Kissinger-Những biên bản hội đàm tuyệt mật chưa công bố

[SaoVang]

Xã luận cho rằng, Mỹ ngày một dễ bị phê phán và rơi vào thế bị động về chiến lược là tất nhiên. Nhưng Kít-sinh-gơ báo cho Trung Quốc, ông thay mặt Chính phủ Mỹ kiên quyết không đồng ý với sự phê phán này, ông cảm thấy biện giải tháng 10 của Đặng Tiểu Bình thậm chí còn khiến lòng người rối hơn. Đặng Tiểu Bình lên án Oa-sinh-tơn nhu nhược do thất bại trong việc chống Liên Xô.

Đặng Tiểu Bình đã thật sự không nể nang và đem chính sách của Mỹ so sánh với thái độ của Cham-bơ-lên trước đại chiến thế giới thứ hai. Trung Quốc miệt thị hòa hoãn và từ chối yêu cầu tình báo Mỹ luôn được coi trọng trong thời gian Kít-sinh-gơ tiến hành chuyến thăm Trung Quốc, Trung Quốc chứng tỏ họ muốn giữ một khoảng cách nhất định với Oa-sinh-tơn và giữ hành động tự do trong nền chính trị thế giới.

Ý kiến có tính chất phê phán của Đặng Tiểu Bình và những bình luận tương tự của Mao Trạch Đông khiến Kít-sinh-gơ kinh ngạc, đồng thời còn tác động đến cái gọi là "biểu hiện kiêu ngạo nhất trong quan hệ Trung-Mỹ" của ông ta.

Tháng 10 năm 1975, Kít-sinh-gơ đến Bắc Kinh bàn về chuyến thăm của Tổng thống Pho. Điều này cho thấy quan hệ Trung-Mỹ đã có tiến triển, và cũng cho thấy một phần biện pháp đối với quan hệ bình thường hóa của Mỹ. Tuy nhiên, mãi đến đêm hôm trước ngày xuất phát, Kít-sinh-gơ mới nhận được dự thảo của phía Trung Quốc trả lời.

Trong dự thảo đã đặt ra bốn điều cho vấn đề bình thường hóa, nó đã loại bỏ bất cứ biện pháp từng phần nào, nguy cơ của đại chiến thế giới và những lời tán thưởng về xu thế cách mạng - "Đối với Mao Trạch Đông, dù thảo của Kít-sinh-gơ là không thể chấp nhận, vì nó khiến cho biện pháp cho phép phát ngôn ngoại giao của Mỹ được hợp pháp hóa hơn nữa; đồng thời còn cho rằng dự thảo trả lời . của Mao Trạch Đông là khiến làm người ta mất vui, vì nó có "quá nhiều ngôn từ và tranh luận, khiến người ta không hài lòng", và sẽ khiến người ta suy nghĩ về những khó khăn giữa Oa-sinh-tơn và Bắc Kinh.

Vì vậy Kít-sinh-gơ chưa hề nhận được thông cáo của ông ta, khi tháng 12 năm 1975 sắp tới và sát ngày chuyến thăm của Pho, ông ta và Cố vấn của ông cố gắng trình bày với Tổng thống mối quan hệ Trung-Mỹ đang nguội dần và những tranh cãi về vấn đề hòa hoãn, ông ta đã nhìn thấy sự "hoài nghi ngày càng tăng, làm cho ông lo sợ quan điểm cho rằng Mỹ là một cường quốc thế giới của Trung Quốc giảm đi".

Trong báo cáo ông không hề nhắc đến người lãnh đạo Trung Quốc khiến người ta cảm thấy Bắc Kinh "đã bị thao túng dưới sự uy hiếp của Liên Xô". Cảm giác này có thể mang tính linh hoạt lớn hơn trong việc đối phó với Oa-sinh-tơn. Có lẽ Mao Trạch Đông và Đặng Tiểu Bình hy vọng cùng Mỹ áp dụng cách làm như nhau, là khiến Oa-sinh-tơn nhu mì hơn trong vấn đề quan hệ bình thường hóa.

Mặc dù gặp những rắc rối liên quan đến chuyến thăm và thái độ ngạo mạn của Đặng Tiểu Bình và Mao Trạch Đông, nhưng Kít-sinh-gơ cho rằng không có nguy cơ lớn nào có thể xoay chuyển việc thiết lập quan hệ ngoại giao với Trung Quốc. Ngược lại, ông còn hoài nghi Đặng Tiểu Bình đang cố gắng đặt Oa-sinh-tơn vào vị trí phòng ngự, thậm chí có thể sẽ đẩy lùi thời gian chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Pho.

Tuy nhiên, Kít-sinh-gơ thừa nhận Trung Quốc coi sự hợp tác giữa họ và Oa-sinh-tơn là cực kỳ quan trọng trong việc chống lại bá quyền Liên Xô, nhưng do sự hoài nghi đối với Bắc Kinh nên Kít-sinh-gơ dự báo sẽ gần như không có tiến triển trong đàm phán trong thời gian gần đây: Trung Quốc sẽ duy trì quan hệ với Mỹ ở "mức độ hiện nay, đủ để đáp ứng mục đích chính trị của họ".

[SaoVang]

Trong khi đó, áp lực chính trị trong nước Mỹ đã làm suy yếu vị trí của Kít-sinh-gơ trong Chính phủ. Những vị Cố vấn Tổng thống khác đều ý thức được những đấu khẩu giữa Kít-sinh-gơ và Bộ trưởng quốc phòng Sle-sinh-gơ đang tổn hại đến danh tiếng của Tổng thống Pho, phái bảo thủ trong Đảng Cộng hòa đang chống lại Kít-sinh-gơ, vì vậy họ đề nghị sắp xếp lại nội các, Pho đã sa thải Sle-sinh-gơ (dù sao Sle-sinh-gơ cũng là con người ông ta không thích), và Tổng Tham mưu trưởng Đô-nan Rum-sphen lên thay chức vụ này.

Ông Pho cũng sa thải Giám đốc Cục tình báo Trung ương Uy-li-am Cô-bai và cử ông Gioóc-giơ Bút-sơ thay vào chức vụ này. Mặt khác, Pho báo cho Kít-sinh-gơ rằng, sẽ thay thế chức vụ tại Nhà Trắng của ông ta, nhằm làm yếu tầm nhìn của Kít-sinh-gơ: Kít-sinh-gơ lại vẫn giữ chức vụ Quốc vụ khanh, nhưng sẽ không còn là người điều phối chính sách trung tâm nữa. Mãi đến trước khi Pho khiến ông phấn chấn trở lại, Kít-sinh-gơ mới nghiêm túc đưa ra suy nghĩ từ chức của mình. Nhưng ít lâu sau Kít-sinh-gơ lại biết rằng tác động của ông không còn giống như trước đây, trong thời gian hội đàm về hạn chế vũ khí chiến lược vào tháng 1 năm 1976.

Trung Quốc đã sai lầm khi cho rằng Sle-sinh-gơ hoàn toàn chống lại hoà hoãn, cho nên họ lý giải việc sa thải Sle-sinh-gơ là một dấu hiệu an ủi. Tuy nhiên, một khi đã giải quyết xong việc sắp xếp cụ thể chuyến thăm của Pho và sự tán đồng đối với thông cáo, không khí đã hòa dịu đi rất nhiều.

Trong con mắt của Kít-sinh-gơ, chuyến thăm của Tổng thống Pho là rất cần thiết đối với việc bắt đầu nối lại đối thoại cao cấp và lập quan hệ ngoại giao với Trung Quốc. Đây là một nội dung quan trọng của ngoại giao Mỹ.

Chuyến thăm của Pho đã giành được những ảnh hưởng có tính tượng trưng như mong muốn, ông đã nhận được sự đón tiếp hữu nghị trong chuyến thăm 4 ngày. Cuộc trao đổi giữa ông, Mao Trạch Đông và Đặng Tiểu Bình đều diễn ra trong không khí nhiệt thành và đã đề cập đến tất cả các vấn đề quốc tế như vấn đề Ăng-gô-la, Tổ chức Hiệp ước Bắc đại Tây dương và nguyện vọng về quan hệ bình thường hóa.

So với Mao Trạch Đông, Đặng Tiểu Bình đã trình bày sâu hơn về bất đồng của Liên Xô, có lẽ là muốn giữ một thế phòng ngự với Mỹ. Còn Pho và Sle-sinh-gơ đều kiên trì quan điểm của mình trong tranh luận, không chịu nhượng bộ trong việc sắp xếp lịch trình và phát ngôn ngoại giao. Nhưng nguyện vọng chung của họ về cố gắng ủng hộ quan hệ không ổn định với Bắc kinh khiến thái độ của họ đối với bình thường hóa và đối với vấn đề chấp nhận đề nghị của Trung Quốc về nhu cầu máy tính cao tốc năm 1976 đã được điều hoà.

Trong mấy tháng tiếp theo, quan hệ giữa Mỹ và nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa giữ ở mức hình thức. Trước khi Pho cử Bút-sơ sang Phòng liên lạc Mỹ tại Bắc Kinh, Hoàng Trấn luôn rời khỏi Oa-sinh-tơn, sau khi Hoàng Trấn thật sự trở về Oa-sinh-tơn, ông ta rất ít gặp Kít-sinh-gơ. Để chứng tỏ sự quan tâm liên tục của Bắc Kinh, Trung Quốc đã mời Ri-sác Ních-xơn sang thăm Bắc Kinh vào tháng 2 năm 1976, nhưng lại cảm thấy ngay lập tức đây không phải là hành động quan hệ giao tiếp tốt nhất.

Dù phê phán của Bắc Kinh về chính sách Ăng-gô-la của Mỹ là một hành động làm cho Oa-sinh-tơn tức giận, nhưng Kít-sinh-gơ và Chính phủ của ông tiếp tục chìa bàn tay ra với Bắc Kinh. Trong lúc duy trì Thông cáo Thượng Hải, Oa-sinh-tơn tiếp tục rút nhân viên quân sự ra khỏi Đài Loan dù chính sách chung về rút quân ghi trong bị vong lục của Hội nghị An ninh quốc gia cho thấy, Nhà Trắng luôn đẩy lùi hành động này đến sau Đại hội của Đảng Cộng hòa. Đến cuối năm 1976, nhân viên quân sự của Mỹ đóng tại Đài Loan đã từ 9000 người giảm xuống còn 1140 người.

[SaoVang]

Chính phủ Mỹ uỷ quyền cho công ty kiểm soát số liệu bán máy tính cao tốc cho Trung Quốc, gọi là nhằm mục đích khai thác dầu mỏ, trên thực tế những máy tính này có thể dùng vào mục đích quân sự, còn Pho và Kít-sinh-gơ đều thừa nhận không thể kiểm soát việc sử dụng của họ.

So với những tiến bộ chính trị đáng kinh ngạc của Trung Quốc thì những cuộc gặp giữa Pho, Kít-sinh-gơ và Đặng Tiểu Bình, Mao Trạch Đông chẳng là gì cả. Mặc dù trong những cuộc gặp này không có dấu hiệu về sự khó khăn của Đặng Tiểu Bình, nhưng sự không may mắn lại một lần nữa giáng xuống đầu Đặng Tiểu Bình: Những thử nghiệm gian nan của ông ta nhằm lấy lại công bằng cho  những nạn nhân trong cuộc đại Cách mạng văn hóa đã chọc tức bà Giang Thanh, vợ của Mao Trạch Đông và những thành viên trong phái cấp tiến của bà ta nên tháng 1 năm 1976, sau khi Chu Ân Lai qua đời, Mao Trạch Đông  đã bổ nhiệm một người không có tiếng nói gì, Bộ trưởng Bộ Công an Hoa Quốc Phong lên thay Đặng Tiểu Bình làm quyền Thủ tướng. Hoa Quốc Phong trở thành là một nhân vật trung tâm, hành động này đã dự báo trước nhiều xung đột chính trị chống đối của phái cấp tiến.

Đầu tháng 4, những hoạt động kỷ niệm ngày sinh Chu Ân Lai và lên án Giang Thanh được tổ chức tại quảng trường Thiên An Môn đã biến thành một cuộc bạo loạn có huy động cảnh sát cưỡng chế đàn áp. Mao Trạch Đông tán đồng kết luận của Bộ Chính trị: Đặng Tiểu Bình là kẻ đứng sau cuộc "bạo loạn phản cách mạng này". Sau đó Mao lại bổ nhiệm Hoa Quốc Phong làm Thủ tướng và tước bỏ toàn bộ chức vụ của Đặng Tiểu Bình.

Lần này, Đặng Tiểu Bình đã vạch ra một kế hoạch ứng phó khẩn cấp trong cảnh khốn đốn; ông đã thoát khỏi sự công kích bức hại của Giang Thanh và những người khác trong "lũ bốn 1 tên", và được một Uỷ viên Bộ Chính trị thân thiết bảo vệ bí mật.

Sau sự kiện chính trị ở Quảng trường Thiên An Môn, uy tín của Mao Trạch Đông trong nhân dân giảm mạnh. Tình hình chính trị ở Trung Quốc trở nên rất phức tạp khi "lũ bốn tên" lại công kích Hoa Quốc Phong và cản trở tính tích cực của ông ta. Hoa Quốc Phong đã thỏa hiệp, nhưng sự qua đời của Mao Trạch Đông ngày 9 tháng 9 năm 1976 buộc phải có những quyết định cho cuộc khủng hoảng chính trị và lúc đó "lũ bốn tên" yêu cầu Bộ Chính Trị bổ nhiệm Giang Thanh làm Thủ tướng.

Do lo sợ người cầm đầu của phái cấp tiến tìm cách giành lấy chính quyền, Hoa Quốc Phong ra lệnh bắt gọn chúng vào ngày 6 tháng 10.  Không còn Mao Trạch Đông, "lũ bốn tên" đã mất đi chiếc ô và Hoa Quốc Phong bắt đầu củng cố địa của vị mình. Đặng Tiểu Bình đã nối lại liên hệ với Hoa Quốc Phong trong vài ngày và bày tỏ sự trung thành với ông ta, đồng thời còn đưa ra những kiến nghị về chính sách và chính trị. Khôi phục danh dự cho Đặng Tiểu Bình là một thử thách gian nan, nhưng sau đó những người lãnh đạo Trung Quốc đã khôi phục chức vụ cho ông ta chỉ trong vài tháng.

Trong nhiều năm qua, Kít-sinh-gơ luôn lo lắng sự ra đi của Mao Trạch Đông và Chu Ân Lai sẽ ảnh hưởng đến quan hệ Trung-Mỹ. Tuy nhiên vài tháng trước đó, những sự kiện này đã bắt đầu bộc lộ mối lo trực tiếp hơn, đó chính là việc khi Oa-sinh-tơn cố gắng bình thường hóa quan hệ với Bắc Kinh, lại không muốn gây ra sự chống đối của Đài Loan và những nhân vật Mỹ ủng hộ Đài Loan.

Đầu tháng 7 năm 1975, Kít-sinh-gơ gặp trưởng đại diện Văn phòng liên lạc nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa Hoàng Trấn, Kít-sinh-gơ đã hội đàm với chuyên gia Trung Quốc của ông và đánh giá lại chính sách một cách vắn tắt. Phi-líp Ha-bíp, Uyn-tơn Lốt và Ri-sác Sô-lô-môn đã trình cho ông một kế hoạch bí mật trong thời gian gần đây, đề nghị ông phải quyết định thật nghiêm túc việc, liệu Tổng thống Pho có thể giải quyết vấn đề bình thường hóa quan hệ với Trung Quốc trong chuyến thăm sắp tới của ông ta hay không. Dù các Cố vấn có chống lại bình thường hóa thế nào đi nữa, họ cũng thật sự cho rằng một chính sách khả thi sẽ có lợi cho việc ổn định một quan hệ không chống đối

Tuy nhiên, bản thân thỏa ước bí mật do các Cố vấn đưa ra chứa đựng một số vấn dề gây tranh luận: Cố gắng duy trì quan hệ đi lại giữa Mỹ và Đài Loan ở mức độ quan chức, Mỹ tiếp tục bán vũ khí cho Đài Loan, hành động này sẽ gây ra tranh cãi. Còn Bắc Kinh cũng đã đơn phương ra tuyên bố bày tỏ quan điểm của nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa là không muốn sử dụng vũ lực giải quyết vấn đề Đài Loan. Kít-sinh-gơ đã có phản ứng ngay về kế hoạch này

[SaoVang]

CƠ MẬT CAO ĐỘ
Bị vong lục Hội đàm phi chính thức

Người tham gia: Kít-sinh-gơ, Quốc vụ khanh; Phi-líp Ha-bíp, Trợ lý Quốc vụ khanh; Uyn-tơn Lốt, Quyền Trợ lý Quốc vụ khanh Uy-li-am Hăng-ri Gley-xơ-tin; ông Ri-sác Sô-lô-môn, Uỷ ban bảo mật quốc gia; Giê-li Bơ-rai-mơ người ghi chép.

CHỦ ĐỀ: TRUNG QUỐC

Ngày tháng: Ngày 6 tháng 7 năm 1975

Quốc vụ khanh: Tôi thật sự không có gì nhiều để nói. Tôi đã đọc bài viết của các ông, tôi không biết áp dụng cách làm trong bài viết. Nội dung bài viết ấy chẳng khác gì nội dung bài viết năm ngoái các ông đã đưa cho tôi.

Lốt: Không, không phải đâu. Vấn đề chính là: ông đẩy thời gian chuyến đi sớm hơn là nhằm có những cố gắng thật sự để tìm ra những yêu cầu của họ?

Quốc vụ khanh: Trước năm 1976, Mỹ không thể có những cố gắng thử nghiệm nhằm bình thường hoá quan hệ vì những lí do chính trị. Nếu có bất cứ việc gì có thể gây ra phản ứng trong tiến hành trao đổi với Pho, thì chính là vấn đề đó.

Lốt: Chúng tôi biết những việc đó, đồng thời còn cho rằng nếu quan hệ khá lên thì có thể không trở thành vấn đề chính trị.

Quốc vụ khanh: Tôi đã có rắc rối ở Pa-na-ma, Trung Quốc. Thậm chí tôi không tán thành quan điểm của các ông, nghĩa là đã đến lúc bắt buộc nó phải nêu vấn đề một cách cụ thể.

Lốt: Lần trước họ không muốn trao đổi về vấn đề đó.

Quốc vụ khanh: Dù họ có trao đổi đi nữa, những gì họ nói cho giáo sư chính là vì tình hình tiêu thụ sản phẩm trong nước. Các ông không thể ủng hộ Chính phủ nghe theo những gì họ nói.

Lốt: Chúng tôi sẽ mạo muội đưa ra tuyên bố của mình.

Quốc vụ khanh: Cơ sở pháp luật để chúng ta biện hộ cho một quốc gia là gì?

Glây-xơ-tin: Không có.

Quốc vụ khanh: Nếu vậy, chúng ta không gánh nổi việc đưa nó vào phong trào chính trị.

Sô-lô-môn: Gần đây, họ đã vắn tắt nói rõ yêu cầu của họ là có tính linh hoạt. Họ lo Pho sẽ huỷ chuyến thăm Trung Quốc .

Quốc vụ khanh: Chuyến thăm Trung Quốc là đã rõ, họ rất mong chuyến thăm của Pho, nhưng tôi không thấy có sự linh hoạt trong vấn đề Đài Loan.

Lốt: Chúng tôi biết khoảng trống cơ động không lớn. Vấn đề duy nhất chính là ông có định xem qua những điều kiện đàm phán đó hay không.

Ha-bíp: ông muốn tránh bàn bạc trong chuyến đi này là rất khó khăn.

[SaoVang]

Quốc vụ khanh: Nhưng, giả thiết họ cho chúng ta những điều kiện rộng lượng hơn? Vậy chúng ta nên làm thế nào? Gác nó sang một bên rồi nói, "chúng tôi sẽ có hai năm không liên hệ"?

Glây-xơ-tin: Không đâu. Vấn đề chính là họ sẽ cho phép quan hệ nào.

Quốc vụ khanh: Chúng ta có thể suy nghĩ vấn đề này khi tiến hành giải trình cho Quốc hội. Tiện thể xin hỏi qua, lúc đó chúng ta nói những gì? Chúng ta sẽ tiếp tục cử quân đội ư?

Glây-xơ-tin: ông cần phải nói "Đúng vậy".

Quốc vụ khanh: Nhưng chúng ta có cơ sở hợp pháp không?

Glây-xơ-tin:Nếu Chính phủ ngầm thừa nhận, thì sẽ không trở ngại về pháp luật, đó là phương diện có tính quyết định nhất của vấn đề

Ha-bíp: Họ sẽ bán. Không cho chịu.

Quốc vụ khanh: Nhưng trong phạm vi quyền hạn cơ bản của họ, họ có quyền ngăn cản bất cứ lúc nào.

Lốt: Kể từ sau khi chúng ta bắt đầu có mối quan hệ này, chúng ta luôn gặp cảnh tiến thoái lưỡng nan này. Các ông cần trình bày rõ điểm này trong tuyên bố đơn phương của các ông.

Quốc vụ khanh: Tôi rất muốn biết, nếu như tôi tiếp tục đi theo con đường này, chúng ta sẽ đi đến đâu. Tôi sẽ thử nêu vấn đề này cho Tổng thống, nhưng tôi biết câu trả lời Những người ở bên đó thậm chí không suy nghĩ ngay vấn đề Pa-na-ma.

Lốt: Bài viết cho thấy tầm quan trọng của việc làm này đối với vị trí quốc tế của chúng ta, đồng thời cũng cho thấy ông cần phải bàn bạc một số vấn đề nghiêm túc khi đến đó vào tháng 8.

Quốc vụ khanh: Ai nói tôi sẽ có chuyến đi vào tháng 8? Tôi khẳng định không có ý định đi vào tháng 8.

Lốt: Nếu họ tiếp đón ông một cách vô lễ, thì địa vị của ông sẽ được tăng cường. Nhưng nếu họ đưa ra đề nghị, thì tôi đồng ý chúng ta có một sự ràng buộc.

Quốc vụ khanh: Nếu họ đưa ra hạn chế thì nên làm thế nào?

Gley-xơ-tin: Tôi cho rằng phản ứng của họ có khả năng vượt quá phạm vi này không lớn. Tôi cho rằng điều kiện trong đàm phán của chuyến thăm tiền trạm sẽ rất khó đối phó.

Quốc vụ khanh: Tôi cho rằng chúng ta có thể nói cụ thể hơn, chúng ta sẽ không đi nếu không có sự cam đoan về vấn đề an ninh.

Ha-bíp: Tôi nghĩ rằng khi các ông nằm lì ở đấy, họ sẽ không cho các ông biết chủ trương cuối cùng của họ đâu. Họ không biết báo cho Tổng thống ư?

Lốt: Không biết.

Quốc vụ khanh Kít-sinh-gơ: Đó không phải là phương thức trao đổi đàm phán của họ.

Sô-lô-môn: Có thể họ sẽ thêm một số điều kiện về mặt nào đó cho chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống.

Quốc vụ khanh: Không, ông cho rằng nếu Tổng thống thăm những nước châu Á khác như Phi-lip-pin và In-đô-nê-xi-a chẳng hạn, họ sẽ có phản ứng gì?

Ha-bíp: Điều đó phụ thuộc vào tình hình xảy ra ở đó.

[SaoVang]

Quốc vụ khanh: Các ông có thể đến thăm Ốt-xtrây-li-a mà không đến thăm Niu Di-lân ư?

Ha-bíp: Khó lắm, nhân dân Niu Di-lân sẽ không hiểu nổi.

Quốc vụ khanh: Họ là những người gây phiền toái nhất trên thế giới.

Ha-bíp: Đó là vì chúng ta chưa hề có chuyện rắc rối với họ. Tất cả những gì họ nói đều liên quan đến bơ và pho mát.

Quốc vụ khanh: Còn thịt cừu nữa. Tối nay chúng ta muốn có được những gì của họ?

Lốt: ông muốn trao đổi về chuyến đi của ông, phải không?

Quốc vụ khanh: Họ phải đưa ra đề nghị cho chúng ta.

Lốt: Kể từ khi cuộc gặp lần cuối, họ trở nên căng thẳng hơn

Quốc vụ khanh: Tôi chú ý đến một tình huống, bất kể ông nói với họ những gì liên quan đến Sle-sinh-gơ, họ đều không chấp nhận. Họ nói với một số người I-ran rằng, họ cho rằng quyền thế của Rum-sphen và Hat-man đang vượt sức ảnh hưởng của tôi, điều đó thật ngu xuẩn. Tôi có thể hiểu được Rum-sphen, còn tôi chẳng hiểu chút gì về Hst- man.

Sô-lô-môn: Các nước thế giới thứ ba bắn tín hiệu cho họ.

Quốc vụ khanh: Vai trò của Hat-man trong Nhà Trắng đang giảm xuống, khẳng định không liên quan gì đến tôi.

Lốt: Đưa ra đề nghị cho chuyến thăm Trung Quốc của ông là trách nhiệm của họ. (điện thoại gọi Quốc vụ khanh)

Ha-bíp: Trong chuyến thăm, ông phải đưa ra một số cơ hội cho chuyến đi của Tổng thống, còn họ trả lời rằng mọi việc đều bình thường. Tôi đề nghị hiện giờ ông có thể đưa ra một thời gian rõ ràng.

Quốc vụ khanh: Vì sao họ không thể đưa ra câu chuyện về chuyến thăm?

Ha-bíp: Tôi nghĩ rằng rất có thể họ cho rằng họ đã ỷ lại vào ông rồi.

Sô-lô-môn: Nếu ông thật sự nêu ra nỗi lo của họ, vậy thì căn bản không cần đề cập đến điều đó. Ngược lại ông chỉ có thể nói đến chuyến thăm của ông, điều đó sẽ khiến họ nhẹ đi chút ít

Lốt: Phải chăng nên hỏi qua họ xem có nhận được thông tin gì thêm từ Bắc Kinh hay không?

[SaoVang]

Ha-bíp: Trả lời của họ sẽ là "do ông quyết định".

Quốc vụ khanh: Trừ phi họ hiểu tôi đi gặp Mao Trạch Đông, còn lần sau tôi sẽ không đi nữa. Tôi sẽ không thể nhắc lại việc này một lần nữa trong giới báo chí.

Lốt: Tôi đồng ý, chúng ta không nên thăm dò việc giành được quan hệ bình thường hóa, trừ phi chúng ta sẵn sàng chấp nhận nó.

Quốc vụ khanh: Kinh nghiệm giao thiệp của tôi với người Trung Quốc sẽ cho họ biết chính xác tình hình của chúng ta như thế nào. Phải đối xử với họ thẳng thắn.

Lốt: Mối lo của chúng ta là nếu hai năm tiếp theo không xảy ra chuyện gì, thì quan hệ Trung-Mỹ sẽ có xu thế tan rã.

Quốc vụ khanh: Tôi không biết. Theo tôi, quan hệ Trung-Mỹ được xây dựng trên cơ sở Trung Quốc sợ Nga.

Glây-xơ-tin: Đúng như vậy, nhưng nhân dân chúng ta có những lý giải khác nhau về nó.

Ha-bíp: Một vấn đề khác là quan hệ của ông và tiến trình bình thường hóa và hiểu biết sâu hơn của họ về ông, ông là người còn lại duy nhất, điều đó có ý nghĩa với họ.

Glây-xơ-tin: Đối với Đài Loan, thời gian sáu tháng đến một năm là rất thích hợp, khiến người Đài Loan phấn chấn. Điểm này không được nhắc đến trong bài viết.

Quốc vụ khanh: Nếu chúng ta có thể tìm được một giải pháp đi đến bình thường hóa, thì tôi sẽ chấp nhận. Nhưng có giải pháp nào đâu?

Lốt: Thí dụ như hạ địa vị của Đài Loan xuống mức uỷ thác quản lý, giảm số lượng vũ khí của chúng ta cung cấp cho Đài Loan.

Glây-xơ-tin: Về điểm này ông sẽ gặp rắc rối ở trong nước đấy.

Quốc vụ khanh: Có lẽ ông có thể nhấn mạnh sự phối hợp nhất trí và tìm ra phương án giải quyết những rắc rối đó

Sô-lô-môn: Dù sao đó cũng là con bài mạnh nhất để đối phó với họ. Đó là cốt lõi của vấn đề bình thường hóa. Tôi nghĩ rằng có thể họ sẽ cho Đặng Tiểu Bình làm nhân vật đại diện.

Quốc vụ khanh: Nếu họ muốn làm như vậy thì chúng ta có thể làm một số việc theo đường lối đó.

Ha-bíp: Tôi cho rằng nếu ông muốn nói về quan điểm, chủ trương của ông thì sẽ phải nói với Grô-mư-cô vào chiều hôm nay, sau đó bắt đầu hành trình của ông.

Sô-lô-môn: Lý do để áp dụng biện pháp chỉ có một, đó chính là nếu tình hình của họ ở đó thật là tồi tệ, họ sẽ cần sự giúp đỡ của Liên Xô. Có lẽ áp dụng biện pháp hành động sẽ khiến Chu Ân Lai và Mao Trạch Đông làm cho tất cả trong nước họ ủng hộ quan hệ giữa chúng ta.

Quốc vụ khanh: Vậy tôi muốn tìm con đường ngắn cho quan hệ bình thường hóa.

[SaoVang]

(Ngày thứ hai, khi Hoàng Trấn gặp Kít-sinh-gơ để nhìn lại những tiến bộ có được trong thời gian đó, Hoàng Trấn đã nhắc lại tuyên bố của Đặng Tiểu Bình về việc hoan nghênh Pho đến thăm Bắc Kinh một cách vô điều kiện: "Nếu có thể tiến hành đàm phán cũng tốt". Trong vấn đề song phương, Kít-sinh-gơ ám chỉ việc có thể áp dụng cách làm trung gian giao lưu tư tưởng, nhưng Hoàng Trấn không hề cảm ơn sự ám chỉ này.

Các Cố vấn của Kít-sinh-gơ đã nghiên cứu những "biện pháp từng phần" này. Thí dụ: Mỹ tuyên bố chỉ có một nước Trung Quốc, đã khai thông đường dây nóng và có nhiều cuộc giao lưu trong lĩnh vực điều tra nghiên cứu và giáo dục. Nhưng Trung Quốc không cảm thấy thú vị về những biện pháp thiếu triệt để này.)

Khi tiến hành hội đàm một lần nữa với Kít-sinh-gơ vào cuối tháng 9, Ngoại trưởng Trung Quốc Kiều Quán Hoa đã trình bày rõ điểm này. Sau khi trao đổi bàn bạc một thời gian dài về các vấn đề quốc tế, câu chuyện lại chuyển về chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Pho. Nhưng trích dấn sau đây là tường thuật về việc Kít-sinh-gơ đang thăm dò "biện pháp thúc đẩy" của Kiều Quán Hoa trên cơ sở Thông cáo Thượng Hải và cũng cho thấy Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc đang né tránh trả lời.

Bộ trưởng Ngoại giao Kiều Quán Hoa: Cũng có thể nghi ngờ về điểm này. Chúng ta có những cơ sở chung. Điều này đã trình bày rõ trong "Thông cáo Thượng Hải". Nhưng nếu không có tiến triển cũng không quan trọng.

Quốc vụ khanh Kít-sinh-gơ: Các Ngài hiểu rằng chúng tôi không thể làm được thật hoàn mỹ vấn đề Đài Loan, nhưng chúng ta có thể giành được một số tiến triển (trong lĩnh vực khác).

Ngoại trưởng Kiều Quán Hoa: (rõ ràng đang định điều chỉnh chủ đề câu chuyện). Đây không phải là cuộc tiếp xúc hữu nghị lần đầu giữa chúng ta. Ngài đánh giá triển vọng của tình hình thế giới ra sao? Chúng ta có thể chung sống hoà bình, hay là sẽ nổ ra chiến tranh?

(Kiều Quán Hoa không đưa ra câu trả lời khiến Kít-sinh-gơ như quả bóng xẹp hơi, ông định thử khuyến cáo Trung Quốc ủng hộ những biện pháp từng phần, giúp cho việc bình thường hóa quan hệ. Ngày 19 tháng 12, ông đến Bắc Kinh tiến hành cuộc trao đổi vài ngày, nhưng chủ yếu là trao đổi thông cáo về chuyến thăm của Tổng thống Pho. Kít-sinh-gơ kỳ vọng sẽ đưa ra đề nghị và đề nghị được chấp nhận trong quá trình trao đổi, ông muốn coi văn kiện cuối cùng tượng trưng cho "tiến bộ tương đối" trong quan hệ Trung-Mỹ.

Tuy nhiên sự bắt đầu chuyến thăm của ông ta rất tồi tệ, lúc đó Kiều Quán Hoa phê phán quan hệ của ông ta trong lời chúc rượu: "Tình hình hiện thực rất rõ ràng là quan hệ hòa hoãn không có sự bắt đầu của một giai đoạn mới, mà là nguy cơ bùng nổ một cuộc đại chiến thế giới mới đang tăng lên". ông nói tiếp: "Tư duy sai lầm của một con người, coi hy vọng thành hiện thực một cách sai lầm... sẽ chỉ có thể kích động những tham vọng bành trướng".)

Sáng sớm ngày thứ hai, Kít-sinh-gơ đã tiến hành hội đàm với Đặng Tiểu Bình và Mao Trạch Đông. Hai bên đã đưa ra những vấn đề chi tiết cho chuyến thăm của Pho. Khi Kít-sinh-gơ nhắc họ "Nếu chúng ta tranh cãi sẽ bất lợi cho lợi ích của cả hai bên. Tôi cho rằng chúng ta nên bảo lưu điểm đó cho Liên Hợp Quốc chứ không phải vì chuyến thăm của Tổng thống".

[SaoVang]

Khẳng định trong lời chúc rượu của Kiều Quán Hoa vẫn văng vẳng trong đầu của ông: "Tiêu điểm chính của cuộc hội đàm là Kít-sinh-gơ giới thiệu vắn tắt thông thường về tình hình thế giới, gồm vấn đề Trung Đông, quan hệ Âu Mỹ và vấn đề Đông Á, ngôn từ sử dụng hoàn toàn là ngôn từ thông thường nhằm ngăn cản bá quyền Liên Xô”. Ông nêu rõ Trung Quốc sẽ lựa chọn thái độ sẵn sàng áp dụng biện pháp cơ động của Mỹ, nhưng cần lưu ý tình hình chính trị trong nước Mỹ là ngăn cản cách làm đó, mặc dù Chính phủ Ăng-gô-la, Bồ Đào Nha và những địa phương khác đang chống lại bành trướng. Trong đoạn trích lục này, ông ta cũng có những bình luận.

Kít-sinh-gơ: ... Những người luôn luôn lấy hòa hoãn quan hệ để công kích chúng ta, tôi đang nói về một số người Mỹ, sau đó, tôi sẽ nói cho người nước ngoài biết những rắc rối ở Trung Đông, đó là tất cả những chính sách phải tránh. Ở đây các Ngài đã có đủ dư luận của nhân dân, nên các Ngài có thể hình thành phán đoán của mình. Nhưng chúng tôi đã làm theo cách làm của ông Van-sơ mà cộng sự của ông ta giới thiệu cho tôi, nghĩa là loại bỏ việc sử dụng vũ khí hạt nhân đầu tiên, vậy những tác động đối với nguyên lý cơ bản của chúng ta về chính quyền, sẽ dẫn đến Tây Âu "Phần Lan hóa".

Nhưng điều đó là không thể, còn chúng tôi tin rằng cho phép Liên Xô nghĩ rằng chúng tôi sẽ chấp nhận một cuộc thay đổi có tính chiến lược quan trọng về vũ khí hạt nhân, cuộc biến cách này nhằm vào các nước phương Đông hoặc các nước phương Tây. Cần cho Liên Xô tin rằng dù sử dụng vũ khí gì, chúng tôi đều không ngầm thừa nhận rằng, phá vỡ thế cân bằng là phù hợp với lợi ích của Mỹ.

(Trong quá trình trao đổi, Đặng Tiểu Bình đã tỏ ra nghi ngờ về những vấn đề, như việc Mỹ bán lúa mạch cho Liên Xô, tín dụng phương Tây, bán kỹ thuật cho Mát-xcơ-va và kết quả của Hội nghị Hen-xin-ki v.v...)

Kít-sinh-gơ: Khi chúng ta nói nhiều hơn đến việc làm về mặt tín dụng kinh tế, các nước châu Âu làm nhiều hơn nói. Tất cả họ đã liên kết lại và có khoản tín dụng khoảng 7,5 tỷ USD. Trong những năm qua chúng ta đã cung cấp cho họ khoảng 5 tỷ USD.

Đặng Tiểu Bình: 7 tỷ chứ?

Kít-sinh-gơ: Đúng vậy, chúng tôi đã sử dụng kỹ thuật và hy vọng khiến cho chính sách đối ngoại của họ triển khai hoà hoãn. Còn chúng tôi đang thử sử dụng một chiến lược khiến Liên Xô giữ tính ỷ lại, không phải thông qua việc bán nhà máy thiết bị cho họ mà là cắt đứt quan hệ với họ. Điều bất hạnh là, những khoản cho vay ít ỏi do Mỹ cung cấp đã có những tác động đối với việc hồi sinh kinh tế của các nước châu Âu. Đối với chúng tôi; đó không phải là một vấn đề kinh tế.

Đặng Tiểu Bình: ... Chúng tôi cũng đã biết những người nhiệt tâm nhất đối với việc tuyên bố về cái gọi là thắng lợi của Hội nghị An ninh châu Âu, trước tiên là Liên Xô và tiếp theo là Mỹ.

Kít-sinh-gơ: Không. Trước tiên là Liên Xô, tiếp đến là phái chống đối ở trong nước Mỹ. Chính phủ Mỹ không yêu cầu phải giành được bất kỳ thắng lợi nào ở Hội nghị An ninh châu Âu. Liên Xô đã thực hiện chính sách này 50 năm rồi, ám chỉ của chúng ta có lẽ Liên Xô đã cảm thấy. Dù họ có công khai nói những gì, thì sự quan tâm của họ đối với Hội nghị An ninh châu Âu là sai lầm. Những gì họ nhận được từ phương Tây chỉ là tuyên bố thông thường đối với các vấn đề trước đây đã giải quyết. Còn chúng ta đã có được phương thức gây sức ép, đặc biệt đối với vấn đề thực tế.

Ở châu Âu không có vấn đề biên giới phải giải quyết. Năm 1946-1947, vấn đề khó khăn ở các nước trong bán đảo Ban-căng đã được giải quyết tại Hội nghị hòa bình Pa- ri, vấn đề biên giới ở phía đông Ba Lan cũng đã được giải quyết trên Hội nghị Y-an-ta. Đông Đức và Tây Đức đều đã thừa nhận biên giới phía tây Ba Lan. Châu Âu không còn biên giới chưa được thừa nhận. Không phải tất cả các nhà chính trị đều biết điểm này, nhưng đó là sự thật hợp pháp.

[SaoVang]

(Trong khi nhìn lại quan hệ Trung-Mỹ, Kít-sinh-gơ tìm cách chứng minh việc ông ta nhấn mạnh những biện pháp không triệt để trong "Thông cáo" là có lý).

Kít-sinh-gơ: ... Cho phép tôi nói qua về quan hệ song phương giữa chúng ta. Trong tiến trình bình thường hóa, chúng tôi đã trình bày rõ, chúng tôi sẽ có một số trình bày hệ thống với các Ngài về "Thông cáo Thượng Hải", đề nghị các Ngài có những tiến triển theo hướng đó. Chúng tôi cho rằng thể hiện sức sống trong quan hệ tay đôi giữa chúng ta và thúc đẩy quan hệ đó phát triển lên là rất quan trọng. Chúng tôi chưa làm như vậy bởi mới chỉ sự quan tâm có mức độ với quan hệ thương mại Trung-Mỹ.

Chúng tôi cũng tin rằng, một Trung Quốc đã có lịch sử hai nghìn năm không quan hệ rộng rãi với Mỹ cũng là hợp lý, nếu có đó là cuộc cách mạng. Nhưng đối với chúng tôi, đây không phải là vấn đề cần nói. Đối với chúng tôi, vấn đề là khi chống lại tham vọng bá quyền của các nước phương Tây và phương Đông, phải làm thế nào điều chỉnh vị trí của chúng ta đến chỗ tốt nhất. Nếu như vậy, cần có một số hành động cho quan hệ của chúng ta là điều rất quan trọng.

Nếu trong ý thức của người Mỹ, Trung Quốc không phải là một yếu tố quan trọng, thì để giành được sự ủng hộ của công chúng đối với những việc đã làm là điều rất khó khăn. Trừ phi quan hệ hai bên của chúng ta được cải thiện, nhưng sẽ là điều không thể. Điều này hoàn toàn phụ thuộc vào các ngài.

(Mặc dù buổi sáng Đặng Tiểu Bình đã đưa ra những nghi vấn đối với chính sách của Mỹ với những lời lẽ gay gắt, nhưng ông ta vẫn kiềm chế bản thân và không nổi giận. Mãi đến chiều, ông ta mới đưa ra lời phê phán gay gắt chua chát. Kít-sinh-gơ tin rằng đề cương trong bài phê phán là do Mao Trạch Đông chỉ đạo.

Sau khi so sánh chính sách của chính quyền lúc đó và chính quyền Ních-xơn, Đặng Tiểu Bình nói đến câu chuyện ông ta đã từng nhấn mạnh một năm trước đó, tức "Tiêu điểm mà con gấu Bắc cực quan tâm là phương Tây chứ không phải phương Đông: nó là nhằm vào Mỹ đấy".)

Đoạn trích lục sau đây chứng tỏ Đặng Tiểu Bình sẽ giải thích sâu hơn. Những ngôn ngữ ông ta nói đến sẽ là những ngôn ngữ mà Ri-gân thưởng thức. Ông ta công kích Hội nghị Hen-xin-ki và tuyên bố công khai của Hội nghị về hòa hoãn, thí dụ chính sách "an ủi".