Kissinger-Những biên bản hội đàm tuyệt mật chưa công bố

[SaoVang]

Hai bên trao đổi về vấn đề viện trợ quân sự cho Pa-ki-xtan. Với lập trường của Quốc hội Mỹ, Kít-sinh-gơ khích lệ Quốc vương I-ran giúp đỡ Ca-ra-chi. Đặng Tiểu Bình hỏi tại sao I-ran dành viện trợ cho Ấn Độ nhiều hơn giành cho Pa-ki-xtan, Kít-sinh-gơ trả lời: "Không thể hiểu nổi", nhưng ông sẽ điều tra.

Kít-sinh-gơ: Trong tất cả các cuộc trao đổi giữa tôi và Quốc vương I-ran, ông ta cho rằng Ấn Độ là mối đe dọa chính đối với an ninh của họ.

Đặng Tiểu Bình: Sự thật có thể chính là như vậy.

Kít-sinh-gơ: Nhưng hiện nay các nước Hồi giáo rất giàu. Chúng ta xem làm thế nào mới nhận được viện trợ quân sự của Pa-ki-xtan.

(Đặng Tiểu Bình yêu cầu Mỹ dành nhiều viện trợ cho Pa-ki-xtan. Hiểu được tâm trạng sốt ruột của Pa-ki-xtan, nhưng Kít-sinh-gơ cho biết "bị chi phối bởi rất nhiều luật”. Sau đó, hai bên trao đổi về cuộc hội đàm Ấn Độ -Pa-ki-xtan-Băng-la-đét và giải pháp cho vấn đề tù nhân Pa-ki-xtan. Về quan hệ Xô-Ấn, Kít-sinh-gơ cho biết, người Ấn Độ đang tìm cách nới lỏng quan hệ với Liên Xô, và tìm cách xích lại với chúng ta)

Đặng Tiểu Bình: Chuyến đi Mát-xcơ-va của Ngài ra sao

Kít-sinh-gơ: Đó là điều tôi muốn trao đổi. Ngài biết đấy Tổng thống sẽ thăm Mát-xcơ-va vào tháng 6. Chúng tôi đã trao đổi về lịch chuyến thăm và Hiệp định sẽ thỏa thuận trong thời gian tới. Chuyến thăm Mát-xcơ-va này của tôi tuân theo phương thức của tôi đã mô tả với Ngài. Đó là ngày đầu tiên và nửa ngày cuối diễn ra tốt đẹp, nhưng một ngày rưỡi là tồi tệ. Lạ lắm, tôi đã có 6 chuyến đi Mát-xcơ-va, nhưng đều bị người ta hù doạ, nhưng tôi đã không lùi bước. Vì vậy, tôi đi đến kết luận Brê-giơ-nhép làm như vậy là để cho Bộ Chính trị coi, chứ chả có mục tiêu cụ thể nào cả.

(Kít-sinh-gơ ôn lại kế hoạch của Hội nghị cấp cao, giữa Ních-xơn và Brê-giơ-nhép, ngoài bàn luận về bệnh đau tim, kỹ thuật vũ trụ và trao đổi thông tin lâu dài về kinh tế ra, không có thỏa thuận bất kỳ một Hiệp định lớn nào cả.

Về vấn đề giới hạn cấm thử vũ khí hạt nhân, có nêu ra về giới hạn 10 tấn không ảnh hưởng tới kế hoạch hạt nhân của Mỹ. Bởi theo Kít-sinh-gơ "Chúng tôi không có ý định thử bất kỳ thứ gì vượt giới hạn trên". ông cho biết, Mỹ bác bỏ đề nghị của Liên Xô về việc ra lời kêu gọi gửi các nước đang thử hạt nhân.)

Kít-sinh-gơ: Bất kể chúng tôi làm cái gì với họ, cũng mang tính chất song phương, không nhằm chi phối nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Kiều Quán Hoa: Các Ngài làm đúng lắm.

(Về cuộc Hội đàm hạn chế vũ khí hạt nhận chiến lược, Kít-sinh-gơ dự kiến sẽ không đi đến thoả thuận, bởi lập trường Mỹ-Xô còn bất đồng quá lớn. Tuy không có tranh cãi về phương tiện chở nhiều đầu đạn, bay trong khí quyển, nhưng theo Kít-sinh-gơ "Đề nghị của Liên Xô có nghĩa đưa ra giới hạn về kho vũ khí của chúng tôi".

Kít-sinh-gơ cho rằng một số báo đã thổi phồng sức mạnh chiến lược hạt nhân của Liên Xô. Về đầu đạn hạt nhân, Mỹ chiếm ưu thế với tỷ lệ 6:1, hơn nữa tên lửa bắn rất chính xác).

[SaoVang]

Kít-sinh-gơ: Báo chí Mỹ nói bậy bạ đến mức tôi đọc xong cũng sợ luôn. Cho đến nay, tên lửa của Liên Xô chưa mang được nhiều đầu đạn. Họ đang thử nghiệm, nhưng chưa sử dụng. Tôi sẽ cung cấp cho Ngài số liệu về vấn đề này, nhưng đừng để Hu-miu biết

Đặng Tiểu Bình: Tôi cũng có cảm giác, các Ngài không đạt được thoả thuận về phương diện này.

Kít-sinh-gơ: Cũng có thể tôi đã nhầm. Nhưng tôi vẫn chưa nhận thấy tín hiệu khả năng thỏa thuận về một Hiệp định. Chúng tôi có đạt được một Hiệp định mang tính quá độ về số lượng bệ phóng không, không quan trọng lắm.

Ví dụ: Trên tàu ngầm của chúng tôi, cứ mỗi tên lửa kèm 10 đầu đạn bắn riêng, rất chính xác, vào các mục tiêu, do đó, không thể phán đoán xem xét trên cơ sở số lượng. Vì vậy rất ít khả năng đạt được thỏa thuận về Hiệp định. Người Liên Xô vẫn chưa bắt đầu thí nghiệm nhiều đầu đạn trên tầu ngầm trang bị tên lửa. Trên bộ, họ đang thử nghiệm ba loại đa đầu đạn.

Theo tôi, có thể cuối năm họ sẽ hoàn thành một loạt thí nghiệm sau đó đưa vào sản xuất. Còn bây giờ thì chưa được.

Đặng Tiểu Bình: Xét về quan hệ với Liên Xô, biên giới phía đông chưa có chuyện gì, tình hình bố phòng chưa có thay đổi.

Kít-sịnh-gơ: Theo tôi, có chút thay đổi đấy, nhưng chưa dám khẳng định, gần đây họ có tăng thêm 3 sư đoàn, việc này còn phải điều tra thêm.

Thiếu tướng lục quân Sư-cau-crốp: Đúng vậy, có chuyện đó.

Kít-sinh-gơ: Ba sư đoàn không là cái gì?

Đặng Tiểu Bình: Chủ yếu là họ chưa có gì thay đổi.

Kít-sinh-gơ: Tôi cũng nghĩ như vậy.

Đặng Tiểu Bình: Trên tuyến biên giới rất dài của chúng tôi, họ bố trí một triệu quân, phân tán trên cả khu vực biên giới. Họ dùng biện pháp này hù dọa những người yếu bóng vía. Khi trao đổi với Ngài, Mao Chủ tịch từng nói: Một triệu quân không đủ cho phòng thủ lẫn tấn công. Phải tăng thêm một triệu quân nữa.

Kít-sinh-gơ: Còn chờ xem họ định làm gì? Nếu họ định đánh chiếm cả Trung Quốc, thì làm vậy là đúng, nhưng còn tùy thuộc vào mục đích của họ.

Đặng Tiểu Bình: Nếu họ đánh chiếm một số vùng biên giới sẽ nói lên điều gì? Họ muốn lún sâu vào bãi lầy

Kít-sinh-gơ: Tôi chưa dự kiến đến họ có ý đồ như vậy. Nhưng cũng có thể là như vậy. Trong trường hợp nào đó, có khả năng họ tính chuyện đập tan các cơ sở hạt nhân của các Ngài. Tôi không nói là họ có kế hoạch như vậy, mà là nói có khả năng thôi

Đặng Tiểu Bình: Mao Chủ tịch từng nói, sức mạnh hạt nhân chỉ có chút xíu (giơ ngón tay cái và ngón tay trỏ khép hờ lại) nhưng chúng tôi rất cảm ơn Ngài về những thông tin Ngài đã cung cấp cho chúng tôi.

[SaoVang]

(Về quan hệ song phương, Đặng Tiểu Bình nói, không có vấn đề lớn trong quan hệ song phương. Cả Đặng Tiểu Bình và Kít-sinh-gơ cho rằng, Đa-vít Blúc-sơ, tạm thời trở về Oa-sinh-tơn, Hoàng Trấn tạm thời trở về Bắc Kinh là chuyện "bình thường". Kít-sinh-gơ cho biết, ông ta đã tham khảo ý kiến của Blúc-sơ về vấn đề châu Âu).

Kiều Quán Hoa: Tôi từng hỏi Đại sứ Blúc-sơ tại sao ông ta lại dính vào vấn đề châu Âu, ông ta trả lời: vì thích các câu trả lời của họ, hơn nữa có quen biết ông nội của một số vị lãnh đạo cấp cao châu Âu. Tất nhiên đó không phải là nguyên nhân khiến ông ta dính líu vào vấn đề châu Âu. Tôi dám khẳng định với Ngài, đây không phải là sự phê bình đối với Ngài.

Kít-sinh-gơ: Đại sứ Blúc-sơ là người bạn tốt của tôi.

Kiều Quán Hoa: Tôi có hỏi Đại sứ Blúc-sơ, có đúng vậy không, ông ta trả lời: Đúng vậy?

Đặng Tiểu Bình: Cho dù thế nào chăng nữa, chúng tôi đang đi theo con đường do Thông cáo Thượng Hải vạch ra.

Kít-sinh-gơ: Chúng tôi cũng vậy. .

Đặng Tiểu Bình: Theo Ngài thì chúng ta còn phải trao đổi khía cạnh nào trong quan hệ song phương?

Kít-sinh-gơ: (hỏi Hu-miu) Còn vấn đề gì nữa?

(Nói với Đặng Tiểu Bình), Chúng tôi đang bàn với người Nam Triều Tiên về việc rút quân đội Liên Hợp Quốc. Theo tôi, giờ đây chúng tôi và các Ngài cần theo dõi chặt chẽ việc đình chiến, để cảm hóa những người bạn trong bối cảnh này. Hơn nữa, chúng tôi còn phải chuẩn bị trên nguyên tắc để ra tuyên bố rút quân theo đường lối của bản Thông cáo Thượng Hải. Nhưng chúng tôi không thể rút quân ngay. Chúng tôi sẽ thông báo không chính thức tới các Ngài sau khi cùng Nam Triều Tiên vạch ra các chi tiết.

Chúng tôi rất cám ơn các Ngài năm ngoái đã có hành động có lợi đối với quân đội Liên Hợp Quốc, nhất là thực hiện những biện pháp cụ thể tỉ mỉ mà chúng ta đã thoả thuận. Đại sứ thường trực của chúng tôi tại Liên Hợp Quốc Sư-ca-ri là con người dễ xúc động, Ngài Hoàng Đại sứ biết rõ. Trên đường, ông ta mấy lần lên cơn đau tim, ông ta rất tôn trọng Hoàng Đại sứ. Ngài nên biết rằng, tôi luôn luôn suy nghĩ về ngôn từ trong bản Thông cáo cuối cùng mà chúng ta ký tại Bắc Kinh. Chúng ta có thể trao đổi ý tứ của bản thông cáo qua Hoàng Đại sứ, hoặc trao đổi với Ngài vào dịp cuối năm nay, nếu tôi thực hiện được chuyến thăm Bắc kinh mỗi năm một lần.

Đặng Tiểu Bình: (theo ý kiến Đặng Tiểu Bình, vấn đề này có thể trao đổi với Hoàng Đại sứ) Có thể làm gì trong vấn đề Đài Loan.

Kít-sinh-gơ: Như tôi đã nói với Ngài, chúng tôi tiếp tục giảm quân đội đóng ở đó. Chúng tôi đang suy nghĩ biện pháp để thực hiện nguyên tắc một nước Trung Quốc thể hiện trong bản Thông cáo cuối cùng. Chúng tôi chưa có quan điểm về tổng thể, nhưng chúng tôi muốn nghe ý kiến của các Ngài. Từ ngữ trong thông cáo do các Ngài dự thảo.

Kiều Quán Hoa: Tôi đang suy nghĩ về việc này. Thực chất của vấn đề đã rõ ràng, tôi tham gia dự thảo thông cáo với ngôn từ của nó, ý tứ chủ yếu như Mao Chủ tịch đã trao đổi với Ngài. Việc bình thường hóa quan hệ của chúng ta chỉ có thể thực hiện trên cơ sở mô thức Nhật Bản, chỉ có mô thức Nhật Bản mà thôi. Vì vậy, quan hệ hai nước chúng ta cần tiến lên, chứ không phải lùi lại. Tôi đã trao đổi thẳng thắn với Đại sứ Blúc-sơ về vấn đề này. Trong bầu không khí hữu nghị.

Kít-sinh-gơ: Tôi biết những điều Ngài nói với ông ta. Chúng tôi ghi nhớ kỹ những điều này.

Đặng Tiểu Bình: Vấn đề này còn hai khía cạnh. Thứ nhất, chúng tôi hy vọng vấn đề được giải quyết nhanh hơn một chút. Thứ hai, nhưng chúng tôi không sốt ruột về vấn đề này, Mao Chủ tịch đã nêu lên hai khía cạnh với Ngài. Tối nay, chúng ta đã trao đổi những vấn đề cần trao đổi. Chúng tôi đã lạm dụng nhiều thời gian của Ngài. Chắc Ngài đã mệt rồi. Ngày mai, Ngài còn phải phát biểu tại Liên Hợp Quốc.

Kít-sinh-gơ: Tôi phải xác định rằng, không nói gì hết. Theo tôi, sự cống hiến và giúp đỡ của đồng nghiệp đã giúp tôi nhanh chóng thành công, cho tôi và Tổng thống gửi lời hỏi thăm tới các bạn Trung Quốc, đặc biệt tôi xin gửi lời chào kính trọng tới Mao Chủ tịch

(Buổi chiêu đãi kết thúc vào 11 giờ đêm. Kít-sinh-gơ hướng dẫn các vị khách Trung Quốc đi vào thang máy)

[SaoVang]

Lời dẫn

Nếu không phải là sớm hơn, thì hình như sau khi Ních-xơn vừa từ chức, Kít-sinh-gơ bắt đầu vạch kế hoạch chuyến thăm Trung Quốc vào mùa thu năm 1974. Để xua đi sự hoài nghi của người Trung Quốc về tính liên tục trong chính sách của Mỹ và làm tan biến ảnh hưởng của cuộc gặp gỡ cấp cao với lãnh đạo Liên Xô đã nằm trong chương trình nghị sự, Kít-sinh-gơ đã thu xếp cho mình hai chuyến đi, một vào tháng chín, một vào cuối năm.

Kít-sinh-gơ không chỉ muốn thể hiện giá trị về quan hệ Mỹ-Trung mà còn hy vọng sẽ đặt trọng tâm vào vấn đề bình thường hóa trong chuyến thăm tháng 11 hoặc đầu tháng giêng. Cuối cùng, ông ta tiến hành chuyến thăm vào cuối tháng 11, nhằm "dành được chỗ đứng trên vấn đề Đài Loan ".

Kít-sinh-gơ đã thu xếp cuộc gặp gỡ đặc biệt vào tháng 10, gặp gỡ một người bạn cũ, đó là Thứ trưởng Ngoại giao Kiều Quán Hoa đang tham gia khóa họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại Niu-oóc. Cho đến thời điểm lúc đó ngoài việc Ních-xơn từ chức, Pho lên cầm quyền, trong quan hệ Trung-Mỹ còn diễn ra một loạt thay đổi về nhân sự. Chu Ân Lai ốm nặng, không còn là điều gì bí mật nữa. Tháng 6, Mao Trạch Đông chấp thuận tiến hành phẫu thuật và nằm điều trị trong bệnh viện suốt thời gian dài.

Về phía Mỹ, Pho bổ nhiệm Gioóc-giơ Bút-sơ thay Blúc-sơ phụ trách cơ quan liên lạc của Mỹ tại Bắc Kinh. Blúc-sơ cảm thấy kinh ngạc và thất vọng, mặc dù ông ngày càng chán ngấy cái chức vụ này, nhưng ông ta luôn cho rằng việc ra đi lúc nào là chuyện do mình quyết định. Nhưng đối với Bút sơ được bầu làm Phó Tổng thống chỉ là chuyện an ủi.

Cuộc gặp gỡ với Kiều Quán Hoa đã giúp Kít-sinh-gơ tạo ra một cơ may kéo Bút-sơ vào vấn đề quan hệ Trung-Mỹ. Trong thời gian hội đàm với Kiều Quán Hoa, Kít-sinh-gơ nhận thấy người Trung Quốc không chịu dành "chỗ đứng" cho ông ta trên vấn đề Đài Loan. Kít-sinh-gơ hùng hồn biện minh rằng, mô thức bình thường hóa của Nhật Bản không nhất định thích hợp với Mỹ, bởi Mỹ có mối liên hệ lịch sử với Đài Loan, hơn nữa Mỹ lo ngại độ tin cậy về sự cam kết của các Đồng minh.

Kiều Quán Hoa đã dẫn lời của Mao Chủ tịch "Điều quan trọng là chúng ta không để bị coi là phản bội bạn bè", và một mực tuyên bố, Mỹ phải cắt đứt ngay quan hệ ngoại giao với Đài Loan là sự mở đầu tất yếu cho bình thường hóa. Tuy không có mối liên hệ ngoại giao, nhưng quan hệ Trung-Mỹ "đang nóng lên", "Chúng ta hoặc là giải quyết vấn đề này hoặc là để nó tự trôi đi".

Kít-sinh-gơ cho rằng, có khả năng phải kéo dài tiến trình bình thường hóa quan hệ, bởi tranh cãi chỉ có lợi cho Liên Xô. Với lần trao đổi ý kiến này, các Cố vấn của Kít-sinh-gơ dự kiến, trong chuyến thăm Bắc Kinh của Kít-sinh-gơ vào tháng 11, vấn đề bình thường hóa sẽ bị bế tắc, triển vọng mù mịt.

Kiều Quán Hoa thừa nhận, Mát-xcơ-va vẫn là kẻ thù số một của Trung Quốc khiến Kít-sinh-gơ hởi lòng hởi dạ, nhưng cuộc trao đổi trên một số vấn đề chứ, không phải chỉ trên vấn đề bình thường hóa, khiến các Cố vấn cảm nhận "có một chút gì đó thiếu tự nhiên". Họ nhận thức rõ mối quan hệ Trung-Mỹ có một cơ sở sâu đậm "phi cảm tình", nhưng người Trung Quốc không hành sự theo kiểu làm hại tới lợi ích quan trọng của Hoa Kỳ.

Kiều Quán Hoa hy vọng được Hoa Kỳ trợ giúp, nhằm giảm bớt ảnh hưởng của Liên Xô. Nhưng ông ta cũng tỏ ra "bất lực" trong vấn đề Cam-pu-chia. Tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, ông ta lên án chủ nghĩa bá quyền siêu cường, ủng hộ cách mạng thế giới, ủng hộ các nước xuất khẩu dầu lửa. Những lời phát biểu này của Kít-sinh-gơ đã gây ra sự lo ngại của Bắc Kinh về "ý đồ tổ chức lực lượng thứ ba về lâu dài nhằm vào chúng ta"?

[SaoVang]

Tại cuộc gặp gỡ đầu tiên trong khuôn khổ Hội nghị cấp cao Mỹ- Xô tổ chức tại Vla-đi-vô-stốc, Brê-giơ-nhép và Pho đã nhất trí đạt được thỏa thuận về dự thảo Hiệp định trong cuộc đàm phán hạn chế vũ khí chiến lược vòng hai. Sau khi Hội nghị kết thúc, trên đường về Mỹ, Kít-sinh-gơ đem theo đoàn người trong bộ máy bí mật tới sân bay Bắc Kinh. ông ta tin tưởng, mối quan hệ Mỹ - Xô được tăng cường sau cuộc Hội đàm Vla-đi-vô-stốc là "sự hỗ trợ rất lớn cho chuyến thăm Bắc Kinh của chúng ta", nói cách khác nó tăng thêm sức mạnh để đàm phán với Bắc Kinh.

Nhưng sau khi tới Bắc Kinh Kít-sinh-gơ phát hiện rằng sức mạnh của ông ta không đáng kể, ông ta không gặp được Mao Trạch Đông, cũng như Đặng Tiểu Bình không bày tỏ chính thức lập trường về vấn đề bình thường hóa. Trái lại, Đặng Tiểu Bình đã chất vấn gay gắt chính sách hòa hoãn của Mỹ về tổng thể cho thấy quan hệ Trung-Mỹ đã xuất hiện sự căng thẳng nào đó.

Nhưng Kít-sinh-gơ phát hiện người Trung Quốc đặc biệt thích hợp tác trên lĩnh vực chia sẻ tình báo. Quan chức Mỹ cung cấp thông tin tình báo vắn tắt là điều thường thấy trong hai chuyến thăm. Trợ lý quân sự của Kít-sinh-gơ, Rô-bớc Mắc-pha-lan và một sĩ quan cao cấp Trung Quốc dùng một thời gian tới 03 ngày để thẩm tra lại vài trăm trang thông tin tình báo. Rõ ràng trong thời gian này và cuối năm 1975, người Trung Quốc bắt đầu có sự đáp lại, hoặc công khai hoặc bí mật, cho Oa-sinh-tơn đi đến nhiều địa phương của Trung Quốc, ở đó các cơ quan tình báo Mỹ trực tiếp tiến hành theo dõi Liên Xô.

Cho dù các chuyên gia của Kít-sinh-gơ về các vấn đề Trung Quốc nói với ông ta rằng, lãnh đạo Trung Quốc đang "củng cố mối quan hệ với Mỹ trong sức ép rất lớn". Nhưng Đặng Tiểu Bình lại tỏ ra hờ hững trong việc tiến hành hoạt động ngoại giao có đi có lại trong vấn đề bình thường hóa, và tỏ vẻ giữ vững đường lối cứng rắn của mình.

Kít-sinh-gơ sẵn sàng đưa ra các kiểu cam kết để tiến hành đàm phán, nhưng vô dụng. Liệu Đặng Tiểu Bình có muốn đàm phán không? có trời mà biết. Các chuyên gia về Trung Quốc cuối cùng đưa ra kết luận: Đặng Tiểu Bình đang kéo dài thời gian, nhằm tránh cuộc cãi vã có thể xảy ra trên các vấn đề bất đồng nổ ra trước ngày họp Quốc hội vào đầu năm 1975.

Thực ra, Đặng Tiểu Bình không được tham gia cuộc đàm phán quan trọng về vấn đề Đài Loan. Mao Chủ tịch vừa bổ nhiệm ông ta làm Phó Thủ tướng thứ nhất, trên thực tế trở thành người kế nhiệm Chu Ân Lai. Điều này đã chọc tức phu nhân Mao Trạch Đông là Giang Thanh và phái tạo phản.

Do bị kẻ thù nguy hiểm theo dõi nhất cử nhất động, nên Đặng Tiểu Bình tỏ ra không tự nhiên, điều mà các nhà quan sát đã nhìn ra. Mỗi lần phát biểu, Đặng Tiểu Bình đều ngoái nhìn các đồng sự, hình như muốn nói với mọi người: ông không hề nói sai. Quan điểm cá nhân của Đặng Tiểu Bình trên vấn đề Đài Loan rất linh hoạt, vì vậy "dè chừng chủ nghĩa đầu hàng" là nguyên tắc cao nhất của ông ta.

Sáng ngày 26-11, Kít-sinh-gơ bắt đầu cuộc trao đổi với Đặng Tiểu Bình. Hai người dự đoán vắn tắt về người kế nhiệm Thủ tướng Ta-na-ka. Sau đó Kít-sinh-gơ bày tỏ sẵn sàng trao đổi "toàn bộ vấn đề bình thường hóa". Về vấn đề cụ thể liên quan đến phong tỏa tài sản và thanh toán quyền sở hữu tài sản của nước ngoài.

[SaoVang]

Kít-sinh-gơ nói ông ta không "quan tâm đến những chi tiết đó". Vấn đề chi tiết quan trọng khi đó nằm trong "quan hệ trọng thể của chúng ta". Bất luận thế nào, Oa-sinh-tơn sẽ không nỗ lực để tranh thủ giải quyết vấn đề này:

"Một khi các Ngài muốn giải quyết, xin hãy thông báo cho chúng tôi biết, chúng tôi sẽ tìm được biện pháp". Mặc dù Đặng Tiểu Bình và Kít-sinh-gơ đồng ý trao đổi một số vấn đề nhạy cảm, như vấn đề bình thường hóa, ở nơi riêng biệt, nhưng thông cáo được trích dẫn cho thấy Đặng Tiểu Bình đã bất chấp, bắt đầu "nổ súng" vào Kít-sinh-gơ khi Mỹ phạm sai lầm trên vấn đề Đài Loan"

Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình: Bên ngoài có nhiều dư luận cho rằng: Quan hệ của chúng ta đã nguội lạnh, tốc độ tiến triển chậm lại. Nhưng xét về bản chất, tôi tin rằng hai phía đều nhất trí trong nhận định rằng quan hệ của chúng ta tiến triển bình thường. Nhưng tôi cũng cần phải nói, dư luận đó không có căn cứ và không đúng. Ví dụ như Tiến sĩ đã nói trong ngày hôm qua và trong cuộc hội đàm với Ngoại trưởng tháng 10 rằng, chúng tôi bắt đầu nổ súng dồn dập.

Kít-sinh-gơ: Đúng vậy, và ngày càng chính xác.

Đặng Tiểu Bình: Khi các Ngài cử Đại sứ đến Đài Loan, và đồng ý cho lập Lãnh sự quán tại Mỹ, thì những suy đoán trên là tất yếu.

Kít-sinh-gơ: Đúng vậy, nhất là khi Ngài tuyệt đối không tin rằng, đó là kết quả về việc làm ngu xuẩn và không có kế hoạch của chúng tôi. Lập Lãnh sự quán rồi tôi mới biết chuyện

Đặng Tiểu Bình: Quan điểm của chúng tôi về vấn đề bình thường hóa, tôi tin rằng Tiến sĩ và các bạn Mỹ đều rõ, đó là mô thức Nhật Bản, là các Ngài cũng đã bày tỏ mong muốn phía chúng tôi nêu ra một mô thức cụ thể. Trong thực tế, từ lâu chúng tôi đã tỏ rõ quan điểm của mình, đó là mô thức Nhật Bản. Phía chúng tôi cũng hy vọng các Ngài hãy tiến về phía trước vài bước.

Kít-sinh-gơ: Thưa Ngài Phó Thủ tướng, lời phát biểu của Ngài đã cho chúng tôi thấy một quan điểm tổng thể, đó là mô thức Nhật Bản. Nhưng có người lại cho rằng, Nhật Bản bắt chước chúng tôi. Giờ các Ngài lại buộc chúng tôi đi bắt chước Nhật Bản. Chúng tôi có thể chấp nhận nguyên tắc cơ bản này. Song chúng tôi có rất nhiều tình hình cụ thể mà Nhật Bản không có. Trong quá trình phát triển quan hệ song phương, chúng tôi đều tìm kiếm sự nhất trí với nguyên tắc của các Ngài, đồng thời xem xét việc áp dụng biện pháp cần thiết của mình.

Đòi hỏi các Ngài đưa ra một đề nghị cụ thể về một nguyên tắc dường như rất quan trọng với các Ngài có lẽ là không ổn. Tôi còn nhớ lần đầu tiên đến thăm Bắc Kinh, tôi vẫn chưa quen biết Ngoại trưởng. Khi chúng tôi dự thảo bản thông cáo khác, người Trung Quốc đối xử với tôi bằng lễ tiết. Nhưng Đại sứ Hoàng Hoa, người cùng với tôi dự thảo thông cáo đã nói rằng, chúng ta hãy thẳng thắn nói thật được có tiếng nói chung. Bản thông cáo đã được ra đời như vậy đó.

Theo tôi, trong cái khung của mô thức Nhật Bản, chúng ta phải nói thẳng những điều chúng ta cho cần thiết, nhưng lại không trái với nguyên tắc của các Ngài, sau đó xem có tìm được biện pháp đi đến mục tiêu của chúng ta hay không. Cuối cùng chúng ta mới đưa ra phương án.

Đặng Tiểu Bình: Chúng ta có thể chia nhóm để trao đổi các vấn đề cụ thể hơn, chi tiết hơn.

Kít-sinh-gơ: Tôi đồng ý.

Đặng Tiểu Bình: Nhưng tôi phải nổ súng trước.

Kít-sinh-gơ: Nhằm vào tôi ư?

Đặng Tiểu Bình: Đạn thật hay đạn giả, Ngài thích loại nào. Nếu chúng tôi nói, trên vấn đề này, các Ngài còn mắc nợ chúng tôi. Giờ đây, không cần thiết phải thảo luận vấn đề này nữa.

(Đặng Tiểu Bình không nói đó là món nợ gì. Nhưng qua ý tứ lời nói cho thấy, trên vấn đề Đài Loan và tiến trình bình thường hóa, Oa-sinh-tơn mắc món nợ "kiên nhẫn" với Bắc Kinh. Mặc cho ý tứ thật sự của Đặng Tiểu Bình ra sao, ông ta vẫn nhấn mạnh lời nói trước đây của mình, của Mao Trạch Đông và Chu Ân Lai rằng: “Chúng tôi hoan nghênh vấn đề Đài Loan được sớm giải quyết, nhưng chúng tôi không sốt ruột".

Gần như đồng thời Đặng Tiểu Bình dẫn ra lời của Mao Trạch Đông: "Chúng tôi đặc biệt quan tâm vấn đề quốc tế”, và nêu rõ "môi trường quốc tế phức tạp hơn ví dụ như chính sách khiêu chiến của Liên Xô khiến sự chờ đợi bình thường hóa hoàn toàn của chúng tôi trở nên cần thiết hơn". Sau đó, Đặng Tiểu Bình đã bố trí một Cố vấn tiến hành gặp gỡ riêng và sắp xếp chương trình hội đàm về khía cạnh kỹ thuật , và đồng ý trao đổi vấn đề quốc tế khi vắng người.)

[SaoVang]

Nhà Trắng
BẢN GHI NHỚ HỘI ĐÀM,
TUYỆT MẬT
KHÔNG PHÂN PHÁT NẾU CHƯA ĐƯỢC QUAN CHỨC CÓ THẨM QUYỀN CHO PHÉP

Người dự:

Phó Thủ tướng Quốc vụ viện nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa Đặng Tiểu Bình;

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Kiều Quán Hoa;

Chủ nhiệm Văn phòng liên lạc Trung Quốc tại Oa-sinh-tơn, Đại sứ Hoàng Trấn;

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Vương Hải Dung;

Trưởng ban công tác về Mỹ và châu Đại dương Lâm Bình;

Quyền Trưởng ban công tác về Mỹ và châu Đại dương Đường Văn Sinh,

Quyền Trưởng ban công tác về Mỹ và châu Đại dương Chương Hàm Chi;

Tham tán Văn phòng liên lạc của Trung Quốc tại Oa-sinh-tơn Tiền Đại Dũng;

Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ, trợ lý về An ninh quốc gia bên cạnh Tổng thống Hăng-ri Kít-sinh-gơ;

Chánh văn phòng liên lạc Mỹ Đại sứ Gioóc-giơ Bút-sơ;

Trợ lý Tổng thống Đôn-na Ra-mốt-sư-phi-đen;

Trưởng nhóm hoạch định chính sách Hoa Kỳ Uyn-tơn Lốt;

Trợ lý Ngoại trưởng phụ trách vấn đề Đông Á và Thái Bình Dương Phi-líp Ha-bip;

Uỷ viên cao cấp Hội đồng An ninh quốc gia Ri-sác Sô-lô-môn;

Uỷ viên Hội đồng An ninh quốc gia Pi-tơ Rô-đơ-man;

Thư ký Bộ Ngoại giao Ca-lin Ni-pút-sư.

Thời gian: Thứ ba, ngày 26-11-1974. Buổi sáng: 11giờ45 -12 giờ20

Địa điểm: Đại lễ đường Nhân dân Bắc Kinh

Đặng Tiểu Bình: Chúng ta nên bắt đầu như thế nào đây. Tôi đề nghị trước tiên hãy nghe Tiến sĩ nói, bởi Ngài vừa đi rất nhiều nước.

Kít-sinh-gơ: Có lẽ chúng ta nên nhìn lại một chút, một số việc lớn diễn biến ra sau cuộc gặp gỡ lần trước đến nay. Tôi đang quyết định nên xem bản danh sách đen gồm 400 trang, hay cuốn sách bìa xanh gồm 200 trang. (cười)

Đặng Tiểu Bình: Ngài tự quyết định lấy.

Kít-sinh-gơ: Nếu vậy tôi xin điểm lại qua tình hình thế giới năm nay.

Mao Chủ tịch cho rằng, chúng ta cần có sự tiến triển trên vấn đề bình thường hóa, và cho rằng đã có môi trường quốc tế để chúng ta cùng tiến bước và quyết định quan hệ của chúng ta về nhiều mặt.

[SaoVang]

Kít-sinh-gơ: Tôi đồng ý với sự phân tích của Chủ tịch.

Về mặt này, một số nhân tố hai phía chúng ta đều quan tâm và cũng là yếu tố đi đến một mặt trận chung, đó là bạn Đồng minh của các Ngài và các nước láng giềng phía bắc. Dự đoán của chúng tôi không có gì thay đổi kể từ năm ngoái đến nay. Theo chúng tôi, cuộc tranh luận về mũi nhọn nhằm vào hướng nào không quan trọng, bởi nó có nhằm vào hướng nào đi chăng nữa, thì kết quả chỉ là một. Cho nên, chúng tôi cho rằng điều cần thiết lúc này là nắm vững mục tiêu và có biện pháp thực tế để ngăn chặn no.

Ở đây xin hãy nhớ rằng, tôi đang nói thẳng với Ngài rằng tình hình quốc nội rất phức tạp. Nước Mỹ phải xuất phát từ lập trường và con đường đã chứng minh với nhân dân, tôi đã gắng sức để giành lấy hoà bình, và đã hành động mạnh mẽ trước nguy cơ chiến tranh. Theo tôi, năm ngoái Mao Trạch Đông có nói, trò chơi của Mỹ rất phức tạp, Trò chơi của Trung Quốc cũng rất phức tạp, nhưng có khí thế (cười)

Đặng Tiểu Bình: Theo tôi, Ngài Tiến sĩ đang bàn về sự khác nhau giữa Thái cực quyền và Thiếu lâm quyền, Thiếu lâm quyền có vẻ khí thế hơn.

Kít-sinh-gơ: Đúng vậy. Nhưng nói theo kiểu này có vẻ khó hiểu. Muốn có lập trường cho một hành động trước nguy cơ, chúng ta phải thường xuyên chơi Thái cực quyền. Điều tôi muốn nói là để Ngài phân biệt sự thật và cái vỏ bọc ngoài nó. Chúng ta không được phép duy trì ưu thế chiến lược đối với Liên Xô, nhưng chúng ta có thể làm yếu chính quyền Liên Xô ở những nơi có khả năng. Đồng thời chúng ta sẽ phải trải qua nhiều giai đoạn: ở đó hoặc tạo ra trở ngại ngoại giao chống lại Liên Xô; hoặc tạo ra vật cản chính trị nhằm vào hành động quân sự của Liên Xô.

Chúng tôi không muốn tạo ra cục diện quản trị chung với Liên Xô, bởi một chính sách như vậy sẽ gỡ mất các vật cản, loại trừ hành động bành trướng của Liên Xô, và cuối cùng chúng ta gánh chịu hậu quả mà chúng ta tạo ra. Xem ra, những việc lớn trong năm qua phù hợp với mô thức này. Chúng tôi đã thỏa thuận với Liên Xô rất nhiều Hiệp định về hạn chế chạy đua vũ trang có mức độ và hợp tác kỹ thuật về một số lĩnh vực, nhưng đồng thời có tác dụng ngăn chặn chính quyền Liên Xô tiến hành bành trướng dưới bất cứ hình thức nào.

Nếu chúng tôi đứng trên lập trường công khai đối đầu với Liên Xô, thì sẽ tạo ra một tình hình quốc nội như tôi đã miêu tả. Hơn nữa, các quốc gia châu Âu cánh tả sẽ coi chúng tôi là nguồn gốc gây ra tình hình thế giới căng thẳng, dẫn đến sự phân hóa hai cực trong chính giới. Chính sách hiện hành của chúng tôi buộc Đảng Cộng sản I-ta-li và Pháp ủng hộ NATO, tuy rằng họ chỉ đấu tranh quanh vấn đề quốc nội.

(Kít-sinh-gơ vạch rõ, Hiệp định đạt được trong Hội nghị Vla-đi-vô-stốc về hạn chế vũ khí chiến lược chứng tỏ, Liên Xô không mạnh như thỉnh thoảng họ lên gân. Sau khi đề cập vấn đề quan hệ châu Âu-Mỹ được cải thiện, Kít-sinh-gơ chuyển sang tình hình Trung Đông, ông ta cho biết, để ngăn ngừa sự phản ứng mãnh liệt từ quốc nội, ông ta đã vạch ra một kế hoạch kiểu tiến dần tuần tự.

Kít-sinh-gơ nói: "Chính sách của chúng tôi là trả lại lãnh thổ Ả rập cho người Ả-rập. Nhưng phải làm từng bước, nhằm tránh sự phản ứng ở trong nước, dẫn đến chính sách ngoại giao của chúng tôi bị tê liệt. Chúng tôi không bao giờ làm điều này dưới sức ép của Liên Xô”).

Đặng Tiểu Bình: Các Ngài đã quyết định khi nào thì họp với người Liên Xô tại Giơ-ne-vơ.

Kít-sinh-gơ: Không có.

[SaoVang]

Đặng Tiểu Bình: Theo tôi, Liên Xô muốn họp sớm. Họ sẽ tham dự.

Kít-sinh-gơ: Đúng vậy, chúng tôi đã chuẩn bị Hội nghị 4 tháng trời, mà cuộc họp chỉ diễn ra 01 ngày rồi bế mạc (cười). Người Liên Xô cứ giục chúng tôi họp, cuối cùng đành phải họp. Theo tôi, cuộc họp không có khả năng diễn ra trước tháng 3. Các nước Ả-rập sẽ không sốt ruột đến dự một khi họ cho rằng sẽ đạt được sự tiến triển bên lề Hội nghị.

Ngoài Liên Xô ra, chả ai muốn họp. Đại sứ Liên Xô tại Giơ-ne-vơ, Vích-to-cô-ra-tốp hầu như giành toàn bộ thời gian chỉ để chờ đợi cuộc Hội nghị mà chả bao giờ họp được cả. Cứ hai tháng một lần, chúng tôi cử Đại sứ Bân-cơ đến làm bạn với ông ta, chứ chả có công việc gì hết. Chúng tôi cũng không thỏa thuận về ngày họp lại. Theo tôi dự đoán, sớm nhất là tháng 3 mới họp được, trừ phi cuộc hội đàm bí mật chúng tôi tiến hành với Ai-cập và It-xra-en, giữa các nước Ả-rập với It-xra-en tan vỡ hoàn toàn. Nhưng theo tôi, không có chuyện tan vỡ.

Về vấn đề I-ran như tôi đã nói, tình hình phát triển theo hướng cuộc hội đàm năm ngoái giữa tôi với Mao Chủ tịch và Chu Thủ tướng đã thay đổi. (điểm tâm được đưa vào) Vừa rồi tôi đã lo 20 phút trôi qua mà không có cái gì vào bụng (cười). Tôi thật sự băn khoăn làm sao để qua khỏi cơn đói, (cười) (Nói với Ra-mốt-sư-phi-đen) ông thấy chưa, chuyến này cân nặng của tôi lại tăng thêm 5 pao. Chuyện này chúng ta có thể trao đổi. Tôi nói đây là vấn đề I-ran, chứ không phải là vấn đề ăn. (cười). .

(Kít-sinh-gơ đã nói về chuyến thăm Ấn Độ gần đây, và nhấn mạnh tầm quan trọng của sự kiềm chế. Sau đó ông đề cập đến kế hoạch giúp tiền cho Pa-ki-xtan để mua sắm vũ khí. ông ta nói "Có lẽ phải thuyên giảm nửa số viên chức của ông Lốt đây, mới thực hiện được kế hoạch này.)

Kít-sinh-gơ: Chúng tôi đang chuẩn bị về nguyên tắc để trao đổi vấn đề này với các Ngài và xin bày tỏ với các Ngài quan điểm của chúng tôi. Biết rằng, trên nhiều lĩnh vực các Ngài đưa ra cho chúng tôi những bản tuyên bố rất nhạy cảm. Chúng tôi không thể làm ngơ việc các Ngài "nổ súng" vào chúng tôi trên các vấn đề đó.

Theo tôi, chúng ta nên cố tránh cuộc đối đầu không cần thiết. Bởi chúng tôi phải giải quyết vấn đề năng lượng. Nếu cứ để tình trạng đó tiếp tục trong bối cảnh như hiện nay sẽ dẫn đến Tây Âu bị chia rẽ về chính trị. Chúng tôi có thể, rất dễ dàng giải quyết vấn đề năng lượng. Đó không phải là coi thường nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa.

Thế giới thứ ba chống lại thế giới công nghiệp hóa, không liên quan đến chúng tôi. Hơn nữa, chúng tôi cho rằng, xem xét vấn đề này không nên từ góc độ lý luận cứng nhắc. Còn tôi sẵn sàng trao đổi cụ thể hơn về vấn đề này. Đó là nét chung về tình hình. Tôi đã nói 50 phút rồi, chắc Tiến sĩ cũng như vậy. Tôi đề nghị nếu tiếp tục trao đổi, nên chọn một một lĩnh vực cụ thể hơn, đó là Liên Xô hoặc Trung Đông.

Còn một vấn đề nữa, tôi xin dành cho phía Trung Quốc quyết định có trao đổi về Cam-pu-chia hay không. Chúng tôi không dám trao đổi về vấn đề này. Tôi có cảm giác vấn đề này đề cập tới bất cứ lúc nào, cách nào đều làm cho phía Trung Quốc bực dọc. Điều này không lạ, bởi nó không xứng với tầm quan trọng nằm trong vấn đề. Từ đó tôi đi đến kết luận, phía Trung Quốc cho rằng, trên vấn đề Cam-pu-chia chúng tôi dốt hơn ngày thường (cười) và các Ngài nhất định cho rằng, chúng tôi đã để sót một điểm nào đó rất rõ ràng.

Nếu các Ngài đồng ý, chúng tôi xin trao đổi lại sự phân tích của chúng tôi. Chúng tôi không chống lại Xi-ha-núc trở về Cam-pu-chia với danh nghĩa là người lãnh đạo. Nhưng nếu quả là ông ta lãnh đạo một Chính phủ thật sự độc lập, thì chúng tôi sẽ không chống lại ông ta. Chúng ta có thể trao đổi quan điểm về vấn đề này, nếu các Ngài đồng ý, và các Ngài hứa là đừng nổi nóng.

Kiều Quán Hoa: Chúng tôi chưa bao giờ nổi nóng

[SaoVang]

Kít-sinh-gơ: Về cá nhân chưa bao giờ nổi nóng. Không, tôi hiểu sự quan tâm của các Ngài đối với Xi-ha-núc, và sẵn sàng trao đổi vấn đề này. Trên đây chúng tôi vừa điểm lại sân khấu quốc tế. Chúng tôi sẽ trao đổi cụ thể hơn về lĩnh vực thứ nhất (phía Mỹ trao đổi ý kiến) .

Đặng Tiểu Bình: Các Ngài nên biết rằng, chúng tôi ủng hộ Hoàng thân Nô-rô-đôm Xi-ha-núc và phong trào kháng chiến vũ trang trong nước, hơn nữa chúng tôi ủng hộ lập trường của họ. Xin nói thật, theo chúng tôi, nếu Mỹ muốn đặt hy vọng vào Lon-non hoặc bất kỳ lực lượng vũ trang nào có khả năng thay thế Lon-non, là chuyện không thể tin cậy được.

Kít-sinh-gơ: Chúng tôi cho rằng, không có khả năng tiến hành cuộc đàm phán, trong đó xuất hiện một nhân tố. Là Xi-ha-núc. Theo chúng tôi, đưa hẳn vào một lực lượng vũ trang là vì lợi ích của bản thân họ. Lẽ ra họ phải có nhiều lực lượng vũ trang, nhiều yếu tố trong cuộc chơi.

Đặng Tiểu Bình: Đó là quan điểm của các Ngài

Kít-sinh-gơ: Theo chúng tôi, có khả năng tìm được một giải pháp về Cam-pu-chia với sự xuất hiện một lực lượng vũ trang quyết định của Xi-ha-núc.

Đặng Tiểu Bình: Nếu các Ngài muốn, chúng tôi có thể trao đổi cụ thể về vấn đề này.

Kít-sinh-gơ: Đồng ý.

Đặng Tiểu Bình: Theo tôi, cuộc trao đổi sáng nay dừng tại đây.

Kít-sinh-gơ: Nói chung là tốt.

Đặng Tiểu Bình: Thế thì chiều nay chúng ta tiếp tục ra sao đây?

Kít-sinh-gơ: Xin tùy ý Ngài. Chúng ta chưa trao đổi vấn đề bình thường hóa. Còn tôi đã chuẩn bị sẵn sàng cả

(Họ đồng ý 3 giờ 30 chiều gặp lại ở nhà khách Chính phủ, trao đổi quan hệ song phương và vấn đề bình thường hóa. Số người dự trù một vài cá nhân, còn giữ nguyên như cũ)

Đặng Tiểu Bình: Một thỏa thuận Quý hồ tinh bất quý hồ đa (cười)