Kissinger-Những biên bản hội đàm tuyệt mật chưa công bố

[SaoVang]

Glây-xơ-tin: Địa vị hợp pháp này không nghiêm ngặt. Chúng ta có thể thừa nhận Đài Loan là "một bộ phận của Trung Quốc" chứ không phải là “một tỉnh của Trung Quốc".

Quốc vụ khanh: Đối với chúng ta, chúng ta triển khai một cuộc chiến tranh với một quốc gia được thế giới công nhận, còn chúng ta lại cử Đại sứ thường trú đến một bộ phận của quốc gia đó, chúng ta sẽ thừa nhận bộ phận này thuộc quốc gia của họ, đây sẽ là một chuyện cực kỳ hoang đường.

Han-min: Nếu Đài Loan quyết định trở về với Trung Quốc, đó sẽ là biện pháp giải quyết lý tưởng nhất. Nếu chúng ta có thể tìm ra một con đường nằm giữa hai người, đây sẽ là phương thức giải quyết tuyệt đối lý tưởng trên quan điểm của chúng ta.

Am-xtơ-roong: Khả năng này rất ít.

Glây-xơ-tin: Đúng vậy. Nhưng khả năng thấp,

Lốt: Trung Quốc có thể gây sức ép kinh tế đối với Đài Loan.

Han-min: Họ sẽ làm như vậy. Ý kiến về Đài Loan độc lập sẽ cấu thành mối đe doạ nghiêm trọng.

Quốc vụ khanh: Họ nói như vậy ư?

Han-min: Không.

Glây-xơ-tin: Nếu họ làm như vậy, họ sẽ bị cô lập triệt để.

Ha-bíp: Mục đích làm như vậy là gì?

Quốc vụ khanh nói với Han-min: Điều này có liên quan gì đến lá thư của Gu-de-guốt?

Han-min: Ngài đã đưa ra khẳng định về việc Đài Loan, không thể có thiết bị tự chế tạo máy bay.

Quốc vụ khanh: Điều này không phù hợp với lợi ích của chúng ta ư?

Glây-xơ-tin: Trung Quốc sẽ chỉ trích. Điều này sẽ mâu thuẫn với mỗi lời nói của chúng ta đối với Chính phủ Trung Quốc.

Han-min: Việc này tôi đã viết trong bị vong lục gửi cho Ngài. Điểm xuất phát của chúng ta là tốt.

Quốc vụ khanh: Chúng ta nên phản đối cái gì?

Han-min: Chúng ta nên phản đối họ thiết kế và xây dựng cơ sở huấn luyện bay và những việc chúng ta không thể kiểm soát.

[SaoVang]

Quốc vụ khanh: Biến cách của Trung Quốc có những tác động gì đối với chính sách trong nước của họ?

Han-min: Tác động về mặt quân sự khá mạnh, mặt khác, sự chú ý của họ chuyển dịch theo hướng xây dựng kinh tế và nâng cao trình độ phát triển kinh tế.

Glây-xơ-tin: Nhưng họ không thể nâng mức lương lên quá nhanh.

Quốc vụ khanh: Vì không có hàng hoá gì có thể mua?

Han-min: Họ muốn nâng sản lượng thì đầu tiên phải chuyển biến tư tưởng sang nguyên tắc làm nhiều hưởng nhiều.

Am-xtơ-roong: Họ còn có một số vấn đề giống nhau: Sự cân bằng về lòng nhiệt tình, tư tưởng và hoàn thành công việc, sự phân bố tài nguyên v.v...

Quốc vụ khanh : Có lẽ Mao Trạch Đông đúng. Nếu Trung Quốc thực hiện hiện đại hoá, nó sẽ trở thành một nước chủ nghĩa quan liêu. Hình thái ý thức rất quan trọng. Nhưng sự tồn tại của 35 triệu quan chức, ông ta quản lý hệ thống quan liêu khổng lồ này như thế nào? hình thái ý thức khiến Trung Quốc lạc hậu, phái ôn hoà khiến Trung Quốc trở nên yếu đuối. Nếu như không có phái tả, Trung Quốc sẽ trở thành một nước chủ nghĩa quan liêu. Họ có trở về trạng thái nửa thực dân hay không?

Hãy xem Tiệp Khắc và Ba Lan. Họ có hệ thống công nghiệp vượt hẳn thực lực của bản thân. Nếu ông ta tiếp tục một đường lối khác, ông sẽ được gì? Tôi cho rằng không có một nước xã hội chủ nghĩa nào có thể làm cho quy chế kinh tế vận hành bình thường... Mao Trạch Đông là một nhân vật "kì quái". Nghĩ lại Hội nghị tháng 10 năm 1975, một Hội nghị kéo dài 2 tiếng đồng hồ, sức mạnh ý chí của ông ta thật sự không thể tin nổi. Tôi tin rằng nếu họ muốn giữ hai đường lối, giữ cân bằng thì thật không dễ chút nào.

Glây-xơ-tin: Những năm gần đây không có cân bằng dưới sự lãnh đạo của Mao Trạch Đông . Lâu dài như vậy ắt sẽ lụi bại.

Quốc vụ khanh: Bắt đầu từ Chu Ân Lai, chính sách đối ngoại của họ không còn khó đoán nữa.

Hô-rô-uýt: Chính sách quốc nội trong mấy năm qua cũng không phải là không có phương hướng.

Quốc vụ khanh: Hiện nay Ấn Độ làm tốt hơn Trung Quốc chứ?

Glây-xơ-tin: Không. Trung Quốc làm tốt hơn Ấn Độ.

Quốc vụ khanh: Nhưng Trung Quốc lạc hậu hơn về mặt quân sự...

Han-min: Không nói về vấn đề quan liêu của xã hội chủ nghĩa, Trung Quốc nhất định sẽ phát triển tốt hơn hiện nay.

(Sau đó Han-min yêu cầu nói chuyện riêng với Quốc vụ khanh về một chuyện đặc biệt, Am-xtơ-roong, Tai và Hơ-rô-uýt cáo từ)

[SaoVang]

chương IX
"NHƯNG 8000 NGƯỜI CU BA ĐÃ BAO VÂY..."

KÍT-SINH-GƠ ở MÁT-XCƠ-VA

Lời dẫn (tháng 1 năm 1976)

Khi Kít-sinh-gơ thử bắt đầu tăng cường lại quan hệ Mỹ-Trung, ông ta phát hiện chính kiến của Tổng thống cũng ảnh hưởng lớn đến sự hoà hoãn của các nước siêu cường. Cuộc bầu cử năm 1976 đã bắt đầu, Kít-sinh-gơ trở thành khẩu súng ngắn nên đã giảm bớt được sự phê phán tổng thống đến từ đối thủ của Pho. Dù là người thuộc đảng Cộng hoà của Ri-gân hay là phái Đảng Dân chủ của Giắc-xơn, cũng đều tỏ ra hoài nghi tính đúng đắn của sự hoà hoãn.

Mặt khác, những người theo chủ nghĩa dân tộc cánh tả Ăng-gô-la sắp giành thắng lợi với sự ủng hộ của Liên Xô, đã khiến Kít-sinh-gơ nổi cơn lôi đình, ông cho rằng việc này không phù hợp với tiến trình hoà hoãn đang tiến hành, và tạo ra mối đe doạ đối với độ tin cậy của Mỹ. Vì vậy khi ông trao đổi với Brê-giơ-nhép về SALT II trong chuyến thăm Mát-xcơ-va vào tháng 1 năm 1976, việc trao đổi vấn đề này đã trở thành thời khắc khó khăn, trong quan hệ đàm phán giữa ông và Liên Xô.

Trong quá trình hội đàm, ông không thể khuyến cáo thuyết phục Brê-giơ-nhép chấm dứt hành động ủng hộ quân đội Cu Ba ở Ăng-gô-la. Về mặt rút ngắn bất đồng ý kiến trong vấn đề SALT II ông đã giành được thành công khá lớn, đã trở nên có ý nghĩa chính trị hơn bao giờ hết, điều này khiến Kít-sinh-gơ khó mà giành được những tiến triển có tính đột phá ở Mát- xcơ.va. Vì vậy, tiến trình SALT đã bị đình trệ khi Chính phủ Mỹ thăm dò trừng phạt Liên Xô vì những hành vi lãnh đạo của Liên Xô ở Ăng-gô-la. Ngôn ngữ đối ngoại của Kít-sinh-gơ trở nên cứng rắn, chính sách hoà hoãn của Mỹ đã lộ rõ chân tướng là sách lược hạn chế lực lượng của Liên

Sách lược chính trị của Tổng thống là yếu tố quan trọng hạn chế quan hệ Mỹ-Xô trong năm 1976. Cuộc thăm dò dư luận tiến hành vài tuần trước khi Kít-sinh-gơ sang thăm Mát-xcơ-va cho thấy, triển vọng tái đắc cử của Tổng thống Pho trong cuộc tranh cử không hề dễ dàng. Tỷ lệ chống lại ông ta cao tới 40%. Chỉ có 39% số người ủng hộ sự lãnh đạo của ông trong thời kỳ nhậm chức.

Mặt khác, một cuộc thăm dò dư luận khác tiến hành vào tháng 12 cho thấy Ri-gân và đặc biệt là phần tử cánh hữu đang từng bước ăn mòn vị trí của ông ta, 40% số người trong Đảng Dân chủ và 27% số người trong tất cả nhân sĩ không đảng phái đều sẵn sàng bỏ phiếu cho Ri-gân. Là con "ngựa ô” trong cuộc tranh cử, Ri-gân đã đẩy mạnh hoạt động công kích Chính phủ, ông phê phán chính sách đối với Trung Quốc của Pho và cuộc hội đàm SALT II do Kít-sinh-gơ chủ trì, nhằm củng cố và tăng cường khẩu hiệu ủng hộ phái bảo thủ trong Đảng Cộng hoà do ông nêu ra.

Mặc dù có ưu thế tại chức, Pho vẫn không thể giành được phiếu bầu của họ một cách dễ dàng trong đại hội tranh cử. Một báo cáo phân tích nhạy bén của Quốc vụ viện ghi rõ: Vào thời kỳ đầu trong 10 năm cái sân hoà hoãn quá rộng, khiến đã tổn phí những "cố gắng trong quan hệ công chúng khổng lồ" là một phần nguyên nhân biến hợp tác Mỹ-Xô thành một trận bóng đá chính trị: "Hiện nay chúng ta đã nhận được báo ứng của sự lãng phí trước đây".

Đầu tháng 1 Kít-sinh-gơ tỏ ra đồng ý gánh vác một phần "cái giá phải trả" và đã gửi lên Pho một tờ trình dự thảo. Không ngoài dự đoán của Kít-sinh-gơ, Pho đã bác lại tờ trình của ông ta. Mặc dù nhiều đảng viên Đảng Cộng hoà giữ thái độ hoài nghi rất lớn đối với hoà hoãn, đồng thời cũng không thích gì phương thức nói chuyện bóng bẩy và mập mờ kiểu ấy của Kít-sinh-gơ, Pho vẫn cứ từ chối rời bỏ Quốc vụ khanh của ông hoặc là chính sách ông coi như sinh mạng, ngược lại, ông còn biện hộ cho hoà hoãn, nói đó là một lợi ích Quốc gia mang tính cưỡng chế.

[SaoVang]

Do sự bất hợp tác của đảng đối lập cánh hữu, khi trả lời phỏng vấn của phóng viên hãng NBC ngày 3 tháng 1 Pho nói: "Đối với một Tổng thống, ... từ bỏ hoà hoãn là thiếu sáng suốt, tôi cho rằng hoà hoãn là lợi ích lớn nhất của Quốc gia này. Nó phù hợp với lợi ích của ổn định và hoà bình thế giới".

Brê-giơ-nhép không phải chịu những phiền phức vụn vặn đối với hoà hoãn và những chính sách cơ bản khác từ trong nước. ông giải thích với phóng viên rằng "Nhân dân Liên Xô" đã quen chấp nhận những sự việc xảy ra.

Mặc dù có những vấn đề nghiêm trọng về ông ta và sự nghi ngờ về tình trạng sức khoẻ của ông giảm đi từ năm 1974, nhưng trợ lý Quốc vụ khanh về vấn đề Châu Âu, Hat-man đã nhìn thấy mức độ khó xác định rất lớn, ông đoán Brê-giơ-nhép có thể nghỉ hưu vào tuổi 70 (tháng 12 Brê-giơ-nhép bước vào tuổi 69)

Hát-man còn suy đoán rằng Brê-giơ-nhép bị xuất huyết não khi tiếp khách nước ngoài, rất có thể là chịu ảnh hưởng của thuốc. Sau này sự thật đúng như vậy, ông bình luận tiếp: "Theo quan sát trước đây, tâm trạng của ông thường trở nên ỉu sìu”

Kể từ chuyến thăm Mát-xcơ-va vào tháng 10 năm 1974 lần trước của Kít-sinh-gơ, Quốc hội đã thông qua luật sửa đổi Giắc-xơn Va-ních làm cho chương trình mở rộng giao lưu thương mại Mỹ-Xô tan vỡ. Mặc dù Brê-giơ-nhép có thể rất đau lòng về sự việc này, nhưng ông vẫn kiên trì với hợp tác Mỹ-Xô, cho dù những sự việc cần xem xét ưu tiên của ông về mặt tư tưởng và chính trị khiến ông gặp nhiều khó khăn.

Đại hội 25 của Đảng Cộng sản Liên Xô dự kiến họp vào cuối tháng 2, Brê-giơ-nhép hy vọng sẽ chứng tỏ những tiến triển về ổn định quan hệ Mỹ-Xô trong bài phát biểu quan trọng của mình. Hiệp định SALT II và việc lãnh đạo cấp cao Oa-sinh-tơn ký kết Hiệp định này sẽ giống như bông hoa đẹp nhất được trang điểm lên chiếc bánh ga tô.

Tuy nhiên Brê-giơ-nhép cũng không chịu nổi phải có những nhượng bộ hơn nữa, ông đã khuyến cáo thuyết phục được các quan chức ở Bộ Quốc phòng chấp nhận Hiệp ước Vla-đi-vô-stốc. Vì tên lửa Cơ-rui-giơ đã trở thành "phương tiện mới trong chạy đua vũ trang". Sự quan tâm của Oa-sinh-tơn về tên lửa Crui-giơ khiến Liên Xô đứng trước những vấn đề nghiệt ngã, và việc muốn đuổi kịp Mỹ trên phương diện MIRVS đã trở thành vấn đề khó khăn.

Những đóng góp của Brê-giơ-nhép cho sự hợp tác của các nước siêu cường không phải không hề thay đổi. Quyết định của ông trong vấn đề Ăng-gô-la khiến họ phải trả cái giá rất đắt trong tiến trình hòa hoãn. Sự hữu hảo thân thiện nhất quán đối với phong trào giải phóng dân tộc, sự cạnh tranh với Bắc Kinh về phạm vi ảnh hưởng chính trị ở Châu Phi và sự lo ngại về quan hệ Trung-Mỹ duy trì hợp tác chính thức với Mặt trận giải phóng hoàn toàn Ăng-gô-la, dẫn tới Mát-xcơ-va đưa ra quyết định tăng viện trợ quân sự cho Phong trào giải phóng nhân dân Ăng-gô-la vào 6 tháng cuối năm 1974 và thậm chí Brê-giơ-nhép còn phê chuẩn viện trợ nhiều hơn vào mùa thu năm 1975.

Nhưng kể từ sau đó, so với Bắc Kinh, người đã từng bỏ rơi Mặt trận Giải phóng hoàn toàn Ăng-gô-la, ông quan tâm hơn đến sự can thiệp của Nam Phi và sự gia tăng ủng hộ ngấm ngầm của Mỹ. Tháng 12, khi người Cu Ba bắt đầu gặp khó khăn trong quá trình vận chuyển nhân viên và vật tư qua Đại Tây Dương, Liên Xô đã có bước "phát triển mới trọng đại" trong quá trình cạnh tranh giữa họ và Oa-sinh-tơn. Họ đã cung cấp máy đường dài, khiến Cu Ba có thể giúp đỡ nước Cộng hoà nhân dân mới tuyên bố độc lập đánh bại đối thủ.

[SaoVang]

Trong con mắt của Oa-sinh-tơn, mặc dù những hành động này mang ý nghĩa cực kỳ thách thức, nhưng những người lãnh đạo Liên Xô tin rằng vai trò của Liên Xô ở Ăng-gô-la hoàn toàn không hề xung đột với hoà hoãn. Bất hoà trong vấn đề Ăng-gô-la là một cuộc khủng hoảng lớn về cân bằng lực lượng giữa hai châu lục Âu-Á sẽ xuất hiện vào giữa thập kỷ 70 như Kít-sinh-gơ đã từng dự báo.

Nhưng ông vẫn cho rằng hành động của Mỹ ở miền nam châu Phi không những thật sự là cơ hội tốt khiến cho sự phụ thuộc của Liên Xô tổn thất nặng nề, đồng thời còn có thể xây dựng lại độ tin cậy của Mỹ nhân dịp này. Vì vậy trong tuyệt đại bộ phận thời gian của năm 1975, khi trao đổi với Liên Xô về vấn đề Ăng-gô-la, ông tỏ ra không có hứng thú gì, còn về tìm kiếm con đường hạn chế cạnh tranh của các nước siêu cường tại khu vực này thì ông lại tỏ ra rất chí thú.

Chỉ khi trò chơi này sắp bước vào giai đoạn cuối lúc Nam Phi đứng ra can thiệp, trách nhiệm của Cu Ba tăng lên và Mặt trận giải phóng hoàn toàn Ăng-gô-la được Mỹ ủng hộ mất đi, ông mới bắt đầu vấn đề Ăng-gô-la và tiến trình hoà hoãn một cách rõ ràng, yêu cầu Liên Xô ngừng hoạt động, và cho phép Chính phủ Ăng-gô-la tự giải quyết bất đồng trong tình hình không có sự can thiệp của bên ngoài.

Ngày 8 tháng 12 năm 1975, khi gặp Đô-brư-nin. Kít-sinh-gơ yêu cầu Liên Xô tạm dừng xuất khẩu vũ khí. Pho báo cho Đô-brư-nin rằng, vấn đề Ăng-gô-la khiến Chính phủ Mỹ trở nên yếu hơn trước những tấn công chính trị, ông nói công chúng coi sự phát triển của miền nam châu Phi là sự thí nghiệm về hòa hoãn. Nhưng Pho cũng tin rằng, mối quan hệ lợi hại liên quan đến vấn đề Ăng-gô-la là không đáng kể và căn bản không thể làm cho quan hệ Mỹ-Xô dao động. Vì vậy, ông ta thôi thúc hợp tác thúc đẩy kết thúc đối đầu và nhường nhịn lẫn nhau trong vấn đề xuất khẩu vũ khí.

Quả nhiên Liên Xô đã tạm ngừng xuất khẩu vũ khí của họ sau vài ngày. Xuất phát từ sự hoài nghi đối với CIA và chiến tranh bí mật của nó, mối nghi hoặc đối với giải thích của Kít-sinh-gơ về sự kiện dính líu vào Ăng-gô-la, cộng thêm sự quan tâm đến vấn đề vai trò của Nam Phi và sự quan tâm rộng rãi về can thiệp leo thang đối với xung đột của thế giới thứ 2.

Ngày 9 tháng 12, Thượng nghị viện Mỹ đã phủ quyết yêu cầu cấp kinh phí 28 triệu USD cho sự kiện Ăng-gô-la do Chính phủ đưa ra, hơn nữa còn cấm cả việc viện trợ ngấm ngầm tiếp theo. Ít lâu sau, Nhà Trắng đã thông qua đạo luật tương tự, đây còn là những đạo luật Pho đã ký một cách không vui vẻ nhưng khiến nó hợp pháp hóa vào đầu năm 1976.

Tuy nhiên vào thời điểm trước cuối tháng 12, Liên Xô đã bắt đầu khởi động lại việc xuất khẩu vũ khí của họ. MPLA (Mặt trận dân tộc giải phóng Ăng-gô-la) tiếp tục giữ tư thế tấn công. Ít lâu sau quân đội Nam Phi đã tạm ngừng hành động và cuối cùng đã rút khỏi Ăng-gô-la, FNLA (Phong trào nhân dân giải phóng hoàn toàn Ăng-gô-la) bắt đầu trở thành bong bóng mặc dù UNITA (Liên minh vì độc lập hoàn toàn của Ăng-gô-la.) của Sa-vin-bi đã gắng sức khiến nó kéo dài thêm vài năm.

Với sự tham gia của quân đội Cu-ba, nhận được sự ủng hộ của Liên Xô về vũ khí, vị trí của MPLA được củng cố rất nhanh, đến tháng 12, Tổ chức thống nhất châu Phi đã công nhận nó là Chính phủ hợp pháp của Ăng-gô-la.

Tất nhiên, Kít-sinh-gơ thấy căm ghét về việc Liên Xô và Cu Ba đã đóng vai trò quan trọng hơn so với Oa-sinh-tơn trong trò chơi mang tính cạnh tranh lần này. Ông cũng cảm thấy bực tức đối với Pho vì ông ta đã không cố gắng tránh "mô thức Ních-xơn" của Quốc hội, ông quyết định quan sát hành vi gây rối của Brê-giơ-nhép khi gặp ông ta nhưng thực tế Chính phủ Trung ương đã mất đi tất cả ảnh hưởng trong việc triển khai hợp tác với Ăng-gô-la.

[SaoVang]

Kinh tế Mỹ vẫn lún sâu trong đầm lầy, vì vậy Pho đã lấy hạn chế xuất khẩu mới làm thủ đoạn trừng phạt Liên Xô. Biện pháp này đã gây ra việc các chủ nông trang Mỹ dựa vào xuất khẩu chống lại chương trình nghị sự của Nhà Trắng trong năm bầu cử. Ngay vào đầu tháng 1, Pho đã cam đoan với Hiệp hội nông trường Mỹ rằng, tình hình Ăng-gô-la sẽ không dẫn tới cấm vận cây nông nghiệp.

Tiến trình SALT II cũng không có tác dụng gì. Tại Mát-xcơ-va, Kít-sinh-gơ lên án mạnh mẽ hành vi của Ăng-gô-la đã gây tổn thất cho hợp tác của các siêu cường. Nhưng ông ta cũng hiểu rõ không thể không "cố gắng nghiêm túc tách biệt" Ăng-gô-la và SALT. Ông ta đã giải thích khi nói chuyện với công chúng sau này rằng: Hạn chế chạy đua vũ trang không phải là "tấm huân chương chúng ta trao cho Liên Xô, có thể dựa vào tình hình nổi chìm của quan hệ giữa chúng ta để đeo lên hoặc tháo xuống bất cứ lúc nào"

Brê-giơ-nhép đã mời Kít-sinh-gơ đến Mát-xcơ-va vào tháng 12 để trao đổi về SALT II. Nhưng do Ban đại diện thụ lý không chịu đưa cho Pho một loạt dự án SALT để lựa chọn, nên Kít-sinh-gơ buộc phải hoãn chuyến đi, điều này khiến ông vô cùng bực tức.

Quốc vụ khanh mới Rum-xơ-phai không có ý định phê chuẩn một kế hoạch SALT đang tranh cãi, vì ông ta giữ thái độ nghi ngờ đối với hoà hoãn và cả Kít-sinh-gơ và Rum-xơ-phai đã áp dụng thành công sách lược "trì trệ và khiến người ta phiền não" nhằm đảm bảo tự do hành động của ông và Hiệp định SALT II được chấp nhận cả về mặt hành chính và trong các quan chức.

Các nhà phê bình đòi Pho và Kít-sinh-gơ chịu trách nhiệm về việc Liên Xô vi phạm Hiệp ước SALT I. Vì vậy, Nhà Trắng buộc phải hết sức sự thận trọng khi lên kế hoạch mới và không dám đi sai nửa bước.

Giữa tháng 1 năm 1976, Pho đã có một loạt lựa chọn để xem xét, để khi cần Mỹ triển khai ngay được tên lửa Crui-giơ. Nhà Trắng biết rõ máy bay ném bom Bách-cơ-phai là vấn đề then chốt.

Trong Hội nghị của Uỷ ban An ninh Quốc gia, Pho đã phê chuẩn lập trường hiệp thương SALT, có áp dụng biện pháp hạn chế đối với Bách-cơ-phai, ngoài 120 máy bay ném bom chế tạo sau tháng 10 năm 1970, tất cả máy bay ném bom đều nằm trong tổng số 2400 phương tiện vận tải chiến lược. Còn về tên lửa Crui-giơ phóng từ trên không (ALCM), tên lửa Crui-giơ phóng từ mặt biển (SLCM) và tên lửa Crui-giơ phóng từ mặt đất (LCMS) đều sẽ bị hạn chế trong tầm 2500 km, còn tên lửa Crui-giơ trên tàu ngầm sẽ bị hạn chế trong phạm vi 600 km. Máy bay ném bom hạng nặng được phép chở ALCM không vượt quá 2500 km, coi đó là sự nhượng bộ đối với Liên Xô. Ngoài tất cả máy bay ném bom, trong tổng số 2400 của hệ thống chiến lược, có giới hạn trần là 1320 cho phương tiện vận tải MIRV.

Sau khi thông qua việc tự do triển khai tên lửa Crui-giơ được Mát-xcơ-va chấp nhận, Pho và Hội đồng an ninh Quốc gia coi chúng là con bài để mặc cả theo kế hoạch của Kít-sinh-gơ. Còn Kít-sinh-gơ vẫn có khoảng trống để mặc cả. Chỉ cần Mỹ đồng ý bỏ tên lửa tàu ngầm thì có thể khiến Liên Xô chấp nhận tên lửa Crui-giơ ALCM và LCMS.

Tuy nhiên Pho ý thức được Liên Xô sẽ từ chối chấp nhận bất cứ kế hoạch nào, được quy định trong Hiệp ước Vla-đi-vô-stốc, vì vậy ông uỷ quyền cho Kít-sinh-gơ có thể đưa ra những hạn chế riêng cho Bách-cơ-phai nhằm duy trì cuộc đàm phán và khiến nó ngang với sự hạn chế đối với SLCM.

[SaoVang]

Bản sao dưới đây cho thấy Kít-sinh-gơ, Brê-giơ-nhép và Grô-mư-cô đều đã có những cố gắng gian khổ nhằm tìm kiếm lập trường chung trong vấn đề tên lửa Crui-giơ và máy bay ném bom Bách-cơ-phai. Có được thành quả này thật không dễ dàng, nhưng khi hội đàm đã có thể đi đến thoả hiệp, thì phải làm sao cho quan sát viên Hội nghị tin ràng hai bên đã có những "đột phá"

Pho tán đồng với Kít-sinh-gơ rằng thoả thuận "rất tiếp cận" yêu cầu, hoặc nói là buộc hội đồng An ninh Quốc gia có được ý kiến giống như thoả thuận của ông phải qua nhượng bộ mới đạt được. Pho sẽ không bị thuyết phục bởi quan điểm kẻ thù chính trị của Kít-sinh-gơ ở Bộ Quốc phòng. Cục Quản chế giải trừ quân bị Mỹ và Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Mỹ, nhưng ông không thể coi thường ý kiến của Quốc vụ khanh Rum-sơ-phai, vì ông ta đã "xoay chuyển càn khôn” trong vấn đề SALT. Dù Kít-sinh-gơ có thể đi đến một thoả thuận lấy nhượng bộ làm cơ sở nhưng sau này nó sẽ vấp phải sự chống đối của các quan chức cao cấp ở Lầu Năm Góc đó là điều Pho không thể tán thành trong năm bầu cử.

Trong vài tuần tiếp theo, các thành viên Hội đồng an ninh quốc gia đã xây dựng một kế hoạch khác dễ chấp nhận hơn giao cho Lầu Năm Góc. Pho hy vọng có thể mang lại sinh khí cho đàm phán nhân dịp này, nhưng khi đưa nó cho Brê-giơ-nhép trong tháng 2, ông cho rằng đây là sự thụt lùi về thái độ của Kít-sinh-gơ khi ở Mát-xcơ-va, vì vậy ông phủ quyết rất nhanh.

Sau này ông Pho viết trong hồi ký của mình rằng: "Tôi dã rút ra kết luận về việc chúng ta không thể ký kết thoả thuận SALT vào năm 1976 với tâm trạng không thoải mái".

Kít-sinh-gơ đã phải chịu thất bại triệt để hơn trong việc làm thay đổi thái độ của Brê-giơ-nhép và Grô-mư-cô trên vấn đề Ăng-gô-la. Đại sứ Đô-brư-nin lo chính sách của Mát-xcơ-va bị thao túng trong tay của phái chống hoà hoãn ở Mỹ, nhưng Brê-giơ-nhép từ chối trao đổi về vấn đề này. Grô-mư-cô thật không hiểu nổi tại sao cử chỉ chính nghĩa của Cu Ba sẽ tổn hại đến quan hệ Mỹ-Xô.

Tuy nhiên Kít-sinh-gơ không thể thừa nhận người Cu Ba có những tự do đầy đủ để hành động như vậy trong sự kiện Ăng-gô-la, hành động của họ dường như cho thấy tình hình hoàn toàn nằm trong sự kiểm soát của Liên Xô. Sau này Đô-brư-nin gọi đó là "đối thoại với người điếc"

Tiếp theo việc triển khai Hội đàm Mát-xcơ-va, Kít-sinh-gơ thật sự buồn vì không thể làm gì cho việc phát động cuộc chiến tranh ngấm ngầm chống lại quân đội Cu Ba. Kít-sinh-gơ quyết định ra sức ngăn cản điều sẽ xảy ra, những vấn đề Ăng-gô-la do lo sợ những thất bại trong sự kiện ở Ăng-gô-la sẽ làm suy giảm lòng tin của mọi người đối với lực lương của Mỹ và dẫn tới phá vỡ sự ổn định trên toàn cầu.

Trong lời phát biểu công khai, Kít-sinh-gơ không còn coi hoà hoãn là những cố gắng nhằm tạo dựng mối "quan hệ mang tính xây dựng" với Liên Xô nữa. ông bắt đầu sử dụng những ngôn ngữ nghiệt ngã có nội dung như thời chiến tranh lạnh. "Chính sách mà Chính phủ này tìm kiếm là nhằm ngăn cản sự bành trướng của Liên Xô". Ông nói Mỹ không tìm kiếm sự chống đối không cần thiết với lực lượng của Liên Xô, nhưng "Chúng ta có thể ngăn cản nước này sử dụng ưu thế đơn phương và bành trướng chính trị"

Tuy nhiên, thủ đoạn cứng rắn của Kít-sinh-gơ đối với Mát-xcơ-va chỉ làm gay gắt thêm sự công kích đối với chính sách đối ngoại của Chính phủ sau thất bại bầu cử vòng đầu ở bang Niu Ham-sai, ông chỉ trích rằng, Mỹ "đã lùi xuống vị thí thứ hai trong các cường quốc trên thế giới, đứng thứ yếu là nguy hiểm nếu không phải là thí mạng", ông còn nói "Liên Xô sẽ không dừng lại trong việc lợi dụng hoà hoãn trừ phi có một Tổng thống và Quốc vụ khanh mới”.

[SaoVang]

Ngày 5 tháng 3 năm 1976, khi trả lời câu hỏi sau những lời phát biểu, ông ta tuyên bố rằng: "Chúng tôi sẽ quên đi việc sử dụng từ hoà hoãn". Sau đó ông ta nắm lại tôn chỉ của hoà hoãn, hiệp thương chứ không phải đối kháng, nhưng ông ta cũng bắt đầu nhấn mạnh tầm quan trọng của thủ đoạn sử dụng lực lượng quân sự để đảm bảo quan hệ Mỹ-Xô là "hai con đường song song".

Ít lâu sau Kít-sinh-gơ cũng bắt đầu theo gương ông chủ, và từ "hoà hoãn" cũng mất hút trong lời nói của ông ta.

Sự công kích của Ri-gân là nguyên nhân trực tiếp dẫn tới việc Chính phủ Mỹ sử dụng lời lẽ cứng rắn, nhưng cũng còn nhiều nguyên nhân quan trọng khác. Sự kiện xảy ra lúc đó bộc lộ những mâu thuẫn cơ bản tồn tại giữa Ních-xơn và Kít-sinh-gơ trong khái niệm "hoà hoãn". Như Kít-sinh-gơ đã nhiều lần chứng tỏ với Chính phủ Trung Quốc, ông ta và Nich-xơn nói chung đều sử dụng hoà hoãn để kiềm chế Liên Xô, đương nhiên cũng là sách lược duy trì vai trò trung tâm của Mỹ trong nền chính trị thế giới.

Tuy nhiên, khi Kít-sinh-gơ muốn thử đi đến Hiệp định tạm thời với Mát-xcơ-va, thậm chí khi tìm con đường đưa Liên Xô vào hệ thống quốc tế, ông ta lại không muốn chấp nhận lợi ích và mục tiêu của họ, vì ông ta cho rằng họ thù địch với cả khối phương Tây.

Mặt khác, tư duy bảo vệ độ tin cậy của Mỹ đã ăn sâu trong người ông ta, cũng cản trở ông ta nghĩ đến lợi ích của Liên Xô, vì vậy một khi tình hình căng thẳng, như ở Ăng-gô-la lại làm cho ông ta hài lòng, còn Brê-giơ-nhép lại không chịu đồng ý với quan điểm của Kít-sinh-gơ về hạn chế vũ khí và ổn định toàn cầu, vì thế những khó khăn trong hoà hoãn trở nên rõ nét hơn.

Pho và Kít-sinh-gơ đều thấy rằng, dù họ có chống lại chính sách Ăng-gô-la của Liên Xô mạnh đến đâu, nhưng để biến những lời lẽ cứng rắn thành hành động thực tế là điều rất khó khăn. Họ không muốn xa rời Liên Xô, còn áp dụng biện pháp trừng phạt kinh tế đối với Liên Xô cũng bất lợi cho bản thân, vì vậy Chính phủ Mỹ đã có một loạt những bước đi nhỏ nhằm chứng tỏ lập trường chống đối của họ trong vấn đề Ăng-gô-la. Họ không yêu cầu Quốc hội tạm dừng thực thi Luật sửa đổi Giắc-sơn Va-ních và Kít-sinh-gơ cũng huỷ bỏ một số Hội nghị cấp cao, trao đổi về kinh tế và năng lượng.

Nhưng sự cố gắng cho hợp tác chưa hoàn toàn ngừng lại, những thành quả trước đó như hạn chế SALT I, tiến trình Hen-xin-ki và sự ổn định hơn nữa của Béc-lin không bị đe doạ, nhưng sự kiện Ăng-gô-la và tác động tổng hợp của cuộc bầu cử năm 1976, khiến việc thúc đẩy hoà hoãn gặp nhiều khó khăn. Còn Liên Xô chỉ việc chờ xem có hay không một khả năng đi đến quan hệ khả thi với một Chính phủ khác, còn Chính phủ này do Pho hoặc một trong những đối thủ cạnh tranh của Pho lãnh đạo đều không quan trọng.

Những bản sao sau đây cho thấy những cố gắng lớn của Mỹ-Xô nhằm đi tới thoả thuận tạm thời về SALT II. Nhưng cũng cho thấy những bất đồng trong vấn đề Ăng-gô-la. Trong Hội nghị của Uỷ ban an ninh Quốc gia, Kít- sinh-gơ dự đoán Brê-giơ-nhép "không chịu chấp nhận thất bại" trong hội đàm về SALT, nhưng nếu ông ta hy vọng Liên Xô sẽ có những nhượng bộ do nhu cầu đi đến thoả thuận, ông ta đã sai lầm.

Ngay từ vòng một của hội đàm Mát-xcơ-va đã xuất hiện những dấu hiệu bất lợi cho Mỹ khi Brê-giơ-nhép tuyên bố với giới báo chí rằng ông ta không có ý định bàn về vấn đề Ăng-gô-la.

[SaoVang]

Nhà Trắng
BỊ VONG LỤC HỘI ĐÀM.
CƠ MẬT. CẤM PHÂN PHÁT.

Người tham gia:

Brê-giơ-nhép, Tổng Bí thư Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô, Uỷ viên Bộ Chính trị; Grô-mư-cô, Uỷ viên Bộ Chính trị Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô, Bộ trưởng Ngoại giao; Đô-brư-nin, Đại sứ Liên Xô tại Mỹ; An-đơ-rây tham mưu của Tổng Bí thư Brê-giơ-nhép; Cô-ni-ec-cô Vụ trưởng phụ trách vấn đề Mỹ Bộ Ngoại giao; Xu-khốt-lép thành viên Vụ Châu Âu 2 Bộ Ngoại giao (phiên dịch) thành viên Vụ phụ trách công việc Mỹ Bộ Ngoại giao, Nguyên soái Cô-he Cô-lốp;

Kít-sinh-gơ Quốc vụ khanh, Cố vấn an ninh Quốc gia Tổng thống; Oa-tơ Xơ-tê con Đại sứ Mỹ tại Liên Xô; Uyn-tơn Lốt, người phụ trách nhóm hoạch định chính sách; Sô-ne-phe-tơ Cố vấn Bộ Ngoại giao Mỹ; Hát-man, thư ký trợ lý Vụ Châu Âu của Mỹ; Uy-li-am Hi-lát, trợ lý an ninh Quốc gia của Tổng thống; Jiêm Lô-đa, Uỷ viên cao cấp Uỷ ban An ninh Quốc gia; Pi-tơ Rô-đơ-man, Uỷ viên Uỷ ban an ninh Quốc gia.

Thời gian : 11 giờ sáng - 1 giờ 50 chiều thứ tư ngày 21 tháng 1 năm 1976

Địa điểm: Điện Krem-li Mát-xcơ-va, phòng làm việc của Brê-giơ-nhép

Chủ đề: SALT, vấn đề Ăng-gô-la.

Ghi chú: Bộ Tự do thông tin Mỹ công bố ghi chép từ phòng hồ sơ an ninhQuốc gia;

(Brê-giơ-nhép bước vào trước, ông mặc một bộ comple lanh xanh, sơ mi xanh, cà vạt màu đỏ có hình vẽ, trước ngực đeo bốn Huân chương: Huân chương Anh hùng Liên Xô, Huân chương Anh hùng Lao động Xã hội Chủ nghĩa Liên Xô, Huy chương Giải thưởng Lê nin và Huy chương Giải thưởng Du-li-ốt Cu-li. Ông đứng bên bàn dài, trên bàn có nhiều đồ uống khác nhau, trong đó có chai pepsi. Trên tường có treo ảnh đen trắng của Mác và Lê nin)

Brê-giơ-nhép (nói với giới báo chí): Đây là cuộc họp báo do Liên Xô và Mỹ phối hợp tổ chức.

(Khi ông bước vào đã nói với Kít-sinh-gơ): Trông Ngài trẻ ra

Kít-sinh-gơ: Trông thần sắc Ngài khá lắm.

Brê-giơ-nhép: Cảm ơn sự tán thưởng của Ngài.

Kít-sinh-gơ: Tôi béo quá

Grô-mư-cô: Không. Ngài gầy đi.

(Kít-sinh-gơ giới thiệu thành viên phía Quốc vụ khanh. Phóng viên chụp ảnh)

[SaoVang]

Đa-ni-rốp: Ngài có thể đánh giá qua hiện trạng của quan hệ Mỹ-Xô?

Brê-giơ-nhép: Tôi rất khó đánh giá. Điều này phải xem Kít-sinh-gơ có nói điều gì hay không đã.

Kít-sinh-gơ:Tôi hy vọng ông ấy (Đa-ni-rốp) nói bằng tiếng Nga có hay hơn tiếng Anh.

Đa-ni-rốp: Câu chuyện chính trong hội đàm của các ông là gì?

Brê-giơ-nhép: Câu chuyện cơ bản là phải đi đến thoả thuận SALT mới. Cũng có vấn đề về giải trừ quân bị ở Châu Âu và đánh giá chung về tình hình quốc tế. Thế giới lớn như vậy, câu chuyện của chúng tôi là vô tận.

Phóng viên: Gồm cả vấn đề Ăng-gô-la chứ?

Brê-giơ-nhép: Tôi không có nghi vấn gì về sự kiện Ăng-gô-la, Ăng-gô-la không phải đất nước tôi.

Kít-sinh-gơ; Tất nhiên sẽ bàn chuyện này.

Grô-mư-cô: Chương trình nghị sự luôn phải thông qua thoả thuận chung.

Kít-sinh-gơ: Vậy tôi sẽ bàn chuyện này.

Brê-giơ-nhép: Ngài sẽ nói chuyện này với Sô-ne-phe-tơ. Vậy sẽ đảm bảo một thoả thuận hoàn chỉnh. Tôi chưa hề thấy ông có ý kiến khác với Sô-ne-phe-tơ.

Ma-đơ (phóng viên báo Bưu điện Oa-sinh-tơn): Vào ngày 24 tháng 2 hai nước đều có sự kiện lớn. Bầu cử vòng đầu ở bang Niu Ham-sai và Đại hội Đảng. Ngài hy vọng (bị cắt lời)

Brê-giơ-nhép: Đối với Đảng chúng tôi và cả đất nước chúng tôi, Đại hội Đảng đều là sự kiện lớn. Đối với tôi, nó là sự kiện lớn thật sự, tôi sẽ có một báo cáo quan trọng tại Đại nội. Đó là một vấn đề lớn.

Ma-đơ: Ngài sẽ báo cáo về thoả thuận SALT chứ?

Brê-giơ-nhép: Tôi sẽ nhắc đến nó nếu thật sự đã đi đến một thoả thuận. Nhưng tôi chắc đến lúc đó vẫn chưa đạt được thoả thuận. Trong báo cáo của tôi vẫn sẽ xuất hiện một số việc có liên quan. Nhân dân chúng tôi đã quen chấp nhận việc đã xảy ra.

Phóng viên: Ngài hy vọng tiến hành cuộc gặp Nguyên thủ Chính phủ trong chuyến thăm Oaisinh-tơn sắp diễn ra chứ?

Brê-giơ-nhép: Tôi mong muốn như vậy. Tôi không thể khẳng định vào lúc nào. Nếu tôi có thể trở lại phần đầu của vấn đề này, điều tôi muốn nói là, tầm quan trọng cơ bản của chuyến thăm này là phải đi đến thoả thuận. Vậy tôi có thể đến Oa-sinh-tơn để ký kết thoả thuận này.

Phóng viên: Ngài hy vọng hội đàm này sẽ đạt được một thoả thuận chứ?

Brê-giơ-nhép: Tôi không thể đưa ra câu trả lời chính xác trước khi hội đàm. Nhưng tôi rất tán thưởng tính hiếu kỳ của ông. Trong câu hỏi của ông đã gồm cả đáp án rồi.

Grô-mư-cô: Đây là câu trả lời ngoại giao.

Brê-giơ-nhép: Tôi tán thưởng sự hứng thú của ông, cảm ơn sự quan tâm của ông, ông nên hiểu rõ, tôi không thể đưa ra câu trả lời chính xác cho những câu hỏi trước khi diễn ra Hội nghị.

(Phóng viên được đưa ra ngoài, hai bên ngồi xuống bên bàn và bắt đầu hội đàm)