Được sống và kể lại - Trần Luân Tín

[cựu bộ đội trẻ]

Một buổi trưa, B trưởng Điển báo tôi lên ngay đại đội để nhận nhiệm vụ mới. Anh nói rõ cần mang theo những gì. Tôi chuẩn bị mọi thứ xong, xách súng đi lên ban chỉ huy đại đội.

Hạnh nói với theo: “Đi cẩn thận Tín nhá!”. Hình như mọi người đều có linh cảm không bình thường về chuyến đi lần này của tôi. Tôi lúi húi một mình băng qua đồi cỏ tranh, cái xanhtuyarông đeo xệ bên hông đập lạch xạch.

Đại đội trưởng Khàn thấy tôi thì bảo:

-  Tín hả, vào đây.

Tôi đi vào hầm.

-  Ngồi đấy, đợi tôi 5 phút.

Hồi sau, anh vừa nai nịt vừa nói:

-  Cậu bơi tốt phải không. Lần này đi trinh sát đường dây cùng với tiểu đoàn, vào thành Quảng Trị. Nhiệm vụ của đồng chí là phải nhớ tất cả, nhớ đường đi, chướng ngại vật và những cái tôi sẽ chỉ cụ thể trên thực địa, thế thôi, không có gì khó cả. Rõ chưa nào?.

Tôi nói “Rõ!”. Đại đội trưởng đi trước, tôi theo sau. Chúng tôi đi lên tiểu đoàn bộ. Đến nơi đã thấy anh Điển ngồi đó. Khoảng 5 phút sau, đoàn trinh sát lên đường. Đoàn gồm có: Một lính truyền đạt dẫn đường (truyền đạt là chuyển mệnh lệnh trực tiếp bằng miệng, không qua các phương tiện thông tin. Lính truyền đạt rất thông thuộc đường xá và đi rất khỏe), Tiểu đoàn phó Thiềng, Đại đội trưởng Khàn, Trung đội trưởng Điển và tôi là lính trơn.

Tôi đi ở cuối đoàn. Trước tôi, C trưởng Khàn to lớn, bước chân  rất lỏng, gót đặt xuống đất chắc nịch. D phó Thiềng thì to ngang, da xanh mai mái, bước đi nhẹ nhàng, cẩn thận.

Nhớ hồi ở Ba Làng – Hà Bắc, khi tôi lên tiểu đoàn làm bích báo, thường hay thích thú ngắm nhìn anh lau xe đạp. Trên cái sân gạch sạch bong có một người lính đứng tuổi chăm chú lau xe, tay đưa qua lại nhẹ nhàng chậm rãi, đầu nghiêng nghiêng như một người thợ gốm say sưa chau chuốt tác phẩm của mình.

D phó đeo cái đài Xiôngmao bên hông, ra đến khu đồi vắng, anh mở đài nho nhỏ. C trưởng Khàn lớn tiếng:

-  Mở to lên tý nữa, Ông!

Tiếng hát trong đài to hơn lên một chút. “Dòng sông mênh mông, đôi bờ cây xanh biếc… nước chẩy về sâu thẳm ”. Tôi hít một hơi tràn đầy lồng ngực, tiếng hát xa vời vợi mà gần ngay bên cạnh.

“Việt Nam trên đường chúng ta đi, nghe gió thoảng đồng xanh quê ta đó…nghe sóng biển ầm vang xa tận tới chân trời… nghe ấm lòng những khi đang rộn bước đi…” Nước mắt nóng hổi trào ra khóe mắt, tôi cúi đầu, miệng bặm lại. Cụm từ “quê ta đó” như một tiếng gõ nặng vào tim tôi.

Đường dài, thường thường nếu không mang vác nặng thì hay nghĩ ngợi miên man.

Bạn bè giờ này ra sao. Trừ Tôi và Thịnh, tất cả lính cùng trường tôi đều ở trung đoàn 101, chốt ở vùng đồng bằng Hải Lăng- Triệu Phong. Đấy là nơi chiến sự rất ác liệt, chúng nó ngày đêm đang trần lưng dưới bom pháo. Nhớ từng đứa, từng nét mặt, từng điệu bộ... Những ngày còn con nít ở trung du Hà Bắc, những ngày đầu làm lính ở Thanh Trì Hà nội… những ngày yên bình xa lắc.

Đoàn người lúi húi cắt ngang qua Tân Vĩnh, rồi đi men theo bờ sông Lai Phước. Con sông lớn lên giữa vùng đất khô khốc mà nước thì trong vắt, xanh rời rợi. Những bụi tre còn sống sót vẫn thơ thẩn lòa xòa.

Rồi Ái Tử hiện ra. Bãi chiến trường xám xịt.

***

[cựu bộ đội trẻ]

Cứ đi một đoạn, ngoặt qua vài cái triền đồi thì lại gặp một bãi xác xe tăng. Những khối sắt nặng chồm đè lên nhau, ghếch nòng pháo lên lưng nhau, xích sắt đứt tuôn dài trên đất. Rất nhiều cục kim loại cháy đen thui, vón lại như những bãi cứt trâu rải lệt bệt theo vệt xe chạy. Nhiều chiếc Zép lật ngửa, lật nghiêng.

Trên trời, xuất hiện máy bay phản lực. Bắt đầu từ đây sẽ không có lúc nào vắng chúng. Cứ hai chiếc một tốp, chúng bay qua bay lại vẻ bận rộn, chăm chú. 

Chúng tôi tiến về phía làng Nhân Biều. Tiến vào vùng pháo kích. Từng lọat pháo bầy gầu gầu chụp xuống phía trước, phía sau, bên phải, bên trái. Đội hình hành quân đi giãn thưa ra, người này cách người kia khoảng 20 mét.

Gặp một chú lính Ngụy ngồi dựa lưng vào vách công sự. Toàn bộ phần đầu sụt xuống ngực. Cái mũ sắt hất nghiêng bên vai, lộ ra một chút đỉnh sọ. Bộ quân phục chưa mục hết nên vẫn giữ được khung người không rã ra. Hai ống xương chân mốc xanh cắm trong đôi bốt da cao nghệu. Người ngồi giữa trận mạc tan hoang, như là đang chiêm nghiệm.

Lần đầu tiên tôi nhìn tận mắt xác của một con người. Thốt rùng mình, không ai có thể biết được mình sẽ chết như thế nào.

Càng tời gần làng Nhân Biều, những cột khói xám mù mù càng dựng cao lên như núi. Tiếng ù ù giống hệt tiếng cối xay lúa của bom B52 nối nhau liên tục, không có khoảng dừng.

Cảm giác về sự sống chỉ có ở ngay trong cơ thể mình, rát rát ở vai hay khô khô nhột nhột ở dưới lòng bàn chân… còn toàn bộ không gian xung quanh thì không hề có sự sống, không gian vô cùng lạ lẫm, nó hoàn toàn không thuộc về cái quả đất quen thuộc lâu nay.

***

[cựu bộ đội trẻ]

Khi chúng tôi còn cách Nhân Biều khoảng non cây số, một chú OV10 đang lượn lờ trên cao, thốt nghiêng cánh, chúc đầu khạc đạn khói xuống giữa làng. Lập tức hai chiếc T15 vụt tới như hai thằng cướp, cứ mỗi vòng lượn, chúng trút  nhẹ xuống 6 quả bom tấn.

Chớp giật lòe lên, cái làng nhỏ chìm ngỉm dưới những cột khói. Hai chiếc máy bay quần qua quần lại. Năm người của đoàn trinh sát chui vào trú trong cái công sự đắp bằng bao cát bên đường.

Dứt cuộc oanh tạc, chúng tôi vào làng. Khói sặc sụa. Một mùi tanh lằng lặng xộc vào đầy mũi, muốn lợm mửa. Thấp thoáng thấy có vài chiếc áo xanh ẩn hiện trong làn khói đen bời bời.

Những cột gỗ cháy nghi ngút y như những cây nhang khổng lồ, nghi ngút từ từ như là chưa muốn rời khỏi cái nền nhà thân thiết của chúng. Những tấm tôn lăn lóc, cong queo xám xịt. Những bụi tre khô, thân cành đâm ngang đâm dọc, rối như đống xương cá.

Khói bụi giãn dần, không gian hiu quạnh lộ ra làm cho rùng mình, không thể diễn tả nổi cái đìu hiu này. Tất cả đều câm. Đoàn trinh sát lom khom chạy men theo con đường nhỏ xuyên qua giữa làng, dẫn ra tới bờ sông Thạch hãn. Làng và sông được phân cách bởi đường quốc lộ 1, con đường cao như một con đê.

Chúng tôi nằm ép vào bờ đường, nghểnh cổ nhìn ra phía trước. Nhìn thấy một dải đất rất rộng và trống trải trước khi thấy mép nước của con sông. Người lính truyền đạt nói:

- Bến vượt đấy, các thủ trưởng!

Trước mặt tôi là Thị xã Quảng Trị, nó đang ngùi ngùi cháy bằng những núi khói khổng lồ. Dường như không có một tiếng nổ nào, chỉ duy nhất một thứ âm rùng rùng của bao nhiêu tiếng nổ nhập lại, nó làm cho cả một dải đất dài run lên bần bật. Bờ sông bên đó dựng đứng, oằn mình cõng trên lưng con đường nhựa tróc lở và những gốc cây cụt đen xì, ngả nghiêng. Lâu lâu một quả bom rơi gần bờ, quăng những tảng gạch lớn xuống mặt nước.

Cách bến vượt khoảng 300 mét về phía Tây, cây cầu sắt đã gẫy, một nhịp cắm đầu xuống lòng sông. Hiện giờ địch đang chốt vài tiểu đoàn ở cái đầu cầu ấy.  D phó Thiềng chĩa ống nhòm rê qua rê lại. Tôi nghiêng người nằm ép vào vệ đường, dương mắt nhìn sang phía bên kia.

Không một bóng người. Xa xa dưới chân cái cầu sắt, vài cụm bèo tây ngơ ngẩn dập dình. Mùa này nước chảy khá mạnh, nhìn mặt nước tôi cảm nhận được sức trôi ở bên dưới nó.

 D phó Thiềng cất tiếng:

-  Tối nay sẽ vượt sông. Anh Khàn có phương án gì không?

Đại trưởng ngả người xuống bên cạnh tôi, vừa vuốt vuốt ngón tay to sù lên đầu khóm cỏ khô vừa nói:

-  Nước sông chảy xiết lắm đấy. Phải dự trù độ trôi cho kỹ không thì trôi mẹ nó vào vùng địch ở dưới kia là tong. Này Dung, hầm dinh tỉnh trưởng nằm ở khoảng nào?

Người lính truyền đạt giới thiệu tổng quan địa hình một cách ngắn gọn rồi nói:

-  Thường là vào khoảng một, hai giờ khuya thì địch ngưng kích. Lúc ấy vượt sông là an toàn nhất ạ.

-  Nó ngưng khoảng bao lâu?

-  Dạ, cũng không nhất thiết, có khi 30 phút, có khi một tiếng, cũng có khi hơn.

D phó quỳ một gối xuống đất, anh lấy vạt áo lau cái ống nhòm, nói:

-  Không đợi được. Đêm nó không ngưng kích thì ta đợi đến sáng à. Tối xuống là ta vượt. Anh Khàn thấy thế nào?

D phó có vẻ nể C trưởng lắm. C trưởng chức vụ thấp hơn nhưng là người rất bỗ bã, ngang tàng.

Nãy giờ anh Điển vẫn im lặng, cặp mắt tinh anh nhỏ như hạt thóc quét qua quét lại. Thình lình anh bổ xoài người xuống vệ cỏ, miệng hét:

-  Nằm xuống…!

D phó và Dung truyền đạt bật người nằm sập xuống cùng một lúc. Tôi nghe chát chát liên hồi ngay sau lưng. Toác toác tiếng thân tre vỡ, rồi bục bục tiếng nổ đầu nòng giống như tiếng nổ của pháo 12ly7. C trưởng làu bàu:

-  Mẹ nó, nó thấy mình rồi đấy. Đại liên đấy!

-  Tôi thấy chớp lửa ở đầu cầu sắt… nó chĩa thẳng sang đây! – B trưởng Điển hổn hển trong hơi thở.

-  Thôi rút! Nó sẽ kích xuống đây ngay bây giờ! -  D phó ra lệnh. Năm anh em lom khom chạy theo bờ tre trở vào làng.

***

[cựu bộ đội trẻ]

Tối đến, trước khi sang sông chúng tôi mở lương khô ra, thực hiện bữa cơm chiều. Căn hầm của công binh đào sẵn cho bộ đội vượt sông trú tạm lúc này nhún nhẩy nghiêng ngả theo nhịp bom. Nghe tiếng mảnh bom cắt u ú ở bên ngoài. Tất cả cứ giật lên như người điên đang lên cơn. Tài thật, âm thanh chiến tranh quá là độc đáo, tôi lẩn thẩn nghĩ trong bụng.

Mấy ngón chân đen nhẻm của C trưởng Khàn ngọ nguậy không yên dưới quai dép, có thể chỉ trong nháy mắt, nó sẽ không còn ngọ nguậy được nữa. Ý nghĩ quái gở tự nhiên bật lên trong đầu tôi, tự nhiên thấy thương, cứ như mình là người không thể chết vậy.

C trưởng đưa cho tôi miếng lương khô mầu nâu: “Ăn cái này, Tín!” Tôi cắn thử miếng lương khô 702 của sĩ quan. Ở chiến trường, sĩ quan cũng thi thoảng mới được cấp loại đặc biệt này. Thật sự là ngon, khác hẳn vị lương khô 701 của lính. Vị sôcôla trong căn hầm sặc khói là thứ hương vị rất khác lạ.

Trời tối sập xuống. Chúng tôi cởi quần áo dài cuốn lại để gọn vào một góc hầm rồi chui ra khỏi hầm. Mọi việc đã được bàn bạc và chuẩn bị kỹ lưỡng. Bây giờ là lúc thực thi.

Vừa lên khỏi mặt đất, thấy bầu trời phồng lên. Một thứ ánh sáng pha trộn rất nhiều mầu sắc đang cố sức nống căng màn đêm ra. Ánh sáng từ dưới đất hắt lên nóng rừng rực. Ánh sáng từ trên trời lờ phờ tỏa xuống  lạnh lẽo… Pháo sáng lục bục nổ, đầu đạn của nó rơi xuống, thốt lên tiếng kêu vít …vít… như tiếng người gọi vịt ngoài đồng.

Năm người lúc xúc chạy ra đến bờ sông, nằm xuống bên vệ đường. Bờ bên kia, những cái gốc cây cụt ban ngày đen thui bây giờ thì đồng lọat cháy rần rần. Bột bom lân tinh bám trên thân chúng, đêm xuống mới rợ lên như ma trơi. Bên dưới, nước sông pha trộn tất cả các mầu lại, ánh lên một thứ phản quang dài dại.

Trời đất cứ lẳng lặng chịu đựng. Chúng tôi nối nhau lom khom tiến ra bến vượt, tiến gần đến những bức tường đổ đang sáng rợ lên dưới ánh đèn chiếu của quỷ.

Ra đến giữa bãi đất trống thì bắt đầu bò, rồi dừng lại ở một gờ đất dài. D phó Thiềng ngoái lại nói:

-  Cởi dép bỏ lại đây đi. Nhớ chỗ nhá!

Tôi tuột đôi dép ra xếp nó bên bờ đất, nhớ là có một bụi gai nhỏ nằm sát bên con đường mòn. Cả đoàn bò theo D phó ngược lên phía cầu sắt khoảng chừng 20 mét để trừ hao khoảng nước trôi xuống khi bơi trên sông. Lâu lâu đại liên địch ở đầu cầu bên kia lại khạc đạn hú họa sang bến vượt, đầu đạn cắm xục xục từng loạt xuống bãi đất.

Nằm nghe tiếng bom pháo...Tiếng nổ ban đêm chói đanh hơn ban ngày, chúng dộng xuống đất, xuống bê tông, xuống mặt nước, tiếng nổ chồng lên nhau, kín đặc.

Đợi cho đạn pháo ngớt trút xuống mặt sông, tạm thời chuyển làn sang hướng khác, D phó khoát tay rồi phăng phăng chạy lên trước. Tôi bám sát theo C trưởng Khàn, lội ào xuống sông. Bờ sông bên này đất thoai thoải nên phải lội một quãng khá dài mới nhoài người bơi đi được.

Năm cái đầu dập dình trên mặt nước.

Không được vung tay để sải vì địch ở đầu cầu có thể nhìn thấy. Cứ hỳ hụp, lúc thì ếch, lúc thì chó, đè lên dòng nước chảy xiết mà vượt sang. Hóa ra tôi là người bơi nhanh nhất. Nước mát lạnh táp vào mặt, giống như hồi nhỏ, lặn ngụp ăn trộm vải thiều từ những con thuyền chở trái cây trên sông Thái Bình. Bây giờ cái lực đẩy tôi đi hoàn toàn khác, tôi trườn người rướn lên, thấy mình như một người trinh sát thực thụ.

Lúc này không căng thẳng như khi ở trên bờ. Cảm giác hao hao như là trò chơi, mặc dù cái đầu thì vẫn tự động tê đi. Bơi gần tới bờ, có nhiều thứ văng cắm xuống mặt sông, không thể tránh nổi, không làm sao được, cứ kệ nó.

***

[cựu bộ đội trẻ]

Tôi cặp bờ trước tiên. Bờ sông dựng đứng, chập chờn. Không thấy ai trên bờ, ngoảnh lại cũng cũng chẳng thấy người dưới nước, mặt nước lấp loáng lóa mắt, không nhận ra được một thứ gì cụ thể. Lạnh, lạnh cong người lại. Hai hàm răng bắt đầu gõ nhẹ vào nhau, rung từng đợt. Sợ à? Không phải… tôi tự nhủ.

Chợt nhớ, nếu có tý mắm hoặc muối ngậm thì sẽ đỡ lạnh. Nhìn lên, thấy một cái cửa hầm ở gần mép đường nhựa, tôi lò mò đi lên. Cái hầm chìm một nửa trong thành đất của bờ sông, một nửa chữ A lòi ra ngoài, một bức tường bằng bao cát chắn ngang cửa hầm. Tôi chưa kịp thò đầu vào hỏi, đã nghe tiếng nói phát ra ở ngay trước mũi:

-  Mới sang hả?.

Cùng một lúc, phía trong có tiếng nói vọng ra:

-  Quê đâu đấy?

Quê đâu đấy, câu hỏi làm cho tôi lúng túng. Tôi là người miền Nam tập kết, Trong tích tắc không biết trả lời sao cho chính xác, tôi bật hỏi:

-  Các anh có muối không, lạnh quá.

Tiếng nói từ trong hầm:

-  Muối hả, có đây, có đây!

Người đứng ở cửa hầm nắm lấy vai tôi lắc lắc:

-  Trắng như lợn cạo thế này, đúng là mới vào, hả. Lấy áo tớ mặc này, cho đỡ lạnh.

-  Thôi, em phải sang sông bây giờ ấy mà - Tôi xòe tay đón nhúm muối từ một bàn tay to khỏe.

Cả hai người cựu binh thò đầu ra cửa hầm tiễn tôi đi. Một người nói:

-  Cẩn thận đấy!

Một người nói:

-  Rõ khổ!

Sau này tôi cũng sẽ nói với lính mới vào như thế, với sự thương cảm thực sự.

Tôi chạy trở lại mép sông, vừa lúc các cụ thủ trưởng cặp bến, người nào cũng phì phò như trâu nước. Tôi chia cho mỗi người một nhúm muối nhỏ. D phó nói: “Thôi, tiếp tục nào. Dung dẫn đường đi”. Chúng tôi theo chân người liên lạc, xiên xiên bờ dốc tiến lên mặt đường nhựa. Dưới chân tôi lổn nhổn mảnh gang, bàn chân trần của tôi nhận thấy rõ chúng.

 

[cựu bộ đội trẻ]

HẦM NGẦM DINH TỈNH TRƯỞNG – THƯƠNG BINH –

SỰ BIẾN MẤT NGAY BÊN CẠNH MÌNH.

 

 

Từ điểm vượt ở bờ sông vào đến dinh tỉnh trưởng không xa.

Con đường giật lên rùng rùng. Mặt đường lở lóet trải đầy dây kẽm gai đứt, thùng phi méo, mảnh gang và rất nhiều mảng tường gạch. Thị xã loáng thoáng vài cái nhà tầng đổ nghiêng, còn lại là những đống bê tông khổng lồ.

Chân trần, chúng tôi đạp bừa tất cả, không nghĩ gì, nghe rõ hơi thở của mình, cắm cúi chạy theo nhau. Đạn pháo nổ, mảnh gang chém trước mặt, sau lưng. Nó choang xuống mặt đường rồi văng ngược lên, bật brừ…brừ như tiếng người xà ích thúc ngựa.

Mảnh cắt chéo từ trên cao xuống, có tiếng rít xẹc như tiếng xé vải, có tiếng thổi phù một cái như là tiếng thổi qua ống thổi lửa, cực kỳ lạnh lùng, làm cho rụt đầu lại.

Dinh tỉnh trưởng Ngụy chỉ còn là một đống gạch. Dưới nó có một căn hầm ngầm rất rộng. Cửa hầm hình chữ nhật. Tôi giật mình khi đặt chân vào bậc thang bê tông để đi xuống, một bầu khí nóng hắt mạnh lên, đẩy ngược người ra. Trên bậc cầu thang, vài thương binh, kẻ ngồi nghiêng, người bó xoài đang ngóng ngửa đầu lên để hít khí trời.

Tôi lách chân đi xuống. Trong luồng sáng mờ mờ của cái miếng trời nhỏ duy nhất, tôi nhận thấy sự ngọ nguậy của một khối người. Nhận ra thương binh nhờ vào mầu trắng lổn nhổn của những cái băng trên đầu, trên tay, ở chân, ở bụng. Tất cả đều trần thùi lụi, có nhiều người cởi truồng.

 Bất chợt, một lọat bom dội xuống ngay bên miệng hầm, bậc thang bê tông giật qua giật lại như muốn sập. Những người thương binh trên bậc thang ùa trượt xuống. Tôi quay lại, lặng nhìn họ. Khi đợt pháo vừa dứt thì họ lại vội vập, lúc nhúc bò lên… Đấy là những người bị thương nhẹ hơn người khác.

Các quân y sĩ đều chỉ mặc quần đùi, vai đeo túi cứu thương. Nhiều người cũng băng đầu băng tay như thương binh, họ rất bận rộn.

Có tiếng hỏi, dọng Thanh Hóa, nghe rất tha thiết:

-  Tối nay, đến lượt em sang sông phải không?

Người quân y sĩ trả lời:

-  Ừ, sang sông, sang hết.

Một giọng khác cất lên ồ ồ như thở dốc:

-  Tối nào cũng nói thế… sang hết!.

Góc tường phía xa có tiếng hét:

-  Xung phong… xung phong… xung xung, xung xung…! - Hai người quân y sĩ vội nhào tới.

Sải hơn chục bước chân thì vào tới góc hầm của bộ chỉ huy trung đoàn 95. Trung đoàn trưởng cũng chỉ một cái quần đùi, hông đeo xanhtuyarông xệ nặng, ngực tòng teng cái đèn pin Trung Quốc. Anh trầm tĩnh bắt tay từng người:

-  Thông tin Sư hả? Tốt quá. Khi nào các đồng chí vượt dây sang, có cần hỗ trợ không?

D phó Thiềng nói:

-  Không cần anh ạ. Tối ngày kia sẽ đấu dây vào máy anh.

Góc hầm đối diện là trạm phẫu trung đoàn. Có lẽ lúc nào cũng có người cần lấy mảnh ra khỏi người. Hai ba bác sĩ loay hoay dưới ánh sáng vàng của cây đèn bão. Thỉnh thoảng có tiếng rú thất thanh, nghe bủn rủn.

Phía bên này thì ồn ào tiếng gọi điện thọai. Tổng đài cũng treo lủng lẳng một cây đèn bão. Tham mưu, tác chiến, trinh sát, hậu cần, mỗi người một máy quát tháo nhặng xị.

-  Lại đứt mẹ dây rồi! - Một người dằn cái ống nghe xuống máy, với lấy bi đông nước, vừa mở  nắp bi đông vừa làu nhàu. 

Tôi đến bên tổng đài trung đoàn. Hai chàng lính thông tin mồ hôi nhễ nhại đang tíu tít rút phích, cắm phích. Một người băng tay, một người băng đùi, mầu băng đã chuyển thành mầu nâu nhạt.

Tôi chẳng thể hỏi được điều gì, mà thực ra cũng chẳng có gì để hỏi nữa, tất cả là như thế, đã trải bày ra trước mắt rồi.

Chết bất kỳ lúc nào – Và trên hết là sự thành bại của chiến trận phụ thuộc rất nhiều vào mạch máu thông tin, mất thông tin là tê liệt, là chết. Tôi cảm nhận sâu sắc điều này hơn bao giờ hết, khi đứng ở đây, trong căn hầm cô độc chìm giữa biển lửa và vòng vây của địch.

Một đoạn đàm thoại của trung đoàn trưởng trung đoàn 95 lọt vào tai tôi trước khi đoàn trinh sát rời khỏi căn hầm ngột ngạt:

-  Cũng kha khá anh ạ. Thằng béo thì chúng tôi cho đi rồi. Tình hình có khả quan, nhưng cũng còn gay go đấy. Đề nghị anh cái này, cái thằng phụt ấy mà, anh cứ tổ chức kiểu ấy anh ạ, cái kiểu ấy hay đấy… Thứ hai, anh chú ý cho anh em nguồn nhé, cần lắm, ở đây không có nó thì gay lắm. Còn cái thứ ba, anh cho thằng Thắng sang với tôi nhé. Hôm qua mặt trời đưa sang đây thuốc lá. Nhưng tôi cần thằng Thắng anh ạ. Anh đưa nó sang ngay nhá. Cho nó làm ăn mà. Thế anh ạ. Bọn tôi khỏe cả, đang cố hết sức mình đấy… Các anh ở nhà có gì mới không?

Tôi cảm thấy rất cụ thể những điều đang được chờ đợi ở những đầu dây điện thoại, nó làm cho người lính thông tin sốt ruột, bất chấp mọi thứ nguy hiểm bên cạnh mình.

***

[cựu bộ đội trẻ]

Chúng tôi hối hả ra về. C trưởng Khàn bước lên bậc thang trước tôi, chợt anh chùng người xuống. Thấy anh ngồi thụp rất nhanh, tôi giật mình. Có hai cánh tay với tới, hai bàn tay xanh xao nắm chặt lấy cổ chân C trưởng, một giọng trong mà yếu ớt cất lên, nài nỉ:

-  Cho em sang sông với các anh ơi… cứu em với…!

Đại đội trưởng gần như ôm lấy vai người thương binh, lặng một lúc, anh quát lên:

-  Chết ngay trên sông, con ạ. Không được đâu. Tối, thuyền công binh sẽ đưa sang. Tao nói mày phải nghe… rõ chưa?

Sự chân tình đậm đặc trong tiếng quát bỗ bã dường như làm cho người lính thấy yên tâm hơn. Anh từ từ buông tay.

Bước ra khỏi miệng hầm. Bầu trời bên ngoài hồi nãy tức tưởi là thế, bây giờ sao mà thoáng đãng quá. Pháo địch vẫn đang dồn dập trút xuống bờ sông. Những cây lân tinh vẫn cháy rân rân như ánh ma trơi. Chúng tôi bám sát nhau, co giò chạy. Chạy vượt lên trên bến vượt khoảng hai chục mét rồi lội ào xuống sông. Nước lạnh rùng mình.

Đêm đã khuya rồi. Phía Nhân Biều, những chân bom mầu cam bùng lên. Những bức tường khói lừ đừ lan rộng dưới ánh hỏa châu lạnh lẽo. Mặt sông nghiêng qua nghiêng lại, dòng nước như không còn biết chảy về hướng nào. Những con sóng, một bên đen thui, một bên sáng bạc cứ nhồi dựng lên. Sông không còn giống sông một chút nào.

Bơi ra đến giữa dòng thì gặp một đoàn lính bơi ngược chiều, chắc là lính bổ sung cho thành cổ. Những cái mũ cối dập dình, những bọc nilông nổi lên chìm xuống cùng với những khẩu AK, B40 được buộc ngang trên đó.

Tất cả đều lặng lẽ. Người lặng lẽ dập dình nhoài lên trên sóng. Sóng thì lặng lẽ nhấp nhổm tìm đường để trôi. Pháo sáng trên cao lặng lẽ nhìn xuống. Bom lặng lẽ nổ … Cái chết và mầu đen của đêm lặng lẽ len vào.

Đạn pháo bất chợt rót xuống mặt sông. Đầu quả đạn xoáy rít trước khi đập xuống nước, rồi nổ, như nổ tung ngay ở trong ngực. Tôi thấy toàn thân thoáng cứng lại, vội buông người, nếu chậm thả lỏng ra thì chỉ trong nháy mắt chuột rút sẽ lập tức lôi tuột người hút xuống lòng sông.

Phía trước tôi, phía bên cạnh tôi, nghe ục… rồi ục…hai chiếc mũ cối biến mất. Tôi thảng thốt: “Thôi đi rồi!”. Cố nhoài người rướn lên cho thật nhanh. Lại gặp hai cái mũ cối, lại ục…ục… lại biến mất. Những người đi xuống lòng sông, đi tự nhiên quá, tôi choáng váng, vung tay quạt túi bụi, ào ào lao trên sóng.

Chân chạm được tới nền đất, tôi bươn hai tay, vừa quạt nước vừa đạp đất lao người đi. Ngay lúc đó, nơi triền đất trống hoang trước mặt, chớp lửa bỗng giật lên loằng nhoằng, tiếng nổ chát chúa làm tôi bất giác thụp chìm ngực xuống nước.

Những cái bóng bộ đội lố nhố trên bờ vụt biến mất sau lọat đạn pháo. “Lại đi rồi!”. Tôi bàng hoàng, rồi phân vân không biết có nên chạy lên bờ trong lúc này không. Nháy mắt, một ý nghĩ lóe lên có vẻ rất sáng: “Phải chạy vào chỗ lọat đạn mới vừa nổ vì nó sẽ không nổ lại ngay ở chỗ đó nữa”. Thế là vọt lên chạy thục mạng, lao thẳng vào giữa đám khói khét nồng.

Chạy vượt qua được mặt đường nhựa, tôi nằm vật bên vệ đường nghểnh mặt nhìn ngược lại phía bờ sông, không biết những người cùng đi bây giờ ở đâu, ra sao? Lúc này làn pháo kích đã chuyển xa lên phía đầu cầu. Khói và bụi đất từ từ hạ xuống như nghỉ ngơi.

Một lúc sau, lần lượt anh Điển rồi Dung rồi C trưởng Khàn hùng hục chạy qua đường. Gặp tôi, mọi người cùng nằm lại. Vẫn chưa thấy D phó Thiềng mò về. 

  Đột ngột, tôi vụt dậy, búng chân chạy ngược trở lại bờ sông. Nghe tiếng C trưởng quát:

-  Đi đâu ? Tín!

Tôi nói với lại:

-  Lấy dép!

Mò mò đếm đủ mười chiếc dép, tôi ôm trong bụng chạy về. Vẫn chưa thấy D phó, tất cả bắt đầu lo. Chợt anh Điển reo lên: “Về kia rồi!”, anh chỉ tay chếch xuống phía đầu làng, D phó Thiềng đang nửa đứng nửa quỳ bên vệ đường, đầu quay quay tìm kiếm.

C trưởng Khàn bước hẳn ra mặt đường vung tay hô to:

-  Đây… đây…!

- Còn thiếu ai không? Đủ cả rồi hả - Câu hỏi đầu tiên của D phó là như thế. Câu thứ hai là:

-  Mấy cái thằng này, chúng mày mà dẫn quân như thế thì nướng ráo. Mới có mấy quả pháo mà đã co giò chạy. Chạy cái đéo gì mà bỏ cả người chạy… Thôi, về hầm nghỉ.

C trưởng Khàn vừa đi vừa nói:

-  Được thằng nào thì sống thằng ấy. Chiến trường mà cứ lề mề lề mề. Sợ gì pháo, nhưng nguyên tắc là như thế, phải khẩn trương vượt bãi pháo, chứ lại cứ lề mề lề mề thì còn đánh đấm cứt gì.

Hai viên trung úy lằng nhằng với nhau một lúc rồi im lặng cùng anh em chui xuống hầm. Ngoài rìa làng, phía Ái Tử, bom B52 chần xuống rầm rầm, nóc hầm rung lên, đất cát xổ xuống phủ kín cả chiếc chiếu nilông nhàu nát.

***

[cựu bộ đội trẻ]

Mờ sáng hôm sau chúng tôi lên đường trở về đơn vị. Lại nai nịt gọn gàng đầy đủ, cảm thấy như được trở về với đời sống bình thường.

Có hai chàng lính ngồi ngất nghểu trên nóc một cái hầm. Một tấm ván ép dầy được chống nghiêng làm mái che. Hai người ngồi khoanh chân trên bao cát êm ái, thong dong rung rung đùi… Thấy chúng tôi, một người nâng cao cốc nhựa:

- Uống trà đã, các thủ trưởng ơi!

Anh Điển lưng gù, khi vui lại càng gù thêm:

- Đáo để nhỉ, trà móc câu hay là Ba đình? Vài hôm nữa chúng tớ trở lại uống trà, bây giờ phải đi gấp đây. Chào nhá!

Ra khỏi làng Nhân Biều, đi men theo đường quốc lộ 1, tức là phía đông căn cứ Ái Tử. Bên kia con đường, hắt ra phía biển là đất Triệu Phong, miền quê của ngàn cơn gió. Một trong những cơn gió ấy đang lồng lộn quăng quật những cuộn khói bom, trộn nó vào với cát bụi, làm cho đất trời mịt mù.

Tử khí bao trùm không gian, mọi cử động, mọi âm thanh đều hiu quạnh.

Đi một chặng dài thì rẽ trái, cắt ngang qua sân bay Ái Tử. Những tấm ghi sắt của đường băng sân bay được bom pháo dựng đứng lên, rồi vặn cho oằn oại như là một đám vũ công say khướt.

Một tấm biển hình mũi tên chỉ thẳng vào ngôi nhà hai tầng đã đổ sụp một nửa, biển đề: “Bộ chỉ huy sư đoàn Bến Hải”. Đó là sư đoàn của chuẩn tướng Giai, cái sư đoàn oai hùng vừa mới bị cuốn đi như một nắm cát.

Xuất hiện nhiều tấm biển chỉ đường vào nơi đóng quân của các đơn vị Ngụy: “Tiểu đoàn Anh cả đỏ”, “Đại đội Trâu điên”, “Đại đội Mũ nồi xanh” vân vân. Tôi đọc những tấm biển ấy, ngạc nhiên về sự phô trương, rồi thấy ngồ ngộ như chợt gặp giữa chiến địa một đoàn cải lương hay một phường tuồng nào đó.

Vài khẩu đại pháo, trên cái nòng dài thượt có một hàng chữ to ngạo nghễ “Vua chiến trường”, hàng chữ sơn mầu trắng bóc, tương phản với bối cảnh u uất của vô số bao cát rách toang và những cái thùng phi móp méo, hoen rỉ.

Dừng nghỉ bên một ụ pháo cũ của địch. Cỏ đã kịp mọc lên, lại còn ra hoa nữa, vài bông hoa cỏ rụt rè khi gặp người, chúng nép nghiêng bên gió. Chúng tôi lấy lương khô ra ăn, rồi uống nước sông Thạch Hãn đựng trong bi đông. Tôi tháo đôi dép ra cho bàn chân được nghỉ ngơi một chút.

Đại trưởng Khàn loay hoay lôi cái bao súng ngắn ra khỏi xanhtuya, rồi đột ngột đưa cho tôi:

-  Cầm lấy, tớ tặng cậu. Kỷ niệm đợt trinh sát này.

Lính làm sao dùng súng ngắn được! Tôi cười cười từ chối tấm thịnh tình của thủ trưởng. Anh hất mặt lên nói:

-  Thằng cu này hay nhỉ!

Rồi đeo bao súng vào thắt lưng: “Thôi được, tớ sẽ kỷ niệm cho cậu cái khác vậy”.

Đoàn người lại long thong đi. Gặp vài con bò ngơ ngác trên đồi, được sự đồng ý của C trưởng, tôi dương súng hạ gục một gã, xẻo lấy hai cái đùi sau, gánh về cải thiện cho anh em.

Một trận B52 bất chợt rầm rầm đuổi tới từ phía sau, làm cho chúng tôi dốc sức chạy bở hơi tai. Vượt qua Ái Tử, rồi men theo con đường xe tăng đi ngược lên hướng Tây.

Đồi và núi hiện ra trước mặt. Đồi núi lúc này tự nhiên trở nên thân thiết, cảm giác bước tới với chúng như là bước trở về làng, ở đó có những người thân, ở đó yên ổn và đầm ấm biết bao.

Những quả đồi căng phồng, những triền cỏ xanh ngun ngút trong nắng chiều. Núi lẫm liệt, tầng tầng lớp lớp đứng trầm ngâm nhìn xuống đồng bằng. Đoàn người bé tẹo cắm cúi đi.

[cựu bộ đội trẻ]

VÀO TRẬN - MẠCH MÁU QUA SÔNG -

MỌI CÁI ĐỀU CÓ THỂ TRỞ NÊN BÌNH THƯỜNG.

 

 

Đêm hôm đó cả trung đội bận rộn chuẩn bị hành trang cho tiểu đội tôi vào trận. Khi mọi việc xong xuôi, định ngả lưng nghỉ một chút, thì bất chợt bom B52 trút xuống, chụp trúng giữa đội hình của trung đội. Ba lọat bom dội thẳng lên đầu. May sao mọi người đều ở trong hầm. Hai cái hầm bị đánh sập nhưng không có thương vong.

Sáng sớm, chúng tôi lên đường. Đại đội trưởng, trung đội trưởng và trung đội phó cùng đi với tiểu đội tôi - Việc này cho thấy tầm quan trọng của đường dây mà chúng tôi sắp “thi công”, nó chính là  “mạch máu”, là “động mạch chủ” nuôi sống cuộc chiến đấu trong thành cổ Quảng Trị. Đường dây hiện tại của trung đoàn 95 vuợt qua sông, một ngày chỉ lưu thông được vài tiếng. Lực lượng thông tin Trung đoàn không đủ để duy trì họat động của một mạng dây thông tin quá rộng lớn, quá ác liệt. Vô tuyến điện thì hoàn toàn bất lực, sóng vô tuyến không làm sao xuyên qua được vô vàn những tầng bạt dữ dội của bom đạn dầy đặc.

Đoàn người nối nhau đi, ba lô, súng và dây lặc lè, cong lưng từ từ tiến về phía những bức tường khói dựng đứng. Đi trở lại con đường hôm trước tôi mới đi qua. Gặp lại cái xác anh chàng lính Ngụy ngồi suy tư. Gặp lại những nghĩa địa xe tăng xám xịt.

Hạnh đi ngay sau tôi, liên tục tặc lưỡi như đang thưởng thức một bộ sưu tập lạ lùng, kỳ thú. Đi trước tôi là Lơ, nó lẳng lặng, chẳng nói chẳng rằng.

Xọc xạch bước từng bước đi giữa đồng đội, tự nhiên tôi nhớ tới A trưởng Cầu, chàng A trưởng cao kều của chúng tôi giờ này đang ở đâu. Nhớ có lần Cầu vụng về làm đổ ụp nồi canh bí đỏ, cậu chàng vớt lấy những lát bí rồi đổ thêm nước lã vào nấu lại. Nồi canh trong veo như nước sông La. Suốt bữa ăn, chẳng ai nói gì, một mình A trưởng cứ lầu bầu so sánh quả bí hôm nay với quả bí hôm qua, rồi ra sức miệt thị sự kém cỏi của giống bí đỏ.

Nhớ cái dọng ái ngại của A trưởng khi gọi lính dậy tập thể dục mỗi buổi sáng: “Sồi ơi Sồi… Huy ơi Huy… dậy đi, dậy đ…đi”. Anh em thường chọc vào chỗ yếu của Cầu là không thích ai đả động tới tầm vóc quá cỡ của mình. “ Không biết mấy cô ở xưởng may 10 đã biết tên anh Cầu chưa nhỉ?” Hay là “Ông thợ đúc dép đến bây giờ mà vẫn chưa làm được cái khuôn riêng cho anh Cầu. Khổ thật!”.

Cầu thường không phản ứng được nên rất bực bội, cặp môi dầy cứ động đậy, còn mắt thì nhìn cắm xuống đất. Biết là Cầu không có năng lực chỉ huy tiểu đội, nhưng khi anh ta bị điều sang làm các công việc linh tinh, thì mọi người bỗng thấy thương.

Thoắt một cái, tất cả đã trở thành kỷ niệm. Lẩn thẩn nhớ bao nhiêu chuyện đã qua, rồi nhớ ngay đến những người đang cùng đi với mình. Sồi, Lơ, Mến, Trúc, Huy, Hải, Hạnh, những chàng trai lớn lên từ miền quê Hải Dương. Vào bộ đội ở tuổi 17,18, suốt ngày cãi nhau, động việc gì cũng có thể cãi nhau được. “ Cậu vớ cái thìa này ở đâu?”, thế là ầm lên. “ Cậu này đi với đứng, đá bẩn mẹ nó quần tôi đây này!”, thế là lại ầm ầm lên.

Còn ghét thì ghét đủ mọi thứ, ghét kiểu ăn cắn vào thìa kêu thành tiếng, ghét kiểu nhìn xoi mói, ghét kiểu tặc lưỡi hất hàm vân vân. Nhưng yêu cũng nhiều, yêu xóm yêu làng quê mình. Thương người, lo lắng cho nhau, đùm bọc nhau. Sự yêu ấy giản dị, nó là bản năng, giống như chất diệp lục giao hòa tự nhiên trong lá cây lá cỏ.

 Mầu trời, mầu đất lúc này là mầu chiến tranh, nó đỏ. Còn mầu của người thì xanh tha thiết từ trong ra ngoài.

Bụi cay cay vẫn thường trực trên mặt đường, dù con đường rất vắng, bụi được rang nóng lên. Toàn bộ không gian Quảng Trị được rang nóng lên, mọi vật như sẵn sàng vụt biến thành đen thui, tắt phụt -  cả tình yêu của chúng tôi và cả những ước vọng, những khát khao của tuổi trẻ.     

***

[cựu bộ đội trẻ]

Trên trời, những đàn phản lực vụt qua vụt lại, ồ lên rồi tắt phụt. Tiếng u u của bọn thám sát OV10 làm cho không khí hoang tàn càng thêm vắng lặng.

Tôi nhớ Phúc. Nhớ căn nhà của nó thông từ bên hồ Hoàn Kiếm sang phố Cầu Gỗ. Nhớ cái dáng đi dặt dẹo vất vả của nó. Ngực tôi nhói lên khi tự dưng nghe thấy rất rõ tiếng lao rao của lá bàng đỏ lăn trên hè phố mùa đông.

Tôi nhớ làng quê trung du Hà Bắc. Nhớ cái rét căm căm làm cho đất đường làng cứng đanh lại. Những con gió leo xeo lách qua thân tre, qua bờ đất, vít đầu những ngọn cỏ may rồi chui tọt vào ống quần của những thằng bé, xương cốt cóng buốt, rụng rời. Bọn con gái thì trùm khăn kín đầu, chỉ để lộ ra khuôn mặt tròn xoe với hai cái má căng hồng lên như muốn nứt.

Nhớ củ sắn nướng. Lại nhớ mấy câu thơ của Hoàng nhuận Cầm:

Mùi sắn nướng mùa đông

Bay dọc cánh đồng

Bay dọc suốt đời tôi đánh giặc

Thơm thơm mùi sắn nướng trẻ thơ ơi.

…….

Ôi cuộc sống ở xa vời vợi. Ký ức không chịu nằm im, nó luôn trong tư thế sẵn sàng trỗi dậy, nên bất cứ lúc nào, ở đâu  lính cũng có thể say sưa kể về kỷ niệm.

Lưng áo xanh mầu mồ hôi bạc

Lắc lư đi thầm thì kể với nhau …

***