Pháo Binh Thế Kỷ 20 - Phần 2

[daibangden]

Năm 1953, đã tiến hành thí nghiệm tên lửa với các bộ phận đầu đạn có chất lỏng phóng xạ “Geran” và “Generator”. Phiên bản tên lửa đầu tiên “Geran” nổ ở tầm cao với chất lỏng phóng xạ và tạo ra các đám mưa phóng xạ. Phiên bản “Generator” có khả năng phá hoại thấp hơn. Về các công việc tiếp theo về “Geran” và “Generator” không có trong các nguồn tài liệu mở. Chỉ biết rằng, vào đầu những năm 50, Phòng thiết kế của xưởng Kirov đã thiết kế các xe chuyên dụng với quá trình điều khiển nạp nhiên liệu cho tên lửa từ xa. Nhiên liệu tên lửa “nhiên liệu lỏng và chất ô xy hóa”. Mẫu xe thí nghiệm đầu tiên (06.801) được sử dụng để nạp nhiên liệu cho tên lửa “Generator”. Xe được chế tạo tên gầm xe vận tải YaAZ-210D. Khối lượng tổng thể của xe: 22 tấn. Năm 1955, thêm hai thiết kế tương tự trên cùng khung gầm cũng được chế tạo, nhận số hiệu “06.802” để nạp nhiên liệu cho tên lửa “Planer” và Akkumulyator”, đồng thời “06.805” để tiếp nhiên liệu cho tên lửa “Generator-5”.

Các kỹ sư hạt nhân sau đó đã chế tạo đạn đặc biệt cho R-2, trong đó có bộ phận đầu đạn tên lửa. Tháng 11 năm 1955, các chuyến bay thí nghiệm R-2 với đầu đạn tăng cường đã diễn ra. Trong Quân chủng, đầu đạn hạt nhân của R-2 được tiếp nhận năm 1956.

Năm 1954, trên cơ sở phiên bản chiến đấu của tên lửa R-2, tên lửa thăm dò địa lý R-2A (V-2A) đã được chế tạo.

Tháng 12 năm 1957, bằng quyết định của Chính phủ, giấy phép sản xuất và toàn bộ tổ hợp, tài liệu của R-2 đã được bán cho Cộng hòa nhân dân Trung Hoa.

[daibangden]

Tên lửa đạn đạo tầm trung R-5, R-5M (8K51) SS-3 “Shyster”

Tên lửa R-5 là sự phát triển tiếp theo được thực hiện trên R-2.Vào đầu những năm 50, trong Phòng thiết kế thí nghiệm đã thực hiện việc thiết kế một loại tên lửa mới hoàn toàn R-3 hoặc “sản phẩm 8A67”, với tầm bắn xa 3000km. Tuy nhiên, trong quá trình nghiên cưú của thiết kế này đã đưa ra kết luận do nhiều khó khăn trong việc chế tạo động cơ ô xy hóa dầu mới và hàng loạt các nguyên nhân khác đã dẫn đến việc chuyển sang thiết kế tên lửa mới R-3A, nhận tên gọi R-5.

Các công việc thiết kế tên lửa R-5 được thực hiện bởi sự liên hiệp giữa các tổ chức dưới sự chỉ đạo của S.P.Korolev (tên lửa, tổ hợp), V.P.Glushko (động cơ), N.A.Pilyugin (hệ thống điều khiển và khí tài kiểm tra – phóng), B.P.Barmin (trang bị khởi động, tiếp liệu và hỗ trợ trên mặt đất), V.I.Kyznetsov (các khí tài chỉ huy). Trong thời gian một năm, tập thể các công trình sư dưới sự lãnh đạo của Tổng công trình sư Phòng thiết kế số 1 D.Kozlov và các chuyên gia của xưởng thí nghiệm đã thiết kế tên lửa mới và đưa nó tới trường bắn ở Kapustin Yar để tiến hành các thí nghiệm bay.

[daibangden]

Dự kiến, quá trình thí nghiệm sẽ trải qua ba giai đoạn: hai giai đoạn đầu: thí nghiệm, giai đoạn thứ ba: các thí nghiệm bắn hiệu chỉnh và sát hạch.

Giai đoạn đầu tiên của các thí nghiệm bay trên tên lửa R-5 thực hiện trong tháng 3 – 5 năm 1953. Lần phóng đầu tiên trên tầm xa 550km vào 15 tháng 3 năm 1953. Tổng cộng diễn ra 8 lần phóng: 2 lần trên tầm xa 270km, 5 lần trên tầm xa tối đa 1200km và 1 lần – 550km. Trong đó, 6 lần tên lửa tới mục tiêu. Lần phóng thành công đầu tiên trên tầm xa tối đa vào 19 tháng 4 năm 1953.

Khi chuẩn bị trong giai đoạn hai các thí nghiệm bay của R-5, trong thiết kế tên lửa và hệ thống điều khiển đã có hàng loạt thay đổi.

Giai đoạn hai của thí nghiệm bay diễn ra trong tháng 10 – 12 năm 1953. Tổng cộng có 7 lần phóng trên tầm xa 1185km. Một trong số đó không thành công do lỗi của mạng dây cáp mang theo đã cung cấp mệnh lệnh cảnh báo đóng động cơ tên lửa và dẫn đến việc không hoàn thành tầm bay xa.

Giai đoạn thí nghiệm bay lần thứ ba diễn ra từ tháng 8 năm 1954 đến tháng 2 năm 1955. Tổng cộng có 19 lần phóng: 5 lần bắn hiệu chỉnh, 10 lần thí nghiệm sát hạch. Ngoài ra, còn thêm bốn lần phóng hiệu chỉnh do không thành công trong việc xử lý điều khiển vô tuyến tầm xa.

[daibangden]

Đúng như dự đoán, với những lần phóng đầu tiên, các lỗi thiết kế đã xuất hiện. Trở ngại trong việc sử dụng R-5 bao gồm khối lượng lớn, có lực cản khí động học cho các thiết bị ổn định cao, tạo cho thiết kế của tên lửa không có tính ổn định. Do đó, toàn bộ thiết kế 20 mét này có dạng một thùng chứa với chất lỏng, giảm sự ổn định một cách tịnh tiến và gây thiệt hại cho các dây cáp đàn hồi. Hệ thống điều khiển được thiết kế ở Viện Nghiên cứu khoa học số 885, không thể đối phó được với sự cháy các cáp tự động bên trong thiết kế và sự ổn định tự động, các cánh lái khí ga và không khí rất khó khăn trong việc duy trì R-5 tại ví trí cần thiết trên quỹ đạo bay.

Ban đầu, tầm bay xa tối đa không quá 1000km do sự phá hủy đầu đạn của R-5 không duy trì được trước sức cản của không khí. Để bảo vệ khỏi sự cháy của lớp vỏ thép trên đầu đạn R-5, lần đầu tiên tiếp nhận dạng thạch cao chịu nhiệt đặc biệt dày 6mm trên cơ sở vật liệu chịu nhiệt cao.

Mặc dù toàn bộ các quá trình đều phức tạp, các công việc hoàn thiện tên lửa vẫn được tiếp tục. Đầu năm 1955, sự tin cậy của hệ thống và các chi tiết đã đáp ứng được yêu cầu đề ra. Mục tiêu chưa đạt được là đầu đạn hạt nhân. Sự thiết kế vì thế đã bị trì hoãn.

Trong các điều kiện này, đã nhận được quyết định tiếp nhận tên lửa đạn đạo tầm trung R-5 với đầu đạn được nạp thuốc nổ thường có khối lượng 1000kg. Các tên lửa lớp này gia nhập trang bị trong các lữ đoàn kỹ thuật thuốc Lực lượng dự bị trong Đại Bản doanh, nơi đã từng khai thác sử dụng tên lửa R-2 trước đó. Mỗi lữ đoàn có 6 thiết bị phóng (theo các thông tin khác, tên lửa đã được gia nhập lực lượng vũ trang nhưng không đưa vào sản xuất hàng loạt).

[daibangden]

Các công trình sư đã tiếp tục tìm kiếm phương pháp tăng cường khả năng tác chiến của tên lửa. Để tăng cường hiệu quả trong khu vực mục tiêu, đã có những sáng kiến đáng chú ý. Ngoài đầu đạn tiêu chuẩn, tên lửa còn mang theo 2 và sau đó là 4 đầu đạn bổ sung, cho phép bắn phá diện rộng hơn. Sự thật là, khi đó tầm bay xa của tên lửa giảm xuống còn 820 và 600km tương ứng. Hiệu quả của hai phiên bản đầu đạn trên là thấp.

Tên lửa đạn đạo R-5 được thiết kế một tầng theo sơ đồ không ổn định với các thùng nhiên liệu mang theo từ các tấm hợp kim nhôm. Để nhiên liệu thừa, trong hai thùng đã lắp các phễu dập lửa và để cho độ chắc chắn của các thùng nhiên liệu và bảo đảm không bị không khí xâm nhập trong các thiết bị bơm khí tràn vào động cơ tên lửa, áp suất dư không lớn được tạo thành trong các thùng nhiên liệu. Trong động cơ khởi động, tên lửa tiếp nhận động cơ nhiên liệu lỏng RD-103 với sức kéo trên mặt đất 41 tấn do V.P.Glyshko thiết kế. Trong thành phần nhiên liệu sử dụng 92% cồn etilen và ô xi hóa lỏng.

Trong tên lửa tiếp nhận hệ thống điều khiển hỗn hợp. Để giảm sai số lệch mục tiêu của đầu đạn đã bổ sung kênh hiệu chỉnh vô tuyến. Các cánh lái cơ khí và khí động học được chế tạo nhằm tăng cường sự điều khiển trong bộ phận chủ động của quỹ đạo.

[daibangden]

Tháng 4 năm 1954, các công việc trên phiên bản tên lửa hoàn thiện đã được bắt đầu. Tên lửa nhận tên gọi R-5M. Sự nâng cấp tập trung trước tiên và trang bị tác chiến, thiết bị động cơ và hệ thống điều khiển. Kết quả là tăng cường tầm bắn của tên lửa lên 200km. Theo đó, lần đầu tiên việc áp dụng các khối thiết bị dự trữ chính của hệ thống điều khiển đã tăng cường độ tin cậy cho tên lửa. Lần đầu tiên trên tên lửa lắp hệ thống cảnh báo nổ tự động để phá huy tên lửa trong trường hợp gặp phải độ sai lệch lớn từ quỹ đạo bay.

Tên lửa trang bị đầu đạn hạt nhân 300kt có khả năng tách rời khỏi thân trong hành trình bay cuối. Sai số vòng so với tính toán là 3,7km, sai số giới hạn: 6km.

Ngày 20 tháng 1 năm 1955, trên trường bắn Kapustin Yar đã diễn ra lần phóng thử đầu tiên của tên lửa R-5M. Ngày 2 tháng 2 năm sau đã thực hiện lần phóng (lần sát hạch thứ 5) của tên lửa với đầu đạn hạt nhân 80kt – trùng với thời gian bắt đầu Đại hội lần thứ XX Đảng Cộng sản Liên Xô. Hoạt động này mang tên “Baikal”. Trung tướng P.A.Degtyarev là chủ nhiệm Hội đồng quốc gia trong thời kỳ diễn ra những cuộc thí nghiệm này. Sự phóng đã thành công. Sau nửa tiếng, đầu đạn đã rơi trúng mục tiêu định sắn (hình vuông) ở Karakum  gần Aral, sự tự động kích nổ đầu đạn đã hoạt động tốt.

[daibangden]

Tổ hợp tên lửa với tên lửa tầm trung R-5M được tiếp nhận vào trang bị các lữ đoàn kỹ thuật thuộc Lực lượng dự bị ngày 21 tháng 6 năm 1956. Nó có nhiều điểm hiện đại hơn so với tên lửa R-5 tiền nhiệm. Sự phóng tên lửa được tự động hoàn toàn. Trong quá trình chuẩn bị trước khi phóng, sự kiểm tra mọi thao tác phóng được thực hiện. Sự khởi động của R-5M diễn ra từ thiết bị phóng trên mặt đất (bàn phóng) có thể lắp ở trên các khu vực phù hợp.

Đương nhiên là tổ hợp tên lửa chiến đấu có những nhược điểm. Sự kiểm tra trước khi phóng, thao tác tiếp liệu và ngắm tên lửa được thực hiện mà không có các khí tài tự động hóa, làm tăng đáng kể thời gian chuẩn bị phóng. Việc này yêu cầu thời gian vài giờ để chuẩn bị tên lửa trước khi phóng. Sự tiếp nhận chất ô xy hóa bốc hơi nhanh của ô xy lỏng không cho phép duy trì tên lửa trong tình trạng nạp nhiên liệu quá 30 ngày. Các thùng ô xy hóa phải được thay thế thường xuyên. Vì thế, để kịp thay thế ô xy dự trữ cần cần có các thiết bị sản xuất lớn, mạnh trong khu vực đặt căn cứ tên lửa. Tất cả làm cho tổ hợp tên lửa trở nên kém cơ động và dễ bị tổ thương, hạn chế sự triển khai trong lực lượng vũ trang.

[daibangden]

Trong trường hợp chiến tranh tổng lực, mỗi phương diện quân sẽ được cung cấp một lữ đoàn kỹ thuật thuộc Lực lượng dự bị. Nhưng sự tiếp nhận chiến đấu của các tên lửa này có thể thực hiện chỉ sau khi nhận được mệnh lệnh từ Đại bản doanh.

Sau khi thành lập Quân chủng Tên lửa chiến lược ngày 17 tháng 12 năm 1959, toàn bộ các lữ đoàn kỹ thuật thuộc Lực lượng dự bị được trang bị các tổ hợp tên lửa với tên lửa đạn đạo tầm trung R-5M đã nằm trong thành phần các lực lượng vũ trang Liên bang Xô Viết. Đồng thời, các tiểu đoàn tên lửa cũng được tái thành lập. Trong 5 tiểu đoàn, tiếp nhận 1 tổ hợp tên lửa này với 8 tên lửa R-5M. Tổ hợp với “sản phẩm 8K51” được đưa vào sản xuất tại “Yuzhmashe” ở Dneproetrov với số lượng không lớn – 48 tên lửa. Sự khai thác sử dụng các tên lửa này tới năm 1967.

[daibangden]

Tên lửa đạn đạo tầm gần R-11, R-11M (8K11) SS-1 “Scud A”

Sự thiết kế tên lửa R-11B trên các thành phần sôi cao: axit nitric và dầu lửa được bắt đầu vào năm 1953 tại Viện Nghiên cứu khoa học số 88 (OKB-1). Tổng công trình sư: S.P.Korolev.

R-11 theo so sánh với R-1 có khối lượng khởi động và tầm bắn (bay xa) thấp hơn 2,5 lần. Kích thước nhỏ khi các tính năng bay – chiến thuật cao có khả năng kéo dài sự bảo quản trong tình trạng nạp nhiên liệu, tạo cho tên lửa khả năng sử dụng tỏng phiên bản cơ động trên các khí tài vận tải khác nhau.

Động cơ nhiên liệu lỏng S2.253A (tổng công trình sư – Isaev) với áp lực cung cấp thành phần nhiên liệu hoạt động trên chất đốt T-1 (dầu lửa) và chất ô xy hóa AK-20I.

Thành phần nhiên liệu dưới áp suất của sự giảm không khí từ các khối khí vượt qua các màng và truyền tới máy phát điện khí ga, tự đốt cháy. Áp suất tăng cường đi qua màng của máy phát điện khí ga và hơi ga tới các thùng chất đốt và chất ô xy hóa, tạo thành áp suất, cần thiết để đẩy các thành phần nhiên liệu tới động cơ.

Hệ thống điều khiển – quán tính. Sai số tầm xa: -3000….3000 mét.

[daibangden]

Thiết bị phóng từ hành mang tên 803 dành cho tên lửa 8A61 và 8K11 được thiết kế ở xưởng Kirov (Leningrad) vào những năm 1955 – 1956 dưới sự chỉ đạo của K.N. Iliyin. Thiết bị phóng được lắp trên khung gầm thiết bị pháo tự hành ISU-152K. Khối lượng thiết bị phóng 40 tấn, tốc độ tối đa: 42km/h. Điểm đặc biệt của thiết kế là trong trạng thái hành quân, tên lửa nằm trên ống phóng có hình dáng như khung thuyền. Trước khi phóng, tên lửa được đưa vào vị trí thẳng đứng và được cố định bằng xà phía sau bệ phóng. Thiết bị phóng 06.803 nhận số hiệu 8U218 và đưa vào sản xuất hàng loạt ở xưởng Kirov từ năm 1959. 06.803 được chấm dứt sản xuất bằng Mệnh lệnh số 1116 từ 10.10.1962.

Các thí nghiệm bay của R-11 được bắt đầu trong tháng 4 năm 1953 trên trường bắn Kapustin Yar. Giai đoạn thí nghiệm đầu tiên được tiến hành từ 18 tháng 4 đến 2 tháng 6 năm 1953 với 10 lần phóng tên lửa. Lần phóng thành công đầu tiên vào 21 tháng 5 năm 1953.

Theo các kết quả thí nghiệm bay đã tiến hành hàng loạt các hoàn thiện trong thiết kế của tên lửa – lắp các thiết bị hàng rào trong thùng phóng, cho phép bảo đảm khả năng phóng hoàn thiện hơn. Thiết kế động cơ phải chịu những sự thay đổi đáng kế, bảo đảm kín hoàn toàn.