Ngọn lửa chiến tranh lạnh - Tập 2

[SaoVang]

Tháng 10.

Hoàng Trấn đi theo hành lang đến phòng khách, tiếng gót giầy nện lộp cộp như vô tình. Vôn đi như chạy theo sau. 

- Thưa Ngài đại sứ, trông nét mặt Ngài hồng hào tươi tỉnh, chắc là ngài rất vui!

- Ngài sĩ quan, sắc mặt ngài cũng vậy. - Hoàng Trấn cười - Có lẽ tại ánh rèm cửa chăng. - Ông liếc nhìn chiếc rèm đỏ. 

Vôn nhìn quanh căn phòng một lượt rồi dồn ánh mắt vào chiếc rèm cửa. Trong tất cả các đồ đạc trong phòng khách, chiếc rèm cửa đỏ tía lôi cuốn sự chú ý của viên sĩ quan nhất. Nhìn chiếc rèm cửa ánh mắt của viên sĩ quan Mỹ lộ vẻ hiếu kỳ

Hoàng Trấn từ bên bàn đứng dậy. Ông bận áo mùa hè may bằng lụa tơ tằm vàng nhạt, nom nhẹ nhõm hơn, so với áo màu sẫm của khách.

- Theo cách làm quen thuộc của nước tôi thì sẽ đưa tin khi Kítsinhgơ đến Trung Quốc, không cần có dự báo - Hoàng Trấn bắt đầu nói vấn đề chính - Chiếu cố yêu cầu của phía Mỹ, phía Trung Quốc đồng ý hai bên đưa tin dự báo cùng một nội dung vào ngày 5 tháng 10.

- Thưa ngài Đại sứ, phía Trung Quốc đã đồng ý đưa tin dự báo, vậy đưa sớm một chút hiệu quả sẽ càng cao, tại sao lại không đưa vào ngày 23 tháng 9? - Vôn ngước nhìn Hoàng Trấn. Cuộc thương lượng vừa mở đầu đã có triệu chứng xấu. Điều đó làm cho Vôn cảm thấy nghi nghi hoặc hoặc.

- Xin ngài chú ý cho cái ngày 23 tháng 9 - Hoàng Trấn nói. Ông ngồi thẳng người lên một chút để tỏ sự tôn trọng nhất định đối với đối phương. - Trước hoặc sau ngày 23 tháng 9, Hoa Kỳ sẽ đưa ra trước Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khoá 26 Đề án "Hai nước Trung Quốc" mà Chính phủ nước tôi kiên quyết phản đối. Khi đó đưa tin Kítsinhgơ sẽ đi thăm Trung Quốc là có ý gì?

- Có lẽ đó là sự trùng hợp ngẫu nhiên. - Vôn cố ý hạ giọng xuống rất thấp.

Hoàng Trấn nghe câu dịch tiếng Pháp của Vi Đông xong, lại bắt Tào Quế Sinh bảo Vôn dùng tiếng Anh nói lại câu đó. Thông qua phiên dịch hai thứ tiếng, Hoàng Trấn nắm được chính xác ý câu nói của Vôn ông lắc đầu:

- Phía Trung Quốc không thể đồng ý đưa tin dự báo về chuyến đi thăm Trung Quốc vào lúc đó được, lập trường nguyên tắc của chúng tôi về vấn đề Đài Loan không thay đổi

Hoàng Trấn đưa cho Vôn một tài liệu.

Vôn cũng đưa cho Hoàng Trấn một tài liệu. Hoàng Trấn giơ tờ giấy lên soi thì thấy hiện lên những dòng chữ viết về mấy vấn đề mà Kítsinhgơ dự định sẽ hội đàm với Chu Ân Lai. Một, thời gian lộ trình Tổng thống Ních sơn đi thăm Trung Quốc, hình thức hội đàm. Hai, ngoài vấn đề Đài Loan, còn bàn về vấn đề Viễn Đông và những vấn đề quốc tế. Ba, quan chức cao cấp hai bên thăm lẫn nhau, bao gồm cả vấn đề trao đổi văn hóa, khoa học, kĩ thuật.

[SaoVang]

- Rất đáng tiếc, tôi không biết quí quốc tại sao lại nêu ra mục thứ ba? - Hoàng Trấn vừa nói vừa nhìn chằm chằm vào Vôn.

- Trong thông cáo Trung-Mỹ công bố ngày 16 tháng 7 sau khi Kítsinhgơ bí mật thăm Trung Quốc đã nói rằng "Cuộc gặp gỡ giữa người lãnh đạo hai nước Trung-Mỹ là nhằm bình thường hóa quan hệ giữa hai nước và trao đổi ý kiến về những vấn đề hai bên cùng quan tâm". Tại sao lại giở ra vấn đề thứ ba này? Điều này quả thực khiến Hoàng Trấn không yên tâm. .

- Theo tôi nghĩ, tức khi chưa chính thức thiết lập quan hệ giữa hai nước, đây là con đường để mở rộng sự liên hệ. - Vôn liếc nhìn Hoàng Trấn, dường như muốn qua nét mặt của ông dò xem vấn đề thứ ba đó có khả năng thành được đến đâu.

Hoàng Trấn liếc nhìn viên sĩ quan với ánh mắt sắc bén giọng nghiêm nghị:

- Tiến sĩ Kítsinhgơ sang thăm Trung Quốc không nên phân tán sức lực vào những vấn đề chi tiết. Vấn đề Đài Loan không giải quyết, thì tất cả những vấn đề khác như quan chức cao cấp thăm lẫn nhau và các loại giao lưu khác đều không thể bàn đến được. 

Tào Quế Sinh và Vi Đông hai cán bộ phiên dịch ngồi hai bên. Đại sứ nói đâu họ dịch từng chữ từng câu đến đó. Trình độ phiên dịch của họ rất giỏi, chẳng những chuẩn xác mà còn thể hiện được sắc thái của người nói, khiến Đại sứ thao thao y như trực tiếp nói tiếng Anh vậy.

- Công việc bao giờ cũng có chính có phụ. Hoàng Trấn hạ thấp giọng, thấp đến mức chút nữa nghe không ra. Ông có thể từ chỗ đang ca ngợi Oétmolen om xòm chuyển ngay sang giọng tỉ tê thì thầm khiến người ta phát sợ.

Thế là mọi người ngồi xung quanh bàn đều yên lặng.

- Tôi có thể chuyển ý kiến của các ngài đến Tiến sĩ Kítsinhgơ - Vôn không tranh cãi, nhưng giọng nói có phần cảnh giác - không đòi hỏi chúng ta quyết định cái gì ở đây, việc quan trọng là việc truyền đạt.

- Đúng như vậy. - Hoàng Trấn chỉ rượu Mao Đài và mấy món ăn nhẹ bày sẵn trong phòng, mỉm cười - đã đến lúc chúng ta giải quyết vấn đề "phụ”' và có thể tự mình làm chủ được rồi .

Hoàng Trấn rót Mao Đài mời Vôn, nhưng Vôn xua tay:

- Tôi còn phải lái xe về, không muốn bị giam vì say rượu.

Hoàng Trấn mời Vôn ăn mứt táo, nhưng Vôn lại lấy một viên mứt hạnh. Hoàng Trấn hỏi:

- Ngài có cùng Tiến sĩ Kítsinhgơ đi thăm Trung Quốc không?

[SaoVang]

Vôn lắc đầu:

- Tôi chưa được tin về chuyện đó.

- Tôi đã nói với Chính phủ Trung Quốc về trường hợp của Ngài. Ngài đã góp công sức để mở toang cánh cửa quan hệ Trung-Mỹ bị đóng kín hơn 20 năm nay.

- Tôi rất mong được Tiến sĩ cho cùng đi thăm Trung Quốc, nhưng ông quyết định không làm như vậy.

- Tôi thích chuyện trò trao đổi với Tiến sĩ Kítsinhgơ, ông ta nói năng thẳng thắn, đi thẳng vào vấn đề mà lại rất hài hước nữa, ông ấy phải chăng đã từng phục vụ trong quân dội?

- Đúng như thế.

- Quân hàm gì vậy? 

Vôn nghĩ một lát rồi nói cho Hoàng Trấn biết quân hàm cuối cùng của Kítsinhgơ thời Đại chiến thế giới thứ hai:

- Ông ấy là Thượng uý.

- Ồ! Thế thì ông ấy phải chào hai chúng ta đấy, chúng ta đều là Tướng cơ mà?

- Đúng thế! - Vôn làm ra vẻ đáng tiếc, nhún vai - Thưa Ngài Đại sứ, có lẽ ông ấy vẫn phải chào Ngài. Tiếc rằng ông ấy không chào tôi đâu.

- Tại sao?- Hoàng Trấn hỏi. –

- Ở Mỹ, quân nhân không có địa vị về mặt chính trị, không được thi tuyển công chức, khi tham gia hội họp chính trị không được mặc quân phục. Còn có một điều luật qui định, người mà mười mấy năm gần đây nhất có chức vị trong quân đội thì không được làm Bộ trưởng Quốc phòng. Đó là điều không hợp lí và cũng không công bằng.

Hoàng Trấn lại hỏi:

- Sĩ quan lục quân Mỹ đến tuổi nào nghỉ hưu?

- Là Thiếu tướng, 58 tuổi tôi sẽ về hưu, nếu tôi được lên Trung tướng sẽ được phục vụ đến 59 tuổi.

[SaoVang]

Hoàng Trấn sờ lên mái đầu hoa râm, ngả người dựa vào sa lông giọng xúc động:

- Ở nước các Ngài tôi đã phải về hưu rồi. Sau khi về hưu, ngài còn được cấp ô tô và lái xe không?

- Không. Tôi được lĩnh một khoản lương hưu khá lớn đủ để tôi sống thoải mái, nhưng người ta không cấp ô tô và lái xe cho tôi nữa.

Hoàng Trấn cười:

- Đúng thế, thưa ngài Đại sứ, tôi cho rằng đó chính là chỗ hay của xã hội theo chủ nghĩa bình quân tuyệt đối của quí quốc vậy.

Hoàng Trấn cười phá lên, lấy tay vỗ vai Vôn.

- Người Mỹ các ngài thật hài hước 

Ngày 22 tháng 9, Vôn nhận được điện thoại của Bí thư thứ nhất Tào Quế Sinh nói là có chuyện cần bàn. Vôn để ô tô ở cách sứ quán Trung Quốc năm, sáu phố, rồi đi bộ đến. Thỉnh thoảng, ông ta dùng chiếc gương con chiếu về phía sau, hoặc quay người lại xem có ai bám đuôi không.

Vôn gặp Đại sứ Hoàng Trấn, hai người trao đổi thêm một bước những vấn đề có liên quan như máy bay chở Kttsinhgơ, tần số liên lạc thông tin với đài chỉ huy của sân bay Hồng Kiều, Thượng Hải. Không biết thế nào hai người lại nói đến chuyện có liên quan đến ngôn ngữ. Vôn cảm thấy tiếc vì không biết nói tiếng Trung Quốc, Hoàng Trấn cũng thấy buồn vì không biết nói tiếng Anh: Hỏi nhau xem ai biết nói tiếng gì, cuối cùng tìm được thứ tiếng hai người cùng biết, đó là tiếng Nga. Thế là hai người thử dùng tiếng Nga trao đổi với nhau vài câu, song chỉ một lát, hai người trố mắt nhìn nhau vì chẳng ai hiểu nổi thứ tiếng Nga mang nặng ngữ âm tiếng mẹ đẻ của họ cả.

Tối hôm đó, Hoàng Trấn rất vui, cố ép Vôn cùng uống cạn với ông một cốc Mao Đài. Ông mặt đỏ bừng vừa nói vừa ra hiệu, cuối cùng cũng làm cho Vôn hiểu được câu tiếng Nga ông nói:

- Vĩnh viễn chẳng ai tin được rằng Đại sứ nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa ở Pa ri và viên võ quan Mỹ ở Pháp có thể ngồi lại với nhau và trò chuyện với nhau bằng tiếng Nga!

Khi Vôn cáo từ ra về đêm đã rất khuya. Hoàng Trấn thân mật đặt tay lên vai Vôn tiễn ra đến tận cổng. Vôn phấp phỏng lo âu, nhìn bên nọ ngó bên kia, sợ cuộc viếng thăm này bị người Liên Xô thậm chí Cục tình báo Trung ương hoặc Cục điều tra Liên bang đánh hơi thấy.

Thật may, bên ngoài chẳng hay biết tý gì.

[SaoVang]

IV. MAO TRẠCH ĐÔNG CỬ "ÔNG LỚN KIỀU" ĐI LÀM ĐẠI SỨ Ở LIÊN HỢP QUỐC

Giây phút làm xúc động lòng người

.

Ốttaoa thủ đô Canađa đêm 25 tháng 10 năm 1971. Sứ quán Rumani ở Canađa đèn sáng trưng, tiệc tùng linh đình. Đại sứ Trung Quốc ở Canađa Hoàng Hoa đang là khách ở đây. 

Sau bữa tiệc, chủ nhà hiếu khách giữ khách Trung Quốc lại vừa uống cà phê vừa chuyện gẫu. Lúc này cuộc họp của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đang diễn ra nên tự nhiên trở thành đầu đề câu chuyện giữa chủ và khách. Họ nói ý kiến của mình về chuyện Đại hội đồng liệu có thông qua dự thảo nghị quyết về việc khôi phục địa vị và mọi quyền lợi hợp pháp của nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa tại Liên Hợp Quốc hay không.

Đột nhiên, cô con gái 16 tuổi của chủ nhân chạy từ gác hai xuống la to:

- Thông qua rồi! Trung Quốc đã được hơn hai phần ba số phiếu bầu! 

Chủ nhân vội mời đoàn của Hoàng Hoa lên gác hai xem ti vi. Mọi người đến trước chiếc ti vi, thì thấy trên màn hình đang chiếu quang cảnh hội trường Đại hội đồng Liên Hợp Quốc: Trong đại sảnh đèn sáng trưng, hội trường sôi nổi nhộn nhịp, đại đa số đại biểu xúc động đứng cả lên, vỗ tay nhiệt liệt hoan nghênh Nghị quyết 2758 (26) của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã được thông qua. Rất nhiều đại biểu của các nước thuộc thế giới thứ ba không kìm được nỗi vui mừng hô vang: "Chúng ta thắng lợi rồi!" "Trung Quốc muôn năm.". Họ chúc mừng nhau, bắt tay nhau, ôm hôn nhau. Một số đại biểu của châu Phi và các nước Arập thậm chí còn nhảy múa...

Các cảnh trên màn hình cứ thế tiếp diễn, bỗng xuất hiện một cảnh hoàn toàn khác: Đại biểu Đài Loan của Tưởng Giới Thạch mặt mày ủ rũ, lắp bắp biện bạch vài câu tiếng Anh rồi tiu nghỉu lủi mất...

Xem đến đây, Đại sứ Hoàng Hoa vô cùng xúc động. Mục tiêu ngoại giao mà Trung Quốc phấn đấu bao năm nay lại có bước đột phá quan trọng. Sau khi đón nhận lời chúc mừng của chủ nhân, các vị khách Trung Quốc vội trở về sứ quán. Mọi người quây quần bên nhau cùng xem ti vi đang phát lại bản tin đã làm chấn động cả thế giới. Ở sứ quán cách Tổ quốc vĩ đại hàng vạn dặm, đêm đó đã trở thành thời điểm khó quên của mọi người.

Tổng thống Mỹ Ních sơn hôm nay tinh thần có vẻ sa sút hay bực bội. Khi Đại hội đồng Liên Hợp Quốc biểu quyết, Ních sơn ngồi trên sa lông ở phòng đọc sách của Nhà Trắng xem ti vi. Ông để hết tâm trí dán mắt vào chiếc ti ti. Một nhân viên vô tình bước vào xin chỉ thị bị ông xua tay đuổi ra. Ti vi đang truyền đi cảnh đại biểu và khán giả đứng chật ních trong đại sảnh rộng thênh thang của Liên Hợp Quốc. Không khí căng thẳng, im lặng như tờ. Khi số liệu trên bảng điện tử báo dự thảo nghị quyết của Mỹ bị đánh bại, dự thảo nghị quyết của Anbani được thông qua, Ních sơn tức giận đến nỗi gân xanh trên đầu vằn lên, cằm méo xệch. Ông ta đập mạnh xuống tay ghế, nhảy dựng lên, chạy đi tắt ti vi. Thấy anh nhân viên vừa bị đuổi ra ban nãy lại bước vào, Ních sơn tức giận quát anh ta:

- Thật chẳng ra làm sao? Vô lễ quá. Tôi thật sự ngạc nhiên? Diễn đàn quốc tế mà tồi tệ như vậy, có thể sẽ làm tổn hại nghiêm trọng đến sự ủng hộ của Hoa Kỳ đối với Liên Hợp Quốc...

Cùng lúc đó, ở đầu bên kia trái đất, giữa lòng Bắc Kinh thủ đô Trung Quốc, các biên tập viên của Tân Hoa xã vừa hối hả thu nhận hàng loạt bức điện từ ngoài gửi tới vừa chăm chú theo dõi tình hình phiên họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc. Mọi người sống trong những giây phút căng thẳng, chờ mong. Kì tích đã xuất hiện, vào buổi sáng giờ Bắc Kinh, các hãng thông tấn lớn trên thế giới hầu như cùng một lúc phát bản tin nhanh: Đêm 25 tháng 10 năm 1971, với đa số phiếu áp đảo, Liên Hợp Quốc đã thông qua dự thảo nghị quyết của 23 nước về việc khôi phục quyền lợi hợp pháp của nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa. Chiếm một phần tư dân số thế giới, nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa lực lượng mới trỗi dậy thực sự đại diện cho nhân dân đã chính thức trở thành thành viên của tổ chức quốc tế...

Ban biên tập sôi lên sùng sục. Mọi người quên cả một đêm vất vả, khẩn trương dịch tin vui mừng đó ra Trung văn để qua làn sóng điện truyền đi khắp mọi miền của Tổ quốc

Sự việc cách đây đã nhiều năm. Khi tác giả cuốn sách này nhắc lại chuyện cũ với người biên tập viên trực ban ngày đó, ông ta vẫn lấy làm hạnh phúc nói rằng: "đọc những dòng tin đó, tôi xiết bạo xúc động, xiết bao sung sướng”. Chứ sao, là một người Trung Quốc, là một trí thức, là người đầu tiên biết được tin khiến con cháu Viêm Hoàng (Tên các vị vua trong truyền thuyết dựng nước của Trung Quốc (ND)) thấy tự hào, sao ông lại không vui mừng phấn khởi vì tin đó được?

Mọi người đều biết rằng, Trung Quốc là nước thành viên sáng lập ra Liên Hợp Quốc và là một trong những nước thường trực Hội đồng Bảo an. Sau khi Đảng Cộng sản lãnh đạo nhân dân lật đổ ách thống trị của Tưởng Giới Thạch, nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa mới ra đời, thực sự đại diện cho lợi ích cơ bản của hàng trăm triệu nhân dân, lẽ đương nhiên phải thay thế chiếc ghế ở Liên Hợp Quốc mà bè lũ Tưởng Giới Thạch chiếm đoạt. Nhưng do Mỹ và một số nước ngăn cản nên đại diện của chính quyền Đài Loan Tưởng Giới Thạch vẫn chiếm giữ chiếc ghế đó. Nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa đã có rất nhiều cố gắng về ngoại giao để giành lấy sự ủng hộ của quốc tế để đại diện cho ý chí của nhân dân Trung Quốc phát huy vai trò xứng đáng của mình trên vũ đài quốc tế.

Từ tháng 10 năm 1949 nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa ra đời, đến năm 1971 giành được địa vị hợp pháp ở Liên Hợp Quốc, vừa tròn 22 năm, nước Trung Quốc mới đã trải qua một lịch trình ngoại giao gian nan, gập ghềnh, một chặng đường mà khi nghĩ lại càng thêm thấm thía.

[SaoVang]

Chu Ân Lai lỡm Kítsinhgơ

- Tạm biệt Tiến sĩ, rất hoan nghênh ngài mau trở lại để chung hưởng niềm vui hội đàm.

Chu Ân Lai nét mặt tươi cười, dùng tiếng Anh nói lời chia tay với Kítsinhgơ khi ông tiễn đoàn của Kítsinhgơ sang thăm Trung Quốc lần thứ hai ra tới cổng lầu Điếu Ngư Đài.

Là người được "thế giới" tặng cho danh hiệu “bậc thầy trong đàm phán", Kítsinhgơ cũng cảm thấy kinh ngạc và bái phục kiểu cách đàm phán của Chu Ân Lai. Kítsinhgơ từng thay mặt Hoa Kỳ nhiều lần đi thương lượng, đã gặp nhiều đối thủ trong đó có Liên Xô, Việt Nam nhưng chưa gặp ruột đối thủ nào lợi hại đến thế. Điều này ông ta đã phải thú nhận trong hồi ký viết sau này.

Bốn giờ sáng hôm nay, trời còn tối đen, tại Điếu Ngư Đài, hai bên Trung Mỹ lại tiếp tục thảo luận nội dung, sửa sang chữ nghĩa cho bản Thông cáo (đây chính là bản Thông cáo Thượng Hải sau này). Cuộc trao đổi kéo dài cho tới khi Kítsinhgơ lên đường ra sân bay. Gần 9 giờ sáng, viên thư ký lẳng lặng đến báo cho Chu Ân Lai biết tin Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua nghị quyết tiếp nhận Trung Quốc mà họ mới nhận được.

Nếu nói Chu Ân Lai dùng tiếng Anh chào Kítsinhgơ là một kiểu biểu lộ sự vui mừng, thì đoạn đối thoại giữa Kiều Quán Hoa và Kítsinhgơ dưới đây cũng đáng để suy ngẫm.

- Thưa Tiến sĩ, ngài xem ở khóa Đại hội đồng Liên Hợp Quốc năm nay, nước tôi có khôi phục được ghế của mình không? - Khi ngồi trong chiếc "Hồng kỳ” từ Điếu Ngư Đài ra sân bay, Kiều Quán Hoa hỏi - Tôi được tin Đại hội đồng Liên Hợp Quốc lúc này đang biểu quyết về việc khôi phục lại chiếc ghế của nước tôi.

Kítsinhgơ chẳng suy nghĩ gì, cười trả lời:

- Theo tôi các ngài năm nay chưa vào được Liên Hợp Quốc.

Kiều Quán Hoa nháy mắt tinh quái hỏi:

- Ngài đoán chúng tôi khi nào vào được?

Kítsinhgơ nâng cặp kính lên:

- Cũng phải sang năm. Đợi sau chuyến Tổng thống Ních sơn sang thăm Trung Quốc, các ngài sẽ vào.

Kiều Quán Hoa ngửa mặt cười ha hả, tiếng cười nghe rất sảng khoái: 

- Tôi thấy chưa chắc như vậy?

[SaoVang]

Chả là ban nãy, khi Kítsinhgơ sắp rời Điếu Ngư Đài, Chu Ân Lai nhân lúc không ai để ý đã khẽ bảo Kiều Quán Hoa là kết quả biểu quyết của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc được báo về rồi, dự thảo của Anbani và một số nước tán thành tiếp nhận Trung Quốc, tống cổ Đài Loan đã được thông qua đa số phiếu áp đảo: 76 phiếu tán thành, 35 phiếu chống, 17 phiếu trắng. Để tránh cho Kítsinhgơ khỏi bẽ mặt, Chu Ân Lai đã không báo tin đó cho ông ta.

Trên sân bay, các cán bộ Trung Quốc do Diệp Kiếm Anh dẫn đầu ra tiễn Kítsinhgơ ai nấy mặt mày đều rạng rỡ khác thường. Vị khách đầy tự tin kia vẫn cho rằng người Trung Quốc hôm nay tỏ ra rất vui có lẽ là vì cái sườn của bản thông cáo đã được cơ bản xác định, vì bản thông cáo cơ bản sử dụng phương án do Trung Quốc đưa ra?

Máy bay của Kítsinhgơ đã khởi động, từ từ lăn ra đường băng. Nhìn máy bay vút lên trời, Diệp Kiếm Anh không kìm được niềm vui nói:

- Kítsinhgơ lên máy bay biết được tin về Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, không biết ông ta nghĩ sao?

Quả nhiên, chiếc chuyên cơ "Không quân số 1" chở Kítsinhgơ vừa cất cánh được một lúc thì điện tín viên đã đưa cho ông ta một bức điện. Kítsinhgơ xem xong bức điện vô cùng kinh ngạc, đưa cho các trợ lý truyền nhau xem. Bức điện viết:

Đại hội đồng Liên Hợp Quốc vừa thông qua Nghị quyết tiếp nhận Trung Quốc, trục xuất Đài Loan với 75 phiếu thuận, 35 phiếu chống.

Kítsinhgơ hai tay ôm lấy đầu, mãi mới ngẩng lên, tự thú:

- Tôi đã nói rồi riêng chuyện Trung-Mỹ xích lại gần đã có thể làm cho tình hình quốc tế thay đổi mang tính chất cách mạng rồi. Ngay cả tôi cũng nhận thức không đầy đủ điều đó.

Nói xong, Kítsinhgơ cười đau khổ. 

Lốt nhìn biển mây ngoài cửa sổ máy bay thở dài:

- Chu Ân Lai quá lợi hại, ông ta làm cho chúng ta phủ định phương án của chính mình, tiếp nhận phương án của họ, lại còn tỏ ra thành thật vui vẻ nữa chứ...

Giôn nói với Lốt:

- Khi tôi làm việc ở Hồng Công đã nghe người ta nói, nếu Tưởng Giới Thạch có được Chu Ân Lai thì chính quyền bị đuổi ra Đài Loan sẽ không phải là vương triều nhà họ Tưởng. 

[SaoVang]

Kítsinhgơ không ngờ rằng điều ông ta lo ngại lại tới nhanh như vậy? ông ta cảm thấy lòng nặng trĩu. Niềm hân hoan khi vừa rời Điếu Ngư Đài giờ đây tan biến, ngược lại trở thành nỗi chua chát đắng cay. Dự thảo của Anbani đã được thông qua với đa số phiếu áp đảo! Đề án cả hai cùng có đại diện nhưng nhường ghế Hội đồng Bảo an cho Bắc Kinh mà Chính phủ Mỹ tốn biết bao công sức vạch ra nay đã không còn cơ hội biểu quyết? Mỹ chưa từng bị thất bại thảm hại như vậy. Trách tội ai đây? Những nước thân thiện với Mỹ, một mặt không muốn đối lập với Mỹ, một mặt lại muốn lấy lòng nước Trung Quốc lớn mạnh để có lợi cho họ. Khi Mỹ có thái độ thù địch với Trung Quốc, họ sợ bị trừng phạt nếu bỏ phiếu tán thành tiếp nhận nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa. Giờ đây, Mỹ đang hòa giải với Trung Quốc, họ không còn sợ Mỹ bị trừng phạt nữa. Kítsinhgơ suy nghĩ miên man trong tâm trạng bế tắc.

Điện tín viên lại đưa tới một bức điện nữa. Nhà Trắng yêu cầu Kítsinhgơ trên đường về nước dừng lại ơ Alatxca để tránh về Oasinhtơn đúng vào ngày Liên Hợp Quốc biểu quyết. Kítsinhgơ hiểu ra ngay ngụ ý của bức điện: chuyến đi Bắc Kinh của ông phải gánh chịu trách nhiệm về sự thất bại của Mỹ ở Liên Hợp Quốc. Ông nhớ lại cuộc tranh luận giữa Rô giơ và ông trong tháng trước trước hôm công bố về chuyến đi Bắc Kinh lần thứ hai của ông. Kítsinhgơ đoán chắc đây là do Rô giơ gây sức ép nên Nhà Trắng mới bảo ông dừng lại ở Alátxca.
Dừng thì dừng! Cuối thu, Alátxca đã rất rét. Kítsinhgơ và các trợ lý tâm trạng nặng nề, trông ai cũng ủ ê trầm mặc.

Đoàn của Kítsinhgơ từ Alátxca bay về Oasinhtơn, máy bay đáp xuống một góc hẻo lánh vắng vẻ trong căn cứ không quân Anđơrut. Trời mây âm u, sân bay vắng vẻ, không có nhà báo, không người chụp ảnh, chỉ có vài quan chức ra đón. Trước đây hơn ba tháng, Kítsinhgơ lần đầu đi Bắc Kinh về, Tổng thống rất nhiệt tình ra đón tận sân bay của Nhà Trắng phía tây nam Crimenti. Lần này thì quá lạnh nhạt. Khi chiếc “Không quân số 1" tiếp đất, đoàn của Kítsinhgơ vẫn còn vấn vương tí chút cảm giác người hùng mang vinh dự trở về, song vừa xuống máy bay cảm giác đó đã bị luồng gió lạnh kì quặc nào đó cuốn sạch trơn. Kítsinhgơ nhớ lại, sau Thông cáo 15 tháng 7, tiếng tăm mình nổi như cồn, Tổng thống đã có những biểu hiện tỏ ra không yên lòng về điều đó. Có tờ báo còn đồn đại lăng nhăng răng, uy tín của Kítsinhgơ đã vượt Tổng thống. Đối với vị Tổng thống vốn đã có sự nghi ngại và hay cáu giận, chuyện đó có khác gì lửa cháy đổ thêm dầu.

Bước xuống thang máy bay, gió lạnh tạt vào mặt khiến Lốt phải cài chặt cổ áo ngoài. Còn Giôn thì vẻ mặt buồn thiu nói với Kítsinhgơ:

- Xem ra, bọn họ đem thất bại của Mỹ về vấn đề quyền đại biểu của Trung Quốc qui tội cho chuyến đi thăm Bắc Kinh của chúng ta.

Nụ cười chua chát thoáng hiện trên khóe miệng Kítsinhgơ. Ông tiếp tục dòng suy nghĩ, Bắc Kinh giành được ghế ở Liên Hợp Quốc rốt cuộc đó là sự quyết định của lịch sử không thể đảo ngược, chỉ có điều nó tới nhanh hơn dự kiến mà thôi.

Trong nền triết học của Trung Quốc đã từng nói đến triết lí "được cái này tất mất cái khác", mở được cánh cửa Trung Quốc thần bí đã là sự thành công đáng quí lắm rồi. Theo Kítsinhgơ, cho dù Ních sơn có thể tính khí gàn dở, bụng dạ hẹp hòi, ông ta cũng không dám phiêu lưu với thắng lợi trong tầm tay, cũng như với những nhân tố then chốt trong chính sách ngoại giao mà ông ta đã đạt được.

[SaoVang]

Lập đoàn đại biểu đi Niu Oóc

Kết quả biểu quyết của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc lần này cũng vượt ra ngoài dự kiến của những người lãnh đạo Trung Quốc. Họ dự tính cũng phải một hai năm nữa mới khôi phục được chiếc ghế ở Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, nên chưa có sự chuẩn bị gì về tư tưởng và tổ chức. Ngày 24 tháng 10, trong hội đàm khi Kítsinhgơ hỏi quan điểm của Chu Ân Lai về đề án Trung Quốc của Mỹ tại Liên Hợp Quốc, Chu Ân Lai nói:

- Đối với Trung Quốc, vị trí của Đài Loan quan trọng hơn nhiều tư cách ở Liên Hợp Quốc. Trung Quốc không vào Liên Xô theo phương án của Mỹ "cả hai đều có đại diện". Người Trung Quốc kiên nhẫn có thừa, có thể tiếp tục chờ đợi.

Tiến sĩ Kítsinhgơ đi rồi, Chu Ân Lai được nghỉ ngơi chút ít. Buổi chiều, ông triệu tập đảng đoàn Bộ Ngoại giao và các cán bộ có liên quan tới "Nhân dân đại lễ đường” trao đổi về vấn đề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc. Chủ yếu thảo luận xem có cử người đi dự Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 26 đang họp ở Niu Oóc hay không? Tổng thư kí Liên Hợp Quốc Uthan đã gửi điện đề nghị Trung Quốc cử đại biểu đến dự họp, vậy Trung Quốc có đi hay không?

Trong bối cảnh đạc biệt lúc bấy giờ, bóng đen "tả" còn bao phủ khắp đất nước Trung Quốc, cho nên nhận thức về tổ chức Liên Hợp Quốc cũng không thể không mang màu sắc "tả”. Hồi đó, những người bình thường đều cho rằng Đại bội đồng Liên Hợp Quốc là diễn đàn của giai cấp tư sản, bị hai nước lớn Mỹ-Xô thao túng, người ta cho rằng, đây không phải là diễn đàn dân chủ, không phải là nơi để cho các dân tộc và nhân dân bị áp bức nói lên tiếng nói của mình. Đảng đoàn Bộ Ngoại giao Trung Quốc qua bàn bạc đi đến quyết định không đi dự, chỉ nên gửi điện cho Tổng thư kí Uthan với nội dung: cảm ơn lời mời của ông, bày tỏ sự vui mừng của phái Trung Quốc về Nghị quyết của Liên Hợp Quốc và nói rõ rằng lẽ ra phải khôi phục địa vị hợp pháp đó của Trung Quốc từ lâu; phía Trung Quốc quyết định trước mắt không cử đoàn đại biểu đi dự.

Chiều hôm đó đúng vào lúc mọi người đang thảo luận đi hay không thì Mao Trạch Đông gọi điện cho Chu Ân Lai hỏi về việc này. Chu Ân Lai báo cáo tình hình thảo luận và cho ý kiến của Đảng đoàn Bộ Ngoại giao. Mao Trạch Đông chỉ thị rất rõ phải đi. Tại sao không đi? Cần thành lập đoàn ngay. Đây là anh em da đen Châu Phi kiệu chúng ta vào, không đi tức là xa rời quần chúng - Nước ta năm nay có hai thắng lợi lớn, một là Lâm Bưu đổ, hai là khôi phục được địa vị ở Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.

Chu Ân Lai:

- Chúng tôi ban nãy định để Hùng Hướng Huy đi thăm dò tình hình xem sao.

Mao Trạch Đông : 

- Cử một đoàn đại biểu đi Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, để "ông lớn Kiều” làm trưởng đoàn, Hùng Hướng Duy làm đại biểu hoặc phó trưởng đoàn, họp xong hội nghị còn có thể về. 

Vụ Quốc tế Bộ Ngoại giao từ một vụ buồn tẻ nhất khi đó qua một đêm đã trở nên đặc biệt quan trọng.

"Ông lớn Kiều” chính là Kiều Quán Hoa. Được Mao Trạch Đông chỉ thị và chọn tướng, công việc thành lập đoàn được tiến hành rất khẩn trương. Đây là lần đầu tiên nước Cộng Hoà Nhân dân Trung Hoa ra mắt toàn thế giới tại Đại đội đồng Liên Hợp Quốc. Công việc thành lập đoàn do Chu Ân Lai đích thân chủ trì, đoàn viên của đoàn đều báo cáo lên Mao Trạch Đông để ông đích thân xét duyệt. Được Mao Chủ Tịch đồng ý, cử Cao Lương dẫn một tổ tiền trạm 5 người đi Niu Oóc làm công tác tiền trạm. Khi tổ tiền trạm Cao Lương tới Mỹ, dư luận xôn sao cứ như khách ngoài hành tinh đến, các tờ báo lớn của phương Tây đưa tin ở vị trí nổi bật trên trang nhất.

Kiều Quán Hoa viết mấy đêm liền bài phát biểu đầu tiên ở Đại hội đồng Liên Hợp Quốc. Ông vừa uống cà phê, vừa suy nghĩ vừa viết trong một tâm trạng phấn trấn, viết xong đưa Mao Trạch Đông, Chu Ân Lai duyệt. Năm 1951 ông từng cùng với Ngũ Tu Quyền đại diện Trung Quốc đi Niu Oóc tham dự Đại hội đồng Liên Hợp Quốc do Mỹ thao túng, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khi đó đã chỉ trích Trung Quốc xâm lược, Ngũ Tư Quyền và Kiều Quán Hoa đại diện cho Trung Quốc tới để tố cáo Liên Hợp Quốc.

Lần này sau 20 năm, Kiều Quán Hoa lại tới Đại hội đồng Liên Hợp Quốc với tư cách là Trưởng đoàn đại biểu của nước thường trực Hội đồng Bảo an để phát biểu với toàn thế giới. Tiếng nói của ông sẽ là tiếng nói của nước Trung Quốc mới xã hội chủ nghĩa.

[SaoVang]

Hôm sau rời Bắc Kinh thì tối hôm trước Kiều Quán Hoa được Trần Nghị tuy đang ốm vẫn làm bữa cơm gia đình để tiễn ông, Đại sứ Trung Quốc ở Pháp Hoàn Trấn cũng đến dự để chúc mừng ông. Lão tướng Trần Nghị mở tiệc tiễn Kiều Quán Hoa để bày tỏ niềm vui tự đáy ]òng mình và chúc mừng ông đã mở ra một cục diện mới về ngoại giao của Trung Quốc. Lão tướng Trần Nghị và Kiều Quán Hoa đã cộng tác với nhau nhiều năm ở Bộ Ngoại giao, đặc biệt là cùng chung hoạn nạn trong mấy năm "cách mạng văn hoá", nên tình cảm giữa hai người rất sâu rộng.

Bắt đầu cuộc bạo loạn "cách mạng văn hoá", phái tạo phản hò hét "Đả đảo Trần, Cơ, Kiều” (Tức Trần Nghị, Cơ Bằng Phi, Kiều Quán Hoa (ND)). Đến năm 1971, Cơ Bằng phi, Kiều Quán Hoa được khôi phục công tác thì lão tướng Trần Nghị bị Lâm Bưu bức hại, cảnh ngộ còn lắm gian truân tuy vậy ông vẫn quan tâm theo dõi những biến chuyển mới của tình hình quốc tế và công tác ngoại giao của Trung Quốc.
Lâm Bưu từng có thời gian tước bỏ quyền ông được xem văn kiện của Bộ Ngoại giao và "tài liệu tham khảo" của Tân Hoa Xã, nhưng cũng không thể ngăn cản được tấm lòng trung thành son sắt của ông đối với Đảng, đất nước và nhân dân. Trong cuộc toạ đàm trao đổi về tình hình quốc tế giữa các vị nguyên soái cựu trào, lão tướng Trần Nghị bất chấp sự an nguy của cá nhân, đã chống lại sức ép của cánh "tả", kiến nghị với Trung ương khai thông quan hệ Trung-Mỹ.

Tháng 4 năm 1971, trong thời gian đội bóng bàn Mỹ thăm Trung Quốc, Mao Trạch Đông nghe nói có người không cho Trần Nghị xem các văn kiện của Bộ Ngoại giao, đã chỉ thị phải để ông xem. Hồi đó, ở Bộ Ngoại giao xì xào tin lão tướng Trần Nghị sắp được phục hồi, lại làm Bộ trưởng Ngoại giao. Điều đó phản ánh tâm trạng của mọi người: mong chờ ông trở lại chủ trì công việc khi nền ngoại giao của Trung Quốc có những bước mở đầu mới mẻ.

Tháng 7 năm 1971, khi Kít sinh gơ thăm Trung Quốc lần thứ nhất, Trần Nghị đang ung thư ruột, Kiều Quán Hoa thì lao phổi, hai người cùng nằm điều trị ở bệnh viện 301, sống với nhau cởi mở, chân tình, thẳng thắn trao đổi chẳng những về những biến đổi mới của tình hình thế giới mà cả về con người Lâm Bưu, khi đó Lâm Bưu còn đang ở cương vị lãnh đạo.

Đầu tháng 9, Kiều Quán Hoa khỏi bệnh xuất viện. Ngày 13 tháng 9, Chu Ân Lai tìm Kiều Quán Hoa và Thôi Kỳ công tác ở Toà soạn "Nhân dân nhật báo" bảo chuẩn bị viết bản Tuyên bố về sự kiện "13 tháng 9 (vụ Lâm Bưu dùng máy bay chạy trốn (ND)). Kiều Quán Hoa nghĩ ngay đến Trần Nghị, người bị Lâm Bưu hãm hại khổ nhất. Ông đến Bệnh viện 301, nét mặt tươi cười nói nhỏ với Trần Nghị: 

- Lão tướng chẳng phải đã nói: "Thiện thì thiện báo, ác thì ác báo, không phải không có quả báo, chỉ chưa tới lúc mà thôi" như vậy sao? Tôi hôm nay đến chỉ để báo cho lão tướng biết quả báo tới rồi! Vì kỉ luật tôi không thể nói rõ được. Báo trước vậy để lão tướng mừng.

Trần Nghị chăm chăm nhìn Kiều Quán Hoa.

Qua vẻ mừng rỡ chưa từng thấy trên gương mặt Kiều Quán Hoa, Trần Nghị đoán được năm, sáu phần. Ông vừa mừng vừa ngạc nhiên hỏi:

- Thật vậy sao?

Kiều Quán Hoa chỉ cười:

- Tôi chỉ có thể làm cho lão tướng vui, chưa thể trả lời được.

Tinh thần phấn khởi của Kiều Quán Hoa làm cho Trần Nghị vui lây, ông cũng cười rất thoải mái.

Mấy ngày sau Trung ương chính thức thông báo cho Trần Nghị biết sự kiện "13 tháng 9". Kiều Quán Hoa lại đến bệnh viện, ngâm cho Trần Nghị nghe bài thơ "Tái thượng khúc" mới, nhái lại bài thơ Đường "Tái thượng khúc", trong đó có câu "Trăng mờ nhạn bay cao, Lâm Bưu đêm trốn chạy..."

Nghe xong Trần Nghị tấm tắc khen hay, rồi hai người nhìn nhau cười phá lên, làm cho cô y tá trực ban ngơ ngác chẳng hiểu mô tê ra sao.
Lại nói, trong bữa tiệc gia đình của Trần Nghị, Trương Tây mở rượu Mao Đài để chúc mừng Kiều Quản Hoa sắp bay sang Niu Oóc. Trần Nghị lúc này các tế bào ung thư đã di căn khắp cơ thể, theo lời dặn của bác sĩ không được uống rượu, nhưng để chúc mừng hai thắng lợi của Trung Quốc vào Liên Hợp Quốc và Lâm Bưu đổ, Trần Nghí đã nhiều lần cạn chén với Kiều Quán Hoa.