....
Mình muốn hỏi một chút:
...
2. Chim Kơ-tia chỉ có ở Tây Nguyên hả? Ở vùng khác có không? Nếu có tên gọi là gì?
@tralientay,
Tôi đọc bài giới thiệu về chim Kơtia, thấy cần bổ xung để Bạn có thêm thông tin. Trích bài viết của Thái Bá Dũng viết về chim Kơtia , trong câu
hát " Chim kơ tia bay tới ....."
Chim Kơtia là chim gì ? ...Đến Tây nguyên vào thời điểm khoảng tháng 7 đến tháng 10, khi các rẫy bắp của người dân đang bước vào vụ thu hoạch, dễ dàng bắt gặp cảnh người dân cắm bù nhìn đuổi chim muông. Trong các loài thì người nông dân sợ nhất là... chim Kơtia.
Anh Y Thứ, thanh niên Ê Đê ở buôn Pan, xã Ea Yông (huyện Krông Pắk, Đắk Lắk), cho biết: “Vào mùa lúa rẫy và mùa bắp, loài chim này thường kéo về thành từng đàn đông như châu chấu, cắn phá mùa màng của người dân. Người Ê Đê thường tìm cách bắt Kơtia và coi đó là loài chim gây hại”.
Trên quốc lộ 14 từ TP Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk) về các tỉnh Gia Lai, rất nhiều người dân đứng bên đường mời chào người qua đường mua những chú chim có màu sắc sặc sỡ. Anh Y Sem Niê - người bán chim ở quốc lộ 14, đoạn qua buôn Kroa B, xã Cuôr Đăng (huyện Cư M’Gar, Đắk Lắk) - cho biết số chim người dân bày bán ở đường chính là chim Kơtia. Dù được coi là loài chim gây hại đối với dân trồng bắp lúa trên nương rẫy nhưng kơtia lại được người Kinh rất yêu thích vì có vẻ bề ngoài bắt mắt, mỏ cong vút, chân ngắn và lông màu xanh tươi. Nếu sau một thời gian nuôi và chịu khó tập luyện, Kơtia có thể nhái được một số tiếng người.
Ama H’Loan là người lớn tuổi tại buôn Kroa B (xã Cuôr Đăng), ngoài việc trồng cà phê thì vào mùa bắp ông thường đem bẫy lên nương bắt chim kơtia. “Ama H’Loan nói : “ Trước đây loài chim này nhiều vô kể, người dân ở các thôn buôn khó nhọc trồng lên hạt bắp hạt lúa nhưng nương rẫy này nằm sát rừng nên kơtia kéo về từng đàn cắn phá. Nương rẫy của người dân không bao giờ được yên tĩnh, nhiều người phải nằm lại rẫy để đuổi chim, bảo vệ mùa màng” Theo Ama H’Loan, kơtia là loài tạp ăn nên cách đánh bẫy khá dễ: có thể dùng chim mồi rồi dụ chim vào bẫy sập hoặc cách thông thường nhất là dùng keo dính bôi vào cành cây, cành cây này được cắm ở giữa rẫy có nhiều thức ăn, khi chim đậu xuống ăn sẽ lập tức dính bẫy.
Bà H’Siu (ở xã Ea Yông) cho biết đối với người Ê Đê thì Kơtia không phải là con vật linh thiêng mà ngược lại. Kơtia cũng không biết hót mà âm thanh loài chim này phát ra chỉ là tiếng kêu rất khó nghe. Loài chim này gắn liền trong cuộc sống của người dân với hình ảnh con vật gây hại, thường bay từng đàn và kêu inh ỏi náo động ở những nơi chúng đi qua.
Vậy chim kơtia là chim gì mà người Kinh lại yêu thích? Ông Kpă Simon - phó giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam thường trú tại Tây nguyên, người nghiên cứu về văn hóa Tây nguyên - cười rồi giải thích:
“Tội của... mấy ông nhạc sĩ đấy,
thật ra chim Kơtia là con vẹt, con két - loài chim ám ảnh đối với mùa màng của bà con Tây nguyên”.
Cũng theo ông Simon, có thể cái tên “kơtia khá dễ nhớ và gắn liền với hai bài hát cũng “đẹp” không kém là
Ơi chim ktiă của nhạc sĩ Y Sơn
Niê và
Đắk Krông mùa xuân về của nhạc sĩ Tố Hải. Cũng theo ông Simon, việc ra đời cây đàn t’rưng - loại nhạc cụ nổi tiếng của người dân tộc Tây nguyên - cũng có liên quan đến... loài chim kơtia. Ông cho biết ngày xưa khi chưa có nhiều cách để đuổi chim khỏi nương rẫy, người dân tộc Ba Na và người dân tộc Jarai thường dùng cành khô gõ vào ống cây lồ ô, khi gõ mạnh thì phát ra âm thanh lớn khiến chim hoảng sợ bỏ đi. Rồi dần dần người ta phát hiện chất liệu âm thanh đặc biệt của dụng cụ đuổi chim này và
chế tác nên cây đàn t’rưng. Hóa ra chim kơtia chỉ là con két thôi mà. Cái này “phiên” ra tiếng Kinh thì chắc phải hát là: “Kia con két bay tới, nghiêng cánh chào Đắk Krông...”.
( Thái Bá Dũng )
Loại chim " Vẹt và Két " riêng ở Việt nam họ hàng của nó đã rất đông , chứ không kể đến Lào , Miên , Thái ..... bạn tralientay có thể tham
khảo rất nhiều Ảnh của loài này .
Dilber MC Theme by HarzeM