Ngọn lửa chiến tranh lạnh - Tập 2

[SaoVang]

Kítsinhgơ trước tiên tỏ lời cảm ơn sự tiếp đón nhiệt tình của chủ nhà và nói:

- Nếu như có dịp, tôi mong được đón tiếp Thủ tướng Chu tại Mỹ cũng nồng nhiệt như thế này.

Chu Ân Lai ung dung đáp:

- Tôi chưa đi Mỹ bao giờ, và cũng chưa đến Tây bán cầu, chúng ta làm việc cùng một lúc, nhưng các ông vào ban ngày, còn tôi thì ban đêm.

Quả là danh bất hư truyền, câu trả lời rất khéo, không nói là đi, cũng không nói là không đi. Kítsinhgơ lại một phen căng thẳng thần kinh. Chu Ân Lai nói tiếp:

- Theo tập quán của Trung Quốc, mời khách nói trước. 

Kítsinhgơ cầm bản thảo lên đọc một cách máy móc. Đọc hết đoạn mở đầu, ông ta bỏ bản thảo ra nói:

- Xu thế toàn cầu đã khiến cho chúng ta gặp nhau tại đây hôm nay. Hiện thực đưa chúng ta đến với nhau, hiện thực cũng sẽ quyết định tương lai của chúng ta. Với tinh thần đó, chúng tôi tới đất nước tươi đẹp và thần bí của các ngài.

Chu Ân Lai ngắt lời Kítsinhgơ:

- Không đâu. Không có gì là thần bí cả! Quen rồi thì chẳng có gì là thần bí

Tiếp đó Kítsinhgơ nói, Tổng thống Ních sơn giao cho ông hai nhiệm vụ: một là, thương thảo về thời gian Ních sơn thăm Trung Quốc và công việc chuẩn bị cho chuyến thăm đó; hai là, thay mặt Ních sơn tiến hành hội đàm mang tính chất trù bị. Sau đó ông ta nêu 7 vấn đề, khi nói đến vấn đề Đài Loan, Kítsinhgơ đưa ra 5 điểm:

1. Chính phủ Hoa Kỳ dự định sau khi chiến tranh Đông Dương kết thúc sẽ rút 2/3 quân Mỹ ra khỏi Đài Loan, và sẵn sàng giảm bớt lực lượng quân sự còn lại ở Đài Loan theo đà cải thiện quan hệ Mỹ-Trung. 

2. Không ủng hộ chủ trương "hai nước Trung Quốc" hoặc "một Trung Quốc, một Đài Loan", nhưng mong muốn giải quyết hoà bình vấn đề Đài Loan.

3. Thừa nhận Đài Loan là một bộ phận của Trung Quốc, không ủng hộ Đài Loan độc lập.

4. Hiệp ước Mỹ-Tưởng dành lại cho lịch sử giải quyết

5. Mỹ thôi không chỉ trích và cô lập Trung Quốc, Mỹ sẽ ủng hộ việc khôi phục địa vị của Trung Quốc ở Liên Hợp Quốc, nhưng không tán thành việc trục xuất đại biểu Đài Loan.

Khi nói đến vấn đề Đông Dương, Kítsinhgơ cam đoan sẽ thông qua đàm phán kết thúc chiến tranh Việt Nam. Ông nói, chúng tôi sẵn sàng định ra một thời gian biểu cho việc rút các lực lượng vũ trang ra khỏi Việt Nam và Đông Dương, nhưng muốn có được một biện pháp giải quyết trong danh dự. Tiếp đó, ông còn nói đến các vấn đề: Nhật Bản, quan hệ Xô-Mỹ, Nam Á, v.v...

Kítsinhgơ mới đọc xong một phần thì đã đến giờ ăn cơm tối. Bầu không khí lúc này đã hoà dịu hơn. Chu Ân Lai nói:

- Ta trao đổi ý kiến với nhau, hà tất phải như đọc sách vậy?

Kítsinhgơ đáp: 

- Tôi dạy ở Ha vớt đã nhiều năm như vậy mà chưa hề dùng tới giáo án, nhiều lắm cũng chỉ vạch ra đề cương cho bài giảng. Nhưng lần này thì khác, với Thủ tướng Chu, tôi đọc bài chuẩn bị sẵn còn không theo kịp huống hồ không đọc thì càng không theo kịp ngài.

[SaoVang]

Sau bữa cơm tối, hai bên tiếp tục hội đàm. Về những vấn đề Kítsinhgơ nêu ra, Chu Ân Lai thẳng thắn nói: 

- Hai bên chúng ta có cách nhìn khác nhau, nói theo cách nói của chúng tôi, đó là khác nhau về thế giới quan và lập trường. Nhưng sự bất đồng đó không hề ngăn cản hai nước ở hai bên bờ Thái Bình Dương chúng ta tìm kiếm con đường chung sống thân thiện bình đẳng như ngài nói. Vấn đề trước tiên là bình đẳng, nói cách khác là sự ngang bằng nhau, mọi vấn đề cần xuất phát từ chỗ phải ngang bằng như nhau. Tôi tán thành cách nói: nhân dân hai nước Trung-Mỹ muốn thân thiện với nhau, trước đây đã thân thiện với nhau, tương lai cũng có thể thân thiện với nhau. Chúng tôi mời đội bóng bàn của các ngài sang thăm Trung Quốc là một minh chứng. 

Tiếp đó, Chu Ân Lai nói đến lập trường của Trung Quốc về vấn đề Đài Loan. Ông vạch rõ, Đài Loan xưa nay là lãnh thổ của Trung Quốc, giải phóng Đài Loan là công việc nội bộ của Trung Quốc, quân Mỹ phải định kì hạn rút khỏi Đài Loan, hiệp ước Mỹ-Tưởng không có hiệu lực.

Nói đến vấn đề Đông Dương, Chu Ân Lai nói:

- Các bạn Mỹ cứ thích nhấn mạnh đến thể diện và sự tôn nghiệm của nước Mỹ. Các ngài chỉ có rút hết lực lượng quân sự của mình không sót một người, đó mới chính là danh dự và niềm tự hào lớn nhất của các ngài.

Cuộc hội đàm tối hôm đó, kéo dài 11 giờ 20 mới kết thúc. Sau đó, Chu Ân Lai đi báo cáo với Mao Trạch Đông. Trong quá trình nghe báo cáo, Mao Trạch Đông nêu ý kiến của mình về những vấn đề mà Chu Ân Lai đề cập đến.

Thứ nhất, Khi Chu Ân Lai nói Mỹ còn muốn giữ lại một ít quân ở Đài Loan, Mao Trạch Đông bảo: "Khỉ muốn biến thành người song không biến được, vẫn còn sót lại cái đuôi. Vấn đề Đài Loan cũng để lại cái đuôi. Đài Loan không phải là khỉ mà là vượn, đuôi không dài.

Thứ hai, Khi nghe báo cáo Mỹ sẽ rút quân khỏi Đông Dương, Mao Trạch Đông nói: Mỹ nên quay trở lại làm người. Quân bài đôminô có nghĩa là gì? Kítsinhgơ giỏi tiếng Anh hơn chúng ta. Để cho những quân bài đó đổ là xong. Đó là tiến hóa mà! Đương nhiên không đánh chúng không đổ, không phải chúng ta đánh mà là họ đánh. Mỹ sẽ rút quân khỏi Việt Nam, Đài Loan đừng hoảng, Đài Loan không đánh nhau, Việt Nam đang đánh nhau, người đang chết đó? Chúng ta để Ních sơn đến đây không thể chỉ vì mình.

Thứ ba, Khi báo cáo đến vấn đề Nhật Bản, Mao Trạch Đông nói: cứ để Kítsinhgơ thổi phồng, chuyện thiên hạ đại loạn, tình thế rất tốt đẹp, không nên chỉ bàn đến những vấn đề cụ thể. Chúng ta đề phòng Mỹ, Liên Xô, Nhật Bản cũng đến xâu xé Trung Quốc. Trên cơ sở đó chúng ta mời ông ta đến.

Sáng hôm sau, đoàn của Kítsinhgơ do Hoàng Hoa, Hùng Hướng Huy tháp tùng đi tham quan Cố Cung và những di sản văn hóa cổ khai quật được. Sau đó họ tới "Nhân dân đại lễ đường” để tiếp tục hội đàm với Chu Ân Lai. Kítsinhgơ tỏ ra rất hài lòng nghĩ rằng việc thay đổi địa điểm hội đàm chứng tỏ Chu Ân Lai đối xử rất lịch sự với ông. Khi vào hội đàm, sau vài lời hàn huyên, Chu Ân Lai nói:

- Các ngài muốn tạo dựng nền hoà bình giữa hai nước Trung-Mỹ, tạo dựng hoà bình ở Viễn Đông và hòa bình trên thế giới. Hiện giờ không thể nói đến hoà bình được vì chiến tranh vẫn đang tiếp diễn. Chẳng nói đâu xa, Phương Đông hiện nay ở Trung Quốc, Triều Tiên, Đông Dương đều đang có đánh nhau... chứ chưa nói đến Trung Đông. Thế giới hiện đang đại loạn. Chúng tôi luôn luôn phải ráo riết lo việc đề phòng, phòng đại loạn, phòng Mỹ, Liên Xô xâu xé Trung Quốc. Phòng Liên Xô chiếm phía bắc Hoàng Hà, Mỹ chiếm phía nam Hoàng Hà, cùng một lúc tấn công chúng tôi. Mà làm như vậy chúng tôi sẽ dễ dàng động viên, giáo dục thế hệ sau hơn. Chúng tôi tiến hành chiến tranh nhân dân, kháng chiến lâu dài, sau khi thắng lợi có thể tiến hành tốt đẹp hơn công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Kítsinhgơ:

- Xin các ngài yên tâm, nước Mỹ muốn qua lại với Trung Quốc, quyết không thể tấn công Trung Quốc. Mỹ và các nước đồng minh của mình quyết không thể bắt tay với đối thủ chĩa mũi nhọn vào Trung Quốc. Quân đội Trung Quốc dùng để đối phó với Mỹ có thể chuyển lên phía bắc, dàn thế trận ở một nơi nào đó.

Hai bên còn trao đổi ý kiến về những vấn đề khác. Cuối cùng Chu Ân Lai kiến nghị Ních sơn có thể thăm Trung Quốc vào mùa hè năm 1972, và cho rằng muốn cẩn thận hơn thì Ních sơn nên gặp gỡ lãnh đạo Liên Xô trước khi đi thăm Trung Quốc.

Kítsinhgơ nói, vẫn cứ theo trình tự đã sắp xếp là Bắc Kinh trước Mátxcơva sau. Nếu Tổng thống mùa hè mới đi cách ngày bầu cử ở Mỹ quá gần, e bị nghi ngờ là nhằm tranh thủ phiếu bầu.

Chu Ân Lai nói, Ních sơn có thể đến thăm vào mùa xuân năm 1972 cũng được. Kítsinhgơ đồng ý. Sau đó hai bên thoả thuận buổi tối sẽ bàn về bản Thông cáo Ních sơn đi thăm Trung Quốc.

[SaoVang]

Kítsinhgơ hoàn thành tốt đẹp nhiệm vụ bí mật

Tối hôm đó, Chu Ân Lai bận thiết tiệc Đoàn đại biểu Đảng, Chính phủ Triều Tiên do Kim Chung Lân dẫn đâu nên giao cho Diệp Kiếm Anh, Hoàng Hoa, Hùng Hướng Huy đi báo cáo với Mao Trạch Đông. Khi nghe báo cáo, Mao Trạch Đông nêu ra hai ý kiến:

Thứ nhất, Khi nghe báo cáo là Kítsinhgơ nói Mỹ không thể tấn công Trung Quốc, quân đội mà Trung Quốc dùng để đối phó với Mỹ có thể triển khai lên phía bắc, Mao Trạch Đông nói: Họ muốn chúng ta đưa quân đội lên phía bắc à? Trước kia chúng ta đã đánh lên phía bắc sau đó đánh xuống phía nam, bây giờ thì bắc xuống ta đánh phía bắc, nam lên ta đánh phía nam.

Thứ hai, Khi báo cáo tới việc hai bên thỏa thuận dùng Pa ri làm kênh liên lạc, Mao Trạch Đông nói: Bản thân Kítsinhgơ nói là không thông qua bộ máy quan liêu, Vacsava là bộ máy quan liêu; vậy sứ quán của Trung Quốc ở Pa ri có phải là bộ máy quan liêu không? Các vị không muốn cử người thường trú, cũng không muốn cử đại biện lâm thời, chỉ dựa vào ngài Kítsinhgơ. Bây giờ đành phải nghe theo ông ta thôi, chúng ta ép người ta sao được? Thôi qua đường Pari vậy?

Khi đang báo cáo vấn đề cuối cùng là bản thông cáo thì Chu Ân Lai đến. Kítsinhgơ trên đường tới Bắc Kinh, sau đó trong hội đàm, đều nói rằng lần đi thăm này của ông ta khó giữ bí mật được lâu, cần phải ra thông cáo cho kịp thời. Vì thế cần phải bàn bạc về một bản thông cáo dùng những lời lẽ chung của cả hai bên, và thỏa thuận công bố cùng một lúc việc Ních sơn đi thăm Trung Quốc. Chu Ân Lai đồng ý và chỉ định Hoàng Hoa, Chương Văn Tấn tham gia thảo luận và dự thảo bản thông cáo. Về nội dung thông cáo, Mao Trạch Đông góp ý, chẳng ai đơn phương chủ động nêu ra chuyện Ních sơn đến thăm Trung Quốc mà việc đó do cả hai bên đều chủ động, đừng để cho người ta hiểu là ta muốn gặp ông ấy.

Sau khi báo cáo xong, Chu Ân Lai còn muốn ở lại một lát nữa. Mao Trạch Đông bảo: "Đồng chí chẳng đã hẹn 10 giờ thì đi sao? Thôi đồng chí đi đi, kẻo Kítsínhgơ lại cảm thấy kì quặc. Chu Ân Lai cùng Diệp Kiếm Anh, Hùng Hướng Huy đi gặp Kítsinhgơ. Hoàng Hoa, Chương Văn Tấn giao dự thảo thông cáo cho Vương Hải Dung và Đường Văn Sinh đưa trình Mao Trạch Đông duyệt.

Khoảng 10 giờ 15, Chu Ân Lai gặp Kítsinhgơ. Ông nói, thời gian quá muộn, vốn đã định không đến sau nghe nói các Ngài còn đang đợi nên lại đến. Lần này chỉ nói 3 việc: Một là, Hoàng Hoa và Chương Văn Tấn cùng phía Mỹ bàn về bản dự thảo thông cáo; hai là xác định thời gian đoàn Kítsinhgơ đi ngày mai; ba là, báo cho phía Mỹ biết không được ghi âm.

Chu Ân Lai nói chừng nửa tiếng đồng hồ rồi trở về lầu số 4. Vương Hải Dung bảo Mao Trạch Đông đã đi ngủ nên bản dự thảo thông cáo chưa được duyệt. Hoàng Hoa đành phải cầm bản dự thảo đó đi bàn với Kítsinhgơ, nhưng không kết quả

Về bản dự thảo, hai bên còn tranh cãi 3 điểm: Một là, ai chủ động nêu ra việc Ních sơn đến thăm Trung Quốc; hai là, hội đàm sẽ thảo luận những vấn đề gì; ba là, thời gian thích hợp cho chuyến thăm.

[SaoVang]

Về điểm thứ nhất, dự thảo nói Ních sơn đề nghị sang thăm phía Trung Quốc mới mời. Kítsinhgơ không đồng ý, với lý do viết như vậy khiến người ta coi như một khách du lịch. Chu Ân Lai cân nhắc, nếu nói Ních sơn đề nghị sang thăm phía Trung Quốc mới mời thì bẽ mặt Mỹ quá, bèn đổi thành "được biết” ông ta muốn sang thăm, chúng tôi mời, sẽ tránh được vấn đề ai là người chủ động.

Về những vấn đề sẽ thảo luận trong cuộc hội đàm sau câu “nhằm bình thường hóa quan hệ giữa hai nước" thêm "trao đổi ý kiến về những vấn đề mà hai bên cùng quan tâm", như vậy là không chỉ thảo luận vấn đề Đài Loan.

Về thời gian sang thăm, sửa lại là "trước tháng 5", không nói cụ thể ngày tháng để dễ sắp xếp.

Sáng hôm sau, Mao Trạch Đông dậy rất sớm. Xem xong bản dự thảo thông cáo, ông tỏ ra rất hài lòng nói, "trao đổi ý kiến về những vấn đề hai bên cùng quan tâm" viết rất hay, nếu không hình như chúng ta chỉ quan tâm những vấn đề của chúng ta. Về thời gian sang thăm, theo Mao Trạch Đông, "thông cáo này công bố ra sẽ gây chấn động thế giới, Ních sơn có thể không đợi đến tháng 5 mới đi đến sớm một chút cũng tốt thôi".

Dự thảo đã được Mao Trạch Đông duyệt, Chu Ân Lai 9 giờ 40 để Hoàng Hoa đến gặp Kítsinhgơ bàn thêm. Xem dự thảo xong, Kítsinhgơ cho rằng phía Trung Quốc đã đặt mình vào vị trí của đối phương để xem xét ý kiến của Mỹ, rất sát với những yêu cầu của Mỹ đưa ra nên đồng ý ngay, chỉ thêm từ "vui vẻ" vào trước “nhận lời mời".

Nguyên văn bản thông cáo như sau:

"Thủ tướng Chu Ân Lai và Tiến sĩ Kítsinhgơ cố vấn an ninh của Tổng thống Ních sơn đã tiến hành hội đàm ở Bắc Kinh từ ngày 9 đến 11 tháng 7 năm 1971. Được biết, Tổng thống Ních sơn từng tỏ ý muốn thăm nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa, Thủ tướng Chu Ân Lai thay mặt Chính phủ nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa mời Tổng thống Ních sơn sang thăm Trung Quốc vào thời gian thích hợp trước tháng 5 năm 1972. Tổng thống Ních sơn đã vui vẻ nhận lời mời.

Cuộc gặp gỡ giữa người lãnh đạo hai nước Trung-Mỹ là nhằm bình thường hóa quan hệ giữa hai nước, và trao đổi ý kiến về những vấn đề hai bên cùng quan tâm."  

Bản thông cáo tuy không quá 200 chữ, nhưng từ lúc khởi thảo đến lúc thỏa thuận được với nhau quả là không dễ dàng, đã mất rất nhiều công sức. Hai bên thống nhất sẽ cùng công bố vào ngày 15 tháng 7 năm 1971.

Ngày 11 tháng 7, sau khi ăn cơm trưa xong, đoàn của Kítsinhgơ vui vẻ lên chiếc máy bay đi lần trước trở về Pakixtan.

Kítsinhgơ rất hài lòng về chuyến thăm bí mật này. Ông nói, ông mang theo niềm hi vọng tới thăm Trung Quốc, và mang theo tình hữu nghị từ Trung Quốc trở về. Kết quả của chuyến thăm "đã vượt quá sự mong đợi của ông”, "họ đã hoàn thành mỹ mãn sứ mệnh bí mật của mình”.

Ngày 15 tháng 7, khi Thông cáo được công bố quả đã làm kinh động cả thế giới.

[SaoVang]

III. PARI: BÍ MẬT CHỈ BA NGƯỜI BIẾT

Vị "khách” của sứ quán

8 giờ 20 sáng ngày 19 tháng 7 năm 1971, một chiếc ô tô con mang biển số CD6 lặng lẽ đỗ lại tại khúc ngoặt gần đường số 5 Gioócgiơ. Cửa xe mở một sĩ quan Mỹ cao lớn từ trong xe chui ra.

Ông ta giả bộ như không có việc gì, thong thả đi về phía sứ quán Trung Quốc.

Khi sắp tới nơi, ông ta tự nhiên bước chậm lại ngắm nghía toà dinh thự xa lạ. Toà dinh thự nằm giữa một vườn hoa cách mặt đường một đoạn. Toà nhà có tường cao vây quanh, hàng lan can sát gần đường cũng rất cao. Cổng ra vào còn gắn thêm tấm kim loại, chắc là để phòng người đi đường tò mò nhòm vào chăng

Thấy xung quanh không có ai qua lại, ông ta bước nhanh về phía cổng. Cửa lớn khép hờ. Một chàng thanh niên Trung Quốc bận áo Tôn Trung Sơn, đeo kính khá nặng xuất hiện trước mặt khách.

Vị khách dùng tiếng Pháp chậm rãi nói:

- Tôi là Vôn, võ quan Mỹ, tôi mang thư của Tổng thống nước tôi gửi cho Chính phủ quí quốc.

Chàng thanh niên Trung Quốc chìa tay về phía khách và cũng nói bằng tiếng Pháp:

- Tôi là Vi Đông, trợ lý của Đại sứ, mời ngài đi theo tôi.

Vi Đông dẫn khách đi qua vườn hoa tới cửa chính toà dinh thự. Bí thư thứ nhất Tào Quế Sinh đã chờ sẵn ở đấy, đưa khách vào phòng khách. 

Đây là một phòng lớn mang đậm phong vị Trung Quốc, trên tường trang trí toàn bằng lụa đỏ. Vi Đông và Tào Quế Sinh bày thức ăn và đồ uống trước mặt khách.

Lát sau, Đại sứ Hoàng Trấn từ trên lầu xuống đi vào phòng khách bắt tay khách.

Đại sứ người cũng cao lớn, sắc mặt hơi đỏ, vài sợi tóc bạc dựng đứng. Điều tương phản thú vị giữa khách và chủ là trên gương mặt của khách chỗ nào lõm vào như hốc mắt, miệng thì ở chủ lại lồi ra.

Vị khách tóc xoăn tự nhiên chỉ kém Hoàng Trấn 8, 9 tuổi nhưng thua xa về mặt từng trải, nên trước Hoàng Trấn ông ta tỏ ra không được tự nhiên.

Hoàng Trấn kéo khách ngồi xuống sóng đôi với mình trên chiếc sô-pha thấp, bên phải là Vi Đông, bên trái là Tào Quế Sinh. Hoàng Trấn mời khách uống trà, ông nói:

- Ông là quân nhân, tôi cũng từng là quân nhân, quân nhân với quân nhân chúng ta nhất định nói chuyện hợp nhau.

Khách nhún vai dang rộng hai tay:

- Ngài là vị lão tướng từ cuộc trường chinh mà ra, trước mặt ngài tôi chỉ là chú lính nhỏ.

Hoàng Trấn lắc lắc đầu cười:

- Tôi cũng chỉ là chú lính nhỏ của Mao Chủ tịch thôi.

[SaoVang]

Họ bắt đầu chuyện chợt nghĩ ra nhân lúc cao hứng. Thái độ chân thành, nhiệt tình của Hoàng Trấn làm cho Vôn cũng tự nhiên hơn. Ông ta nói với các chủ nhân là ông ta thông thạo 8 thứ tiếng.

Hoàng Trấn tiếp lời khách:

- Hi vọng ông ít lâu nữa tinh thông cả tiếng Trung Q uốc

Hai người cười vang... Vôn ngoảnh mặt sang một bên, vẻ mặt hơi nghiêm

- Việc làm của tôi cần hết sức giữ bí mật, ngay cả Đại sứ Mỹ ở Pháp cũng không biết, chỉ có cô thư ký của tôi biết việc này. Bộ máy tình báo Pháp và các nhà báo không đâu là không cui vào, quen bắt bóng dè chừng, nên tôi luôn luôn phải đề phòng.

Hoàng Trấn hiểu ý, gật đầu:

- Chúng tôi cũng thực hiện những biện pháp bảo mật nghiêm ngặt. Trong sứ quán, ngoài ba chúng tôi và cá biệt một vài người không thể thiếu được, không một ai biết việc

Vôn cũng gật đầu hiểu ý, đưa một phong thư cho Hoàng Trấn và nói:

- Tôi rất tin tưởng hoàn toàn không nghi ngờ gì về tài năng bảo mật của người Trung Quốc.

Hoàng Trấn nhận lời chuyển văn kiện về Bắc Kinh

Vôn nói:

- Tôi đến để chấp hành lệnh của Nhà Trắng, phục vụ cho lợi ích của nước Mỹ. 

Hoàng Trấn:

- Tôi hoan nghênh sự thẳng thắn của ông. Chúng ta mỗi người đều phục vụ cho đất nước của mình, nhưng điều đó không hề cản trở chúng ta tìm được những điểm chung. Có việc gì, gọi bất cứ lúc nào tôi sẽ đến ngay.

Vôn nói khi cáo từ Hoàng Trấn: 

- Nếu tôi đi vắng, xin các ông tìm mọi cách qua cô thư ký để tìm tôi.

Ông ta viết số điện thoại của cô thư ký cho chủ nhân. Hai bên thoả thuận, sau này mỗi khi cần gặp nhàu thì liên lạc điện thoại trước, mật danh của Vôn là "Giôn", và ông ta sẽ tới nơi ở của Hoàng Trấn.

- Việc này vô cùng hệ trọng, chúc chúng ta hợp tác thành công. - Hoàng Trấn nói vội câu đó. Ông hiểu rằng cuộc gặp nên kết thúc ở đây.

Bức thư được chuyển ngay về Bắc Kinh vào lúc rạng sáng. Trước khi trở về phòng riêng, Hoàng Trấn dặn nhân viên trực ban, nếu trong nước có chỉ thị tới vào bất cứ lúc nào phải báo cho ông ngay. Về đến nửa đường ông lại quay lại nói với Vi Đông và Tào Quế Sinh:

- Bất kể tình hình gì, không được để chậm trễ việc liên lạc với Vôn.

[SaoVang]

Kítsinhgơ sắm vai đại thám tử

Đang nửa đêm, Đại sứ Hoàng Trấn được báo Tiến sĩ Kítsinhgơ sẽ đến chào ông.

Đại sứ cho gọi hai viên trợ lý đang mắt nhắm mắt mở đến phòng ông bàn công việc đón tiếp cụ thể. Ý kiến của ông là không thấp không cao, nhiệt tình không câu nệ, qui cách lễ tân cao hơn đối với Vôn.

Mấy hôm bận túi bụi, Đại sứ thấy mắt hai trợ thủ của mình thâm quầng, ngay tiếng nói của họ ông cảm thấy cũng nhỏ hơn trước đây. Ông bảo họ:

- Trời chưa sáng, các cậu tranh thủ ngủ đi một lúc.

- Còn đại sứ?

- Người có tuổi ngủ ít. Các cậu phải chuẩn bị tinh thần cho tốt, đến lúc đó đừng có ngủ gật, phiên dịch nhất định phải chính xác, chỗ nào chưa rõ phải hỏi, không được ngại.

Hai trợ thủ lẳng lặng trở về phòng mình. Đại sứ rón rén đi đến phòng của họ dán lên cánh cửa một mảnh giấy trên viết mấy chữ "Tối qua làm thêm giờ, xin đừng quấy rầy". Sau đó trở về phòng mình pha ấm trà uống cho tỉnh người, bật đèn bàn, cân nhắc từng câu từng chữ trong bức điện trong nước gửi sang, chuẩn bị những điểm quan trọng để trao đổi với Kítsinhgơ.

Cũng lúc đó, Vôn - tuỳ viên quân sự sứ quán Mỹ cũng đang tập trung tư tưởng suy nghĩ một vấn đề khá hóc búa là làm sao êm thấm đưa được Kítsinhgơ vào Pari. Cơ quan tình báo cáo già của Pháp khống chế từng trạm kiểm soát, chỉ cần phát hiện Kítsinhgơ đến Pari là giới báo chí làm rùm beng lên, con đường liên lạc bí mật sẽ thất bại. Vôn đành phải cầu cứu Tổng thống Pháp Pompiđu. Pompiđu đã nhận giúp, chỉ cho lãnh đạo chóp bu của cơ quan tình báo Pháp biết việc này.

Ngày 25 tháng 7, Vôn bố trí để Kítsinhgơ xuất đầu lộ diện ở Oasinhtơn, sau đó lên chiếc máy bay, "Không quân số 1" của Tổng thống với danh nghĩa huấn luyện bay, rồi từ nước láng giềng của Pháp bay vào Pari. Tối hôm đó Kítsinhgơ đến nghỉ tại khu chung cư nơi Vôn ở. Vôn đã dấu nhân viên quản lý để Kítsinhgơ ngủ ở phòng mình, còn mình ngủ ở chỗ khác.

Sáng sớm hôm sau, Kítsinhgơ và hai trợ lý ăn sáng ở chung cư, rồi vội vã đi gặp đại sứ Trung Quốc. Vì sợ người ta phát hiện, Vôn thuê một chiếc xe cà tàng của hãng xe cho thuê, tự lái lấy; Kítsinhgơ đeo cặp kính đen, đội một chiếc mũ Pháp thông thường, kéo cánh mũ sụp xuống thật thấp che kín nửa mặt, trông như một đại thám tử.

Hoàng Trấn đón Kítsinhgơ ở cửa phòng khách, rồi mời vào căn phòng đầy ắp tiếng nhạc Trung Quốc và mùi hương thơm dịu. Vôn kể lại chuyện họ đã tới đây ra sao, nghe xong Hoàng Trấn cười phá lên, gật đầu lia lịa:

- Ông tính toán thật chu đáo, công việc bảo mật làm rất tốt

Vôn vui mừng ra mặt.

Hoàng Trấn mời hai người uống trà nhài Trung Quốc, ăn vải khô và mứt hạnh.

Ánh mắt Hoàng Trấn lướt qua chiếc mũi cao và đôi mắt kính to của Kítsinhgơ, dừng lại một chút rồi nói:

- Chúng ta hình như đã gặp nhau ở lễ tang tướng Đờ Gôn thì phải?

Kítsinhgơ bóc một quả vải, vừa nhai vừa nói:

- Đúng, khi đó tôi định nói vài câu với Đại sứ, nhưng như vậy e sinh chuyện rắc rối.

- Quả có thế, khi đó thời cơ chưa chín muồi.

- Nhưng nay đã khác, Mỹ quyết định xây dựng quan hệ Trung-Mỹ trên một cơ sở mới. 

Qua biểu hiện của Kítsinhgơ, Hoàng Trấn cảm thấy hài lòng. Trước khi có cuộc trò chuyện tế nhị này với Kítsinhgơ, Đại sứ Trung Quốc thấy tin chắc có thể nói những vấn đề mình đã suy nghĩ và lái cuộc nói chuyện đến mục tiêu đã định. Ông tiếp lời Kítsinhgơ:

- Cũng như vậy, Chính phủ Trung Quốc có nguyện vọng phát triển quan hệ Trung-Mỹ trên một cơ sở mới, vì sự phát triển này chẳng những phù hợp với lợi ích cơ bản của nhân dân hai nước mà cũng phù hợp với lợi ích của hoà bình thế giới. 

[SaoVang]

Chủ khách nói chuyện về Chu Ân Lai

Đại sứ Hoàng Trấn rót rượu Mao Đài rồi đề nghị mọi người cạn chén vì sự phát triển của quan hệ Trung-Mỹ. Kítsinhgơ cầm một cốc rượu đưa lên mũi ngửi, môi kề vào miệng cốc, ngửa cổ ra và cốc rượu đã hết nhẵn. Sau cặp kính, đôi mắt Kítsinhgơ mơ mơ màng màng, ông chép chép miệng:

- Lại được uống Mao Đài rồi, tôi khoái nhất rượu Mao Đài và cách nấu nướng của Trung Quốc.

Ông tỏ ra rất xúc động khi kể trong chuyến thăm bí mật Trung Quốc được cùng ăn cơm tối với Chu Ân Lai. Theo ông, Chu Ân Lai là một trong vài ba người ông gặp trong cuộc đời mình đã để lại ấn tượng sâu sắc nhất trong ông. Trong mắt ông, Chu Ân Lai là một con người sắc sảo, thông tuệ và kín đáo, là nhà chính trị có tầm nhìn xa, không so đo tính toán ở những chi tiết vụn vặt. Ông thích phong độ của Chu Ân Lai, đặc biệt ghi nhớ một câu nói của ông: "Hiện nay thiên hạ đại loạn, chúng ta có cơ hội kết thúc cục diện này". Thật là kì lạ, Kítsinhgơ nói những điều trên cốt để trao đổi tình cảm với Đại sứ Hoàng Trấn, nhưng sau đó bỗng nhiên hình như ông ta quên mất chuyện đó, trở nên đăm chiêu. Ông ta nhìn chiếc cốc thủy tinh trong suốt lẩm bẩm một mình.

- Nhưng tôi không biết trong chiếc cốc mà Thủ tướng cạn chén với tôi đựng rượu Mao Đài hay là nước trắng.

Vôn cười toét miệng còn Hoàng Trấn thì cười tủm.

Bàn vào vấn đề chính, Hoàng Trấn nói:

- Thủ tướng Chu Ân Lai đã đồng ý làm như sau: Trước khi Tổng thống Ních sơn sang thăm Trung Quốc, Tiến sĩ Kítsinhgơ sẽ tới thăm Trung Quốc trước vào hạ tuần tháng 10. Nếu Tiến sĩ đi, chúng tôi kiến nghị ngài trước tiên đến Alatxca, rồi từ đó bay đến Thượng Hải.

Kítsinhgơ vui vẻ gật đầu, cả đôi giầy da mềm mới cứng của ông cũng kêu cọt kẹt vui tai. 

- Tôi sẵn sàng đi thăm Trung Quốc trước, và sẽ đề nghị đại sứ Brúc đang chủ trì cuộc đàm phán hoà bình ở Việt Nam tại Pari cùng đi với tôi.

Hoàng Trấn vừa chăm chú lắng nghe vừa phán đoán ý tứ trong câu nói của Kítsinhgơ, thấy có cái gì đó không ổn. Dẫu rằng ông rất tôn trọng người đối thoại với mình, nhưng ông vẫn cần nói rõ ý kiến của mình:

- Xin ngài thứ lỗi, do rất nhiều nguyên nhân, ý kiến đó tôi thấy khó có thể chấp nhận được. - Nói xong, ông thu người ngồi lui sâu vào phía trong salông, dáng vẻ rất kiên quyết.

Kítsinhgơ không đáp lời ngay, nhưng mắt thì long lên nhìn chòng chọc vào Hoàng Trấn y như mắt cáo trong rừng đêm vậy. Ông ta vẫn cố tranh thủ:

- Đại sứ Bruc rất được Tổng thống tín nhiệm.

Hoàng Trấn gật gật đầu coi như trả lời.

Kítsinhgơ nói tiếp:

- Nếu vạn nhất chúng tôi có hội đàm với nước xã hội chủ nghĩa khác, chúng tôi sẽ báo cáo các ngài ngay, đề nghị các ngài báo cho Thủ tướng Chu Ân Lai biết điều đó.

Hoàng Trấn vẫn chăm chú lắng nghe Kítsinhgơ nói. Không biết do những lời nói đó hay do tác dụng của rượu Mao Đài mà mặt ông ửng đỏ. Ông tự cảm thấy hài lòng.

Khi chia tay, ánh mắt họ tràn đầy niềm vui. Tuy họ tình cờ gặp gỡ ở nước thứ ba nhưng chỉ trong phút chốc họ cảm thấy đã chọn trúng nhau. Đúng như một nhà báo phương Tây nói, khi đó Mỹ và Trung Quốc dường như một đôi tình nhân đang say đắm nhau, đang tận hưởng sự ngọt ngào và âu lo trong khi cuốn hút nhau, theo đuổi nhau, đối với tương lai họ vừa hi vọng lại vừa lo sợ.

[SaoVang]

Kítsinhgơ hài lòng và nhạy cảm

Ngày chủ nhật, Pari ngủ đến 11 giờ sáng, đường vắng vẻ tĩnh lặng, lác đác vài bóng người. Phố sá sạch sẽ, thông thoáng. Sau những cánh cửa chớp còn đóng kín, sau những tấm rèm màu hồng trên các tầng lầu, người ta vẫn đang say sưa giấc nồng. Những chiếc ô tô đỗ cạnh vỉa hè. dưới cây ngô đồng tuồng như cũng đang ngủ mê mệt. Trong khi đó, Kítsinhgơ và Vôn đang sôi nổi chuyện trò trong chiếc xe ô tô thuê.

Vôn nói:

- So với lần trước tôi gặp, ít nhiều lần này họ phải cẩn thận hơn

Kítsinhgơ không phản đối:

- Điều đó dễ hiểu thôi. Trong giai đoạn đầu, quan chức Trung Quốc ở Pa ri chỉ chuyển tin, không tham dự quyết sách.

Kítsinhgơ luôn mang ý nghĩ mình phải hơn người nên không thỏa mãn với lời mở đầu của Vôn.

Dựa vào trực giác và sự nhạy cảm của mình, cuối cùng ông ta lái câu chuyện vào vấn đề mà ông khoái chí nhất:

- Ông thường được họ tiếp đãi giống như tôi chứ?

Chiếc miệng móm của Vôn bị ông ta làm cho móm thêm, đôi lông mày vàng nhạt nhường lên hạ xuống:

- Khác nhau, khác rất xa. Đâu có hai người đứng đón tôi ở cổng? Khi tôi ngồi yên vị ở gian phòng có treo ri đô màu đỏ, Đại sứ mới vào. Ngoài ra, tôi đâu có ngửi thấy mùi thơm, đâu có nghe thấy tiếng nhạc.

Vôn nói xong, nhìn qua kính chiếu hậu thấy trên mặt Kítsinhgơ thoáng một nụ cười hài lòng.

Kítsinhgơ rất đắc ý. Ông ta hất chiếc mũ phớt bị kéo sụp xuống tận lông mày ra sau, hai tay đút vào túi áo, giọng vui vẻ:

- Thì ra ở một xã hội không có giai cấp cũng vẫn thừa nhận chúng ta có sự khác nhau về cấp bậc địa vị. 

Vôn cũng rất đắc ý. Ông ta có thể qua mặt Quốc vụ viện và Bộ Quốc phòng, trực tiếp nhận lệnh của Tổng thống, là người đầu tiên khai thông kênh liên lạc bí mật Pari với Hoàng Trấn vị đại sứ già đời của Trung Quốc. Đây thật là một điều vinh dự to lớn cho một vị thiếu tướng như ông ta. Vôn cho xe phóng rất nhanh và kể:

- Chúng ta ăn uống cũng như nhau: mứt hạnh, vải khô, bánh ngọt Trung Quốc, trà nhài, có khi cả rượu Mao Đài cả rượu vang đỏ, tiếc rằng không hứng thú với mấy thứ đó?

[SaoVang]

Ngày 16 tháng 8, Kítsinhgơ lại tới Pa ri. Lần này, ông ta đến một nước láng giềng của Pháp trước, sau đấy Vôn dẫn ông đi tránh trạm kiểm soát nhập cảnh để vào Pháp. Tiếp đó Vôn thuê tạm một chiếc ô tô con mang biển tư nhân, đích thân lái đưa Kítsinhgơ đến chỗ đại sứ Trung Quốc. Xe dừng lại ở trong sân.

Họ bây giờ đang ngồi bên chiếc bàn phủ khăn trắng muốt. Món bánh đặt trong chiếc đĩa sứ to bốc hơi nghi ngút. .

- Thật tuyệt, thưa Tiến sĩ, chúng ta lại gặp nhau. Hiện nay việc này rất cấp thiết. - Hoàng Trấn vừa nói vừa xê dịch đĩa bánh, nhưng ông không ăn - Tin ngài nhắn mang đề nghị đi thăm Trung Quốc, tôi đã chuyển về trong nước. - Ông lại chạm tay vào dao và dĩa, nhưng vẫn không ăn.

- Xin ngài Đại sứ nói tiếp đi. - Kítsinhgơ ngừng nhai, giương mắt nhìn Hoàng Trấn, nóng lòng muốn nghe tiếp .

Hoàng Trấn cầm lấy khăn ăn chuẩn bị giắt vào vạt áo trước. Động tác của ông ung dung, từ tốn, khiến người trong cuộc đặc biệt chú ý đến từng cử chỉ của con người tinh tế này, và tất nhiên cũng rất quan tâm đến những lời ông ta sắp nói.

- Tôi vinh hạnh được chuyển đến Tiến sĩ tin Chính phủ nước tôi đồng ý ngài đến thăm công khai Trung Quốc vào nửa cuối tháng 10 năm 1971, chuẩn bị cho chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Ních sơn và tiến hành hội đàm chính trị với chúng tôi.

Kítsinhgơ đang định giắt khăn ăn vào áo, lại bỏ xuống bàn hỏi:

- Tôi có được hội kiến Ngài Chu Ân Lai không?

Hoàng Trấn lấy mũi dĩa đụng vào chiếc bánh. Rõ ràng ông muốn tránh ánh mắt sắc bén của Kítsinhgơ, vì đôi mắt ấy qua đôi mắt kính dày cộp cũng chẳng dịu đi chút nào.

- Thủ tướng sẽ đích thân hội đàm với Ngài Tiến sĩ về những vấn đề có liên quan. - Hoàng Trấn trả lời rành rọt từng chữ một. 

Sau cặp kính long lanh, những nếp nhăn nơi khoé mắt Kítsinhgơ dãn ra, tươi tỉnh:

- Tôi cảm thấy vô cùng vinh hạnh.

Đại sứ Hoàng Trấn cười:

- Thế thì đề nghị ngài cứ mang theo tình cảm đó đến Bắc Kinh.