và bất đồng chính sách do thời kỳ chiến tranh tháng 10 gây ra đã khiến cho quan hệ Mỹ-Âu thêm căng thẳng, từ đó biến tuyên bố chung này thành một hành động đầy chủ nghĩa quan liêu.