Được sống và kể lại - Trần Luân Tín

[cựu bộ đội trẻ]

Trọn một ngày mới xuống tới chân núi. Màn đêm thăm thẳm nuốt lịm tất cả. Đoàn người mệt mỏi lục tục tập kết dọc theo con suối nhỏ. Những đốm lửa được thắp lên, chập chờn hắt ánh nước bạc lên mặt người. Sức sống của con người thật không thể cân đong nổi, nó như là nguồn nước, róc kiệt lại trào lên, vô tận.

Tôi vắt cái khăn mặt lên vai, liêu xiêu đi xuống suối. Hơi người tỏa lan, suối nước như vui vẻ, rừng ồn ào dần lên, ấm dần lên. Thấy B trưởng Hồng đi qua đi lại, tôi biết thằng Thịnh đang ở gần đây. Rửa mặt xong tôi lọ mọ đi tìm nó. Thịnh được gọi là “Thịnh tào” vì chữ tao nó phát âm nặng thành ra tào. Nó người Chương Mỹ Hà Tây. Hồi mới vào trường nó nhỏ con hơn tôi, bây giờ thì cao to hơn tôi nhiều.

Sau này, khi chiến tranh kết thúc, Thịnh và tôi trở về trường cùng học một lớp đại học. Đúng vào ngày trình bầy luận văn tốt nghiệp, nó biến mất. Công an thông báo là nó đã vượt biên sang Úc cùng với chị và ông anh rể. Mười tám năm sau, nó gửi cho tôi một bức thư nói toàn về chữ “Tâm”, hình như anh chàng đã đắc một cái đạo nào đó.

Bây giờ, hai thằng ngồi trên một phiến đá suối lạnh ngắt.

Tôi nói:

-  Không biết có đi nổi đến nơi không?

-  Phải được chứ. Mới tưởng chết, thế mà đã lại thấy đi được rồi… Mày có ăn được không?

-  Ăn được.

Hai thằng hút chung điếu thuốc, nuốt trân trọng từng hơi khói.

Đêm. Trong ruột của rừng, những người trẻ ngủ, ngủ đầy sinh lực như thức. Tiếng ngáy rền rền. Hàng ngàn cái võng im lặng cuộn ôm lấy những thân người đang thở, thở đều đều, trầm bổng.

Người không thể quên rừng, không biết rừng rồi có nhớ người không.

Rừng thức dậy. Tất cả bỗng rộng thênh thang. Tiếng rừng rộn rã. Buổi sáng trong veo làm cho thân thể người như mới toanh, bao nhiêu mệt nhọc bay biến hết.

Cứ thế, người nuốt ngày, ngày nuốt đường… đoàn người kiên trì giật từng đoạn rừng Trường Sơn, tiến lên phía trước.

[cựu bộ đội trẻ]

BINH TRẠM  -  GIỚI TUYẾN  –

ÁP SÁT VÀO HƠI THỞ CỦA CHIẾN ĐỊA

  

Cự Nẫm là binh trạm cuối cùng ở miền Bắc. Đây là binh trạm lớn nhất trong các binh trạm của Trường Sơn. Bộ đội vào Nam, đến đây đều được thay mới toàn bộ quân trang quân dụng và vũ khí khí tài.

Rừng vẫn xanh ngắt nhưng chỉ xanh trên vòm cao. Dưới những gốc cổ thụ, đất đã bị mài nhẵn nhụi. Ngàn ngàn dấu chân người qua lại đã tạo nên một khoảng đất rừng quang quẻ bất ngờ giữa thâm u Trường Sơn. Dường như ngày nào binh trạm cũng tấp nập. Người vào Nam, người ra Bắc tụ lại, xoay quanh cái xoáy lớn này một hồi rồi mới ra đi.

Đến lượt tiểu đội tôi thay đổi quân trang.

Hạnh săm soi quần áo như trẻ con được phát quà, nó ngắm nghía chán chê rồi tặc lưỡi thừa nhận các cô thợ may của xưởng may 10 là “nhất nước”. Cu Sồi híu híu mũi ngửi vải mới, hít hà: “thơm quá…thơm như là múi mít!”. A trưởng Cầu thì trầm tư, cầm cuốn “tự học tiếng Anh” nhấp nhấp xem nó nặng bao nhiêu, phải bỏ cái gì lại để không bỏ cuốn sách.

Mến cuời:

-  Xem anh Cầu kìa, cắt cái “cát – tút” của anh đi là xong thôi mà, đắn đo gì nhiều thế!

Tá lầu bầu:

- Ông này tâm thần rồi. Thời gian đâu mà học...

Tôi kín đáo nhét cuốn sổ tay vào túi cóc. Cuốn sổ có những bài thơ tôi viết hồi còn đi học. Có những dòng chữ dặn dò của anh hai tôi.

Nghỉ ở Cự Nẫm hai ngày. Hành trang được xốc lại và cân nhắc rất cẩn thận. Nhiều thứ phải loại bỏ. Bàn chải đánh răng bẻ cán đi. Xà phòng thì không cần. Khăn mặt cắt đôi. Thực phẩm đồ hộp chỉ đem theo một nửa, một nửa tặng cho lính trong Nam mới ra. Quan trọng là gạo, muối, mỳ chính. Và những kỷ vật nho nhỏ riêng tư, không có lính nào bỏ lại.

***

[cựu bộ đội trẻ]

Có nhiều đoàn dân sự đi B ngang qua Cự Nẫm. Vui nhất là khi Văn công xuất hiện với đàn địch lỉnh kỉnh, gái trai chộn rộn. Các cô gái rực rỡ giữa rừng lính, các cô đi tới đâu là pháo nổ rần rần tới đấy. Bộ đội vỗ tay, chào chào hỏi hỏi râm ran. Cả một khoảng rừng như bừng sáng.

Tôi đang ngồi chăm chú nghe tiếng đàn ghi ta của anh chàng văn công Trị Thiên trình tấu, thì có tiếng gọi từ sườn dốc: “Đồng chí Tín ơi… Tín ơi…”. Đồng mạnh Mức thất thểu chạy tới, đứng nghiêm trước mặt tôi, đưa tay chào rồi nhoẻn cái miệng móm khôi hài nói: “Đồng chí Trần luân Tín… có thư!”

Mảnh giấy gấp tư trong tay Mức là lọai giấy để vẽ, vết xé vội xơ xước. Tôi hồi hộp mở tờ giấy, lập tức nhận ra dáng chữ của Trần hữu Tri. “Tín ơi ! không gặp được mày. Bọn tao vào trước. Gửi lời thăm tất cả lính trường mình. Vội quá, hẹn gặp lại, khỏe nhé. Bạn. TRI ”.

Mức nói:

-  Mình với Tân gặp nó đúng lúc đoàn nó lên đường. Thằng Tri gọi mình đấy chứ. Cậu này nhớ dai thật, chỉ đá bóng với nhau một hiệp hồi bọn nó lên thăm Tín ở Ba Làng…

Tôi ngắt lời:

-  Trông nó thế nào?

- Ồ, khác trước nhiều lắm. Nó không gọi thì tớ không nhận ra đâu, phổng phao chắc chắn lắm.

Tôi muốn gọi cho vang cả rừng lên, tên của bạn bè. Trong nháy mắt, ký ức xa lắc như đã ở tận thế giới nào khác, chợt là thật, bàng hoàng hiện lên ở ngay bên cạnh…

 ***

[cựu bộ đội trẻ]

Có nhiều đoàn thương binh từ chiến trường ra, người nặng thì nằm trĩu trên võng cáng để cho hai người mặt mày vàng ệch lặng lẽ khiêng. Người bị thương nhẹ hơn thì đi bộ, tay hoặc chân cuốn những cuộn băng ố bẩn bụi đường.

Có những đoàn thiếu nhi vùng tranh chấp được đưa ra Bắc để tránh bớt thương vong. Chúng nó lao xao, líu ríu nói tiếng Quảng Trị hoặc Quảng Nam rất khó nghe. Chúng tò mò quan sát bộ đội, chắc lần đầu được thấy nhiều bộ đội đến thế. Đây là những đứa trẻ thực sự may mắn.

Tiểu đoàn tôi đổi xong quân trang quân dụng thì hành quân vượt qua binh trạm khoảng một tiếng đường rừng rồi nghỉ lại.

Quảng Trị đang đánh lớn. Nghe nói sư 304 đã giải phóng gần hết tỉnh Quảng Trị. Tin này làm lính tráng náo nức. Hạnh thì lo lắng:

-  Mình lại phải đi qua cả tỉnh Quảng Trị nữa… đi mãi thế này kinh quá. Chẳng thà đánh nhau sống chết một lần cho xong. Đi mãi thế này còn sức đâu mà đánh với đấm!

B trưởng Điển quần xắn ngang bắp chân, cái lưng cong cong đang lúi húi làm gì đó, nghe Hạnh nói thì liếc ngang một cái.

Mến cười:

 -  Hạnh ơi, đừng lo nhiều chóng già. Nghe nói Quảng Trị nhiều bò lạc lắm, vào đến nơi đề nghị anh Điển cấp cho một con mà cưỡi.

Cu Sồi hỏi:

-  Anh Điển, đây vào đến Quảng Trị còn mấy ngày đường nữa?

-  Đừng hỏi đường xa bao nhiêu. Kinh nghiệm của tớ đấy! Càng để ý đường dài ngắn thì càng mệt. Cứ đi khắc đến. Người ta đi được thì mình đi được, phải không ạ ? - B trưởng nói xong, nhặm hai mắt một cái rồi lại chăm chú gói gói ghém ghém.

Tôi lúi húi nấu nước sôi để đổ bi đông cho mọi người. Cầu ngồi xổm cầm cành lá phe phẩy quạt khói. A trưởng ít khi tham gia thảo luận, anh cực kỳ ít nói, thường chỉ nghe rồi cười. Huy hay trêu Cầu: “Lại cười xì xụp, cứ xì xà xì xụp…!” Anh Tá vào tới đây, trầm ngâm hơn trước, có lẽ là nhớ vợ.

***

[cựu bộ đội trẻ]

Chúng tôi tiến gần tới giới tuyến.

Trong trí tưởng của những người trẻ, Bến Hải vừa thiêng liêng vừa đượm mầu kỳ bí. Càng gần tới giới tuyến càng như rõ ra cảm giác về ta và địch, thấy người hơi căng căng như là người đi săn.

Rồi nó cũng hiện ra.

Một bãi sỏi rộng, cây nhỏ lòa xòa và nhiều bụi lau nghiêng nghiêng phơ phất. Mặt nước, chỗ sâu nhất không ngập quá bụng chân. Nước trong veo từ từ chảy, bình thản như không. Đây là đầu nguồn của sông Bến Hải.

Mọi người đều trầm ngâm. Họ đang lội qua một đoạn suối quá bình thường, nhưng là đoạn suối đã cắt đứt đất nước trong nhiều năm. Hồi còn đi học, trong đầu óc lũ trẻ chúng tôi, bên kia con sông Bến Hải là một thế giới hoàn toàn khác, mọi thứ ở đó chắc chắn phải không bình thường. Giờ đây, đứng giữa cái ranh giới này, chẳng thấy có gì lạ.

Nhưng tôi đang bước sang một miền đất khác, thấy rất rõ mình đã bắt đầu đặt chân vào mặt trận. Tôi vừa lựa chân để khỏi trượt ngã trên những hòn sỏi trơn, vừa thầm kêu lên trong đầu: “Ba Má ơi con qua Bến Hải đây”.

 Đây là đất Quảng Trị rồi. Rừng thưa nối với đồi cỏ tranh hoang vu. Gió nồng nồng lùa qua những triền cỏ cuộn sóng. Cây cỏ cao ngang tới ngực người, lá cỏ sắc như lưỡi giao,  nó nuốt nắng vào rồi phả ra phừng phừng như bốc khói. Đoàn quân chìm trong biển nóng mênh mông ngợp thở.

Xuất hiện mìn lá, vài người trong đơn vị đã dẫm mìn. Những chiếc lá được máy bay rắc xuống, chúng hiền lành  như những chiếc lá thật, chúng có sức công phá không lớn, chỉ vừa đủ phạt bay cái gót chân, nhưng như thế cũng là vừa đủ hoàn tất trách nhiệm nhỏ nhoi của nó.

Đoàn người đi như là bò trên đồi nắng. Tôi bắt chước anh em, lấy nước trong bi đông thấm một ít vào khăn mặt rồi quấn quanh cổ. Gió Lào khô khốc rít lên từng luồng, như những cái lưỡi nóng khổng lồ, liếm kiệt sức người. Ý nghĩ “không thể sống” lại cuộn lên trong đầu. Tất cả tinh thần lúc này  như người lực sĩ mỏi mệt, cố nống căng lên để chống chọi, để không gục xuống.

Đoàn quân im phăng phắc, chỉ có nắng và gió nồng hun hút.

***

[cựu bộ đội trẻ]

Sau này, khi ở giữa vùng tuyết lạnh Minisota nước Mỹ, tôi nhớ tới cái nắng nóng của chặng hành quân qua đồi tranh Quảng Trị. Lý do của hồi tưởng là việc bất ngờ gặp lại thằng bạn đã từng cùng đi qua chặng đường ấy.

Nó sang Mỹ năm 1995 vì được cha mẹ vợ bảo lãnh, và bị vợ thuyết phục bởi tương lai của hai đứa con. Gặp nhau, hai thằng lính cũ ôm chầm lấy nhau. Tôi hỏi:

-  Sống thế nào. Có ổn không? -  Tôi hỏi có ổn không vì thấy lo cho nó sau những chứng kiến về cuộc sống của đa số người Việt ở Cali.

-  Ra đường rồi… Tao sống một mình…

-  Sao thế! - Tôi thảng thốt.

Nó lầm rầm kể cho tôi nghe về cuộc hành trình của nhân tâm trên đất Mỹ.

-  Sang đây, lập tức mọi người đều thay đổi. Đấy là điều không lường trước được. Tao cũng thay đổi rồi mày ạ. Gặp mày thì thế này, thực ra tao cũng khác nhiều… Áp lực vật chất lớn lắm. Cái bằng kỹ sư của tao không có giá trị ở đây. Tao không có việc làm, mọi người đều khinh bỉ, khinh bỉ thẳng thừng. Con vợ tao rửng mỡ, léng phéng với một thằng Mỹ. Tao phải làm lại từ đầu. Bây giờ thuê một căn phòng, ở một mình. Tối đi cày kiếm tiền, ngày đi học…

Hai thằng ngồi trong căn phòng khách sạn nhỏ nơi tôi trú chân, chuyện trò loanh quanh rồi lại quay về những ngày cùng nhau ở Quảng Trị. Số phận con người thật quá kỳ bí, làm sao biết trước được.

Đưa bạn ra sảnh khách sạn, siết chặt tay nhau, bạn tôi nói:

-  Lạnh ở đây khốc liệt chẳng kém gì nắng nóng Quảng Trị đâu. Nhưng tao sẽ chiến đấu, nhất định sẽ gặp nhau ở Việt Nam… Nhớ lắm.  

Nó chạy qua cái sân rộng rồi chui vào chiếc Camry cũ.

Tôi nhìn chiếc xe của thằng bạn lính nằm im lặng dưới những bông tuyết rơi lả tả. Chiếc xe im lặng mãi, không nổ máy, cũng không nghe tiếng đề máy. Tôi giật mình, đẩy bật cánh cửa kính khách sạn, chạy ào tới. Thằng bạn tôi ngồi gục đầu trên vô lăng, hai vai nó rung rung, nó khóc.

***

[cựu bộ đội trẻ]

Vượt lên khỏi sườn núi, thì giật mình, những cụm khói mầu xám đột ngột dựng lên trên lưng những quả đồi thấp. Khắp một vùng mênh mông vật vờ khói. Thảng hoặc, rộ lên vài chuỗi tiếng động ì ầm như là tiếng sấm xa. Những cột khói câm, lặng lẽ, kỳ quặc như là phim bị mất tiếng.

Lính tráng lẳng lặng ngắm nhìn chiến trường. Sồi thảng thốt:

-  Anh Cầu! Cái gì mà sáng chói thế kia?

Mọi người cùng ồ một tiếng. Trước mặt, chỗ khói bom vừa mới tản ra, ở nơi trũng xuống của những quả đồi xa tít có những mảng sáng lấp loáng, hắt ngược nắng lên. Những mảng sáng không chuyển động, chúng túm lại từng đám như là những đám giấy bạc thả trên sa bàn. Cầu lúng búng:

-  Không biết là cái gì nhỉ…?

Phải đến lúc B trưởng Điển lết xết đi tới, chúng tôi mới được vỡ nhẽ. Thì ra đấy là những khu ấp chiến lược của Ngụy, nơi chúng dồn dân tới ở để tránh tiếp xúc với Việt Cộng. Khoảng cách từ chỗ chúng tôi tới đó xa quá, nắng chói làm cho tôn của mái và vách nhà hóa thành giấy bạc, nhòe vào nhau, không thể nhìn rõ. Lại một sự thật từng nghe, hôm nay mới mục sở thị.

Xuống dốc, lầm lũi đi vào chiến trường.

Cao điểm 544, một quả núi cao năm trăm bốn mươi bốn mét là nơi bộ tư lệnh sư đoàn 325 (đoàn Thuận Hóa) đóng.

***

[cựu bộ đội trẻ]

Tiểu đoàn tôi đóng ở sườn núi phía đông nam của cao điểm. Con sông Hiếu uốn lượn ngay dưới chân núi, nó trườn qua các xã của huyện Cam Lộ, tới gặp thị xã Đông Hà rồi lao thẳng ra cảng Cửa Việt.

Ném ba lô xuống gốc cây, là lao ngay vào cuộc rải dây. Chỉ trong vòng một ngày, mạng thông tin của bộ tư lệnh đã khép kín. Lập tức guồng máy chỉ huy gấp gáp họat động. Tiểu đội tôi trực tổng đài, hai người một ca trực, rút phích cắm phích rào rào như thợ dệt cửi, làn sóng liên lạc qua lại ào ào như chớp giật. Không khí chiến trận rừng rực, khác hẳn với cái vẻ bề ngoài lằng lặng của bãi chiến trường rộng lớn.

Hầm tổng đài có mùi đất ẩm cùng với mùi nhựa của rễ cây, hương vị rất thân mật, rất riêng của rừng. Rừng ở đây là rừng trung niên, cây không lớn lắm, chỉ vừa đủ che cho bộ đội.

Đêm khuya, nhịp liên lạc thường lắng lại, thi thoảng mới có một cửa phích rơi lật cái nắp xuống vè vè. Mỗi lần trực ca đêm, khi liên lạc ngưng lại, tôi thường rơi vào những cuộc đàm thọai, sẽ phải nhớ suốt đời.

-  Anh bộ đội Quảng Trị ơi, hôm nay ai trực bên ấy hả anh?

-  Anh không biết ai trực đâu.

-  Không, ý em muốn hỏi tên anh… anh tên gì?

-  Em biết bao nhiêu cái tên của bọn anh rồi, báo cáo xem nào.

-  Anh Sồi này, anh Mến này, anh Tá, anh Huy… còn anh?

-  Anh là một trong những cái tên em vừa đọc đấy, thử đoán xem tên gì.

-  Không phải rồi… em nhận ra giọng mà. Anh người Hà Nội phải không? Em tên Thủy, quên em ở Hà Bắc… Con trai Hà Nội khó tính lắm phải không anh?.  

   ……………………………………

Các cô gái của tổng đài mặt trận B5, những tiếng nói ngọt trong như nước mát, thấm êm vào lồng ngực lính trẻ. Chúng tôi quen nhau, biết rõ cả gia đình nhau, cả sở thích, cả quá khứ… chỉ có điều, mãi mãi không thể nào gặp.

***

[cựu bộ đội trẻ]

Giữa lòng cao điểm 544 có con suối tên là La La, nó thong thả luồn qua núi, men theo chân những quả đồi rồi ùa nhập vào dòng sông Hiếu trong xanh. Tên của con suối đã thân quen với chúng tôi từ thời còn đi học: “Ơi con suối La La, nước trong xanh hiền hòa… chảy qua đồi không tên… Ơi con suối quê ta…”  Bây giờ suối cho chúng tôi ăn cá, cá suối ngọt mát nấu với me rừng.

Những ngày trực tổng đài lại là những ngày lao động cật lực. Tiểu đoàn công binh quá tải, không thể làm hết việc nên các đơn vị trực thuộc của sư phải hỗ trợ. Chúng tôi trở thành thợ đào hầm thực thụ, cứ ngơi ca trực là vác cuốc chim đi đào hầm.

Các kỹ năng dùng cuốc, dùng xẻng từ từ trở nên điêu luyện như là công phu của người luyện võ. Bổ cuốc vào đá ong, lách cuốc vào đá hộc, xúc đá hất lên cao v.v.. rất chuẩn xác. Da bàn tay dầy cộp lên, hồi đầu còn dộp dộp bong bong, sau thì chai cứng lại.

Những căn hầm ở rừng, nếu sau này bị xóa mất đi thì thật đáng tiếc. Công sức thì đã đành, nhưng chúng đẹp lắm. Nhìn chúng, thấy bất ngờ vì  sự say sưa của con người. Những phòng họp tinh tươm sạch sẽ nằm âm dưới lòng đất. Những đường lạt như chỉ thêu, đan sợi cỏ tranh thành tấm lợp ngay ngắn. Những thân gỗ thẳng, lực lưỡng được ghép sít nhau phẳng phiu trên trần hầm… Tác phẩm của những chàng trai bỏ nhà vào rừng ở, nắn nót như là nắn nót cho tổ ấm của chính mình.

***

[cựu bộ đội trẻ]

Một hôm, tôi nhận cú điện thoại của chính trị viên gọi về đại đội. Anh nói: “Có người gặp, cậu về rồi sẽ biết”.

“Có người gặp” ba chữ gợi cảm quá, như là mình đang còn ở nhà mình. Đã lâu  rồi có ai nhắn gặp đâu. Tôi hồi hộp thả người trôi theo con dốc, chạy như lao về đơn vị.

Có một lưng áo màu xanh bạc đang cong cong trước một cái cặp mầu đen, một tờ giấy trắng và một cây bút chì. Tôi đứng sựng, ở giữa nơi này lại có người ngồi hý húi vẽ... Nhè nhẹ, tôi đi tới từ phía sau lưng người họa sĩ rồi đứng yên nhìn nét bút của anh gạc gạc trên mặt giấy. Hồi lâu, tôi gọi khẽ: “Anh!”. người vẽ dừng tay, quay mặt lại. Tôi bật reo lên: “Ôi trời,  Anh Cương!”.

Ngồi thụp xuống bên anh, thực không ngờ lại gặp anh ở đây. “Đại đội trưởng duyên ngầm” đang ngồi ngay bên tôi, giữa rừng của Quảng Trị. Hồi ở trường, anh Cương là đại đội trưởng tự vệ của trường Mỹ Thuật. Lúc ấy tôi là trung đội trưởng trung đội “súng gỗ”, trung đội của bọn trẻ con.

Anh lục trong ba lô, lấy ra một cái ống bằng bìa cát tông, đưa tôi:

-  Tớ chuẩn bị sẵn cho cậu cái này. Giấy vẽ, bút chì đấy. Biết Tín ở thông tin 325 nên quyết phải đi tìm. Tranh thủ vẽ được thì tốt, lấy tài liệu để sau này làm việc Tín ạ.

Cái ống giấy nhỏ làm tôi muốn bật khóc.

Hai anh em ngồi nói chuyện rất lâu, rồi cũng phải đưa tiễn anh xuống núi. Tôi tha thẩn quay về tồng đài.

Trời Quảng Trị ong ong. Bây giờ, bao nhiêu ước vọng ở trong lòng đều phải xếp lại, đều phải chờ đợi.