Được sống và kể lại - Trần Luân Tín

[cựu bộ đội trẻ]

Ngay ngày hôm sau, bắt đầu một cuộc phân ly lớn.

Nghiêm được phân về trinh sát. Mai Châu 12ly7. Tích Minh cối 60. Ứng lên ban tuyên huấn trung đoàn. Huân, Túc,  Háu về bộ binh. Mọi người nhận phân công, ngay lập tức ra đi. Tôi và Thịnh được phân về tiểu đoàn thông tin.

Chia tay từng người bịn rịn, nghĩ sẽ được vào chiến trường ở cùng một tiểu đội, không ngờ chia tay nhau sớm quá.

Về thông tin với chúng tôi còn có bốn anh chàng công nhân bưu điện Hà Nội, những người hào hoa vui tính. Tốp lính theo nhau lẽo ngẽo đi ngược trở về con đường lên Nhã Nam hôm trước. Con đường 18 hôm nay gió lộng lên ào ào như roi quất.

[cựu bộ đội trẻ]

Anh Điển là trung đội  trưởng thông tin của tôi. Một người nhỏ bé chắc nịch, lưng hơi gù, mặt rỗ hoa, đứng thì hay quay qua quay lại, đi thì sải bước rất dài, rất nhanh. Quê anh ở Thái Bình, vào lính đã 9 năm, quân hàm thượng sĩ. Tôi ở cạnh nhà B trưởng, hai nhà giáp sân nhau. Thỉnh thoảng, sau khi sinh họat buổi tối, anh sai liên lạc gọi tôi sang uống nước chè xanh, ngồi hàn huyên dăm ba câu chuyện.

Tôi thường được điều lên làm bích báo cho Trung đội, cho Đại đội rồi cho Tiểu đoàn nên đỡ vất vả hơn anh em, nhưng buồn, chưa bao giờ buồn như những ngày này. Buồn ngợp lên, người trống rỗng. Ngày đông lạnh lẽo, lính tráng ra thao trường hết làm cho làng xóm vắng tanh. Một nỗi nhớ mung lung không có hình hài cứ cuộn lên, từng hồi.

 

[cựu bộ đội trẻ]

Nhật ký ghi:

12/12/1971.

Nhớ những người lính quá. Ba tháng huấn luyện ấy sao mà đậm đà đến thế.

Những ngày này buồn khủng khiếp. Học hành nhàn hạ quá. Tôi chỉ nghe và nhìn một lần là làm tốt ngay. Chính thời gian thừa đã giết chết tôi. Nỗi nhớ nhà, nhớ trường, nhớ các bạn và nhớ đồng đội cũ. Sự thất vọng về nghề mới. Tôi hy vọng được vào lính dù (nghe anh Khiết B trưởng nói ta mới thành lập binh chủng này) rốt cuộc lại là lính thông tin hữu tuyến.

Thằng Sinh ở cùng nhà với tôi đi công tác rồi. Nó hay nói hay cười, tính tình nhanh nhẩu. Mấy ngày này cu cậu cũng buồn. Tôi hay bắt gặp Sinh nằm chống cằm nhìn ra sân, mặt buổn rười rượi. Thấy tôi, mắt nó chớp chớp, nói : “Cứ chiều về, mặt trời lại tà tà lặn xuống, lại làm chết người. Nhớ nhà không chịu được!” Quê nó ở Vĩnh Phú, giáp Chèm. Nó hay thồ rau qua phà Chèm về bán ở Hà Nội, ở chợ Bắc Qua hay chợ Bưởi.

Còn lại một mình càng buồn tê tái.

Tôi vẽ chân dung Bác Hồ bằng thuốc nước thật to treo ở gần đầu giường.

Ôi giá như có một người quen nào đó ngày xưa đến chơi nhỉ. Bây giờ tôi chỉ ước ao có vậy.

***

[cựu bộ đội trẻ]

Tôi thuyết phục được thủ trưởng tiểu đoàn điều Thịnh lên cùng làm bích báo. Hai thằng hý húi bò ra nền nhà vẽ, viết. Làm việc rất hăng say, nhưng hễ ngó nghiêng thấy cán bộ đi vắng là lập tức bùng ra Điếm Tổng uống trà.

Đi men theo con ngòi lớn. Có vài cái vó bè lặng lẽ trên mặt nước, rất nhiều chim sẻ nâu bay chíu chít.

Cái quán mái rạ có chiếc chõng tre ọp ẹp, trên mặt chõng bầy hai nải chuối tiêu, một rá cam sành, vài khúc mía và hai hũ thủy tinh đựng kẹo lạc kẹo vừng. Thuốc lá được cụ chủ quán gói trong bao vải nhựa. Mỗi lần lấy thuốc, Bà cụ mở ra, gói vào rất cẩn thận.

Thỉnh thoảng hai thằng phải ghi sổ nợ vì thiếu tiền. Tôi hỏi Cụ:

    Cụ không sợ bọn con không trả tiền à?
    Bộ đội là được rồi, Bà nhìn mặt chứ cháu… trông mặt đặt tên.

Ký sổ nhiều không biết làm sao thanh toán, túng quá hóa liều, tôi nghĩ ra mẹo vay tiền của chính trị viên Tiểu đoàn, lý do là mua tem gửi thư cho bạn bè. Nhưng anh lại sốt sắng tặng tôi cả một xấp 6 con tem thơm phức.

Hồi này bầu trời Hà Bắc thường ì ầm tiếng máy bay phản lực của Mỹ. Chúng bắn phá khắp nơi. Nhà máy phân đạm liên tục bị dội bom, hai ống khói cao nghệu vẫn đứng đó, vẫn tỏa khói hàng ngày. Tiếng pháo cao xạ thường rền rền ở phía cầu Bắc Giang và phía sân bay Đa Phúc.

Cuộc sống cứ điềm đạm trôi. Một tối, bác chủ nhà đi cày về, dắt trâu đi ngang qua sân, nói:

- Các chú có nghe tin chiến trường không, thắng lớn lắm. Nó đánh ngoài này càng nhiều, có nghĩa là trong kia nó thua nhiều. Nhanh chân, không thì vào đến nơi chỉ nhặt ống bơ thôi đấy!

  Hội Mẹ chiến sĩ, hội Phụ nữ, hội Thanh niên liên tục vận động ủy lạo bộ đội. Bữa ăn của lính thường có thêm trái cây. Những buổi giao lưu văn nghệ vui vẻ đầm ấm.

 Những ngày này trời trở gió nồm. Gió ùa vào làng ôm hôn những bụi tre, những đống rạ, mái nhà. Đất Trung du say say trong gió mới.

Một chiều, để kỷ niệm sự kết thúc của năm 1971. Đồng mạnh Mức, anh bạn cùng nhập ngũ mời tôi và Tân, cũng là lính nhập ngũ ngày 6 tháng 9 “sang uống trà”. Bàn trà  là tấm chiếu đặt xệp trên nền sân gạch. Ba chiến sĩ ngồi ôn lại kỷ niệm đời lính, dù chỉ là mấy tháng mà sao thấy bồi hồi.

Chuyện trò chán rối thì hát. Tôi ngả lưng xuống chiếu. Tân và Mức ngồi bó gối, gân cổ ca nhạc vàng. Giọng Mức trong nhưng giật cục, còn Tân thì rền rỉ kiểu vọng cổ. Tôi nghe, thỉnh thoảng nấc cười vì giọng ca khôi hài của hai chàng ca sĩ.

“Giờ đây, tôi biết em đang mê say chiều hoa lệ thành đô. Vòng tay ngà đua nở ở …ở… ở …dìu em vào giấc ngủ ủ…ủ…ủ…”.

[cựu bộ đội trẻ]

Nhật ký ghi:

30/12/1971.

Thế là chỉ còn một ngày nữa là hết năm 1971. Lẽ ra tôi sẽ bước sang một năm mới lịch sử -  năm làm bài tốt nghiệp và chấm dứt cuộc đời học sinh chuyên nghiệp của tôi. Năm 1972 tôi sẽ bước vào cuộc sống mới của người cán bộ. Thế nhưng mọi sự đã thay đổi hoàn toàn. Tôi đón năm mới với nỗi xao xuyến, hồi hộp. Năm 1972, những gì đang chờ đợi người lính đây? Tôi mong sẽ được vào chiến trường, nơi sôi sục những họat động anh hùng, nơi chan chứa tình yêu chân thành và sự lớn lên của tư tưởng.

 Một ngàn chín trăm bẩy mươi hai – Tôi đưa tay lên vành mũ sao vàng chào năm mới.

Cái tết đầu tiên của đời lính chào đón tôi. Tôi nhìn vào năm mới, thấy nó đầy nội dung và rõ rệt những gồ ghề trắc trở. Tôi nhìn không phải với con mắt sinh viên nữa rồi. Con đường đỏ dài tít tắp của cuộc đời trải ra trước mặt tôi từ ngày mồng 1 tháng 1 năm 1972. Tôi đi ra khỏi quãng rừng xanh, bắt đầu đặt chân lên đó. Rồi những năm tháng khác nữa, trọn vẹn và khắc khổ sẽ trải tiếp theo, dài mãi.

 Tôi nheo mắt nhìn con đường và mỉm cười bước đi.

Đơn giản nhỉ. Không đâu, tôi biết. Nhưng chỉ nên tiến lên bằng một tấm lòng thanhthản.

***

[cựu bộ đội trẻ]

Tết Nhâm Tý 1972, đơn vị tôi ăn tết với dân thôn Khê Thượng.

Sau tết chúng tôi đi dã ngoại.

Đi bộ 3 ngày, vừa đến nơi là xoay trần đào công sự. Rồi khẩn trương dựng những túp lều nilông dưới thân cây bạch đàn. Loay hoay trang trí thêm cho “căn nhà” vừa xong thì có lệnh dỡ lều, hành quân. Nhoắng một cái, tất cả lại nằm gọn trong ba lô con cóc.

19 người được chỉ định trở lại Khê Thượng. 9giờ tối, đêm hành quân thứ ba, chúng tôi về đến Điếm Tổng. Cả đoàn lăn ra đường nhựa. Những quán bên đường đã tắt đèn. Lính đập cửa quán Bà Đôn, gọi ỏm tỏi:

- Mẹ ơi, giậy cho chúng con uống nước với nào. Hôm nay mẹ nghỉ sớm thế…” Cái quán nhỏ quen thuộc lại sáng đèn.

Hôm sau, chiếc xe tải đưa chúng tôi đi suốt về Chí Linh. Vùng núi Chí Linh hẻo lánh, lác đác có vài xóm nhỏ của người Hoa. Núi ưỡn ngược, trùng điệp tràn về phía Quảng Ninh.

Mưa phùn lất phất. Những ruộng mía mầu vàng bao quanh xóm nhỏ. Bộ đội tiến vào, chó sủa inh ỏi, chúng ngạc nhiên hơn là tức giận.

Chúng tôi đặt tổng đài tại căn nhà trẻ bỏ hoang trên sườn đồi. Chủ nhà là những chú rệp và bọ mát hết sức hiếu khách. Tối đến, không thể ngủ trong nhà được, anh em bèn kéo nhau ra sườn đồi bên xóm, căng nilông lên làm lán ngủ. Gió núi được dịp tỏ lòng hiếu khách. Lạnh thấu xương.

Tôi ra công hỏi tìm bọn Huân, Túc, Minh, Châu, Nghiêm mà không có manh mối.  Biết chúng nó chỉ loanh quanh ở mấy cái sườn núi này thôi. Tôi muốn hét vang lên giữa lòng núi: “Huân ơi, Túc ơi! Tao ở đây, chúng mày đâu rồi…!” nhưng không thể. Mấy ngày diễn tập, lòng tôi không hết bồn chồn.

***

[cựu bộ đội trẻ]

Không gian bó buộc của quân ngũ chắc phải mất nhiều thời gian mới làm cho lính trẻ nguôi ngoai được với giao cảm đời thường. Buồn nhớ hay ập đến bất thình lình, làm cho thảng thốt.

Một ngày bọn bạn tôi kéo nhau lên chơi. Từ Hà Nội lên đây phải đạp xe gần 50 cây số, mà chúng còn đèo theo cả Phúc, thằng Phúc bị teo hai chân từ nhỏ, lưng có hai cục gù lớn, nó ngồi sau xe thì nặng trịch như một cái bao đất. Phúc là tấm gương sống của bọn trẻ chúng tôi, nó giầu nghị lực, thông minh và đặc biệt tốt bụng.

Có Mức, Tân hai chàng lính bưu điện cùng tôi và Thịnh tiếp khách. Có rượu, thuốc lá và nhiều thứ đồ ăn được cõng từ Hà Nội lên.

Xúm nhau oẳn tù tì, bầu ra một người điếu đóm và một người chuyên rót nước. Thạnh trúng chân tiêm thuốc, còn Phúc thì phải rót trà. Phúc, Dũng vẫn như xưa. Thạnh đen hơn nhưng ít trứng cá hơn. Riêng Tri, Thìn thì lớn bổng.

Tối, năm thằng khóac vai nhau đi mua thuốc lá. Trăng sáng, đồi bạch đàn với con đường đất lờ mờ giống y như nơi sơ tán của chúng tôi ngày nào. Thế mà bây giờ, tất cả đều đã lớn lộc ngộc.

Sáng hôm sau, kéo nhau sang sân nhà Mức đá một trận bóng gôn tôm. Rồi bầy đồ ra ăn uống. Rồi cũng đến lúc phải chia tay. Tiễn các bạn ở đầu làng. Những người áo xanh đứng chựng lại. Những chiếc xe đạp lăn bánh. Thằng Phúc ngồi sau xe đưa cánh tay dài như tay vượn lên quá đầu vẫy mãi, cho đến khi đoàn xe khuất dưới chân đồi.

[cựu bộ đội trẻ]

DỨT KHỎI QUÁ KHỨ  -  RA ĐI KHÔNG LỜI HẸN

 

Vào chiến trường.

Đêm, báo động toàn đơn vị. Sân kho thôn Ba Làng lịch kịch tiếng chuyển động của quân dụng và bước chân người.

Rất ít lời, im lặng bao trùm. Đại đội trưởng Khàn đi qua đi lại chờ đợi bộ đội tập trung. Các trung đội lục tục tập kết vào vị trí. Mọi người đều biết là bắt đầu rồi, không còn tý toáy đùa giỡn như những lẩn diễn tập nữa.

Tôi rướn cổ nhìn sang B4 tìm Thịnh. Thấy nó đứng thẳng, im phắc. Cũng trên cái sân này, tuần trước tôi và nó cùng bị gọi lên đứng nghiêm trước toàn đại đội, nghe chính trị viên đọc quyết định kỷ luật vì tội trốn về Hà Nội 3 ngày. Kỷ luật treo quân hàm, không phong binh nhất. Thế là giờ đây, giữa hơn một trăm binh nhất, còn sót lại hai tên binh nhì.

Mặt đất rùng rùng chuyển động. Từ trong những khóm tre làng đen sậm, những đoàn người lặng lẽ tỏa ra rồi nhập vào nhau, tiến về phía nhà ga Bắc Giang.

Toàn Sư đoàn di chuyển bằng tầu hỏa.

Trung du lùi lại… Ruộng đồng và  xóm làng đang say sưa ngủ.

Mưa rào đưa tiễn chúng tôi. Tôi nhận ra đây là trận mưa rào đầu tiên của mùa hè.

[cựu bộ đội trẻ]

Nhật ký ghi:

“10/4/1972.

Chuyến tầu quân sự xuất phát từ ga Bắc Giang đưa đoàn con trẻ vùn vụt lao vào phương Nam. Thôi nhé, chào Bắc Giang “thành phố hoa lệ” của bé Thọ. Chào “thủ đô” cây số 4 của bà bô quán trà, chúng tôi đi đánh giặc đây. Mãi mãi không bao giờ quên những ngày tháng mà Điếm Tổng và Bắc Giang niềm nở, nhiệt tình tiếp đón chúng tôi.

Đoàn tầu lao trong gió. Lính thò đầu ra ngoài ngắm phong cảnh. Những cái mặt trẻ măng, gió lật tung tóc trông lại càng trẻ. Dân hai bên đường tầu đưa tay vẫy đoàn quân. Có bà Mẹ mái tóc bạc phơ, bỏ cuốc, đưa cả hai tay lên vẫy chúng tôi. Tôi bỗng ứa nước mắt, cả người thấy rung lên và đau nhói. Tất cả tâm hồn, và tình cảm của dân tộc mình dồn trong cái vẫy tay ấy của mẹ, vừa thiết tha vừa hào hùng biết bao. Đoàn tầu lao vào phương Nam thật là hùng dũng và khí thế. Chúng tôi vừa lưu luyến vừa tự hào.”

***

[cựu bộ đội trẻ]

Qua cầu Long Biên, đoàn tầu từ từ trôi vào giữa phố phường Hà Nội.

Thư trên tầu bay xuống mặt đường như những cánh bướm. Ai cũng ném thư xuống, những người ở Hà Nội cũng như những người không ở Hà Nội. Tất cả các phong bì đều không có tem, đều có cùng một dòng chữ viết vội: “Nhờ chuyển giúp cho bộ đội. Cám ơn rất nhiều.”

Nhà Tích Minh ở đường Ngô sĩ Liên, ngay phía sau ga Hàng Cỏ. Còn trường Mỹ thuật của chúng tôi thì ở phía trước nhà ga, chỉ cách một con đường.

 Khi còn học ở trường, tiếng còi tầu dóng diết là thứ âm thanh quen thuộc. Bây giờ có ai kịp nhận được thư của chúng tôi không. Có ai nghe tiếng còi tầu hôm nay mà thấy nôn nao khác thường không.

Con tầu dừng lại trên sân ga Hàng Cỏ. Cả một đoàn tầu dài bồn chồn.

Nhưng sân ga vẫn tĩnh mịch như không. Hồi lâu, con tầu rùng mình rồi từ từ lăn bánh. Thì bỗng vẳng lên tiếng gọi thất thanh, giọng người lướt trên tiếng phì phò của cái đầu máy già. Cả toa tầu đều như giật mình, im phắc, lắng tai. Tôi nghe rõ tiếng gọi: Tín ơi… Thịnh ơi… Minh ơi… Châu ơi…

Tôi chồm tới kéo giật cánh cửa xếp lên, rướn người nhìn.

Thằng Hưng vừa chạy theo đoàn tầu vừa gọi, mặt nó hớt hải như người bị lạc. Phía sau Hưng, lốc thốc một đám trai gái chạy theo.

Tôi hét lên. Thấy tôi, Hưng mừng rỡ, nó tăng tốc rướn đuổi theo cái cửa sổ toa tầu đang ngày một trôi nhanh hơn. Không theo kịp, Hưng vung tay ném vào cửa sổ ở đầu toa một gói nhỏ rồi đứng sựng, hai tay đưa thẳng lên đầu lắc qua lắc lại.

Những cánh cửa sổ bật mở. Túc, rồi Châu, rồi Tích Minh rướn cả nửa người ra ngoài trời vẫy vẫy những người trên sân ga.

Tôi thoáng nhận ra Hoàng Yến, chị của Tích Minh và vài người ở lớp Túc. Con tầu ngoặt nhanh, sân ga vụt khuất.

Chính trị viên bảo:

- Đồng chí Tín kéo cửa xuống nào !

Đại trưởng Khàn ở cuối toa cất tiếng:

- Trúng độc đắc đấy nhé… khao thuốc anh em đi chứ.

Sồi đưa cho tôi hai gói thuốc lá “Sông Cầu” của Hưng vừa ném lên. Chia thuốc cho cả toa tầu. Khói thuốc phút chốc mịt mù, làm cay sè mắt lính.

***