Ukraine có ý định lập liên doanh sản xuất máy bay với TQ?Andrei Fyodorov - http://www.lenta.ru/articles/2009/01/20/cooperation/Ngày 19/12/2008, Bộ trưởng QP Ukraine, Ông Yekhanurov thông báo họ có ý định khôi phục nền công nghiệp quốc phòng và liên kết với TQ chế tạo máy bay L-15 Haig, tên phương Tây là L-15 Falcon hay JL-15.
L-15 nguyên bản khó có thể nói hoàn toàn là của TQ. Họ như đã biết thường copy các sản phẩm từ đâu đó và chế tạo hàng nhái với giá rẻ hơn. Nền CN quốc phòng TQ cũng đã đạt được một số thành tựu và đang có tham vọng cạnh tranh với Nga, EU, Mỹ trên một số lĩnh vực.
Máy bay huấn luyện L-15 là sản phẩm của hãng Hongdu Aviation Industry Corporation, có sự tham gia của Yakovlev Nga. Tuy nhiên, như các nhà phân tích quân sự cho biết nó copy toàn bộ từ máy bay Yak-130. Thiết kế của 2 máy bay này trên thực tế là giống nhau. Mặc dù L-15 lớn hơn và nặng hơn 1 chút so với Yak-130.
Máy bay Nga Yak-130 có tiếng là nhiều triển vọng trong cả nội địa và thị trường nước ngoài. Hiện họ mới chế tạo một số mẫu thử và đang có kế hoạch thử nghiệm trong năm 2009. Cũng có một số tin nói quân đội Nga đang đặt hàng hơn 60 chiếc Yak-130. Trong khi nhu cầu trong nước là khoảng 250 chiếc, còn nhu cầu trên thế giới có khả năng cần đến 2500 chiếc.
Về cơ bản TQ sẽ dùng L-15 để huấn luyện phi công Su-30MK. Tuy nhiên khả năng kỹ thuật cho phép dùng nó như một máy bay quân sự cũng như huấn luyện phi công các loại máy bay khác, kể cả phi công lái máy bay nước ngoài nhờ tính năng mô phỏng.
Các khách hàng thực sự và tiềm năng của Yak-130 đã có sẵn. Ví như Algieria đã đặt hàng 16 chiếc Yak-130. Malaysia cũng đang cân nhắc Yak-130 cùng với Hawk của Anh và Aermacchi của Ý (một bản thiết kế anh em với Yak-130).
Tuy vậy, có vẻ như với sự giúp đỡ của Nga, TQ đã nhanh chóng đạt được thành công mà Yak-130 thực sự có. Và như các nhà phát triển cho hay, có thể dùng L-15 để huấn luyện phi công máy bay Nga Su-27, Su-30, hiện đang được trang bị ở rất nhiều nước cũng như máy bay TQ J-10, J-11.
Việc chế tạo L-15 không chỉ có Nga tham gia mà còn có cả Ukraine, động cơ DV-2 được phát triển tại Cục thiết kế Ukraine “Progress” và hãng Czech Povazska Bystrica. Nguyên bản nó được chế tạo cho máy bay huấn luyện Czech L-59 Super Albatros một phiên bản mới nhất của máy bay huấn luyện phổ biến L-59 Albatros.
TQ đang trông đợi có được động cơ mới cho L-15 từ Ukraine có tên Al-222-25, tương đồng với động cơ ở máy bay Yak-130.
Bất chấp vị thế khiêm tốn, rất khó để nhìn nhận, ông BT quốc phòng Ukraine-Yekhanurov hy vọng vào sự hợp tác Ukraine-TQ như thế nào. Vài năm gần đây, ông nổi tiếng là ăn to nói lớn như ở cái dự án tưởng tượng đóng tàu hộ tống Ukraine hay sửa chữa tàu ngầm Zaporozhye. Có thể cảm nhận tuyên bố lớn tiếng mới nhất này của ông ta không chắc là có giá trị.
Không thể loại trừ, rằng thương vụ này chỉ giới hạn ở chỗ chế tạo động cơ cho chiếc L-15. Trong trường hợp này phát ngôn lớn tiếng về liên doanh-hợp tác là không cần thiết- cứ cho là hàng loạt máy bay L-15 sẽ được trang bị động cơ của “Progress”, nó là một khả năng dễ xảy ra. Thế thì lời tuyên bố liên doanh-hợp tác của ông BT không gì hơn là một bài ca tuyên truyền.
Cũng có thể cứ cho rằng, Ukaine sẽ tham gia chỉnh sửa lắp ráp máy bay TQ. Thì trong trường hợp đó đối với Ukraine sẽ là một bứt phá lớn - họ đã một thời gian dài không có tiếng là thực sự chế tạo được động cơ máy bay quân sự. Các nhà máy của Ukraine hiện tại chỉ chế tạo các bộ phận của động cơ cho máy bay quân sự và vẫn còn phụ thuộc rất nhiều vào các đối tác nước ngoài. Không nghi ngờ gì là họ đang kỳ vọng vào việc chế tạo máy bay của riêng họ ở Kiev.
Theo Viện nghiên cứu quan hệ Nga-Ukraine, nghành công nghiệp hàng không Ukraine hiện đang có khoảng 40 hãng, 30 nhà máy đang chế tạo các chi tiết máy bay. Trước kia, Ukraine đã từng chế tạo mỗi năm 350 máy bay. Tuy nhiên, ngày nay thực tế không có đơn đặt hàng máy bay quân sự.
Hãng duy nhất cho đến giờ tự phát triển được máy bay quân sự là Antonov năm 1990. Tuy nhiên sản phẩm mới nhất của họ là máy bay vận tải quân sự An-70 ra mắt năm 1994 đã không có được sự bứt phá nào trên thị trường thế giới. Cũng trong thời gian đó, một lượng lớn An-70 là do Nga đặt hàng, nhưng sau đó họ đã từ chối bởi giá cao.
Ukraine cũng có 10 cơ sở sửa chữa máy bay, họ có khả năng sửa tất cả các loại máy bay và trực thăng chế tạo tại các nước Liên xô cũ. Họ có khả năng kỹ thuật và theo Yekhanurov giờ là lúc xem xét đến việc hợp tác chế tạo với TQ. Nhưng có một sự lạ lùng là TQ có được lợi ích gì từ việc hợp tác. Trình độ và khả năng của TQ đã là quá đủ và giá thành sản xuất ở TQ chắc chắn là thấp.
Tuy nhiên ý định khôi phục nền công nghiệp hàng không là rất đáng hoan nghênh mặc dù chế tạo máy bay huấn luyện-chiến đấu chẳng thể làm thay đổi vị trí của nền công nghiệp quốc phòng, có chăng chỉ là một bước đi thực sự liều lĩnh của CQ Ukraine mà nó sẽ phá hoại nền công nghiệp quốc phòng vốn đã từng rất mạnh.
Một vấn đề khác, L-15 sẽ ảnh hưởng thế nào đến Yak-130. Dĩ nhiên Moscow sẽ chẳng cần mua L-15 hay máy bay China-Ukraine nhưng một số khách hàng thì có thể.