Ngọn lửa chiến tranh lạnh - Tập 2

[SaoVang]

Phái diều hâu cần "đạn dược"

Trong lần trao đổi này, Lui lại phàn nàn điện thoại khó gọi quá, khiến nhiều lần không liên lạc được với Ngụy

Lui hỏi

- Có người trung gian tin cấy nào ở Viên, Singgapo hoặc Cua la Lămpơ không? Liệu có thể cấp cho tôi thị thực quá cảnh Đài Bắc, để dùng khi cần thiết.

Ngụy suy nghĩ một lát rồi hỏi lại:

- Cho biết lý do cần gặp mặt lần này.

Lui đáp: .

- "Tháng 3 sang năm, sẽ triệu tập Đại hội đại biểu Đảng Cộng sản Liên Xô (đã lùi hai lần) thảo luận đầy đủ vấn đề quyền lực, đây là thời điểm quan trọng để "phái diều hâu” tỏ rõ quan điểm của họ. Khi ở Đài Bắc, Tưởng Kinh Quốc có nói với tôi, sau khi Mao chết, quan hệ giữa Mátxcơva và Bắc Kinh có thể càng xấu đi. Trong rất nhiều trường hợp tôi đã thông báo quan điểm này, hiệu quả rất tốt. Nhưng bây giờ, "phái bồ câu” cho rằng Côsưghin đã gặp Chu Ân Lai, hội đàm được nối lại, hai bên không xảy ra chiến sự, tình hình như vậy là tốt rồi". Còn "phái diều hâu” thì nói, ông ta không thể bảo đảm rằng tương lai không có chiến tranh, mà chỉ tạo điều kiện cho Mao Trạch Đông có nhiều thời gian hơn chuẩn bị chiến tranh. Nếu Đài Loan cung cấp được tin tức tình báo, chứng minh Mao Trạch Đông đang tích cực chuẩn bị gây chiến tranh lớn hơn (chống Mátxcơva), tôi sẽ lợi dụng được đầy đủ hơn. Ngoài việc đó ra, Đài Loan nên có một tuyên bố với Mátxcơva rằng Đài Loan hy vọng họ làm một cái gì đó để tiêu diệt Mao Trạch Đông.

Ngụy hỏi :

- Liên Xô muốn làm tới mức độ nào và Mátxcơva có thể làm được những gì? 

Lui nói:

- Lần trước ở Viên, Liên Xô đã hứa rất rõ ràng, nếu Quốc Cộng đánh nhau, Liên Xô sẽ không giúp đỡ Trung Cộng. Lần này, có thể nói rõ hơn, Liên Xô sẵn sàng hợp tác với Trung Hoa Dân quốc để tiêu diệt Mao.

Họ trao đổi khoảng 30 phút, vì người qua lại trên đường mỗi lúc một đông, bèn quyết định đi chỗ khác tiếp tục "hội đàm".

Tại Hungari, Lui có thuê một chiếc ô tô để cùng vợ đến Viên. Hai người lên xe, Lui hỏi Ngụy:

- Các ông có "đạn dược" gì cung cấp cho phái diều hâu để họ đưa ra được chứng cứ chắc chắn trong đại hội không.

Ngụy bảo: .

- Việc này chắc phải thảo luận trong hội đàm cấp cao.

Lui không đồng ý:

- Giữa cấp cao thì trước tiên cũng phải có cầu, chúng ta chính là cầu. Đức đàm phán với Liên Xô, giống như chúng ta đang bàn bạc như thế này.

Ngụy nói:

- Có nhiều việc cực kỳ quan trọng chỉ nói được ở cấp cao. Chẳng hạn việc Chính phủ công nhận hoặc cùng nhau phối hợp phát triển Tây Bắc hoặc Đông Bắc .

Lui:

- Những việc ấy không nên đưa ra đàm phán trong giai đoạn này, vì chúng vẫn còn xa vời. Hiện nay phía chúng tôi muốn nhất là hai bên phải hợp tác về chính trị và quân sự như thế nào, để tiêu diệt Mao Trạch Đông. Vì Liên Xô đã bắt đầu ý thức được rằng không còn hy vọng gì hợp tác trở lại với Mao Trạch Đông, và sau Mao vẫn không thể có phái thân Liên Xô, vì thế buộc phải tiêu diệt bè cánh Mao.

Ngụy:

- Nếu hai bên hợp tác, liệu Mátxcơva làm được những gì?

Trả lời:

Mátxcơva dĩ nhiên không thể đưa quân đội đến tác chiến ở đại lục được. Có điều, Liên Xô có thể phối hợp hành động với Đài Loan, chẳng hạn khi các ông phản công thì trước tiên dùng tên lửa tiêu diệt các căn cứ phòng ngự ven biển của Trung Cộng. Rõ ràng là Mỹ không thể giúp các ông phản công được vì Mỹ đã hội đàm với Bắc Kinh, Đài I oan ngày càng không được công nhận về ngoại giao, Canađa và một số nước châu Âu cũng không thể đứng về phía các ông. Nếu các ông không thể phản công trong vòng hai, ba năm tới, thì sẽ không còn cơ hội tiêu diệt Mao nữa.

[SaoVang]

Để thuyết phục "phái bồ câu”

Ngụy trả lời: .

- Nước không cứ lớn hay nhỏ, quân đội không phải ở chỗ ít hay nhiều, chúng tôi có lãnh tụ, có chủ nghĩa, chúng tôi có lòng tin, chúng tôi không sợ, chúng tôi sẽ thắng lợi. Qua tiếp xúc với người Mỹ, tôi biết nếu Trung Cộng xảy ra chiến tranh với Liên Xô, Mỹ nhất định sẽ giúp Trung Cộng.

Lui:

- Cremli đang tích cực chuẩn bị đại hội vào tháng 3, tôi muốn có tài liệu (không cần văn bản viết) nói miệng cũng được, càng nhanh càng tốt, tốt nhất là từ 15 tới 20 tháng 11. Ngoài ra, thế tấn công hoà bình của Trung Cộng ngày một tăng cường, Liên Xô rất không hài lòng, nhưng không tiện công khai nói ra.

Ngụy :

- Chúng tôi muốn tiêu diệt Mao Trạch Đông, mục đích là giải thoát nỗi khổ đau cho nhân dân, ngăn chặn chiến tranh hạt nhân, để tránh cho hàng trăm triệu người Trung Quốc khỏi bị chết, chúng tôi phản đối tiến hành chiến tranh hạt nhân ở Trung Quốc cũng như ở mọi nơi khác, vì thế, phải ngăn chặn Mao sử dụng vũ khí hạt nhân. Mao chẳng đã từng nói, nếu chiến tranh hạt nhân làm cho 300 triệu người Trung Quốc chết, Trung Quốc vẫn còn 400 triệu người sống, ông ta không sợ gì hết. Chúng tôi cũng biết, Liên Xô sở dĩ muốn chúng tôi phản công, cũng có lý do riêng của mình. Nhưng nếu chúng tôi không có chính sách và nguyên tắc, thì cho dù giành được thắng lợi ban đầu đấy, nhưng sau này sẽ vô cùng phiền phức. Nếu một khi Quốc Dân đảng có xung đột với Đảng Cộng sản Trung Quốc, thì Liên Xô sẽ có phản ứng như thế nào? Vấn đề này nhìn vào "phái bồ câu”, "phái diều hâu”, thì đáp án là thống nhất đứng ngoài cuộc.

Lui: 

- Lãnh tụ Cremli biết, Quốc Dân đảng và Tưởng Giới Thạch tốt hơn Đảng Cộng sản Trung Quốc của Mao Trạch Đông, vì thế, nếu chúng tôi thuyết phục được họ rằng người kế thừa Mao không thể hữu nghị với Liên Xô thì phái bồ câu sẽ không hi vọng gì ở họ nữa... Về việc hợp tác quân sự hoặc chính trị giữa Trung Hoa Dân quốc và Liên Xô không nhất thiết phải đi vào chi tiết, nó có thể rất đơn giản về lý luận, hoặc chỉ là giả thiết thôi.

Do Đài Loan không thể cung cấp cho Lui một địa điểm liên lạc trong phạm vi hoạt động của ông ta, Lui đành phải đưa cho Ngụy địa chỉ và số điện thoại của nhà mẹ vợ mình, bảo Ngụy nói với bà địa điểm họ gặp mặt lần sau.

Lui nói :

- Tôi sẽ đi du lịch ở châu Âu một thời gian, có thể tới hạ tuần tháng 11, tôi đợi điện thoại của ông. Hội đàm Trung Xô sắp tổ chức tại Mátxcơva, vì sao? Vì thể diện thôi. Đại sứ mới của Mátxcơva ở Bắc Kinh là một tên súc sinh, cho nên Mátxcơva mới cử hắn ta.

Lui cho Ngụy xem một bài báo cắt ra từ một tờ báo ở Côpenhaghen. Sự kiện thủy thủ tàu "Tuapus" (vụ các thủy thủ tàu chở dầu Liên Xô, bị bắt ở vùng biển Đài Loan), và nói, có lẽ đây là một cớ hay để ông ta đến Đài Bắc, ông ta muốn Ngụy tìm cách giúp mình. Lui đưa cho Ngụy mấy lá thư và ảnh để Ngụy đưa cho thủy thủ "Tàu Tuapus".

Họ trao đổi xong, Ngụy nhìn đồng hồ, đúng 6 giờ chiều.

Khi chia tay, Lui hẹn gặp Ngụy tại phòng 309 khách sạn Ashido vào sáng hôm sau để cùng ăn cơm trưa với vợ chồng ông ta.

Về đến khách sạn, Ngụy Cảnh Mông viết trong nhật ký nhận xét của mình về "phái bồ câu” và' "phái diều hâu”: "Côsưghin đại diện phái bồ câu, Brêgiơnép đại diện phái diều hâu, phái sau sẽ thắng. Bọn Côsưghin đã có kinh nghiệm lâu năm làm việc với Mao, nhưng Brêgiơnép chưa giao thiệp với Quốc Dân đảng".

Ngày 31 tháng 10, tại phòng 309 khách sạn Ashido.

Đây là một khách sạn Anh quốc cũ kỹ. Ngụy tới đây gặp Lui. Vợ Lui là một phụ nữ sắc sảo mang nhiều vẻ Anh quốc có 3 đứa con, đều là trai cả, bà ta còn muốn đẻ thêm đứa con gái nữa.

Trong lúc dùng cơm trưa họ quyết định cơm xong lái xe ra vùng quê hóng mát và trao đổi.

[SaoVang]

Lần trao đổi cuối cùng

Ăn xong vào khoảng lúc hai rưỡi, sau đó họ lái xe theo đường cái số 17 đến rừng Viên.

6 giờ chiều thì quay về Viên, hôm sau Lui rời khỏi đây đi Zurích và Roma.

Chuyến đi hóng mát này là lần trao đổi cuối cùng, xem xem còn trở ngại gì nữa không.

Ngụy lên tiếng trước. Đây là điều mà ông ta đã suy nghĩ kỹ ở khách sạn tối hôm qua.

Ngụy nói:

- Hai điểm chúng ta bàn hôm qua, vì thời gian không đủ có thể rất khó làm được. Có điều điểm thứ nhất chúng tôi dễ dàng làm hơn, vì sách lược của Bắc Kinh muốn lợi dụng hoà đàm ngấm ngầm ráo riết chuẩn bị kế hoạch tấn công Liên Xô, là việc ai ai cũng biết. Kế hoạch "xích hóa châu Á” của họ đã được ấn định, đang tích cực thực hiện. Liên Xô muốn chúng tôi cung cấp cho một số tin tức tình báo dù đã công bố hay chưa công bố, đều hoan nghênh cả. Mao dự định dùng vũ khí hạt nhân, điều đó mọi người đều đã biết rồi, nếu như chúng tôi tuyên truyền rộng ra, sẽ chỉ có lợi cho ông ta. 

Điểm thứ hai, về kế hoạch Mátxcơva hợp tác ủng hộ chúng tôi phản công đại lục. Điểm này Đài Bắc chưa sẵn sàng, cần phải triệu tập một cuộc họp quan chức cấp cao. Làm kế hoạch này, thì tôi không đủ trình độ. 

Lui đề nghị :

- Đài Loan có thể nêu ra cần những vũ khí nào, cần bao nhiêu, về chính trị cần chi viện kiểu nào. Nếu cần thiết có thể chia thành từng giai đoạn.

Ông ta phác ra một dự thảo:

- Thí dụ Đài Loan có thể nêu ra, muốn trước khi triển khai đổ bộ lên đại lục, thì Liên Xô dùng tên lửa phá hủy hệ thống vũ khí phòng ngừa bờ biển tại bờ đối diện với Đài Loan. Hay là, Đài Loan có thể yêu cầu Liên Xô cung cấp máy bay ném bom để xóa sổ Luôbupô, phi công Đài Loan sử dụng căn cứ không quân Sibêri hoặc ở nơi khác v. v...

Ông ta giải thích:

- Mỹ sẽ không giúp các ông phản công đại lục, chỉ muốn Đài Loan và Mao duy trì hoà bình; còn Liên Xô lại có thể giúp các ông giành lại đại lục. Hai việc này không xung đột nhau, các ông có thể nói thể phương thức khái quát.

Ngụy:

- Về nguyên tắc tôi đồng ý với hành động quân sự của các ông.

[SaoVang]

Lui:

- "Các ông làm được, các ông muốn Liên Xô làm những gì, khi nào thì muốn Liên Xô hiệp đồng với hành động của các ông. Chừng nào những ý tưởng này được coi là khả thi, chúng tôi sẽ "lập tức" triển khai nhiều cuộc hội đàm với tướng lĩnh quân sự của bên qúy ngài. Làm như vậy chẳng có hại gì cho Đài Loan cả, vì Đài Loan sớm đã thề rằng phải phản công đại lục, mà Liên Xô lại có thể giúp đỡ. Nói ngắn gọn là chúng tôi phải lợi dụng điểm thứ nhất để thuyết phục các lãnh tụ Cremli rằng với Mao Trạch Đông không thể hoà bình được, Trung Quốc đại lục không thể có người nào thân thiện với Liên Xô. Nếu điểm này được chấp nhận, thì bước tiếp theo là phải tiêu diệt Mao Trạch Đông.

Đây là dự thảo chúng tôi nêu ra, để muốn nói rằng Liên Xô có thể hợp tác như thế nào để cùng làm việc lớn. Một khi đã đồng ý, lãnh tụ quân sự và chính trị sẽ cùng nhau bàn bạc biện pháp hành động.

Ngụy:

- Cho tôi được nói thẳng, giả sử chúng tôi đổ bộ lên đại lục thành công rồi, mà "phái bồ câu” lại ngáng chân chúng tôi, nguy hiểm cho kế hoạch của chúng tôi, thì làm thế nào?

Lui:

- Bước thứ nhất chỉ là động tác thăm dò, vấn đề này về có thể sẽ bàn tiếp. Trong thế giới xã hội chủ nghĩa, không có chỗ cho hai người cùng lãnh đạo, một khi đã xảy ra xung đột thì một trong hai người sẽ bằng mọi thủ đoàn thanh toán người kia. Lúc đó, thà hợp tác với nước phi xã hội chủ nghĩa, chứ không thể cho phép trong nội bộ tồn tại một người lãnh đạo phản bội lại chủ nghĩa xã hội. Giữa Đài Bắc và Mátxcơva rất khó liên lạc mà lúc nào cũng có thể xảy ra tình trạng khẩn cấp, cứ như bây giờ mất hàng tuần hoặc 10 ngày mới liên lạc được, thật là nhiêu khê quá. Một số nước thì hoàn toàn không liên hệ điện thoại với Đài Bắc, một số nước điện thoại bị nghe trộm, Đài Loan phải cho phía Liên Xô mấy địa chỉ để phía chúng tôi thông báo tin tức được an toàn. Hy vọng ở Viên, Rôm, Cua Lămpơ, Singgapo hoặc Figi, Burundi mỗi nơi có một người.

Ngụy:

- Béclin thế nào?

Lui lắc đầu:

- Không chơi được với cái ổ gián điệp ấy.

Ngụy đưa số điện thoại của Chu Tân Dân cho Lui và bảo ông ta:

- Đây chỉ là kênh dùng liên lạc khi khẩn cấp, tôi sẽ nói cho ông Chu biết vào tối hôm nay, 31 tháng 10.

[SaoVang]

"Thương nhân". Ở Liên Xô gọi điện tới

Ngày 6 tháng 11 năm 1970, Ngụy Cảnh Mông vừa về đến Đài Bắc, đã nhận được điện báo của "thương nhân" Chu Tân Dân do Đài Loan cử sang Liên Xô:

“Party Concerned asks your cable, statỉng remnittance datéincene cesalry. Jonrney for establishments registration before Nov 12”,
(Bên liên quan yêu cầu nêu rõ ngày 'tháng chuyển của ông tính từ ngày cần thiết. Chuyến đi đã đăng ký cơ sở thiết lập trước ngày 12 tháng 11)

11 giờ 30 tối, Ngụy tới báo cáo quá trình gặp gỡ Lui với Tưởng Kinh Quốc. Khi nói tới chuyện thủy thủ tàu "Tuapus", Tưởng nói:

- Đây có lẽ cũng là một chủ ý hay... Đám thủy này bị hải quân ta bắt giữ ngày 23 tháng 7 năm 1954, tất cả 42 người, phần lớn đã chia thành ba đợt thả ra vào năm 1955, 1957 và 1958 rồi. Lần sau, trước khi thả thủy thủ tàu “Tuapus", sẽ thông báo trước cho Lui thời gian và địa điểm thả, đồng thời thông báo cho các phóng viên Mỹ. Trung Cộng thả tội phạm Mỹ, thì tại sao chúng ta lại không thả.

Cùng lúc, từ sân bay La Khải cũng chuyển điện báo của Chu Tân Dân tới với nội dung như trên.

8 giờ sáng ngày 7 tháng 11. Ngụy Cảnh Mông đi cùng Tưởng Kinh Quốc tới dinh Sĩ Lâm để báo cáo với Tưởng Giới Thạch. Nội dung báo cáo:

Lần gặp Lui tại Viên, cộng cả hai lần là tám tiếng đồng hồ. Thái độ Lui rất tích cực duy chỉ có lúc đã thể hiện khẩu khí, người môi giới giữa hai bên. Trọng điểm bàn bạc lần này là đại hội Đại biểu Liên Xô sẽ họp vào tháng 3 năm sau, để quyết định chính sách sau này với Đại lục, cho nên yêu cầu phía ta sớm (không quá ngày 20 tháng 11) cung cấp miệng cho Lui hai tư liệu thông tin, để kịp vận dụng. 

1. Giặc Mao lúc sống và sau khi chết, tình hình Đại lục không có hy vọng gì thân thiện với Liên Xô. Ngược lại, giặc Mao đang lợi dụng hoà đàm Bắc Bình (Tên cũ của Bắc Kinh (ND)) ngấm ngầm ráo riết chuẩn bị tấn công lớn vào Liên Xô. (Đàm phán Mao Mỹ là một ví dụ)

2. Phán đoán theo thực tế nói trên, Liên Xô chỉ có một con đường là lật đổ Mao, vì vậy, hợp tác với ta, mới hy vọng thành công. Thái độ của Mỹ là không ủng hộ Đài Loan phản công, nhưng giữa Chính phủ ta và giặc Mao, Mỹ lại muốn Chính phủ ta trở lại làm chủ Trung Quốc. Thái độ của Liên Xô là nếu quyết định lật đổ Mao, thì cách làm hợp lý nhất là hợp tác với Đài Loan. Quốc Dân đảng quay về đại lục dứt khoát là tốt hơn giặc Mao. Vì thế phải tìm hiểu xem Đài Loan liệu có thật sự muốn hợp tác hay không. Nếu thật tâm muốn, thì cần Liên Xô viện trợ loại quân sự nào và phối hợp hành động quân sự như thế nào để giành thắng lợi.

Lui cho rằng, tiếp xúc lần trước đã có được một kết luận, đó là: nếu khi ta với giặc Cộng có hành động quân sự, Liên Xô sẽ coi đó là vấn đề nội bộ của Trung Quốc, không can thiệp vào.

[SaoVang]

Hội đàm lần này bàn sâu hơn về vấn đề Liên Xô tham gia hợp tác lật đổ Mao. Xin ghi lại nội dung hai lần hội đàm kính trình lên để xem xét. Ghi chép của Ngụy Cảnh Mông như sau: 

24 tháng 10 bay đến thủ đô nước Đức (chưa được Anh cấp thị thực). Ngày 26 và 27, tại Bon mời người đứng đầu ba văn phòng đại diện Anh, Bỉ, Đức tới nói chuyện, đề ra công tác trung tâm trong tình hình quốc tế diễn biến phức tạp hiện nay.

Ngày 27 tháng 10 tới ngày 2 tháng 11 ở Viên.

Ngày 28 tháng 10, điện sang Mátxcơva, đề nghị Lui chuyển cuộc tiếp xúc sang Viên và vẫn tại khách sạn cũ. Không khí Rôm không tốt. Lui điện thoại trả lời gặp nhau vào ngày 30 tháng 10.

Ngày 30 tháng 10, sáng sớm Lui gọi điện thoại đến hẹn 2 giờ chiều gặp tại con đường phía ngoài công ty du lịch. Lui lái xe, vừa ăn vừa nói chuyện tại một quán ăn nhỏ, sau đó phóng xe ra ngoại ô bàn bạc, tất cả 4 tiếng đồng hồ.

Ngày 31 tháng 10, tại khách sạn của Lui cùng với bà vợ người Anh của ông ta, ba người ăn cơm trưa, sau đó lại đi xe ra ngoại ô, lại bàn bạc tới 4 tiếng, trước sau hai lần tất cả 8 tiếng.

Nội dung đã bàn tóm lược như sau:

1. Xin lỗi việc thất hứa năm ngoái, thực chất vấn đề đàm phán Bắc Kinh.

2. Cuộc tiếp xúc lần trước đã có được một kết quả cụ thể. Liên Xô không can thiệp vào nội loạn Quốc-Cộng. Bây giờ đã tiến tới hợp tác lật đổ Mao.

3. Tháng 3 năm sau Mátxcơva tiến hành Đại hội Đại biểu toàn quốc, quyết định những chính sách quan trọng, mọi vấn đề chính sách đang được tích cực chuẩn bị. Yêu cầu chúng ta cho họ hai tư liệu tham khảo:

a. Cộng sản Mao và Liên Xô không đội trời chung, không đánh thì không lật đổ được Mao. Không có phái thân Liên Xô... Trung Cộng chuẩn bị tấn công lớn vào Liên Xô.

b. Vì vậy, Đài Loan và Liên Xô nên hợp tác lật đổ Mao. Trong điểm này, ta nhấn mạnh muốn hợp tác lật đổ Mao. Muốn phía Liên Xô hợp tác như sau:

Thí dụ, ngày D bổ bộ đại lục, phía Liên Xô trước tiên dùng tên lửa phá huỷ vũ khí phòng ngự bờ biển, sử dụng căn cứ Liên Xô tiêu diệt Luôpubô và các căn cứ quan trọng khác v. v... đồng thời nói rõ nếu làm tốt việc hợp tác và phối hợp, đại thể bao nhiêu lâu thì tiêu diệt được. Không cầm bàn chi tiết, có thể chia ra làm mấy thời kỳ.

[SaoVang]

Tưởng Giới Thạch quan tâm tới thiện chí của Liên Xô

Tưởng Giới Thạch đọc xong bản ghi chép thì hỏi:

- Thái độ của đối phương có thành thật không?

Ngụy đáp:

- Có, nhưng đôi lúc lộ ra vẻ làm người môi giới.

Tưởng Giới Thạch quay sang hỏi Tưởng Kinh Quốc về chuyện thủy thủ tàu "Tuapus".

Tưởng Kinh Quốc trả lời:

- Mỹ có nhắc tới chuyện này, và nói rằng làm theo đề nghị của Hội chữ thập đỏ. Họ không muốn đụng vào chuyện này, hy vọng chúng ta trực tiếp làm việc với Hội chữ thập đỏ.

Tưởng Giới Thạch lại hỏi:

- Chúng ta có mật mã liên hệ với Chu Tân Dân không?

Ngụy thưa:

- Phải qua Bộ ngoại giao.

Tưởng Giới Thạch:

- Phải sớm có quyết định. Tối nay phải làm xong báo cáo bằng văn bản.

Ngay tối hôm ấy Ngụy làm xong báo cáo, 9 giờ sáng ngày 8 mang tới dinh Thất Hải nộp cho Tưởng Kinh Quốc

Ngày 9 tháng 11, Tưởng Kinh Quốc chỉ thị:

1. Nếu “bạn" cần tiền, bảo với ông ta không có vấn đề gì cả. Ngày 10 điện cho Chu Tân Dân, đề nghị ông ta nói lại với Lui, tiền sẽ sớm được chuyển đến.

2. Ngày 13, La Khải từ Băng Cốc gửi điện báo cho mẹ vợ của Lui ở Luân Đôn, đề nghị bà chuyển cho Lui, điện văn như sau:

Ngày 13 tháng 11 năm 1970

Bà Stêđơn thân mến:

Mong bà vào lúc thuận tiện, chuyển tin dưới đây cho ông Lui, tôi sẽ vô cùng cảm ơn:

“Chúng tôi đã đồng ý về nguyên tắc.

Chờ phía tôi nghiên cứu chi tiết xong, lập tức có quyết định ngay".

TANALIN kính gửi. 

Lui phải lưu lại châu Âu tới trung tuần tháng 11 để chờ hồi âm của phía Đài Loan, nên đã cho Ngụy Cảnh Mông địa chỉ và số điện thoại của một đầu mối liên lạc khẩn cấp khác tại Brucxen ngoài nhà mẹ vợ ông ta:

MR. EUGENE STANOGLOV
20, SUAU DES SOLBOSCH BRUSELLES. 
TEL. 493473

Qua đầu mối này, Ngụy và Lui đã liên lạc với nhau.

Lui nói với Ngụy:

- Vợ tôi sẽ về Mátxcơva ngay. Chuyện thủy thủ tàu “Tuapus", để Mỹ can thiệp cho họ được thả là rất ngu xuẩn, sao không để tôi làm công tác vận động trong chuyện này. Còn việc tôi nên làm thế nào, tất nhiên phải theo chỉ thị của Đài Loan, làm như thế tôi vừa giữ được thể diện trong con mắt người Liên Xô, tôi vừa có cớ để có thể "công khai" đến Đài Bắc. Tôi đã lãnh đủ các kiểu khó chịu của đại sứ quan Đài Loan rồi, mỗi khi có việc gấp muốn liên lạc với họ bao giờ cũng bị gây khó khăn. Về cấp thị thực quá cảnh, hy vọng ông có thể giao cho tôi trong khoảng ngày 10 tới ngày 20 tháng 11 gửi lời thăm Tưởng Kinh Quốc và những người khác.

Ngày 16 tháng 11, Tưởng Kinh Quốc bảo Ngụy: "ngày mai Tổng thống muốn gặp ông”. Ngày 17, Tưởng Giới Thạch cho mời Ngụy Cảnh Mông tới. Ông ta cũng đang lúng túng trước quyết định Đài Loan gọi thẳng điện thoại tới chỗ mẹ vợ của Lui trả lời ông ta "Chúng tôi đồng ý cả hai điểm", hay là phải giao cho Ngụy Cảnh Mông đi một chuyến nữa trực tiếp nói với Lui về câu trả lời của Đài Loan.

[SaoVang]

Tin giật gân của "Báo buổi sớm Nam Hoa"

Ngày 17 tháng 2 năm 1973, hãng A.F.P phát lại một tin trong ngày của "Báo buổi sớm Nam Hoa" Hồng Công:

Một khi Mỹ công nhận Bắc Kinh, Quốc Dân đảng sẽ cho Liên Xô thuê một hoặc vài hòn đảo ven biển của họ, như đảo Bành Hồ để Liên Xô làm căn cứ hải quân, coi như điều kiện trao đổi ký kết hiệp ước không xâm phạm lẫn nhau với Mátxcơva.

Báo này đưa tin, một quan chức cao cấp của Bộ Quốc phòng Đài Loan cho hay, một số sứ giả Nga đã liên tục đến thăm Đài Loan. Vị quan chức này sang khi đến thăm Hồng Công đã rời khỏi đây vào ngày hôm qua.

Theo tin tức, vị nhân sĩ này nói, biện pháp này sẽ là một biện pháp bảo vệ Đài Loan trong tình hình khẩn cấp mà không làm hại tới sự ổn định của Đài Loan.

Báo này còn đăng bài của một ký giả đặc phái viên nói rằng, việc này sẽ làm cho Nga từ mọi góc độ cho phép ngăn chặn việc thực thi chiến lược của Bắc Kinh. 

Bản tin này nói, đây là một bộ phận của "chính sách ngoại giao linh hoạt" phát triển quan hệ với các quốc gia cộng sản chống Bắc Kinh của cựu ngoại trưởng Chu Thư Khải, bắt đầu từ năm ngoái đã được vận dụng sau khi được sự đồng ý của "các nhà quyết sách" tối cao Quốc Dân đảng.

Vị quan chức Quốc phòng cấp cao Quốc Dân đảng này trong thời gian lưu lại ít ngày ở Hồng Công đã nói, nếu về ngoại giao Mỹ công nhận Bắc Kinh, thì đương nhiên Hiệp ước phong thủ chung Mỹ - Đài Loan năm 1955 mất hiệu lực, vì Thông cáo Thượng Hải tháng 2 năm 1972 đã nói rõ rằng "Chính sách một nước Trung Quốc" của Mỹ.

Cũng theo ông ta, việc cố vấn Tổng thống Kítsinhgơ hội đàm với nhà lãnh đạo Bắc Kinh có thể dẫn đền việc thiết lập một cơ cấu mậu dịch phi Chính phủ tại Bắc Kinh và Oasinhtơn.

[SaoVang]

Bộ Quốc phòng Đài Loan nói: "Thật nhảm nhí nực cười"

Bản tin của "Báo buổi sớm Nam Hoa" đã gây sóng gió ở trong và ngoài đảo. Để dẹp yên dư luận, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Đài Loan ngay tối hôm ấy đã ra tuyên bố, cho rằng tin tức về việc Đài Loan ký kết hiệp ước không xâm phạm lẫn nhau với Liên Xô do báo chí Hồng Công tung ra "thật nhảm nhí nực cười".

Người phát ngôn Bộ Quốc phòng nói: "Báo buổi sớm Nam Hoa" của Hồng Công hôm nay nói: "Một quan chức cao cấp của Bộ Quốc phòng Đài Loan - gần đây đổi tên tới Hồng Công - nói trước khoảng 30 uỷ viên lập pháp rằng, Quốc Dân đảng đã tuyên bố, một khi Mỹ xóa bỏ hiệp ước an ninh, thì căn cứ vào chính sách ngoại giao linh hoạt, Đài Loan sẽ cho Liên Xô thuê một hòn đảo hoặc nhiều hơn, chẳng hạn như đảo Bành Hồ để làm căn cứ hải quân của họ đổi lấy hiệp ước không xâm phạm lẫn nhau với Mátxcơva". Theo điều tra, Đài Loan không có bất cứ quan chức cao cấp nào nói bất cứ lời nào cả".

"Gấu Bắc cực đến eo biển Đài Loan làm gì?"

Sóng gió "Báo buổi sớm Nam Hoa" vừa yên, giới truyền thông lại đưa tin Đài Loan Liên Xô "tư thông” với nhau. Hãng UPI ngày 14 tháng 5 năm 1973 đưa tin từ Đài Bắc: "Một hạm đội Nga Xô từ ba tới năm chiến hạm, thứ bẩy tuần trước chạy qua eo biển Đài Loan, rõ ràng là họ muốn trinh sát việc phòng thủ bờ biển của Trung Cộng”.

Khác với lần trước là lần này phía Đài Loan xác nhận ngay. Ngày 15 tháng 5, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Đài Loan Lý Trường Hạo thừa nhận "chiến hạm Nga Xô vào thứ bẩy tuần trước đã đi qua eo biển Đài Loan, nhưng họ đi trên vùng biển Quốc tế”.

Khi các nhà báo yêu cầu bình luận tin này, Lý Trường Hạo nói: "Về việc chiến hạm Nga Xô đi qua eo biển Đài Loan ngày 12 tháng vừa qua, phía quân đội chúng tôi đã có tin tình báo trước khi xảy ra sự việc. Trong thời gian họ tiến vào eo biển, đơn vị hữu quan của chúng tôi đã tăng cường cảnh giới, theo dõi chặt chẽ và nắm chắc toàn bộ tình hình cho tới khi những chiến hạm này rời khỏi eo biển Đài Loan vào chiều hôm đó, tiếp tục tiến về hướng tây nam mới thôi".

Lý Trường Hạo từ chối phát biểu mọi bình luận về ý đồ của hạm đội này.

Ngày 21, "Nhật báo Tình Đảo" đã đăng bài chuyên mục của Vương Đình Chi với nhan đề "Gấu bắc cực đến eo biển Đài Loan để làm gì?" Xin trích như sau:

Theo tin nhanh, chiến hạm Liên Xô tiến vào eo biển Đài Loan đã thông báo trước cho nhà cầm quyền Đài Loan. Đây là một điểm rất quan trọng. Tuy chúng ta không biết tường tận, song sự việc đó chí ít cũng nói lên mấy điều:

1- Mátxcơva và Đài Bắc có kênh thông tin cho nhau;

2- Mátxcơva tôn trọng quyền hạn thực tế của nhà cầm quyền Đài Bắc đối với eo biển Đài Loan. 

3. Chiến hạm Liên Xô hoạt động ở eo biển Đài Loan không có hành vi thù địch đối với nhà cầm quyền Đông Bắc. Sự thật là tàu chiến Liên Xô áp sát về phía bờ biển đại lục chứ không áp sát phía bờ biển Đài Loan.

Điều thú vị là người ta sẽ tự hỏi: Thông báo của Mátxcơva cho Đài Bắc được truyền đi như thế nào? Nhà cầm quyền Đài Bắc có trả lời không? Nếu có, thì trả lời như thế nào? Liên Xô phải chăng cũng thông báo cho nhà cầm quyền Bắc Kinh giống như vậy? Nếu có thông báo, thì nhà cầm quyền Bắc Kinh trả lời như thế nào?

Mấy năm Liên Xô chú trọng phát triển hải quân. Các nhà quan sát Hoa Kỳ nói đây là "Gấu bắc cực xuống biển". Hiện nay chú gấu bắc cực này đã bơi vào eo biển Đài Loan. Chuyện kể rằng, ngày xưa có người hỏi một vị cao tăng Thiền Tông: "Đạt ma sang phía đông vì việc gì? Vị cao tăng trả lời: "Củ cải Tịnh Châu nặng tám cân. Giờ đây muốn hỏi: "Gấu bắc vào eo biển Đài Loan làm gì?" Câu trả lời phải chăng là: "Dưa hấu Đài Loan nặng tám cân?" Hành động này của Cremli, động cơ rõ ràng rất phức tạp. Nói một cách khái quát, đây là biểu hiện sự diễu võ dương oai, khuếch trương quyền trên biển. Hải quân Liên Xô tại Địa Trung Hải đã giành được thế ngang ngửa với hạm đội 5 của Mỹ, tại Ấn Độ Dương cũng tung hoành khắp nơi, không thua kém ai. Giờ đây đến eo biển Đài Loan huênh hoang một chuyến, hẳn cũng có ý muốn khoa trương thực lực” 

Nói về mặt quân sự, hạm tàu Liên Xô ra vào eo biển Đài Loan, đương nhiên có nhiệm vụ trinh sát khu vực ven biển của Trung Cộng. Tuy vệ tinh nhân tạo hiện đại có thể thu thập tình báo từ trên trời cao, nhưng trinh sát ven biển vẫn có giá trị riêng của nó, nếu không người ta chế tạo ra loại tàu đặc chủng làm gì?

Nhưng cho dù thế nào, hành động của hải quân Liên Xô lần này nhằm mục tiêu chính trị là muốn vây chặt Trung Cộng, đó là điều bí mật đã công khai hóa. Chuyện ve vãn lẫn nhau giữa Mátxcơva và Đài Bắc cũng đã thấy dấu hiệu, có lý do để tin. Khi giữa Mỹ và Trung Cộng ngày càng đi tới "bình thường hóa quan hệ", khi quan hệ đối ngoại của Đài Bắc ngày càng đi tới chỗ bị cô lập, gấu bắc cực làm ra vẻ "trời giá lạnh ta cho than sưởi mong kiếm được quả dưa hấu lớn nặng tám cân”, chuyện đó cũng có thể lắm chứ.

Nhưng, từ bắc cực bơi đến eo biển Đài Loan, bao than ướt ấy liệu còn đốt cháy được không, đó hình như lại là vấn đề khác.

[SaoVang]

X. MAO TRẠCH ĐÔNG CHIA BA THẾ GIỚI.

Mao Trạch Đông nhận thức lại thế giới

Tiếng súng ở đảo Trân Bảo như một lời tuyên bố quan điểm "thế giới chia thành hai phe xã hội chủ nghĩa và tư bản chủ nghĩa" đã hoàn toàn không còn phù hợp với yêu cầu của thời đại. Mao Trạch Đông buộc phải nhận thức lại sự phân định của cục diện thế giới.

Mao Trạch Đông vận dụng luận điểm "khu vực trung gian" của ông làm tư tưởng chỉ đạo cho việc phân chia lực lượng quốc tế, theo đó các nước xã hội chủ nghĩa ở một đầu, đế quốc Mỹ ở đầu, đế quốc Mỹ ở đầu bên kia (hai bên ở vào thế đối địch), ở giữa là "rất nhiều nước tư bản và nước thuộc địa, nước nửa thuộc địa của ba châu Âu, Á, Phi".

Năm 1956, sau khi xảy ra sự kiện kênh đào Suyê, Mao Trạch Đông phân định "khu vực trung gian" thành "đế quốc loại hai Anh, Pháp" và "các dân tộc áp bức". "Nhân dân nhật báo" năm 1964 khi trình bày tư tưởng này của Mao Trạch Đông đã gọi một cách rõ ràng hai bộ phận này là "khu vực trung gian thứ nhất" và "khu vực trung gian thứ hai". 

Từ 1969 đến 1974, Mao Trạch Đông đã bỏ ra 5 năm ấp ủ suy nghĩ, cuối cùng vào tháng 2 năm 1974, khi trao đổi với Tổng thống Dăm bia Caunđa sang thăm Trung Quốc, ông chính thức nêu ra tư tưởng chia "ba thế giới":

"Tôi thấy Mỹ, Liên Xô là thế giới thứ nhất. Phái trung gian Nhật Bản, châu Âu, Canađa là thế giới thứ hai. Chúng ta Á, Phi, Mỹ la tinh là thế giới thứ ba".

"Thế giới thứ ba dân số rất đông. Châu Á trừ Nhật Bản ra thì đều là thế giới thứ ba, toàn bộ châu Phi là thế giới thứ ba, châu Mỹ la tinh là thế giới thứ ba".

Quan điểm "ba thế giới" có phải do Mao Trạch Đông đầu tiên sáng tạo ra không? Không phải như vậy. Nhà kinh tế học Pháp Anphrết Sôvi năm 1956 lần đầu tiên đã dùng từ "thế giới thứ ba" để chỉ các quốc gia không chiếm vị thống trị trên thế giới. Trong cuốn thứ chín "Bách khoa toàn thư nước Anh" giải thích: "Thế giới thứ ba" có nguồn gốc từ danh từ "tập đoàn thứ ba" dùng để phân biệt với các nước Cộng sản và các nước công nghiệp phương Tây; vào những năm 50 - 60 dùng chỉ chung các nước thuộc địa ở châu Á và châu Phi hoặc các nước phi công nghiệp hóa.

Năm 1966 một giáo sư xã hội học đại học Oasinhtơn trong cuốn "Ba thế giới trong giai đoạn phát triển" cho rằng: thế giới do Hoa Kỳ thống trị là "thế giới thứ nhất", bao gồm các nước đồng minh châu Âu và các nước vệ tinh ở các vùng trên thế giới; thế giới do Liên Xô thống trị là "thế giới thứ hai", chủ yếu ở Đông Âu và châu Á; "thế giới thứ ba" là các nước không liên kết ở khu vực Á, Phi, Mỹ la tinh, thông thường bao gồm các nước có các thể chế kinh tế khác nhau từ Angiêri đến Nam Tư và các thể chế chính trị khác nhau từ Ấn Độ đến Trung Quốc. Theo cách phân định này, Trung Quốc vẫn thuộc thế giới thứ hai, sau khi Trung Xô chia rẽ, mới trở thành nước thế giới thứ ba.

So sánh hai cách phân chia, thì cách phân chia của Mao Trạch Đông rõ ràng là khoa học hơn.