Kissinger-Những biên bản hội đàm tuyệt mật chưa công bố

[SaoVang]

Grô-mư-cô và Kít-sinh-gơ đều không thể ngờ rằng, dự luật cuối cùng ký kết tại Hội nghị an ninh và hợp tác châu Âu họp tháng 7 năm 1975 tại Hen-xin-ki lại có thể gây ra phản ứng mạnh mẽ của tất cả những người có ý kiến khác biệt ở Liên Xô. Mặc dù cuộc hội đàm Hen-xín-ki là một thời tiền lịch sử trong chiến tranh lạnh, Pho cho đó là một "thắng lợi" lớn của phương Tây, nhưng ẩn ý của nó đối với quan hệ song phương Mỹ Xô là tế nhị.

Trên thực tế, điều Pho nhận được không phải là khoản cho vay, mà là một trận công kích mạnh mẽ của thượng nghị sĩ Giắc-xơn. Trong cuộc bầu cử khuấy động lòng người năm 1976, đối thủ cạnh tranh của Pho không thể kiên trì sử dụng những chính kiến chống cộng để hòng gây khổ sở cho xu thế chính trị thành hòa hoãn.

Tầng lớp lãnh đạo Liên Xô còn mang theo mối lo đối với quan hệ Trung-Mỹ, lại có nhu cầu lâu dài đối với tiền vốn và công nghệ của phương Tây và hy vọng tránh đối đầu với Oa-sinh-tơn do vậy hoà giải đã không có sự lựa chọn mang tính khả thi. Bộ Chính trị Liên Xô không hiểu được nhược điểm chính trị của Mỹ không có bất kỳ chuẩn bị nào đối với sự lật lọng trong quan hệ của Oa-sinh-tơn.

Đúng như dự báo của Cục tình báo Trung ương Mỹ (CIA), vấn đề sức khỏe trầm trọng của Brê-giơ-nhép làm cho tình hình càng thêm phức tạp. Chỉ có các viên chức nội bộ Krem-li biết rằng Brê-giơ-nhép đã hai lần ốm nặng tại Hội nghị cấp cao Vla-đi-vô-stốc, điều đó chứng tỏ chứng sơ cứng động mạch não của ông ta đã xấu đi. Ông ta có đủ sức kiên trì nắm quyền trong 10 năm tới, nhưng đã không còn có được tính nhạy bén một sách sáng tạo trong tình trạng căng thẳng của mối quan hệ Mỹ - Xô.

Cuộc hội đàm giữa Brê-giơ-nhép và Kít-sinh-gơ tiến hành từ ngày 24 đến 26 tháng 8 năm 1974 tại Mát-xcơ-va đã khiến cho cuộc hội đàm cấp cao lần này trở nên có khả năng tiến triển. Trước khi Kít-sinh-gơ rời Mát-xcơ-va, việc đi đến nhất trí cơ bản giữa ông và Liên Xô về những con số tuy chưa phải về mọi chi tiết của cuộc đàm phán về hạn chế vũ khí chiến lược, nhưng cũng đã trở thành bộ phận quan trọng nhất của Hội nghị cấp cao lần này.

Mặc dù đã có xu thế tốt như vậy, sau khi Kít-sinh-gơ đến Mát-xcơ-va, Brê-giơ-nhép vẫn cứ giành một số thời gian trình bày sự oán trách của ông đối với quyết định của Mỹ. Ngay lập tức Kít-sinh-gơ cũng có ý kiến nói lại cùng với biện pháp, cả hai bên đều bày tỏ tâm trạng chán ngán và phẫn nộ đối với mưu đồ của thượng nghị sĩ Giắc-xơn. (Mặc dù Kít-sinh-gơ không thẳng thắn gì lắm trong khi thảo luận).

[SaoVang]

TUYỆT MẬT - CẤM PHÂN PHÁT BIÊN BẢN HỘI ĐÀM

(Nguồn cục tự do thông tin và tư liệu Bộ Ngoại giao Mỹ: phần mở đầu cho hồ sơ bảo mật quốc gia.)

Người tham gia:

Lê-ô-nít I-lích Brê~giơ-nhép, Tổng Bí thư Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô, Uỷ viên Bộ Chính trị;

Grô-mư-cô, Uỷ viên Bộ Chính trị Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô, Bộ trưởng Ngoại giao;

Đô-brư-nin, Đại sứ Liên Xô tại Mỹ;

Alếch-xan-đơ-rôp Agen-tốp An-đơ-rây, trợ lý của Tổng Bí thư Brê-giơ-nhép;

Ghê-oóc-ghi Cô-ni-en-cô, Vụ trưởng Vụ Phụ trách các công việc về Mỹ thuộc Bộ Ngoại giao;

A-léc Xô-kô-lôp, thành viên Vụ phụ trách công việc Mỹ Bộ Ngoại giao;

Vích-to Xen-khốt-tép, thành viên Vụ châu Âu 2 Bộ Ngoại giao (phiên dịch);

Kít-sinh-gơ Bộ trưởng ngoại giao, Cố vấn An ninh quốc gia của Tổng thống,

Oa-tơ Stê-sen Con, Đại sứ Mỹ tại Liên Xô;

Hát-man, vụ Phó vụ châu Âu của Mỹ; Tham mưu trưởng bộ Tham mưu hoạch định chính sách Mỹ;

Uy-li-am Hi-lát Cục trưởng Cục điều tra tình báo Mỹ;

Cơ-li-tơ uỷ viên cao cấp Hội đồng An ninh quốc gia.

Thời gian và ngày tháng: 11 giờ 00 sáng - 2 giờ 00 chiều thứ 5 ngày 24 tháng 10 năm 1974

Địa điểm: Phòng Hội nghị Bộ Chính trị cũ, toà nhà Hội đồng Bộ trưởng điện Krem-li, Mát-xcơ-va, Liên Xô.

Chủ đề. Cuộc viếng thăm Liên Xô của Bộ trưởng Ngoại giao Kít-sinh-gơ, tháng 10 năm 1974

Kít-sinh-gơ: (bắt tay với Brê-giơ-nhép) Thần sắc của Ngài trông khá lắm.

Brê-giơ-nhép: Tôi không ngừng làm cho mình trẻ ra. Ngài biết đấy, khi đến cái tuổi của tôi, Ngài sẽ thấy điều đó là rất bình thường. Tôi nghe nói Ngài uỷ nhiệm cho Đại sứ Oa-tơ Xê-tê sắp xếp việc lên đường của Ngài. (ngồi xuống bên bàn)

Kít-sinh-gơ: Đúng vậy.

Brê-giơ-nhép: Ngài biết đấy, chúng tôi không bao giờ phê phán Đại sứ của Ngài, ông ấy được tôn trọng cao độ.

Kít-sinh-gơ: Chúng tôi cố định phương thức này là vì tôi muốn So-ne-phe-tơ ở lại.

[SaoVang]

Brê-giơ-nhép: Người nào cũng đều ở trên lập trường có lợi cho mình cả.

Kít-sinh-gơ: Tôi nói với Đại sứ, ông ấy là người đầu tiên biết tất cả mọi việc.

Brê-giơ-nhép: Làm sao ông biết được, cái gì chúng tôi đều báo cho ông ấy.

Grô-mư-cô: Có gì chúng cũng tôi đều báo cho ông ấy cả cho đến khi không còn gì để báo nữa.

Kít-sinh-gơ: Tôi tin điều đó.

Brê-giơ-nhép: Phu nhân Kít-sinh-gơ thế nào?

Kít-sinh-gơ: Bà ấy rất mạnh khỏe, bà ấy rất cảm ơn sự đón tiếp nồng nhiệt của ông.

Brê-giơ-nhép: Sáng sớm ngủ dậy, nhìn ra cửa sổ, việc đầu tiên tôi nghĩ đến là thời tiết quá tồi tệ. Tôi nghĩ: Điều đó sẽ ảnh hưởng đến việc tham quan của phu nhân Kít-sinh-gơ. Điều thứ hai lại là một ý nghĩ vui vẻ: Lần này, tiến sĩ Kít-sinh-gơ không đi được Lê-nin-grat rồi (cười to)

Kít-sinh-gơ: ít ra tôi cũng biết được chương trình đi Lê-nin-grát hiện nay còn tồn tại. Nhưng điều đó lại càng làm tôi không vui lòng.

Brê-giơ-nhép: Có thể trong chuyến thăm lần sau của Ngài, tôi sẽ dẫn vợ của Ngài dạo quanh Mát-xcơ-va, để Ngài có thể đi Lê-nin-grat.

Kít-sinh-gơ: Ngài muốn đàm phán với vợ tôi?

Brê-giơ-nhép: Tôi nghĩ, đàm phán với bà ấy có lẽ sẽ dễ dàng hơn đàm phán với Ngài.

Kít-sinh-gơ: Tôi biết Ngài đã nói với ông Bộ trưởng Tài chính Uy-li-am Xi-mon câu chuyện liên quan.

Brê-giơ-nhép: Đó là một lần đối thoại thành công, tôi thích ông ta.

Kít sinh-gơ: Đúng vậy, ông ấy là con người khá, nhưng Ngài nói với ông ấy rằng tôi chẳng bao giờ nhượng bộ cả.

Brê-giơ-nhép: Tiến sĩ Kít-sinh-gơ, khi vừa bắt đầu cuộc trao đổi giữa chúng ta, điều Ngài nói đã không đúng sự thật rồi?. Quả thật tôi đã nói cho Bộ trưởng Si-mon và ông Ken-đan biết về sự đánh giá của tôi đối với Ngài.

Kít-sinh-gơ: Tôi biết, đó là chuyện rất hữu nghị mà.

Brê-giơ-nhép: Điều tôi nói là việc có căn cứ thật sự.

Kít-sinh-gơ: Tôi rất coi trọng điều đó.

Brê-giơ-nhép: Đó chẳng có gì là bí cả mật. Những điều tôi nói là tôi hy vọng khiến Tổng thống của các Ngài lưu ý. Tôi tin là Bộ trưởng Si-mon và ông Ken-đan sẽ nhắc nhở Tổng thống.

Kit-sinh-gơ: Quan điểm của Ngài đã được báo cáo với Tổng thống rồi, tôi hết sức coi trọng việc đó.

Brê-giơ-nhép: Điều ấy làm tôi rất vui.

Kít-sinh-gơ: Tôi bị nói sau lưng rồi.

Brê-giơ-nhép: ông biết đấy, đây không phải là làm đầu câu chuyện và đã suy tính kỹ hoặc đã chủ định nói ra đâu. Nó được nhắc đến một cách rất tự nhiên thôi?

Kít-sinh-gơ: Tôi hết sức coi trọng, còn họ thì cũng đã báo cáo cho Tổng thống lại cuộc nói chuyện của Ngài. Nhìn chung lại các vấn đề song phương và các vấn đề quốc tế.

[SaoVang]

Brê-giơ-nhép: Cuộc hội đàm chúng ta tiến hành hôm nay là cuộc hội đàm thứ 8. Tôi xin được phép bày tỏ và hài lòng về sự kiện này. Cho phép tôi nói lại từ đầu: Cũng như những cuộc hội đàm khác giữa chúng ta, chúng ta có một nhiệm vụ rất trọng đại, đó chính là, tạo ra những tiến triển lớn hơn về sự nhất trí trong mọi vấn đề, của tất cả các lĩnh vực trong quan hệ hai nước chúng ta.

Khi tôi được uỷ nhiệm đến cùng với Ngài xử lý các cuộc đàm phán phức tạp và đầy khó khăn này, tôi đã cảm nhận sâu sắc sự tín nhiệm của Uỷ ban Trung ương và Chính phủ đối với tôi. Cuộc trao đổi của chúng ta rất giúp ích cho việc phát triển quan hệ giữa hai nước. Tôi tin rằng, Ngài sẽ chú trọng ý đồ cố gắng của tôi theo hướng này.

Tuy nhiên, đàm phán chung quy vẫn là đàm phán. Hai bên đều bình đẳng tự do, cũng giống như trước đây, trình bày quan điểm của bản thân mình, nhưng điều quan trọng là kết quả đàm phán. Có thể có biện luận và tranh cãi trong quá trình trao đổi giữa chúng ta. Nói chung tại cuộc đàm phán của chúng ta kể từ năm 1972 đến nay đã thật sự phát huy tác dụng. Tôi xin nói vắn tắt là, về tổng thể, trong vài năm qua, quan hệ giữa hai nước chúng ta đã được xây dựng trên cơ sở hiệp thương để đi đến nhất trí.

Kể từ cuộc đàm phán lần trước của chúng ta đến nay, ở Mỹ và quả thực là trên thế giới đã xảy ra nhiều sự kiện trọng đại. Tôi muốn nói vài câu trước về tình hình đó, sau đó chúng ta sẽ bàn một số chủ đề tương đối đơn giản, như đầu đạn hạt nhân, tên lửa và vấn đề song phương khác.

Kít-sinh-gơ: Tổng Bí thư đã cho tôi biết không ít sự việc về đầu đạn trong cuộc hội đàm tháng 3 giữa chúng ta.

Brê-giơ-nhép: Ngài biết đấy, tôi nghĩ tôi cần phải cho Ngài biết một số sự việc có liên quan đến những vấn đề đề hiện nay Ngài còn chưa biết. Trên thực tế, về một phần của những sự việc này, chính là tôi đã học được từ chuyên gia của Ngài.

Kít-sinh-gơ: Tôi rất vui khi họ có thể cho người khác biết những sự việc đó.

Brê-giơ-nhép: Đối với họ, tôi chỉ có cảm kích. Nhưng thôi, điều trước hết tôi muốn nói là kể từ cuộc hội đàm lần thứ nhất của chúng ta đến nay, tôi tin rằng về phía Mỹ không có lý do gì phê phán chúng tôi thiếu lòng tin trong việc thực hiện nghĩa vụ. Không những tôi liên hệ nó với Hiệp định giữa chúng ta, mà còn liên hệ nó với những đường lối chung của chính sách của chúng tôi, liên hệ nó với những lời phát ngôn chính thức của tôi và của các cộng sự của tôi. Chúng tôi không hề có bất cứ lời phát biểu nào can thiệp vào công việc nội bộ của Mỹ. Cho dù đã xảy ra một số sự kiện rất phức tạp, chúng tôi cũng không hề lợi dụng những sự kiện ấy.

Kít-sinh-gơ: Tôi hy vọng tôi có thể nói phía tôi cũng vậy

Brê-giơ-nhép: Do vấn đề thời gian, tôi không định nói tiếp về việc ấy nữa. Nhưng nếu Ngài có lòng kiên nhẫn thì chúng ta vẫn có thể tiếp tục trao đổi kỹ hơn việc này.

Tôi hy vọng trong những lời phát ngôn chính thức công khai của chúng ta, chúng ta có thể nhấn mạnh điều này. Tôi đã có khá nhiều dịp nhấn mạnh với Đảng của chúng tôi và với Chính phủ của chúng tôi về việc đi theo đường lối tìm tòi sự phát triển trong tất cả các lĩnh vực với Mỹ. Mặc dù trong việc này không thể đề cập đến những vấn đề về mặt ý thức hệ v. v...

Nhưng trong vấn đề này, chúng tôi vẫn cứ nhắc đến và viện dẫn những lời bàn luận của Lê-nin về quan hệ Mỹ-Xô. Đối với Cộng hoà dân chủ Đức ở Ata Ki-si-nhiếp và trong những tuyên bố khác nữa, tôi đều nhấn mạnh nguyên tắc này. Tôi còn nhấn mạnh điều này cả trong Hội nghị Thương mại và kinh tế Mỹ-Xô. Mục tiêu của chúng tôi là xây dựng nên một kiểu quan hệ phát triển ổn định.

Ngài có thể tìm hiểu điều này trong lời phát ngôn công khai của chúng tôi và trong giới báo chí mặc dù giới báo chí còn chưa phê phán mặt nào đó trong chính sách các Ngài. Dĩ nhiên, phía chúng tôi cũng có lời phê bình, nhưng không phải về vấn đề trong nước, mà là chính sách của quốc tế của các Ngài.

Mỗi lần gặp Ngài, tôi đều ý thức được rằng, cuộc gặp mặt của chúng ta là cuộc gặp mặt giữa tôi và đại diện chính thức của Chính phủ Mỹ, dù Ngài đứng trên lập trường trước đây hay hiện nay. Tôi coi cuộc gặp giữa chúng ta là cuộc gặp giữa hai quốc gia.

[SaoVang]

Quy chế TỐI HUỆ QUỐC

Brê-giơ-nhép: Ngài tiến sĩ Kít-sinh-gơ, bây giờ tôi muốn chuyển sang đề tài nào đó thu hút sự chú ý của chúng ta.

Hiện thời tôi không biết có lý do gì để khiến nước Mỹ không thực hiện nghĩa vụ và lập trường nhất quán của mình. Tôi không hiểu Ngài giải thích việc này ra sao, nhưng tôi muốn nói, chúng tôi rất quan tâm việc này, đồng thời còn cử người điều tra việc này. Trong khi chúng tôi tuân thủ đường lối phát triển quan hệ, thì hành động của Mỹ lại không tuân thủ.

Trước tiên tôi muốn nói đến việc thứ nhất, một sự thật mà trên đó hai bên xây dựng thoả thuận. Xuất phát từ khát vọng đôi bên phải phát triển quan hệ trong tất cả mọi lĩnh vực giữa hai nước và xuất phát từ nguyên tắc hai bên bình đẳng, chúng ta đã đi đến nhất trí về Quy chế tối huệ quốc, và để đáp lại, chúng tôi đã đồng ý trả khoản nợ trao đổi thuê mượn một cách bình đẳng.

Cách đây hai năm rưỡi trở về trước, mỗi một việc chúng ta bàn cũng đều đi đến nhất trí và đều rất rõ ràng. Nhưng chúng tôi không thấy có bất kỳ sự thực hiện nào đối với cam kết. Mấy hôm trước, tôi nghe nói Mỹ sẽ đi đến thỏa thuận về Quy chế tối huệ quốc với một vài nước, trong đó có Trung Quốc. Còn đối với Liên Xô, chế độ tối huệ quốc chỉ được xem là một biện pháp ưu đãi đặc biệt, và chỉ được duy trì trong có 18 tháng.

Tôi nói thẳng rằng: Chúng tôi không thể chấp nhận món "quà" này (tay đập mạnh lên bàn). Chúng tôi coi đó là một hành vi đối xử khác biệt không thể chấp nhận được. Tôi hy vọng vấn đề này sẽ có thể được trọng thị.

TRUNG ĐÔNG

Brê-giơ-nhép: Đó là vấn đề thứ nhất. Bây giờ tôi mong có thể đề cập đến một vấn đề khác. Có lẽ Ngài còn nhớ...

Kít-sinh-gơ: (Khi Vich-to cốt-lép Xu-khốt-lép đã bắt đầu phiên dịch). Tôi đã được giải thích rồi, không cần phải nghe nữa.

Brê-giơ-nhép: Sô-ne-phe-tơ, chớ đánh lạc sự chú ý của Ngài ấy, ông hãy để cho Ngài tiến sĩ Kít-sinh-gơ nhớ lại cuộc nói chuyện của chúng ta tại San Cle-men-tê, về vấn đề Trung Đông, không phải về chi tiết, mà về nội dung chính. Lúc đó, có lẽ sự cố chấp của tôi là không sáng suốt, với tư cách một vị khách, nhưng tôi cảm thấy tôi không thể không nhấn mạnh tính chất nguy hiểm của tình hình lúc đó. Tôi nói, nếu không thật sự giải quyết vấn đề này, Trung Đông sẽ không thể có hòa bình. Bây giờ, với tư cách một người làm chính trị, tôi cho rằng, nếu tôi có được sự tán thành của phía các Ngài đối với tôi, tôi sẽ rất mừng. Nhưng điều ấy vẫn không làm đơn giản hóa việc giải quyết vấn đề trung Đông.

Chúng tôi cảm thấy thông qua sự phát triển thể chế của Liên Hợp Quốc, chúng ta đã đi đến nhất trí trên một biện pháp, đó là thông qua việc tôn trọng quyền lực chính đáng của tất cả quốc gia trong khu vực này, bao gồm cả quyền lực của It-xra-en để giải quyết vấn đề Trung Đông.

Nhưng tình hình đã thay đổi, Ngài bắt đầu đi theo hành trình của Ngài. Ngài lợi dụng những quốc gia này để chia rẽ họ. Tôi tin rằng hiện nay Ngài đã biết những cố gắng của ông không mang lại hiệu quả gì. Các Ngài đã phá hoại sự lý giải về khu vực này với một hẹn ước.

[SaoVang]

TIÊU THỤ NGŨ CỐC

Brê-giơ-nhép: Bây giờ chúng ta nói tiếp việc thứ ba, một việc chưa hề thấy trong lịch sử, đó là việc chúng tôi mua ngũ cốc của Mỹ. Khi Tổng thống của các Ngài tuyên bố rằng ông ta huỷ bỏ những hợp đồng này thì chúng ta đã ký hợp đồng xong xuôi rồi. Điều này thật khó tưởng tượng, đặc biệt là trong tình hình hai bên đều muốn cải thiện quan hệ. Còn chúng tôi thì cũng đã có câu trả lời rõ ràng. Xuất phát từ lòng mong mỏi này, chúng tôi không muốn làm cho tình hình thêm phức tạp đối với Tổng thống, mà muốn giúp đỡ ông ấy.

VIỆC XÚC TIẾN THƯƠNG MẠI

Brê-giơ-nhép: Chúng tôi cố gắng giúp đỡ những thương gia Mỹ ở Liên Xô. Chúng tôi cho phép họ tiến hành phỏng vấn theo ý muốn của họ, làm quen với những người họ muốn kết bạn. Chúng tôi còn tích cực xúc tiến ký kết các hợp đồng. Chúng tôi đã làm rất nhiều. Chúng tôi có vốn buôn bán vài tỷ đô la Mỹ.

Nhưng sau đó chúng tôi chú ý thấy rằng các đại diện thương vụ của chúng tôi tại Mỹ, những người xưa nay được đối xử chân thành thì bây giờ lại không được phép tham quan những nhà máy không hề liên quan gì đến nhiệm vụ sản xuất quân sự. Tất cả những việc này không phải là giúp đỡ, khiến chúng tôi phải thay đổi về cách nhìn chính sách của Mỹ đối với Liên Xô.

DÂN DI CƯ LIÊN XÔ / NGƯỜI DO THÁI CỦA LIÊN XÔ

Brê-giơ-nhép: Còn một vấn đề khác. Không phải chỉ mình tôi theo dõi tiến trình quan hệ Mỹ Xô. Đảng của chúng tôi và nhân dân của chúng tôi cũng chú ý đến những sự việc này.

(Brê-giơ-nhép đeo kính lên và bắt đầu đọc văn kiện)

Chỗ chúng tôi có thư của Ngài và thượng nghị sĩ Giắc-xơn. Những lá thư này đã sử dụng ngôn từ ngoại giao khôn khéo, nhưng nhắc đến việc Liên Xô, đã đồng ý về vấn đề dân di cư người Do Thái mang quốc tịch Liên Xô trong đó có số liệu lên tới 60000 người. Ông biết đấy Liên Xô không cần thiết phải đưa ra con số. Chúng tôi đã từng nói, chúng tôi không dựng lên thành trì, mà chúng tôi cũng không kể có thành trì.

(Xem xong văn kiện, Brê-giơ-nhép đưa cho Quốc vụ khanh Kít-sinh-gơ từ trên mặt bàn).

Trên đó có những số liệu thống kê chính thức lấy từ Bộ trưởng Nội vụ của chúng tôi. Đó là con số của tháng 10 năm nay. Dù tôi có cho phép tất cả những người muốn di cư tôi xem ra cũng chỉ có 14000 người là muốn đi. Trong văn kiện này còn nói có 1815 trường hợp xin phép nhưng chưa có quyết định. Dù tôi có thêm con số này vào đi nữa cũng chỉ có 15000 người, còn Giắc-xơn lại nói có 60000 người. Tôi kiếm đâu ra những đơn xin phép đó? Tôi sẽ cho ông một bản sao con số mới nhất về dân di cư.

Tầm quan trọng của cái kiểu làm này ở chỗ Giắc-xơn đã giành được một thắng lợi trọng đại đối với Nhà Trắng, ông ấy đã dành được đặc quyền từ phía Liên Xô một cách thành công. Bây giờ tôi muốn tạm trở lại vấn đề Quy chế tối huệ quốc

Kít-sinh-gơ: (Xu-khốt-lép bắt đầu phiên dịch) Điều làm tôi phiền lòng là những gì Tổng Bí thư nói đều là sự thật.

[SaoVang]

Brê-giơ-nhép: Tiến sĩ Kít-sinh-gơ, sau tám lần hội đàm chắc chắn là Ngài phải rất hiểu tôi. Xưa nay tôi không hề xa rời thực tế. Những gì tôi nói đều có căn cứ sự thật. Còn những việc Mỹ làm không phải tất cả đều nhằm phát triển quan hệ giữa hai nước chúng ta.

Tôi cũng thật sự nhìn thấy những khó khăn của Mỹ trong việc giừ gìn lấy bản tính lương thiện thuần khiết của mình. Đây chính là nguyên nhân vì sao chúng tôi không chấp nhận những vấn đề thứ yếu. Tuy nhiên, quan hệ hai nước còn tồn tại một số vấn đề do những ảnh hưởng bản tính của họ. Đây chính là nguyên nhân mà một nước phải tiến hành đối thoại với một nước khác.

Trở lại vấn đề Tối huệ quốc, có một số tổ chức và cá nhân ở Mỹ rêu rao rằng chúng tôi coi Quy chế Tối huệ quốc như một đặc quyền nào đó để cầu xin, chúng tôi không thể không có nó. Tất nhiên, hai bên chúng ta đều chú ý đến sự tăng trưởng thương mại có lợi cho cả hai phía, trong số hợp đồng đã ký kết hàng vài tỷ thì có hàng trăm triệu đã có sự tăng trưởng. Nếu có một thương gia Mỹ đã ký hợp đồng mà không thu được lợi gì cho bản thân mình thì điều đó thật hết sức đáng ngờ.

Tôi còn muốn nói rằng, giữa chúng tôi với châu Âu, và Nhật Bản đều có mối liên hệ kinh tế liên quốc gia lâu dài. Giữa chúng tôi với họ có số hợp đồng lớn gấp 12 lần so với số hợp đồng với Mỹ. Đây là một việc cần xem xét kỹ. Riêng tôi thì tôi sẽ nhấn mạnh sự quan tâm của Mỹ và thương gia Mỹ trong quan hệ thương mại với Liên Xô.

Trở lại vấn đề Trung Đông, phương pháp mà Ngài lựa chọn chỉ có thể nằm trong tình hình hỗn loạn khi phân tích cuối cùng mà thôi. Phương pháp này khiến tình hình giữa các nước Trung Đông càng thêm phức tạp hơn so với tình hình trước cuộc chiến tranh tháng 10.

Trong một thời kỳ nào đó, những gì Ngài làm xem ra có vẻ không đến nỗi tồi tệ lắm. Thế nhưng bây giờ nếu Ngài thử phân tích lại lợi ích của các nước Ả-rập, Ngài không thể không khẳng định rằng nơi đó sẽ có một cuộc bùng nổ mới tồi tệ hơn hồi tháng 10.

Chúng tôi tin rằng chỉ có thông qua những hiểu biết và thông cảm mà chúng ta đạt được trước đây, thì mới khiến cho sức ảnh hưởng của chúng ta tác động được đến những người bất hợp tác, và do đó mang lại hòa bình.

Trong lịch sử trước đây, Việt Nam đã chứng minh điều này là đúng. Tình hình ở đó tuy còn rất hỗn loạn, nhưng đã không có chiến tranh. Tôi có thể cho Ngài xem những văn kiện chính thức đến từ Việt Nam, trong đó nói họ không hề muốn phá hoại Hiệp định Pa-ri. Nếu ta có thể làm như vậy ở Việt Nam, thì ta cũng có thể làm như vậy ở Trung Đông.

[SaoVang]

HỘI NGHỊ AN NINH HỢP TÁC CHÂU ÂU

Brê-giơ-nhép: Một vấn đề cuối cùng ảnh hưởng đến chúng ta là Hội nghị An ninh và hợp tác châu Âu. Nếu Ngài có ý kiến đề nghị gì về lập trường của chúng tôi, tôi tin rằng các Ngài cũng sẽ làm tới thôi. Trong lập trường của Liên Xô không có những nguy hiểm tiềm tàng gì, mà cũng không có lợi ích đơn phương nào. Hội nghị cần phải thỏa mãn được lợi ích của tất cả các nước thành viên. Nhưng Mỹ đã làm như thế nào?

Tôi không muốn phê phán Tổng thống của các Ngài, nhưng trên thực tế, chúng tôi không cảm thấy Mỹ và Liên Xô tỏ ra mạnh mẽ như nhau trong Hội nghị Giơ-ne-vơ và đưa Hội nghị đi đến thành công. Tôi tin rằng, thoả ước sẽ được ký kết rất sớm nếu Mỹ và Tổng thống muốn. Hiện nay chúng ta lại có sự đẩy lùi mới. Sau đây người ta sẽ lại bảo trời rét quá, sau đó lại nói trời nóng quá.

Việc ký kết không ngừng bị kéo lùi, chúng tôi cảm thấy Mỹ quá bị động. Mỹ đã từng biểu thị phải có hành động. Nhưng ra đến Hội nghị thì lại giữ nín lặng. Pháp có lập trường của họ, Liên bang Đức có lập trường của họ, chúng tôi cho rằng Mỹ cũng nên có lập trường kiên định. Hà Lan, Thổ Nhĩ Kỳ và một số nước khác muốn đẩy lùi việc ký kết, nhưng sau khi lãnh thổ U-ran của chúng tôi được đề cập đến, thì An ninh châu Âu đã không còn là chính yếu nữa.

Xin lượng thứ cho tôi khi tôi gác lại những vấn đề đơn giản như vấn đề hạt nhân, để trao đổi những vấn đề này, nhưng những gì tôi nêu ra ở đây có mối quan hệ trọng đại tới lòng tin giữa hai nước. Vấn đề còn chưa bị phủ định hoàn toàn. Chúng tôi rất trọng thị một số tuyên bố của các Ngài. Thật ra chúng tôi đều cực kỳ trọng thị những tuyên bố của các Ngài đối với Quốc hội Mỹ và các phóng viên.

Tiến sĩ Kít-sinh-gơ, tôi cần xin Ngài thông cảm về những vấn đề đã nêu ra. Tôi đã đi lạc đề rồi, tôi quên nhờ Ngài thay mặt chúng tôi gửi lời chào rất kính trọng đến Tổng thống, và cảm ơn ông ấy đã bày tỏ nguyện vọng tiếp tục phát triển quan hệ hai nước chúng ta, trong công hàm gửi cho tôi vào những ngày đầu. Tôi đã nhờ Bộ trưởng Ngoại giao Grô-mư-cô mang theo phúc đáp khi ông ấy sang thăm Mỹ, xin đặt những tuyên bố ấy vào vị trí hàng đầu trong nội dung hội đàm của chúng ta.

Kít-sinh-gơ: Tôi nghĩ rằng Ngài Tổng Bí thư muốn nói là sau những lời trình bày sơ bộ, Ngài ấy sẽ đi sâu vào vấn đề thực chất.

Brê-giơ-nhép: Chúng ta có thể bàn tiếp vấn đề này sau bữa ăn trưa.

Kít-sinh-gơ: Thưa Ngài Tổng Bí thư, trước tiên...

[SaoVang]

Brê-giơ-nhép: Thưa tiến sĩ Kít-sinh-gơ, thực ra thì cũng còn một số sự kiện quan trọng nữa. Mỗi một tháng đều xảy ra một số sự kiện mới mà chúng ta không thể làm lơ được. Còn tôi coi những sự kiện kinh doanh nhà máy xảy ra ở Mỹ là những sự kiện bình thường. Dù chúng ta muốn hay không muốn, tất cả mọi sự kiện đều ảnh hưởng đến quan hệ giữa chúng ta. Những vấn đề đó tuỳ thuộc vào lập trường mà hai bên kiên trì.

Tôi nghĩ có lẽ không cần thiết phải miêu tả lại những sự kiện như thế đã xảy ra ở quý quốc, những sự việc ấy là rất bình thường. Chúng tôi đang chuẩn bị công bố những con số cuối cùng của kế hoạch 5, năm lần thứ 5 năm 1975. Chúng tôi đã bàn bạc về kế hoạch này và đã triệu tập Hội nghị cấp Bộ trưởng về vấn đề đó và, tôi đã phát biểu ở Hội nghị. Có thể cũng còn một số vấn đề trên một số lĩnh vực nào đó.

Mỗi người đều muốn được chia tiền càng nhiều càng tốt. Một số người đã hoàn thành vượt mức kế hoạch. Dĩ nhiên, không phải vì thế mà chúng tôi trừng phạt họ. Khi kết thúc kế hoạch 5 năm, chúng tôi sẽ triệu tập Đại hội đại biểu của Đảng vào cuối năm 1975 hoặc 1976, chúng tôi còn chưa quyết định. Trong Đại hội của chúng tôi chúng tôi không những phải nhìn lại chính sách ngoại giao, mà còn nhìn lại công việc trong nước nữa.

Nói tóm lại, nếu tôi miêu tả chân thật xu thế cơ bản, Đại sứ Stê-sen có thể làm chứng cho tôi: đường biểu đồ này sẽ đi lên. Chúng tôi còn cần một đường lên dốc nhiều hơn nữa, nhưng xu thế của đường biên đó chỉ đi lên khi không xảy ra vấn đề. Mà do sự phát triển của chúng tôi về mặt kinh tế, chúng tôi cần mở rộng hơn nữa quan hệ kinh tế và thương mại giữa chúng tôi với một số quốc gia.

Đến ngày 15 tháng 10, tôi được sự tín nhiệm lớn lao của Đảng chúng tôi, và trở thành Tổng Bí thư của Uỷ ban Trung ương Đảng Cộng sản đã được 10 năm. Tôi đã nhận được hàng vạn lá thư chúc mừng, nhưng điều tôi muốn nhấn mạnh không phải là chuyện đó. Mà là trong 10 năm này, 10 năm hơn một chút, một số mặt hàng chính của chúng tôi, như bánh mì, bơ, gạo và một số hàng hóa khác giá bán lẻ đều không tăng. Tiền thuế cũng không tăng một Cô-pếch nào, đó là niềm tự hào của chúng tôi. Những điều tôi nói như vậy không phải là muốn dùng tình hình ấy để làm một số so sánh...

Kít-sinh-gơ: Cũng trong thời kỳ ấy, lương của tôi không tăng một xu.

Brê-giơ-nhép: Vậy thì quá tồi tệ rồi? Sao họ lại có thể bóc lột ông đến như vậy. Tiến sĩ Kít-sinh-gơ, tôi cũng không thể không oán trách là, trong 10 năm ấy, tiền lương của tôi cũng chẳng tăng một Cô-pếch nào. Họ đều là kẻ bóc lột tuốt.

Kít-sinh-gơ: Đó là Đô-brư-nin hay Grô-mư-cô?

Brê-giơ-nhép: Đô-brư-nin thì khá đấy.

Kít-sinh-gơ: Grô-mư-cô cứ ru rú trong ngôi nhà nhỏ của ông ta ở thôn quê.

Brê-giơ-nhép: Chúng ta phải hạ mức lương của Kít-sinh-gơ và Grô-mư-cô.

Grô-mư-cô: Quan điểm của tiến sĩ Kít-sinh-gơ đã bị hiểu nhầm rồi.

[SaoVang]

TRẢ LỜI CỦA BỘ TRƯỞNG NGOẠI GIAO KÍT-SINH-GƠ VỀ NHỮNG VẤN ĐỀ NÊU RA.

Kít-sinh-gơ: Thưa Ngài Tổng Bí thư, tôi xin cảm ơn sự trình bày thẳng thắn của Ngài. Khi đến sân bay ngày hôm qua, tôi nói tôi đến đây là để gặp bạn bè. Trong bảy tám lần tôi sang đây, giữa chúng ta đã xây dựng được mối quan hệ tin cậy lẫn nhau, điều đó khiến chúng ta có thể trao đổi thẳng thắn hơn. Một lần nữa tôi xin chúc mừng Ngài Tổng Bí thư nhân dịp 10 năm kỷ niệm ngày 15 tháng 10.

Brê-giơ-nhép: Cảm ơn Ngài.

Kít-sinh-gơ: Tôi tin rằng Ngài Tổng Bí thư sẽ được lưu truyền sử xanh như một con người đã có những đóng góp to lớn cho nhân dân mình và hòa bình thế giới. Tôi muốn nói, là nếu chúng ta suy nghĩ kỹ, chúng ta sẽ biểu được những đóng góp của Ngài Tổng Bí thư cho hoà bình và cho sự phát triển quan hệ Mỹ Xô.

Brê-giơ-nhép: Cho tôi ngắt lời một chút, về mặt này xin ông khỏi phải nghi ngờ. Tôi còn có một nhiệm kỳ dài hơn, ít ra 20 năm, mà tôi vẫn sẽ luôn luôn rất kiên định đấy

Kít-sinh-gơ: Tôi muốn nói là, khi chúng ta gặp nhau vào năm thứ 20 ngày kỷ niệm của Ngài, thì nhất định Ngài Tổng Bí thư sẽ còn giành được những thành tựu to lớn hơn nữa.

Brê-giơ-nhép: Tôi đồng ý. Khi ấy chúng ta không những uống trà mà, còn phải uống cô nhắc loại hảo hạng nữa kia

Kít-sinh-gơ: Tổng thống Pho nhờ tôi chuyển lời thăm hỏi nồng nhiệt của Tổng thống tới Ngài.

Brê-giơ-nhép: Cảm ơn.

Kít-sinh-gơ: ông ấy sẽ kiên định giữ vững chính sách duy trì lâu dài của mình. Ông ấy mong chờ được gặp Ngài ở Vla-đi-vô-stốc.

Brê-giơ-nhép: Tôi cũng mong chờ như vậy.

Kít sinh-gơ: Tôi nghĩ rằng Đại sứ của Ngài đã trình để Ngài biết về những phán đoán của bản thân ông ấy. Nhưng về mặt cá nhân, tôi tin rằng sẽ xây dựng được mối quan hệ cá nhân tích cực.

Tôi tin rằng, khi Ngài sang thăm Mỹ vào mùa hè sang năm, thưa Ngài Tổng Bí thư, lúc ấy, nhiều vấn đề Ngài nêu ra đều đã được giải quyết về thực chất rồi. Dù sao đi nữa, nguyên tắc hàng đầu trong chính sách ngoại giao của chính quyền Pho là chúng tôi mong xây dựng được mối quan hệ không thay đổi giữa hai nước Mỹ-Xô. Và rồi sau này có lúc nào chúng ta lâm vào cảnh khó khăn, hoặc ngẫu nhiên không nhất trí với nhau, thì chúng ta sẽ cần ôn lại những thành tựu trọng đại đã được tạo nên từ năm 1972.

Bây giờ, trước khi trở lại chi tiết câu chuyện của Ngài, tôi muốn cảm ơn Ngài sẽ tiếp kiến tôi trong khi còn đang có một khách nước ngoài đến thăm. Tôi biết việc này đã thêm rắc rối cho chương trình hàng ngày của Ngài. Chúng tôi hết sức cảm ơn sự thân thiện này.

Về phần trình bày của Ngài, thưa Ngài Tổng Bí thư, xin cho phép tôi định sắp xếp câu trả lời của tôi thành hai nhóm, một nhóm vấn đề hoặc ít hoặc nhiều nảy sinh từ tình hình trong nước Mỹ, một nhóm khác hoặc ít hoặc nhiều đã phản ánh tình hình quốc tế.