Kissinger-Những biên bản hội đàm tuyệt mật chưa công bố

[SaoVang]

Mao Chủ tịch: Vị phóng viên đó không tin Mỹ sẽ sử dụng vũ khí hạt nhân.

Kít-sinh-gơ: "Thời báo Niu-oóc" rất quan tâm đến thất bại của Mỹ trong mười năm qua. Nếu phát động một cuộc tiến công lớn vào châu Âu, chúng tôi khẳng định sẽ sử dụng vũ khí hạt nhân. Chúng tôi có 7000 vũ khí, Liên Xô không thể cướp được nó. Đó là ở châu Âu, còn ở Mỹ, vũ khí của chúng tôi càng nhiều.

Mao Chủ tịch: Nhưng số người Mỹ không tin các Ngài sẽ sử dụng nó chiếm một tỷ lệ khá cao. Họ không tin người Mỹ chịu hy sinh vì châu Âu.

Kít-sinh-gơ: Ngài Chủ tịch, chúng tôi đã trải qua một thời kỳ tình hình trong nước cực kỳ khó khăn, một phần do vấn đề Đông Dương gây ra, một phần do vụ Oa-tơ-ghết gây ra. Trong vụ Oa-tơ-ghết, nhiều phần tử chạy trốn đã hoạt động công khai. Nhưng các ông đã lưu ý những hành động của chúng tôi làm trong năm năm qua chưa? Chúng tôi luôn chống lại Liên Xô, còn Liên Xô luôn lùi về phía sau. Tôi có thể cam đoan. với các Ngài, Tổng thống cũng sẽ một lần nữa cam đoan điều này với các Ngài: Nếu Liên Xô tấn công châu Âu, chúng tôi khẳng định sẽ sử dụng vũ khí hạt nhân.

Mao Chủ tịch: Các Ngài rất có lòng tin, các Ngài tin vào vũ khí hạt nhân. Các Ngài không tin vào quân đội của chính các Ngài, đây chính là hiện thực. Còn một hiện thực quan trọng nhất là không có một nước châu Âu nào sẽ đi xây dựng một quân đội đồ sộ. Vì vậy, chúng ta phải xây dựng chiến lược sách lược phù hợp với hiện thực. Có hai khả năng. Một là khả năng mà các Ngài chứng tỏ, khả năng khác là của "Thời báo Niu-oóc" cho thấy. Nó cũng phản ánh bài diễn văn của Thượng nghị sĩ Gô-đơ-vô phát biểu tại Thượng viện ngày 30 tháng 6.

Kít-sinh-gơ: Ngài nói gì?

Phiên dịch Đường: Chúng tôi sẽ cho Ngài một bản sao. Đó là cuộc tranh luận của Thượng viện về chính sách ngoại giao ngày 30 tháng 6.

Kít-sinh-gơ: Nhưng nội dung chính của nó là gì?

Mao Chủ tịch: Hoài nghi của Ngài đối với châu Âu.

Kít-sinh-gơ: Các Ngài cần hiểu rõ, Ngài Chủ tịch, điều đó xảy ra một năm trước khi có cuộc bầu cử, nhiều nội dung ông ta nói đến đều là nhằm gây ảnh hưởng trong nước. Suốt 20 năm "Thời báo Nỉu-oóc" luôn có một lập trường nào đó, còn những bản tin và lời nói sai lầm của nó là bất nhất.

Mao Chủ tịch: Nghe nói "Thời báo Niu-oóc" do một gia tộc người Do Thái kiểm soát

Kít-sinh-gơ: Điều đó đúng.

Mao Chủ tịch: Còn "Báo Oa-sinh-tơn".

Kít-sinh-gơ: "Báo Oa-sinh-tơn", không còn đúng. (sau đó ông trao đổi với Đại sứ Bút-sơ, Bút-sơ nói rằng phu nhân Grô-em là người Do Thái, là con gái của Ngài Mai-ê) Ngài nói đúng rồi.

Mao Chủ tịch: Bà chủ ấy là người Do Thái. Vị Đại sứ này (nhìn vào Bút-sơ) đang trong cảnh cực kỳ khó khăn ở Bắc Kinh. Tại sao Ngài không đến thăm tôi?

[SaoVang]

Bút-sơ: Tôi vô cùng hân hạnh tối nay tôi được ở đây. Tôi nghĩ rằng Ngài rất bận, không có thời gian tiếp một vị chủ nhiệm bình thường như tôi.

Mao Chủ tịch: Tôi không bận vì tôi không cần xem xét tất cả công việc thường ngày. Tôi chỉ đọc thời sự quốc tế

Kít-sinh-gơ: Nhưng Chủ tịch hiểu hơn tôi mọi người đang viết gì ở Mỹ. Trước đây tôi không biết cuốn sách do "Thời báo Niu-oóc" phát hành, cũng không biết bài diễn thuyết của Thượng nghị sĩ.

Mao Chủ tịch: Không có thời gian, Ngài bận quá. (nhìn sang Lốt) Ngài Lốt, bây giờ Ngài được đề bạt rồi.

Lốt: Vâng, Thưa Ngài Chủ tịch.

Mao Chủ tịch: (nhìn sang Bút-sơ và Lốt) Hai vị đều được đề bạt.

Kít-sinh-gơ: ông này (chỉ Bút-sơ) còn chưa. Phải đến năm 1980. .

Mao Chủ tịch: ông này có thể trở thành Tổng thống.

Kít-sinh-gơ: Năm 1980.

Mao Chủ tịch: Các Ngài không hiểu tính cách của tôi. Tôi thích người ta chửi rủa tôi (nâng cao giọng, dùng tay đập lên ghế). Các Ngài khẳng định rằng tôi là một ông quan liêu già, tôi sẽ tăng tốc trong tình huống đó và tiếp các Ngài. Trong tình hình này, tôi sẽ tiếp các Ngài qua loa. Nếu các Ngài không chửi rủa tôi thì tôi không tiếp các Ngài, tôi chỉ đi ngủ một giấc ngon lành.

Kít-sinh-gơ: Bắt chúng tôi làm như vậy rất khó, đặc biệt là phải gọi Ngài là quan liêu.

Mao Chủ tịch: Tôi cho phép (dùng tay đập mạnh lên ghê). Khi tất cả người ngoại quốc đập lên bàn chửi rủa tôi thì tôi rất mừng.

Kít-sinh-gơ: Chúng tôi coi Chủ tịch là quan liêu thì đó sẽ là chiến thuật cơ động độc lập với chiến lược.

Mao Chủ tịch: Nhưng tôi là một người quan liêu. Ngoài ra tôi còn là một quân phiệt. Đó là danh hiệu Liên Xô giành cho tôi.

Kít-sinh-gơ: Nhưng tôi ở đây không thấy bất cứ người Liên Xô nào đến thăm trong thời gian gần đây.

Mao Chủ tịch: (trước khi lời nói của Kít-sinh-gơ được phiên dịch thành Hán ngữ) Vì vậy tôi đã chấp nhận hai danh hiệu "quân phiệt" và "quan liêu”. Không còn vinh dự nào lớn hơn vinh dự này. Các Ngài đã từng nói tôi là một con buôn chiến tranh và kẻ xâm lược.

Kít-sinh-gơ: Tôi?

Mao Chủ tịch: Mỹ ở Liên Hợp Quốc. Liên Hợp Quốc đã thông qua một dự thảo nghị quyết do Mỹ đưa ra, rêu rao Trung Quốc đã phạm tội xâm lược Triều Tiên.

Kít-sinh-gơ: Đó là chuyện của 25 năm trước.

[SaoVang]

Mao Chủ tịch: Đúng, vì vậy nó không liên quan trực tiếp đến ông. Đó là thời kỳ của Tơ-ru-man.

Kít-sinh-gơ: Vâng. Đó là chuyện rất lâu rồi, còn tư duy của chúng tôi đã thay đổi.

Mao Chủ tịch: (dùng tay xoa đầu) Nhưng nghị quyết đó còn chưa được huỷ bỏ. Tôi vẫn đội trên đầu chiếc mũ "kẻ xâm lược". Tôi cũng coi đó như một vinh dự không gì sánh nổi. Nó rất tốt, cực kỳ tốt.

Kít-sinh-gơ: Song lúc đó chúng tôi không thể thay đổi nghị quyết của Liên Hợp Quốc?

Mao Chủ tịch: Không, không cần làm vậy. Chúng tôi chưa hề nêu ra yêu cầu đó. Chúng tôi cảm thấy vinh dự đội chiếc mũ này trên đầu. Xin Ngài giúp tôi phát biểu công khai tuyên bố này được chứ, hoặc trong một thư mục vắn tắt của Ngài? Nghĩa là Liên Xô đã trao cho tôi danh hiệu "quân phiệt và quan liêu”, còn Mỹ trao cho tôi danh hiệu "con buôn chiến tranh và kẻ xâm lược".

Kít-sinh-gơ: Tôi cho rằng tôi sẽ để Ngài tách ra phát biểu công khai những tuyên bố đó, có lẽ tôi phát biểu một tuyên bố chính xác trên lịch sử:

Mao Chủ tịch: Tôi đã phát biểu công khai trước Ngài rồi, tôi còn nói chuyện này với rất nhiều người nước ngoài đến thăm, trong đó có cả người châu Âu. Ngài có tự do ngôn luận không?

Kít-sinh-gơ: Hoàn toàn có.

Mao Chủ tịch: Tôi cũng có tự do ngôn luận, súng liên thanh của tôi bắn ra còn mạnh hơn súng liên thanh của họ.

Kít-sinh-gơ: Tôi chú ý đến điều đó.

Mao Chủ tịch: Ngài đã chú ý đến...

Kít-sinh-gơ: Súng liên thanh của Chủ tịch.

Mao Chủ tịch: Xin thay mặt tôi gửi lời hỏi thăm Bộ trưởng Quốc phòng của quý Quốc.

Kít sinh-gơ: Tôi sẽ làm.

Mao Chủ tịch: Tôi rất không hài lòng về việc ông ấy đã đến Nhật Bản mà không đến Bắc Kinh. Chúng tôi muốn mời ông ấy đến đây để cho người Liên Xô xem, nhưng các Ngài quá hà tiện. Mỹ giàu có như vậy, nhưng về mặt này lại quá bủn xỉn.

[SaoVang]

Kít-sinh-gơ: Trong thời gian Tổng thống ở đây, chúng ta có thể trao đổi vấn đề này.

Mao Chủ tịch: Đưa ông ấy sang đây một thể, ông có thể đưa một dân thường và một nhân viên quân sự đi theo Tổng thống, một dân thường và một nhân viên quân sự

Kít-sinh-gơ: Tôi là dân thường, Sle-sinh-gơ là thành viên quân sự, phải không?

Mao Chủ tịch: Đúng vậy, nhưng tôi sẽ không can thiệp vào công việc nội bộ của các Ngài. Các Ngài quyết định sẽ cử ai là do các Ngài.

Kít-sinh-gơ: Vậy ông ấy sẽ không đến cùng Tổng thống. Có lẽ đến sau.

Mao Chủ tịch: Chúng tôi sẽ mời ông ấy đi thăm vùng Đông bắc, Mông Cổ, Tân Cương của đất nước chúng tôi, có lẽ ông ấy không muốn đi, ông ấy không đủ can đảm.

Kít-sinh-gơ: Tôi đủ can đảm.

Mao Chủ tịch: (nhìn Bút-sơ) ông ấy có đủ can đảm không?.

Kít-sinh-gơ: Tôi khẳng định sẽ đi.

Mao Chủ tịch: Tốt quá.

Kít-sinh-gơ: Chúng tôi đã cố gắng đề nghị với các Ngài, nghĩa là trong một số vấn đề đó, chúng tôi đã làm xong công việc chuẩn bị để đưa ra đề nghị giúp đỡ.

Mao Chủ tịch: Về mặt quân sự, hiện nay chúng tôi không muốn trao đổi. Phải chờ đến sau khi chiến tranh bùng nổ, chúng tôi mới xem xét những vấn đề này.

Kít-sinh-gơ: Vâng, nhưng các Ngài nên biết rằng bên chúng tôi sẽ chuẩn bị xem xét nó.

Mao Chủ tịch: Vậy phải chăng chúng ta coi nó là phần kết của Hội nghị?

Kít-sinh:gơ: Đúng vậy.

Sau đó Quốc vụ khanh Kít-sinh-gơ, Đại sứ Bút-sơ và Ngài Lốt chia tay với Mao Chủ tịch. Quốc vụ khanh Kít-sinh-gơ và Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình xác định việc Trung Quốc sẽ đưa ra tuyên bố công khai khi hội kiến, cần lập tức gửi ngay về Mỹ bản nguyên văn. (Tuyên bố của Trung Quốc là A ghi chép). Tiếp theo, những người Mỹ chia tay với các quan chức Trung Quốc.

[SaoVang]

Lời dẫn

Chiều ngày thứ hai, Kít-sinh-gơ biết rằng Trung Quốc có thái độ cứng rắn trong thông cáo, lúc đó còn chưa có quan hệ bình thường hóa. Đặng Tiểu Bình nói; "Một số thỏa thuận ký giữa hai quốc gia là thông lệ, không chính quy thỏa thuận về thương nghiệp và hàng hải". Theo ông, nếu như, vấn đề quyền yêu cầu và tài sản không được giải quyết trong một trăm năm, "thì cũng được sao"?

Song mãi đến nửa đêm Trung Quốc mới đưa ra câu trả lời chính thức của họ, lúc đó họ trao cho Kít-sinh-gơ một bản sao dự thảo "thông cáo". Kít-sinh-gơ phản đối những trình bày hệ thống cứng rắn do Trung Quốc đưa ra trong vấn đề Đài Loan ("Hoàn toàn là công việc nội bộ của Trung Quốc") và vấn đề bình thường hóa (rút toàn bộ quân đội Mỹ ra khỏi eo biển Đài Loan) và những lời nói hoa mỹ về cách mạng.

Kiều Quán Hoa chỉ rõ, dự thảo của Mỹ cũng không được vừa ý, vì nó che đậy những quan điểm khác nhau của Bắc Kinh và Oa-sinh-tơn đối với các công việc quốc tế, đồng thời còn bỏ sót "khoản nợ” của Mỹ trong vấn đề Đài Loan, khi ông mượn cớ đe doạ rằng có thể chuyến thăm của Tổng thống Pho sẽ bị đẩy lùi, lúc đó hai bên mới đồng ý đẩy lùi việc công bố thông cáo cho đến khi hai bên đưa ra được một thông cáo vừa ý.

Kít-sinh-gơ cảm thấy cuộc tranh luận cuối cùng "khiến người ta phiền não nhất”, còn người Trung Quốc thì "ngạo mạn vô lễ", nhưng ông vẫn thật sự tin rằng Bắc Kinh "không có sự lựa chọn thật sự về chiến lược... nhằm phát triển quan hệ của chúng ta".

Kiều Quán Hoa và Đặng Tiểu Bình tỏ ra rất cứng rắn, thậm chí họ dòi tiếp tục đẩy lùi việc tuyên bố về chuyến thăm của Tổng thống, tiếp theo Pho quyết định rút ngắn thời gian chuyến thăm của ông và nghỉ lại ở một nơi khác trong khu vực đó. Trong phút cuối cùng, Đặng Tiểu Bình và Kiều Quán Hoa tuyên bố họ không muốn nguy hại đến chuyến thăm của Tổng thống. nhưng sự phê bình gay gắt này đối với chính sách của Mỹ rất có thể khiến Kít-sinh-gơ và Pho có thái độ chấp nhận hơn trong vấn đề công nhận ngoại giao.

Các quan chức ở Quốc vụ viện sau đó chú ý đến điểm này. Trung Quốc "muốn khiến chúng ta nằm dưới một áp lực tâm lý, tức tìm cách khiến chúng ta muốn thiết lập quan hệ với họ cấp bách hơn là họ muốn thiết lập quan hệ với chúng ta". Một khi hai bên đồng ý tuyên bố về chuyến thăm của Tổng thống, thì "không khí sẽ trở lại bình thường";

Trong trận chiến về thông cáo, Kít-sinh-gơ đã bại trận, song chuyến thăm của Tổng thống còn quan trọng hơn nhiều so với văn kiện; ông ta viết: "Lộ diện trong trường chính thức là tất cả". Quan hệ Trung-Mỹ không những khó khăn, đồng thời còn tương đối yếu: không có quan hệ ngoại giao chính thức, mức độ thương mại và cấp bậc tiếp xúc mặt đối mặt giữ ở mức thấp, xuất phát từ những điểm trên, Kít-sinh-gơ đề nghị Pho coi chuyến thăm Trung Quốc của ông như một chuyến thăm "phải tiếp tục", Pho có thể chống đỡ quan hệ của họ "chịu đựng một áp lực lớn tượng trưng" thông qua việc chỉ thăm Trung Quốc và cố gắng "giữ" quan niệm chung với những người lãnh đạo đó.

Nhiều đối thoại giữa Pho, Kít-sinh-gơ, Đặng Tiểu Bình và Mao Trạch Đông là rất ngột ngạt vô vị, thí dụ khi trình bày về sự đe doạ của Liên Xô, đã có một số đối thoại trong đó khiến người ta hồn xiêu phách lạc. Pho chú ý đến đề nghị chắc như đinh đóng cột của Bút-sơ đưa ra, trong thái độ đối với Liên Xô, Trung Quốc và những nước khác.

Ông ta cố gắng để lại một ấn tượng sâu sắc cho người Trung Quốc, trong việc ông ta giải quyết chiến tranh lạnh, trong việc ông ta chiến đấu với châu Âu, thậm chí ông ta còn tuyến bố sẽ sử dụng vũ khí hạt nhân để "chống lại bành trướng”. Ông phủ nhận chính sách của Mỹ có liên quan đến chính sách bình định Mu-nich, ông cho rằng hòa hoãn quan hệ là cần thiết cho việc ngăn chặn chiến tranh hạt nhân và còn biện hộ cho nó. Như vậy, Ăng-gô-la còn là điểm bùng nổ chiến tranh, những bản sao này còn vạch trần quan điểm của Pho, Kít-sinh-gơ về tình hình thế giới và nhìn nhận của Mao Trạch Đông về tình hình thế giới.

[SaoVang]

Những cuộc trao đổi ý kiến này cũng ngầm cho thấy thực tế Bắc Kinh không thể gây sức ép cho Mỹ để khiến họ có tính linh hoạt hơn trong vấn đề thông thường và về chính sách xuất khẩu kỹ thuật cao có thể dùng vào mục đích quân sự cho Trung Quốc.

Ngày đầu tiên thăm Trung Quốc, Pho đã tiếp xúc với Mao Chủ tịch. Lúc đầu ông ta không nghĩ rằng tình trạng sức khỏe của Mao Trạch Đông sẽ khiến cho cuộc gặp của ông ta không thành nhưng Mao đã cho ông ta thấy điều gì sẽ là trọng tâm của chuyến thăm, đồng thời chỉ cho ông ta thấy phải cộng khai mối quan hệ Trung-Mỹ phát triển không ngừng.

Pho đã ở lại gần 2 tiếng đồng hồ, sau những lời hàn huyên họ đã chuyển sang các tình hình quốc tế, từ vấn đề Tây Ban Nha và triển vọng của Trung Đông đến tình hình của Nhật Bản và Ăng-gô-la v.v...

Mao Trạch Đông tuyên bố "Giữa chúng ta không có xung đột” và đã so sánh hội đàm giữa Trung Quốc - Liên Xô và hội đàm giữa Trung Quốc - Mỹ với thái độ không tán thành. Điều này cho thấy chính sách đối ngoại của Trung Quốc vẫn không có những thay đổi cơ bản, đối với sự hợp tác cùng nhau chống lại Liên Xô do Pho đề xuất, Mao tỏ ra không chút quan tâm: "Đây chỉ là trò chuyện".

Mặt khác, ông Mao đã chứng thực quan hệ Trung-Mỹ sẽ ở trong tình trạng đình trệ cơ bản trước khi đi đến thoả thuận bình thường hóa, trong một hoặc hai năm, "giữa hai nước chúng ta sẽ không xảy ra sự kiện trọng đại".

Vào cuối hôm đó, Kít-sinh-gơ đã có những cố gắng cuối cùng nhằm đạt được thông cáo hoặc chí ít một tuyên bố chung. Trước đó Bút-sơ đã khuyên ông ta đừng “cố gắng vô ích vì thông cáo", nhưng Kít-sinh-gơ lại biện bạch rằng: Để đề phòng những suy đoán tiếp theo của các nhà báo "vô Chính phủ” về quan hệ Trung-Mỹ đang "nguội đi", làm như vậy là rất cần thiết.

Song Kiều Quán Hoa cũng không chịu nhượng bộ: Sau khi bánh được bày lên bàn, Kiều Quán Hoa chỉ cho phép "cạn chén vì những điều chúng ta suy nghĩ". Kít-sinh-gơ muốn cho giới báo chí biết rằng: Quan hệ hai nước cơ bản là tốt và đang cải thiện từng bước. Đối với Kiều Quán Hoa, trước khi bình thường hóa quan hệ hai nước, hai nước sẽ không thể không tạm hoãn việc cải thiện quan hệ trong lĩnh vực khác như cải thiện quan hệ thương mại và hối đoái.

Trong cuộc gặp hôm sau, Pho và Đặng Tiểu Bình đã có những đánh giá sâu hơn về tình hình thế giới; cuộc trao đổi của họ chuyển từ châu Âu và Trung Đông sang Cam-pu-chia, sau đó lại chuyển sang Ăng-gô-la. Đặng Tiểu Bình nói, dù Trung Quốc không thể tham gia, nhưng cũng không phản đối Mỹ nhúng tay vào Ăng-gô-la, Đặng Tiểu Bình còn nhấn mạnh sự cần thiết phải chú trọng thái độ "gay gắt" của Liên Xô đối với Ăng-gô-la và chính sách của Mỹ đối với sự có mặt của Liên Xô tại Ăng-gô-la.

[SaoVang]

Nội dung hội đàm sau đây cho thấy, khi Đặng Tiểu Bình nói rằng Chính phủ Trung Quốc có kinh nghiệm hơn về mặt đối phó với Liên Xô, Pho đã đưa họ vào tình cảnh khó xử qua việc thăm hỏi khéo léo Bắc Kinh ngăn chặn Liên Xô như thế nào.

Đặng Tiểu Bình: ... Nói thẳng ra, tôi hy vọng tôi nói như vậy sẽ không phạm đến Ngài, về mặt đối Phó với Liên Xô chúng tôi có kinh nghiệm hơn các Ngài.

Tổng thống: Điều tôi muốn nói là, Ngài Phó Thủ tướng, chúng tôi từng có một số kinh nghiệm đối phó lại họ, như tôi đã trình bày ngày hôm qua, chúng tôi đã từng gặp họ và thách thức họ trong nhiều tình huống. Chúng tôi sẽ còn tiếp tục làm như vậy. Nhưng tôi muốn qua cuộc nói chuyện thẳng thắn này với Ngài, nếu có thể tiết lộ những phương thức quý Quốc đón nhận thách thức này ở các nơi, dù ở Đông Nam Á, Trung Đông hay châu Phi đều sẽ rất có ích, chúng ta có thể hiểu rõ hơn chúng thì ta nên làm thế nào trong tình hình tương tự.

Đặng Tiểu Bình: (trên mặt hiện rõ vẻ căng thẳng) Chúng tôi chỉ làm hai việc, một là làm tốt công việc chuẩn bị cho chúng tôi, công việc chuẩn bị chắc chắn. Hai là chúng tôi tung ra những lời nói suông. Những lời nói suông này gồm có việc khuyến khích Nhật tăng cường quan hệ với Mỹ, khuyến khích việc thống nhất châu Âu và các nước châu Âu tăng cường quan hệ với Mỹ.

Tôi tin Ngài cũng hiểu. Chúng tôi nói với người châu Âu: Lực lượng quân sự tổng thể của Liên Xô còn mạnh hơn cả lực lượng quân sự của Mỹ và Tây Âu cộng lại...

(Sau khi trao đổi rộng rãi về các vấn đề thời sự quốc tế gồm cả vấn đề Ăng-gô-la, mặc dù Đặng Tiểu Bình đề nghị Mỹ can thiệp sâu hơn vào các cuộc tranh chấp, nhưng Đặng Tiểu Bình lại đóng vai một người Trung Quốc mang ý đồ xấu ở đó. Sau đó cuộc trao đổi lại trở về tình trạng tiến thoái lưỡng nan của vấn đề bình thường hóa quan hệ Trung-Mỹ.

Pho đã bày tỏ sự cảm ơn đối với thái độ chịu đựng của Trung Quốc trong vấn đề Đài Loan và cam đoan với Đặng Tiểu Bình rằng Chính phủ của ông sẽ tuân theo phương thức Nhật Bản. Tuy nhiên ông cũng tuyên bố thận trọng rằng, vấn đề bình thường hóa quan hệ hai nước là vấn đề quan trọng hàng đầu, ngược lại ông cũng cam đoan với Đặng Tiểu Bình rằng: Mặc dù phải mất một thời gian dài để đi đến mục tiêu này, nhưng ông sẽ có một lập trường tốt hơn trong việc thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước sau bầu cử.

Đúng như dự đoán, Đặng Tiểu Bình không hề nhượng bộ, ông đã lập lại những trình bày rõ ràng của Mao Trạch Đông về tính chất bất khả kháng của quá độ hòa bình. Sau khi nêu ra những kết quả điều tra của Trung Quốc về những sai lầm trong hành động của Mỹ nhằm vào Trung Quốc, tiếp theo Đặng Tiểu Bình lại đưa ra kháng nghị về việc Đạt Lai lạt ma, mặt khác lại đưa ra yêu cầu mua máy tính cao tốc.

Mặc dù máy tính tiềm ẩn những giá trị ứng dụng trong quân sự, nhưng Kít-sinh-gơ vẫn rất quan tâm việc có thế phá vỡ những hạn chế trong vấn đề bán công nghệ liên quan đến quân sự cho Bắc Kinh. Chính phủ đã thông qua đề án bán động cơ máy bay của Anh cho Trung Quốc. Những phản bác cấp thiết của Pho và Kít-sinh-gơ đã cho thấy sự quan tâm sâu sắc của họ đối với việc phải có những nỗ lực lớn hơn, nhằm cố gắng làm dịu tình hình căng thẳng trong thời gian gần đây).

[SaoVang]

Đặng Tiểu Bình: ...Trong tình hình hiện nay, các Ngài có thể không cung cấp cho chúng tôi những gì chúng tôi quan tâm. Máy tính có tốc độ 10 triệu phép tính/giây là một ví dụ. Nhưng chúng tôi cho rằng vấn đề này không quan trọng lắm.

Kít-sinh-gơ: Vấn đề là chúng tôi đã từ chối bán loại máy tính nào cho Liên Xô. Tôi cho rằng chúng tôi có thể cho phép bán máy tính chất lượng cao cho nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Chỉ cần chúng ta có thể đồng thời giữ chính sách đối với Liên Xô.

Đặng Tiểu Bình: Tôi cho rằng vấn đề này có thể trao đổi qua con đường thương mại. Còn chúng tôi cho rằng nếu các Ngài thấy có lẽ bây giờ triển khai việc này hơi khó khăn thì cũng không quan trọng. Việc này không quan trọng lắm.

Tổng thống: Ngài Phó Thủ tướng, về nguyên tắc, chúng tôi nhiệt thành hy vọng có thể giúp quý Quốc trong lĩnh vực máy tính, chúng tôi cho rằng chúng tôi có thể làm được. Tuy nhiên, việc đó có thể giao cho các thương gia trao đổi, nhưng tôi cho rằng thái độ tổng thể của chúng ta, ắt sẽ có những tiến triển trong việc này.

Đặng Tiểu Bình: Tốt lắm.

Kít-sinh-gơ: Ngài Phó Thủ tướng, tôi có thể nêu một đề nghị chứ?

Đặng Tiểu Bình: Xin mời.

Kít-sinh-gơ: Tôi biết trình tự thông thường của các Ngài là tiến hành qua con đường thương mại. Điều này rất quan trọng, Ngài có thể sẽ yêu cầu mua một loại máy tính có ký hiệu đặc biệt nhưng chúng tôi sẽ từ chối yêu cầu của Ngài, vì việc này sẽ buộc phải đề cập đến quan hệ giữa chúng tôi và Liên Xô chứ không phải quan hệ với Trung Quốc. Nếu Đại sứ của quý Quốc có thể cho chúng tôi biết trước, không chính thức suy nghĩ của Ngài, có lẽ chúng tôi sẽ tìm được một loại máy chất lượng cao có thể thỏa mãn được nhu cầu của các Ngài và tin chắc sẽ được phê chuẩn.

Chúng tôi có thể cùng tiến hành việc này với các công ty vì đối với các Ngài nhiều loại máy tính đều rất có ích. Nếu máy tính chúng ta cần tìm chỉ là một loại máy có ký hiệu khác biệt về kỹ thuật và có thể giữ được nguyên tắc đối với Liên Xô, vậy chúng tôi có thể cung cấp cho các Ngài và khẳng định chúng tôi sẽ tìm được .... Mục đích phải làm như vậy là để được phép chứ không phải bị phủ quyết.

Tổng thống: Quốc vụ khanh đã đưa ra trình tự khá tốt để xử lý việc này, hy vọng Ngài Phó Thủ tướng có thể hiểu được, chúng tôi nhiệt thành hy vọng có thể giúp đỡ trong lĩnh vực này. Khả năng hợp tác của chúng ta sẽ rất lớn nếu chúng ta tuân theo những trình tự đúng.

Đặng Tiểu Bình: Tốt lắm. Vậy chúng tôi cho rằng, đầu tiên chúng tôi có thể nghiên cứu vấn đề này, sau đó tiếp tục suy nghĩ kỹ, chúng tôi nghĩ rằng việc giải quyết những vấn đề đặc biệt như vậy, hoặc vẫn phải chờ giải quyết, sẽ không có những tác động lớn đối với quan hệ tổng thể của chúng ta. (người Trung Quốc đều cười lên).

(Sau khi kết thúc chương trình nghị sự chính thức, Pho và Đặng Tiểu Bình đã chuyển sang trao đổi những vấn đề khác gồm: vấn đề Triều Tiên và Nhật Bản. Nhưng trao đổi nhiều nhất vẫn là vấn đề Tây Tạng, vấn đề nông nghiệp và dân số quá đông của Trung Quốc. Đặng Tiếu Bình thừa nhận: "Chúng tôi vẫn rất lạc hậu”.

Khi trao đổi về vấn đề Đông Bắc Á đã đề cập đến cảnh cáo của Mỹ đối với việc Bắc Triều Tiên đe doạ Hàn Quốc, mặt khác hai người còn trao đổi sơ qua về sự đe doạ của chủ nghĩa quân phiệt Nhật Bản và sự cần thiết phải ngăn chặn Nhật Bản đóng vai trò chính trị hoặc quân sự tại Hàn Quốc.

Trong quá trình thảo luận, Kít-sinh-gơ và Pho đều nhắc đến quyền Bộ trưởng Quốc phòng Xi-rút Van-xơ một cách mỉa mai, Van-xơ là Cố vấn về chính sách đối ngoại hàng đầu của Đảng Dân chủ, điều này cho thấy họ quá tự tin đối với cuộc bầu cử năm 1976).

Đặng Tiểu Bình: Khi ngài Van-xơ dẫn đầu đoàn đại biểu Tổ chức sự vụ thế giới thăm Trung Quốc, chúng tôi đã trao đổi (vấn đề Triều Tiên).

Kít-sinh-gơ: Nó giống như Đạt Lai lạt ma. (cười) Một Chính phủ lưu vong. (cười).

[SaoVang]

Lời dẫn

Chuyến thăm của Pho đã tạm thời làm dịu đi một số tình hình căng thẳng. Nhưng Chính phủ Trung Quốc vẫn tiếp tục giữ thái độ phê phán đối với tâm lý dạng Mu-nich trong việc hoà hoãn với Oa-sinh-tơn. Điều mỉa mai là, vài tuần sau khi có cuộc hội đàm giữa Pho và Đặng Tiểu Bình, Mao Trạch Đông, tình hình hoà hoãn Mỹ-Xô trở nên xấu hơn.

Tình hình Ăng-gô-la là yếu tố quan trọng, mặt khác, sự công kích đối với hòa hoãn ở trong nước cũng làm suyyếu cơ sở của tiến trình SALT, bản thân vị trí của Kít-sinh-gơ cũng đang lung lay, nên cũng không đủ sức tăng cường cơ sở của nó.

Tiếp theo việc tiến trình hòa hoãn, các Cố vấn của Kít-sinh-gơ bắt đầu rút ra kết luận rằng Liên Xô hiểu rõ Bắc Kinh và Oa-sinh-tơn vẫn chưa đi lại với nhau. Họ cũng lo rằng, con bài Trung Quốc của Kít-sinh-gơ sẽ ngày càng trở nên yếu đuối trong cuộc hội đàm với Liên Xô, do sự tồn tại cố hữu của Liên Xô trong việc làm suy yếu chính sách của Mỹ.

Kít-sinh-gơ tỏ ra rất quan tâm đến cuộc đấu tranh chính trị tháng 1 năm 1976, tiến hành nhân dịp Chu Ân Lai qua đời, đặc biệt là sự kiện Thiên An Môn và Đặng Tiểu Bình bị đả đảo, vì họ đã nhắc đến quan hệ Mỹ-Trung trong cuộc đấu tranh ...

Ngay trước khi sự việc bắt đầu thoát khỏi sự kiểm soát, vào cuối tháng 1, Chính phủ Trung Quốc còn mời Ních-xơn đến thăm Bắc Kinh. Rõ ràng là muốn cam đoan lại với Pho và Kít-sinh-gơ rằng sự qua đời của Chu Ân Lai và Hoa Quốc Phong được bầu làm Quyền Thủ tướng không báo hiệu sự thay đổi về chính sách đối ngoại.

Bút-sơ lúc này đang phụ trách Cục tình báo trung ương (CIA), còn Đại sứ Hoàng Trấn thì luôn ở Bắc Kình trước khi Pho cử ra một Chủ nhiệm phòng liên lạc mới. Như vậy liên lạc cấp cao giữa hai nước đã bị gián đoạn. Bắc Kinh không có nhân vật đủ khả năng hiểu biết về Mỹ để phát động cuộc hội đàm mới của các nhân vật cao cấp thậm chí là đưa ra những đánh giá mới về nhân vật cao cấp.

Việc tìm một con người thích hợp đã mất một thời gian dài hơn so với dự định. Mãi đến tháng 3 năm 1976, Nhà Trắng mới chọn được một ứng cử viên đủ yêu cầu, để lại cho Bắc Kinh một ấn tượng sâu sắc, đó là Thô-mát Gết, nhà ngân hàng ở thành phố Phi-la-đen-phi-a, từng là Bộ trưởng hải quân và Bộ trưởng Quốc phòng. Ngày 19 tháng 3, Pho, Kít-sinh-gơ, và Sư-cau-crốp đãcùng gặp Thô-mát Gết và cho ông biết nhiệm vụ đầu tiên là phải bắt đầu tiếp xúc với Hoa Quốc Phong.

Thô-mát Gết đã nghe qua tình hình đại để của việc này từ Kít-sinh-gơ. Xem ra Kít-sinh-gơ rất không vui, thậm chí có thể kinh ngạc về việc Trung Quốc đặt Chính phủ Mỹ vào cảnh khó xử trong tiến trình bình thường hóa…

[SaoVang]

Nhà Trắng
CƠ MẬT. CẤM PHÂN PHÁT

Người tham gia: Tổng thống Pho; chủ nhiệm phòng liên lạc của Mỹ tại Bắc Kinh Thô-mát Gết, Quốc vụ khanh, tiến sĩ Hăng-ri Kít-sinh-gơ; Trợ lý An ninh quốc gia của Tổng thống Sư-cau-crốp

Ngày tháng và thời gian: 10 giờ 10 phút - 10 giờ 25 phút, sáng thứ sáu, ngày 19 tháng 3 năm 1976.

(Nguồn, hòm thư PPS, 332, trao đổi ý kiến về vấn đề Trung Quốc tháng 5 - tháng 7 năm 1 976.) 

(Đầu tiên có một cuộc họp thông báo tin tức trước. Sau đó các phóng viên ra ngoài)

Tổng thống: Công việc của Đại sứ rất phức tạp. Tôi chỉ có thể cho ông thời gian 6 tháng.

Gết: Rất tốt. Tôi đoán phần này là vì Ngài muốn chuẩn bị một số cử chỉ để phát tín hiệu cho Chính phủ Trung Quốc.

Kít-sinh-gơ: Họ sẽ giải thích như thế.

Sư-cau-cốp; Đây sẽ trở thành tín hiệu quan trọng để chúng ta đổ lỗi cho họ.

Tổng thống: Thật sự chúng ta không thể không có một số hành động đại loại vào năm 1977. Nhưng chúng ta không thể không đối phó với công kích của người khác vào một thời gian sau bầu cử.

Kít-sinh-gơ: Họ không thể không bắt đầu hành động sau bầu cử. Tôi muốn viết thư cho Tom chứ không phải cho Mao Trạch Đông hoặc Hoa Quốc Phong, như vậy chúng ta sẽ có được bản báo cáo chi tiết về từng câu nói của họ. Xem có hay không những thay đổi nho nhỏ. Ních-xơn không để lại những ghi chép đầy đủ tường tận có thể giúp ích gì.

Gết: Có thể Hoa Quốc Phong không đủ lòng tin đưa ra những trần thuật về chính sách.

Kít-sinh-gơ: Cho dù ông ta đã đọc rồi cũng là điều tốt. Tôi sẽ tổ chức một bữa cơm trưa cho ông và mời cả người Trung Quốc đến dự, tôi sẽ trực tiếp ủng hộ ông, tôi sẽ mời cả Bút-sơ và Blúc-sơ.