Được sống và kể lại - Trần Luân Tín

[cựu bộ đội trẻ]

Tầu chạy qua ga Giáp Bát. Thấy có hố bom và mùi tanh khét của thuốc nổ nồng nồng. Gương mặt chiến tranh bắt đầu hiện hình.

Đêm đi, ngày nghỉ để tránh máy bay địch.

Hai ngày sau, tiến vào đất Thanh Hóa. Từ đây, đoàn người mầu xanh chuyển qua phương tiện ô tô. Đường sắt đã bị bom đập nát hết rồi.

Đoàn xe đen thui ù ù lao trong đêm tối. Gió miền trung có vẻ không dịu dàng. Qua một đêm, lọt vào giữa lòng Hà Tĩnh. Xuống xe, đi bộ. Đi bộ theo đường 22 về phía tây, con đường đất dẫn lên huyện miền núi Kỳ Anh.

Bình minh từ từ chạy trên những quả đồi, lướt nhẹ qua những bụi cây lúp xúp. Những khóm cọ xòe lá lên xuống nhịp nhàng theo những triền đất đỏ. Suối trong vắt, đoàn người lội qua suối, dòng nước mát lạnh làm cho tỉnh ngủ.

Xã Kỳ Lâm là nơi sư đoàn 325 dừng lại trên đường hành quân. Kỳ Lâm hẻo lánh và  nghèo, còn nghèo hơn Yên Thế nữa. Dân sống thưa thớt. Những cụm làng rải xa nhau ghập ghềnh trên những triền đồi cao. Cây chè xanh rất nhiều. Trùng điệp nương chè, trùng điệp vắng lặng.

Đặt ba lô xuống, lập tức rải dây.

Mạng điện thoại của một sư đoàn chằng chịt và rộng lớn. Tiểu đoàn thông tin sư đoàn phải nối liền thông tin liên lạc giữa các cơ quan trong bộ tư lệnh Sư, liên lạc của  cơ quan bộ tư lệnh với các tiểu đoàn trực thuộc và với các trung đoàn. Những đơn vị này thường đóng cách nhau hàng chục cây số.

Đại đội hữu tuyến khoảng 60 người phải bảo đảm hơn 100 km đường dây thông tin. Cõng dây trên vai, rải dây, bảo vệ liên lạc và thu dây để di chuyển sang nơi đóng quân mới. Có lúc vừa rải xong đã phải thu lại ngay để cấp tốc lên đường.

Rải dây theo tổ 3 người. Một người gánh, một người ra dây từ cái sừng bò, một người cầm đầu dây chạy lên phía trước. Băng qua mọi địa hình, khi thì rải trên mặt đất, khi thì treo trên các cành cây.

Cứ vài cây số thì quay máy gọi về tổng đài để xem đoạn vừa rải, dây có an toàn không. Xong việc, người mệt nhoài nhưng nhẹ nhõm. Những chặng đường trở về, phong cảnh như là thần thoại.

***

[cựu bộ đội trẻ]

Tiểu đội tôi được phân công rải và bảo vệ đường dây xuống trung đoàn 101. Anh Tá tiểu đội phó cùng tôi và Sồi phải vật vã trọn một ngày mới băng qua được ngọn núi Cà Cưỡng cao chót vót chắn ngang đường. 6 người còn lại ở nhà đào hầm tổng đài.

Bắt đầu những ngày trực tổng đài và bảo vệ đường dây giữa cái vắng lặng hiu hắt của miền tây Hà Tĩnh.

Quách trọng Tá là tiểu đội phó của tôi, anh người Thanh Hóa, hơn tôi vài tuổi, đã có vợ nên rất chững chạc. Thân hình Tá to lớn, sức lực như bò mộng, tôi đứng cạnh anh, bé tẹo. Tá rất hay gọi tôi đi nối dây cùng anh, có lẽ vì tôi là người ít phản ứng với anh nhất trong tiểu đội.

Một lần, hai thằng lạc gần trọn đêm trong lòng núi Cà Cưỡng. Gai góc cào móc rách tay rách mặt. Ngửa cổ nhìn theo ánh đèn pin chấp chới trong rừng lá rối bời, lần theo đường dây từng mét một. Rốt cuộc, dây đứt tít tận trên đỉnh núi. Nối được liên lạc rồi, ngồi xệp giữa rừng, thở, hút điếu thuốc, hơi thuốc lá thân mật vô cùng.

Mưa rắc lây phây trên đường về. Đi ngang qua chỗ chôn 3 chàng lính pháo binh mới chết, tôi gọi: “Dậy đi, các đồng chí ơi. Dậy đi, kẻo mưa rồi kìa…”. Đêm rung rung, cây rừng lào xào bàn tán.

Tá lẩm nhẩm hát. Có lẽ cả tiểu đội chưa ai nghe Tá hát, chỉ tôi từng nghe. Tá hát khó khăn nên thường ê a rất nhỏ, vào lúc vắng vẻ nhất. Tiếng hát trong đêm dù nhỏ cũng lộ rõ  âm tiết dị biệt rất riêng của người hát.

Tôi không quên được tiếng hát của Tá. Sau này, ở Quảng Trị, tôi đã phải nghe những tiếng hát ngân cuối cùng của anh, khi khiêng anh từ Ái Tử về Cam Lộ. Nằm trên võng, một tay nâng một bên sườn, chỗ băng tạm, sậm máu, thập thò một đoạn ruột, thỉnh thoảng Tá rề rề hát, thỉnh thoảng lại lịm đi…

Kỳ Anh hồi này mưa nhiều. Mưa xuân  lâm thâm đủ để làm trơn đất, đi nối dây nhếch nhác nhưng đỡ mệt. Mưa mát lạnh làm cho lỗ chân lông phồng lên, mặt ai cũng hồng hào.

***

[cựu bộ đội trẻ]

Lệnh chuyển quân.

Lính thông tin chạy hộc tốc dốc gan, thở cả ra tai. Trong vòng một ngày, toàn bộ mạng dây đã lại lặng lẽ cuộn quanh những cái sừng bò, nằm im đợi lính cõng đi.

Tôi mau mắn gói, cột hành trang. Mọi cái đã thuộc lòng, cái gì nằm ở đâu là chui vào đúng chỗ đó. Túi cóc nào đựng gì là đựng đúng cái đó. Một ba lô to sù, một khẩu AK, một băng xanhtuyarông nặng ịch những giao găm, bi đông, băng đạn, túi thuốc cứu thương, lựu đạn. Và, ưu tiên riêng biệt nhất của lính thông tin là hai cuộn dây điện thoại, mỗi cuộn nặng từ 7 đến 8 ký lô.

Ba lô con cóc dài ra, thêm vào dưới đáy một cuộn dây, trên đỉnh một cuộn dây. Khoác hành trang, phải gập gần vuông người về phía trước mới giữ được thăng bằng. Người như là nghễnh ngãng, cặp chân nhỏ và một khối cồng kềnh chầm chậm xoay qua xoay lại.

Không còn thời gian để nhớ gì, để nghĩ gì. Con đường đất rộng tối om, những vệt đèn gầm xe tải mờ mờ, âm âm. Người người lặc lè ba lô, vừa chầm chậm vừa nhanh nhanh, vừa xôn xao vừa trầm mặc.

Xe chạy trên đường đất của dãy Trường Sơn. Lắc lư, dập dình, dựng ngược lên, chúc lộn xuống. Người ngồi trên ba lô, ngật ngà ngật ngưỡng, ngủ gà ngủ gật.

Sau một chặng ngồi ngủ, giấc ngủ bập bùng, đoàn người xuống xe, bắt đầu vào cuộc hành quân xuyên rừng.

Nối nhau đi. Lòng rừng thăm thẳm. Con đường mòn nhỏ xiu lâu lâu lại dựng đứng lên, leo theo nó vài chục mét là phải ném cả người lẫn ba lô xuống đất, ngồi thở. Rồi đường lại loằng ngoằng lao thốc xuống. Theo nó, đoàn trai trẻ trở thành những người già, lần mò, run rẩy, đặt từng bước chân sao cho cái đầu gối không bị bẻ gẫy. Mồ hôi tháo ra ướt đầm quần áo, thấm nhèm ba lô.

Sáu ngày đi liên tục.

***

[cựu bộ đội trẻ]

Lần này nơi đóng quân nằm lọt giữa những cánh rừng của miền tây Quảng Bình.

Khu rừng này thuộc xã Bồng Lai, huyện Bố Trạch. Quanh nơi đóng quân không có nhà dân, chỉ có vài thửa ruộng vơ vẩn rơi giữa những trũng núi buồn thiu. Rất nhiều suối, suối nhỏ len lỏi âm thầm chẩy dưới cây, dưới cỏ. Lòng suối là đất pha cát rất sạch. Nước suối trong leo lẻo, đá cuội và muôn vàn lá đỏ nằm lung linh trong nước.

Chẫu chàng uênh oang gọi nhau suốt ngày suốt đêm. Lính bắt chẫu chàng để cải thiện bữa ăn. Thịt con vật này tanh kinh khủng, có lẽ chẵng có ai nghĩ đến việc xơi nó, trừ lính. Phải trộn thật nhiều lá lốt rừng, rồi nướng vàng, buộc nó phải thơm lên rừng rựng.

Đây là lần đầu tiên chúng tôi ở rừng thực thụ. Không biết đóng quân có lâu không, mà lệnh là phải làm lán ở thật đàng hoàng.

 Không được chặt cây to, chỉ chặt cây nhỏ. Không được làm đứt gốc rễ chằng chịt của dây leo, vì lá chúng sẽ héo vàng, máy bay địch dễ phát hiện. Lán của tiểu đội có giường ngủ tinh tươm. Giát giường làm bằng thân cây đót được chuốt sạch sẽ, buộc sít vào nhau đều đặn. Trải một lớp lá cọ rồi phủ vải võng lên trên, chẳng thua gì giường đệm.

Gốc của cây dây leo được buộc túm lại thành từng bó treo lơ lửng. Bên dưới chúng hiện lên một khoảng sân rộng rãi, tinh tươm. Đấy là sân nhà ở giữa rừng của lính. Bàn và ghế được kết cấu bằng những khúc gỗ nhỏ, đặt dưới gốc cây.

Từ đây, không còn bếp ăn đại đội nữa. Các tiểu đội tự nấu ăn. Bếp Hoàng Cầm được thiết kế phía sau lán ngủ. Khói bếp tỏa lan nhè nhẹ trên mặt đất và mâm cơm quây quần trước sân nhà làm cho cơ ngơi của tiểu đội trông giống như của một gia đình, nó vừa tinh tươm, lại vừa thơ mộng.

***

[cựu bộ đội trẻ]

Hôm lợp mái lán, xẩy ra một cuộc tranh luận gay gắt. Sồi, Hạnh tranh luận về chuyện buôn bán. Gia đình Hạnh là dân buôn nhỏ ở thị xã Vĩnh Phúc. Trong các tầng lớp người, người buôn thường bị coi là xảo trá. Đặc biệt nông dân rất ghét con buôn. Sồi thường ngày ít nói nhưng cục tính, khi cáu lên cũng rất đáo để.

-  Giời ơi. Ai lại không biết, không lừa thì lấy đâu ra lời với lãi…

- Công sức người ta bỏ ra thì phải có lãi chứ!. Hạnh lầu bầu.

- Thôi ông ơi… ăn người thì có.

- Ai chả phải ăn. Làm thì phải ăn chứ!.

- Tôi nói ông nghe. Như thế không gọi là làm nhé. Người ta cày vã ra còn chưa có mà ăn. Ông chỉ bỏ ra tý nước bọt mà lại được phè phỡn - Sồi vung dao chặt phăng cọng lá cọ, nói như chém:

- Đéo thể chấp nhận được.

- Này. Nói chuyện với người lớn không có đéo lắt… - Hạnh bắt đầu cáu, khuôn mặt lưỡi cày của nó như gẫy cong thêm. Lời qua tiếng lại lan sang cả tiểu đội. Câu chuyện ngày một căng thẳng. Tôi bốc máu cũng tham gia, liền ăn ngay một câu chửi rất tục của Hạnh.

Đu người từ xà nhà xuống, tôi gằn giọng:

- Đi với tao, giám không?

Hạnh cao hơn tôi gần một cái đầu, nó cúi xuống hỏi:

- Đi đâu. Đánh nhau à. Chơi thì chơi, việc gì phải đi đâu.

- Không đánh ở đây. Đi!

Tôi đi trước, Hạnh theo sau.

Không muốn đơn vị biết nên  tôi đi lòng vòng khá xa.

Lên dốc, gặp một cành cây mọc xéo ngang đầu, tôi dừng lại rồi quay phắt, chỉ mặt Hạnh:

- Tao ghét nhất là chửi cha mẹ tao.

Nói rồi đu vào cành cây, phóng thẳng hai chân và cả người vào ngực Hạnh. Hai thằng lăn dúi vào bụi gai.

Tôi đè được gối lên ngực nó, vung tay đấm một quả khá mạnh vào quai hàm. Tuy nhiên quả đấm không hết sức, chỉ đủ đau thôi. Tôi đứng lên. Hạnh bật ngồi dậy, lắc lắc đầu, nghiêng nghiêng nhìn. Tôi im lặng quay lưng đi về.

Từ đó hai thằng lại trở nên thân thiện nhau hơn trước.

Ở Quảng Bình tiểu đội tôi không phải trực tổng đài, đường dây cũng ít đứt nên đỡ vất vả. Có buổi trưa tôi mò xuống trung đoàn 101 thăm Huân. Nghe nói nó bị sơn ăn.

Huân và Túc ở cùng một trung đội. Ba thằng bạn học gặp nhau mừng quá. Túc kiếm được lá khế rừng, đang loay hoay giã rồi đắp mặt cho Huân. Mặt Huân sưng to, mắt híp lại, dài như một đường chỉ. Gặp nhau vẫn cười khành khạch.

Túc tong teo trong bộ quân phục, nó bỏ áo ngoài quần, trông gầy phơ phất. Hồi này Túc làm anh nuôi của tiểu đội nên có chút thời gian lo cho Huân. Ba thằng ngồi dưới lùm cây hút thuốc, được khoảng 15 phút, tôi phải ra về.

Có tin hai sư đoàn lính thủy đánh bộ Ngụy sẽ đổ bộ vào bờ biển Quảng Bình.

Lệnh triển khai đội hình chiến đấu. Bộ tư lệnh tiền phương của sư đoàn được đặt ở phía đông dãy núi Hoành Sơn.

Hoành Sơn rừng cây rậm rạp. Ngang lưng núi, nhìn xa ra, thấy một vệt biển xanh lơ nhẹ nhõm. “Hoành Sơn một mai xuôi về…” Gió ngậm vị mặn của biển, thổi ù ù ngang qua triền núi.

  Trung đội tôi nối dây tới tổng đài của bộ tư lệnh tiền phương, rồi tiếp tục kéo dây xuống các trung đoàn dưới đồng bằng.

Vùng ven biển đã sơ tán dân đi hết, chỉ còn dân quân tự vệ và thanh niên xung phong ở lại. Dọc quốc lộ, bom pháo cày xới nhừ nát. Nắng rang khô cát. Bụi tanh mùi khói bom nồng lên ngột ngạt. Nắng như giũa vào gia thịt, phải nhấp nước liên tục mới đi nổi.

  Làng xóm vắng ngắt, cây cháy khô. A trưởng Cầu cao như cây sào gập cong người dưới nắng, thường ngày môi anh đã tái, giờ thì bạc phếch. Sồi lần đầu nhìn thấy mảnh bom, lấy chân hất nhẹ rồi nhặt lên, lắc đầu thả bịch xuống.

Ở đây, đất của ta còn không trung là của địch. Pháo hạm ngoài biển bắn vào thoải mái. Máy bay trên trời cứ việc bay lượn thả bom. Không có đánh trả, chỉ có đợi chờ. Hai sư đoàn bộ đội chủ lực áp quân, nhìn ra biển.

Chiến sự chắc chắn sẽ ác liệt. Chúng tôi hồi hộp.

***

[cựu bộ đội trẻ]

A trưởng Cầu phân công tôi lập trạm giữa một mình.

Trạm giữa tức là trạm chốt ở lưng chừng đường dây. Lần này trạm được chỉ định đặt trên lưng một quả đồi dưới chân đèo Lý Hòa.

Đem theo xẻng quân dụng, máy điện thọai, súng, lương khô, võng và vài thứ lặt vặt bỏ trong ba lô. Lấy đầy ặc một bi đông nước, tôi lúi húi băng đồi, một mình ra đi.

  Trời đất thật mênh mông. Một mình tự nhiên thấy rõ mình là lính, thực sự lính chiến. Tôi đào công sự bên bụi cây mua. Xếp đặt mọi thứ rồi đấu máy gọi về tổng đài báo cáo. Xong việc, trời cũng vừa xẩm tối. Hoàng hôn mò mò lùi dần vào núi.

Bình sinh tôi không sợ người, mà rất sợ ma. Lưng của quả đồi này không có cây cao, chỉ có những bụi sim, bụi mua lúp xúp. Lâu lâu từ trong bụi cây, một con chim xọet bay lên, làm giật mình.

Hồi còn đi học, ở nơi sơ tán, thầy Hoàng đạo Khánh thường kể chuyện ma. Ánh đèn dầu chập chờn trong cặp mắt kính dầy cộp của thầy. Tôi thường bị ám ảnh bởi một cái lưỡi thè dài ra, một con chó Lài tru ngắt trong đêm…

Ngồi dưới công sự, đấu máy vào giây điện thọai để thỉnh thoảng nghe tiếng người cho đỡ vắng. Nhưng trời đêm mù mù mờ bạc, nhìn ngược lên cứ sợ có một cái đầu với cái lưỡi dài thò xuống.

Tôi nhẩy phắt lên trên, lấy võng trải ra bên bụi cây mua, rồi bó gối, ôm súng ngồi. Dưới công sự, tiếng điện thọai lâu lâu vẳng lên eo éo.

Ngồi nhớ đủ thứ… Cuộc đời có những mảnh vô cùng khác nhau, như là đối lập, mà lại là ký ức của một con người. Tuổi thơ tôi vất vả, thiếu thốn nhưng ấm áp. Nhớ Ba, nhớ Má, nhớ thằng Vinh, con Huyền, hai đứa em lận đận của tôi.

Rồi nhớ bạn bè… Ký ức thân quen hiện lên làm nguôi đi cái chờn chợn của đêm cô độc.

Cái máy dưới công sự ngưng tiếng đã khá lâu. Tôi nhẩy xuống, tháo một đầu dây ra, gọi về tổng đài, tổng đài đáp lại. Đấu vào đầu dây phía bên này, quay máy nặng chịch, thế là dây đứt rồi.

Tôi xách súng, đeo máy điện thọai lóc xóc đi về hướng biển. Trời khuya thật dễ chịu. Bàn tay nắm hờ sợi dây điện, vuốt theo nó mà đi. Trong lòng thoáng băn khoăn, giữa tĩnh mịch như bất động thế này, làm giao dây đứt được? Ý nghĩ  này làm cho tôi chờn chợn.

Rồi mọi việc cũng qua. Nối xong dây, múc đầy một bi đông nước từ cái vũng nước nhỏ bên đường, trở về công sự, ngồi một lúc nữa thì bình minh bắt đầu cựa mình. Tôi cảm thấy sự thức dậy như nở ra, nở ra nôn nao từ trong lòng đất.

Hai ngày sau, có lệnh thu dây, tiếp tục lên đường vào Nam. Thế là không có cuộc đụng độ như dự kiến. Chiến tranh luôn bất ngờ.

[cựu bộ đội trẻ]

NÚI RỪNG  –  ĐI,ĐI,ĐI  

-  GIAI ĐIỆU GIAN LAO CHẬP CHÙNG -

 

Bắt đầu cuộc xuyên rừng dằng dặc. Lần này vẫn là Trường Sơn mịt mù. Rừng thâm u, không thể hình dung trước được điều gì, nó mở ra, đóng lại, luôn luôn bất ngờ.

Trên con đường mòn nhỏ xiu rơi thỏm giữa ngút ngàn cây, ngút ngàn núi, ngút ngàn vực sâu thăm thẳm, đoàn người lặc lè, chậm chậm nối nhau đi.

Tập trung hết nội lực mà bước. Từ từ qua từng con dốc, từng ngầm suối. Hai sợi quai ba lô siết nghẹt thở, tôi dùng ngón tay cái móc sợi quai đeo, kéo từng bên ra, để luân phiên thở từng bên ngực.

Khi gần đến trạm nghỉ, là lúc kiệt sức. Một ý nghĩ xuất hiện, rất thật, là chết, chắc chết, không thể sống thêm được nữa. Bên túi cóc, tôi nhét một lon sữa bột trộn sẵn đường, nắp đậy hờ và một cái thìa đã bẻ cán. Lâu lâu quàng tay múc một thìa, bỏ vào mồm ngậm. Một chút ngọt đúng lúc đã giữ cho tôi không rơi xuống.

Lính ngã quỵ trên đường rất nhiều, quỵ xuống, thở, rồi lại lồm cồm bò dậy đi. Tôi cúi đầu, gân cổ kéo con cóc, phía sau như có người đang dé chân chèo lôi ngược trở lại.

Đi khoảng 3 ngày đường thì dừng lại ở một trạm giao liên của hậu cần. Những trạm nghỉ, chắc chắn người lính suốt đời không thể quên. Dừng lại, lưng của người rơi theo cái ba lô nặng ịch xuống đất. Đầu hất ngược, những thân cây vút lên, những vòm lá… vài khoảng trời ló ra. Thở, rồi từ từ thoát khỏi cái quai ba lô ướt đẫm mồ hôi.

Đất rừng gần với người vô cùng, nó dịu dàng mát rượi, nó cùng thở với người.

Những trạm nghỉ thường có những cụm rễ cây khổng lồ và đá suối, là nơi mênh mang rộng rãi… Tôi luôn cảm thấy như thế sau một chặng dài gồng cứng, nghẹt thở.

Sức trẻ hồi phục rất nhanh, chỉ cần khoảng chùng xuống không dài, không khí lại bắt đầu sinh động. Ngồi hút điếu thuốc, nhìn những đoàn người đi qua. Cối 60, Thượng liên 12ly7, Đại liên… Lính hỏa lực lặc lè vác các bộ phận của súng. Bộ binh đỡ nặng hơn một chút. Bao nhiêu người trẻ măng chộn rộn giữa rừng sâu thăm thẳm.

 ***

[cựu bộ đội trẻ]

Nghỉ ngơi rồi nấu cơm ăn. Bếp Hoàng Cầm đào vội nên không chuẩn, thường phải có một người cầm nhành lá phất khói cho nó không tụ lại. Mỗi tiểu đội có hai cái nồi quân dụng nhỏ, một nấu cơm, một nấu canh. Có món gì khác thì nầu bằng nắp nồi.

Mến là chuyên gia rau rừng của tiểu đội. Nó học từ lúc nào mà kiếm rau rất nhanh. Rau tầu bay là chuyện quá thường. Có thứ rau hơi đắng, vị mát như là quả mướp đắng. Có thứ chua hầm như khế chín. Chúng đều không có tên, cứ Mến đem về là ăn, không ai thắc mắc gì.

Thú vị nhất là cái kho vô tận của Hạnh. Bây giờ mới thấy lợi hại của con buôn. Mỗi bữa, Hạnh tòi ra khi thì vài tép tỏi, khi thì vài hạt tiêu sọ cay thơm, nó mím môi phát một cách dè xẻn cho từng người. Vị của những đặc sản giản dị làm cho phấn chấn, bữa ăn như là quen thuộc hơn.

Đồng chí A trưởng Cầu vụng về luôn bị cu Sồi mắng vì tội làm trào nước cơm, tắt bếp. Tôi là chuyên gia nấu cơm. Nồi cơm  tôi nấu bao giờ cũng chín rền, xốp xáp, thành ra cứ khi cái nồi bắt đầu sôi sùng sục là Cầu lại thất thanh gọi tôi, như là gọi cấp cứu.

Thực phẩm mang theo trên vai mỗi lính gồm vài hộp thịt của Trung Quốc, vài thỏi mắm tôm khô, một lon bột trứng sấy, một lon bột sữa, muối, mỳ chính và gạo. Đi vài ngày, gặp trạm hậu cần giữa đường thì bổ sung.

***

[cựu bộ đội trẻ]

Giai điệu hành quân không phải lúc nào cũng nhịp nhàng. Có những cú lạc ngoạn mục.

Rừng Trường Sơn đoạn qua Quảng Bình vô cùng hiểm trở. Đường mòn len lỏi dưới vực sâu, len lỏi trên triền núi. Lên cao mãi, mà ngửa mặt vẫn thấy núi rừng mịt mù trên đầu.

 Con đường nhỏ buồn buồn, loanh quanh như không dẫn người đi tới nơi nào cả. Ghập ghềnh, âm u, ẩm ướt. Tôi bước đi, từng bước, không hy vọng gì, cứ bước từng bước, không mong mỏi gì. Mệt đến ngợp thở, toàn thân như sắp tê liệt.

Hôm ấy, Tiểu đoàn phó Thiềng quyết định băng núi để tránh con đường vòng quá dài.

Người giao liên nói:

- Em chưa từng băng qua ngọn núi này. Trông thì gần, mà chưa chắc. Tốt nhất là đi theo đường cũ.

D phó có những cái móng tay phẳng, bè ngang. Anh là người cẩn thận nhưng rất quyết đoán. Anh mở bản đồ, chụm đầu bàn bạc với chính trị viên tiểu đoàn. C trưởng Khàn đứng nghiêng, đưa mắt nhìn xuống bản đồ, hai cái lông mày xếch nhíu lại gần chạm vào nhau...

Lệnh lên đường. Tôi ngồi xệp xuống đất, luồn tay vào quai ba lô. Tá cõng ba lô xong đưa tay nắm lấy tay tôi, dé chân chèo kéo tôi đứng giậy.

Đoàn người leo lách đi. Dốc núi cao dần. Những cành cây mới chặt để mở đường ứa nhựa, tỏa ra mùi ngai ngái. Leo lên, tay chạm đất, có lúc phải bò mà lên. Gặp đoạn dốc thoai thoải thì lấy súng làm gậy chống. Tất cả đều cắn răng, tập trung hết sinh lực, từng bước như đi vào lòng đất.

Đi mãi. Leo lên, leo lên. Bắt đầu có tiếng xì xầm lan dọc hàng quân: “Hình như lạc…”. Tiếng “lạc” như phát súng bắn vào đầu, choáng váng.

Lệnh nghỉ, nấu cơm chiều, đêm nay ngủ lại lưng núi này. C trưởng Khàn sùng sục:

- Tham mưu đéo gì, giết người rồi, mẹ nó!

Có tiếng the thé:

 - Bắn đi!

C trưởng quay phắt lại:

- Ai, ai đòi bắn?

Im bặt.

Các A trưởng được triệu tập lên họp đại đội. Sau bữa cơm, các tiểu đội sinh họat. Tôi ngồi trên khúc rễ cây xù xì, dựa lưng vào thân cây, toàn thân rã rời. Đêm rừng có những thứ âm thanh khó biết là âm thanh gì, từ đâu, nó làm cho tất cả như chìm ngỉm.

A trưởng Cầu nói lầu nhầu như nói một mình. Sồi gắt:

- Anh nói to lên, cho anh em nghe nhờ với!

Cầu giật mình, nói to lên nhưng lại ngắc ngứ. Đại loại là, Đại đội biểu dương tinh thần cố gắng trong hành quân của anh em chiến sĩ. Việc lạc đường sẽ kiểm điểm sau. Đại đội nhắc anh em giữ vững kỷ luật, chấp hành nghiêm mệnh lệnh. Cầu lầu bầu dông dài chỉ có từng ấy ý. Anh chàng là sinh viên năm thứ 2 đại học nông nghiệp, làm vụng, nói vụng, chỉ được cái khỏe và tốt bụng.

Quách trọng Tá bổ sung:

- Tôi nghĩ, là do thương anh em thôi. Muốn đi ít đường đất hơn, cho đỡ tốn sức. Anh em cũng phải hiểu ý đó. Bực bội làm gì. Ngủ cho khỏe, mai đi cho tốt.

Hạnh cười:

- Nói cứ như không. Vào chỗ bom rơi đạn lạc, thương nhau kiểu này thì tiêu mẹ hết!

 ***

[cựu bộ đội trẻ]

Rừng núi là thế. Khi ở xa thì thấy vượt qua thật dễ dàng, chỉ là từ chân núi đến đỉnh núi. Coi chừng, khi lọt giữa lòng nó thì lập tức như bị bịt mắt. Cao cao thấp thấp, bên trái bên phải đảo nhau, ngang dọc rậm rịt chẳng thấy chân trời đâu. Không thể nhận ra diện mạo thật của núi để mà định hướng. Thế là mò mẫm, nếu không có kinh nghiệm, có thể loanh quanh đến chết trong mê hồn trận.

Tôi mắc cái võng lắc lẻo bên sườn dốc. Móc trong túi cóc ba lô ra bao thuốc Trường Sơn xẹp, châm một điếu rồi trườn lên tấm vải mềm mại. Yên ấm quá. Không kịp mắc màn, tôi hút xong điếu thuốc thì lịm đi. Sáng ra thấy mình nằm gọn lỏn trong một vòm trắng mỏng manh, biết chắc là đêm qua A trưởng Cầu đã lò mò mắc màn cho.

Trời rạng sáng, toàn tiểu đoàn lịch kịch xuống núi, trở lại đường cũ. Đi xuống phải đi chầm chậm, mỗi bước đặt chân sơ sẩy là chùng gối. Gặp dốc cao thì quay lưng lại bò lùi xuống. Gặp chỗ thấp thì quay mặt ra mà bước đi. Có người mệt quá thả trôi súng xuống dốc, cho nó chạy trước, nhưng khi xuống đến nơi, lại phải trầy trật đi tìm.

Mến khỏe nhất, nó không to như Tá, không cao như Cầu nhưng có sức vóc của dân miền biển, dẻo dai, tiềm ẩn. Mến thường xách đỡ cho tôi khẩu AK ở những đoạn khó đi nhất. Hanh lèo khèo, lúc này trở nên ít nói, nó lặng lẽ chịu đựng như một chú bò kéo xe.

Mùa này rừng mát nhưng mồ hôi thì thường trực trong lưng áo, trên mặt lính, mồ hôi nóng như nước sôi. Thường khi đi đường rừng lính xỏ tất dài, nhét ống quần vào tất để tránh vắt. Tôi thì không xỏ tất được vì nóng, cứ xắn quần lên tới gối, để trần mà đi.

Có nhiều đọan rừng vắt đông vô số kể, chúng nhậy hơi người như đỉa đói. Hàng sư đoàn vắt kéo đến bên đường, bám trên lá cây, cành cây, trên cỏ. Toàn thân con vật căng thẳng, rướn lên hướng về phía người. Bọn khát máu ấy đã lấy đi không ít máu của tôi.

 ***