Số phận Lữ dù 3 Nguỵ Sài Gòn

[SaoVang]

Chiếc xe tăng 555 lúc đó cũng đã tiêu diệt chớp nhoáng khẩu ĐKZ lớn và những ổ súng M.72 chống chiến xa của địch, nghiền nát hết mọi ụ súng chống cự ở trước mặt nó và cắt thẳng một đường lên chính giữa đồi Nó chồm lên đứng sừng sững ở đúng giữa đỉnh nóc hầm của bộ chỉ huy lữ đoàn dù 3 y như một con sư tử khổng lồ. Nó đứng đấy nhưng vẫn gầm lên, rống lên, quay pháo bắn ra bốn phía tiêu diệt nốt những ổ súng địch còn lại và quét đuổi những toán lính địch đang mê cuồng tháo chạy.

Những chiếc xe tăng ở thê đội 2 cũng đã tràn lên và đang thi nhau húc đổ những ụ đất, những khẩu pháo của địch y như húc đổ những đồ chơi bằng đất nặn. Và lúc ấy ở mũi đông-nam được xe tăng trợ lực, các chiến sĩ bộ binh oai hùng đã xung phong như bão lốc. Sau khi tiêu diệt chớp nhoáng những tên địch ngoan cố chống cự và đã bắt được khá nhiều tù binh, các chiến sĩ Giải phóng đã xông tới một hầm lớn. Đó chính là hầm chỉ huy của tiểu đoàn dù 3 - Căn hầm mà Thọ cùng toàn thể bộ tham mưu của y vừa chạy tới

- Đây rồi ? Đây rồi! Chúng đây rồi. Lũ chỉ huy trốn đây chưa chịu ra hàng nốt hay sao?

Nhanh như cắt, một tổ ba người lao vụt tới gần miệng hầm, một anh tiến thẳng chính diện, hai anh vòng từ hai bên quặp lại. Các chiến sĩ Quân đội giải phóng nhân dân Lào thét lên bằng tiếng Việt, để cho tụi ngụy Sài Gòn nghe hiểu:

- Hãy ra hàng mau! Hàng thì sống, chống thì chết! Nếu không, chúng tao sẽ tiêu diệt!

Không phải đợi lâu, từ trong miệng hầm đã vọng ra một giọng nói gần như líu lưỡi:

- Xin đừng bắn! Chúng tôi xin hàng! Đầu hàng rồi. Xin đừng bắn! Đừng bắn! ...

*
*   *

Ở hầm chỉ huy pháo binh mỏm bắc, tên trung tá Châu tiểu đoàn trưởng pháo nằm chết gí ở đó từ lâu cùng mấy tên sĩ quan tham mưu khác. Chúng cùng đã gần như mê cả đi rồi. Một chiến sĩ Quân giải phóng đã xông thẳng vào hầm tóm cổ y lôi ra cùng tất cả đồng bọn. Cạnh đấy là hầm quan sát. Tên đại úy Phương tiểu đoàn phó cùng mười tên sĩ quan, hạ sĩ quan khác cũng đang ngồi, hoàn toàn bó tay. Trong hầm còn đầy đủ tiểu liên, súng phóng lựu, lựu đạn...

Đã nghe thấy tiếng Quân giải phóng gọi hàng trên khắp mặt đồi mỗi lúc một nhiều và tiếng xe tăng quần đi quần lại ở ngay trên trận địa pháo. Hầm chuyển như đưa võng. Mặt đầy lo sợ và buồn bã, sau khi thấy tên nọ đùn tên kia. Phương tiểu đoàn phó bảo Thương trưởng ban tác chiến tiểu đoàn:

- Thôi được, ông ra trước đi, tôi đi liền sau ông! Nếu Giải phóng không tin, có bán chết, tôi sẽ chết cùng ông.

Thương đồng ý, cúi lom khom, bước ra cửa hầm, y thò cái cổ gầy nhẳng lên nhìn quanh rồi la to:

- Xin hàng! Chúng tôi xin hàng!

Và sau đó tất cả bọn cùng hô vang từng nhịp, từng nhịp thật to và rõ ràng y như hô khẩu hiệu:

- Xin - hàng - Chúng - tôi - xin - đầu - hàng!

Ngay tức khắc có tiếng chân người chạy lại rất mau, rồi có tiếng quát vọng vào bằng tiếng Việt chưa thật rõ âm sắc:

- Được! Ra đi. Ra cả đi!

Cả mười một tên cùng từ từ bước ra, tay cao quá đầu.

- Chúng mày sống rồi đấy! Yên trí. Không có lo nữa nghe?

Một anh chiến sĩ Giải phóng Lào có đôi mắt một mí, rất trẻ cười vang, nói to. Bấy giờ. Phương mới dám ngước mắt nhìn. Ôi chao! Dầu đây là một buổi chiều ủ dột lất phất mưa bay, nhưng đã bao ngày bị chôn sống dưới hầm sâu nay được thấy chút ánh sáng ban ngày sao mà lạ lùng sung sướng làm sao vậy!

[SaoVang]

Và, đây rồi. Nhúng chiến sĩ Giải phóng, những con người chiến thắng. những con người mà bọn chúng đã từng nghe nói tới bao lâu nay: người nhỏ nhắn thôi, nhưng lanh và tỏ ra dẻo dai đặc biệt. Những bộ quần áo màu rêu nhạt lấm láp, đầy bùn - vì trời mưa - nhưng có lẽ đẹp hơn cả là những gương mặt (cũng hầu hết nhỏ nhắn, trẻ trung), sáng sủa và thông minh. Những gương mặt ấy cũng lấm láp đất bùn nhưng nom lại dường như càng thêm đẹp hơn lên, một vẻ đẹp hiên ngang và chiến trận.

- Đi! Lại chỗ tập trung kia! Sống rồi đấy! Yên trí, không có lo nữa!.

Anh chiến sĩ ban nãy lại vui vẻ, bồng bột, nói to.

Phương đã nhìn thấy được tất cả cảnh tượng tan hoang trên mặt đồi với những xác chết ngổn ngang, những súng ống cái cháy, cái gãy, những khẩu trọng pháo đã gục tan tành chỗ này mấy chiếc bánh xe vỡ toác, chỗ kia một đống những ba lô, mũ sắt nát nhừ... Đâu đâu cũng thấy vỏ đạn và máu người. Những mảnh áo giáp Mỹ tung tóe trắng xóa khắp nơi. Đúng là không còn một mảnh giáp? Hố pháo, hố cối dày đặc như mặt sàng. Khói vẫn còn lắt lay đùn lên buồn bã từ hầm súng này, ổ súng khác ... Quang cảnh thật u ám thê lương. Phương hay đọc sách. Y bỗng liên tưởng tới hình ảnh trận Oa- téc lô của Na-pô-lê-ông thuở trước. Y không thể nén được một tiếng thở dài.

Nhưng kìa! Đã nom thấy những tên sĩ quan, binh lính dù ra đầu hàng. Đông quá sức tưởng tượng. Kìa? “Cò” Châu! (Bọn y trước đây vẫn hay gọi đùa tên Châu như vậy vì Châu đã từng chỉ huy quân cảnh). Té ra "cò" Châu cũng đã nhanh chân hoặc bị tóm cổ ra đây từ lúc nào rồi. Cả bọn nom thấy nhau bỗng cùng cười - nụ cười như có ý nghĩa: "à, thì ra tất cả chúng ta.... cùng thế cả!" và tự nhiên tên nào cũng cảm thấy như... yên tâm hơn.

Nhưng, còn đáng yên tâm hơn nữa: Phương và đồng bọn cùng mở tròn mắt, nhìn về phía trước: Đại tá lữ đoàn trưởng của bọn y cùng toàn thể bộ tham mưu lữ đoàn cũng đã có mặt ngồi thành một hàng dài, cúi đầu ở dưới giao thông hào. Lầm sao được! Đúng rồi! Đúng rồi! Kìa! ông Thọ! ông Thọ to béo? "Làm sao được?” Nhưng khi cùng nhập vào một bọn với nhau, Phương thấy còn thiếu mất vài tên trong hộ tham mưu; y quay lại khẽ hỏi một tên bên cạnh, một tên cằm đầy râu, mặt quắt lại, hai mắt buồn thảm: 

- Thiếu tá Hiền, đại úy Giang và một vài người nữa chết rồi! Đại úy Thoại thì bị thương nát hai chân. Một đại úy tham mưu khác bị lạc đâu không rõ! Còn tất cả đã ra hàng. Không cần phải một lời bàn bạc! ông Thọ cũng vậy. Không một ai nghĩ tới chuyện tử thủ. Vì tử thủ mà làm gì? Tử thủ vì ông Thiệu ông Kỳ, hai cái tên pạc-ti-dăng cũ của Pháp ư? Hay tử thủ vì ông Ních-xơn? Điên rồi. Hoặc tử thủ vì danh dự. Nhưng chúng ta làm gì còn danh dự nữa, một khi đã đi lính chỉ vì đồng tiền, vì quân dịch ép buộc. Và chiến đấu thì hoàn toàn chỉ vì những mục đích ẩn giấu của Mỹ, mà bên ngoài thì cứ tưởng như vì mọt thứ quốc gia, một nền cộng hòa vớ vẩn nào đó. 

*
*   *

Tên đại úy tham mưu ấy lạc đi đâu? - Y không lạc đi đâu hết! Y chỉ chậm chân, không theo kịp bọn sĩ quan chỉ huy chạy sang hầm của tiểu đoàn dù 3 nên bị kẹt lại trong hầm chỉ huy lữ. Đến khi định chạy ra theo thì chiếc xe tăng 555 đã cưỡi lên nóc hầm rồi. Y đành rúc vào tận trong cùng, nằm chết gí ở đó. Đến khi nghe thấy im hết tiếng súng, hết lâu rồi, đoán biết mọi việc trên mặt đất đã giải quyết xong, y mới đánh bạo lò dò chui ra. Tới gần cửa hầm, y bỗng giật bắn người khi dụng phải một xác chết; nhưng không? Đấy là một tên lính không rõ từ đâu chui vào đây tự lúc nào.

- Ra thôi! Ta ra thôi chứ? - Hai tên cùng xì xào.

Bỗng "oang" một trái lựu đạn ở ngoài tống vào. Trụ té ngửa ngất đi... Đến lúc tỉnh lại, y thấy mình đau rần, một vết thương nhỏ ở cổ tay còn đang rỉ máu. Tối om. Sờ soạng chung quanh, y lại muốn kêu rú lên, khi thấy tên lính đã vỡ óc nằm chắn ngang lối ra. Một lần nữa lấy hết can đảm, y trườn qua xác tên lính, bò ra ngoài. Đã khuya lắm rồi thì phải? Quân giải phóng Lào đã đem các tù binh rút hết từ lâu. Chỉ còn lại đêm tối im lặng, cái im lặng ghê rợn, hãi hùng chưa từng thấy phủ trên chiến trường tan hoang, ngổn ngang xác xe, xác pháo, xác lính dù. Một vài ngọn lửa nào đó vẫn còn hiện lên chấp chới đây, đó.

[SaoVang]

Nhưng còn hãi hùng hơn, khi y vấp phải xác một con đàn bà là hạ sĩ quan truyền tin. Nó nằm úp sấp, mái tóc rất dài xõa tung. Tên sĩ quan tham mưu ấy vừa cúi xuống mó vào mái tóc lạnh giá ấy để gỡ ra khỏi chân, đã muốn rụng rời cả hai tay. Như cuồng lên, y ôm đầu lao vụt xuống sườn đồi phía tây, nơi ấy có con suối dưới chân đồi và bên kia là những cánh rừng rậm. Y lại vấp ngã giúi giụi, lúc vấp xác chết, lúc va phải ụ pháo, hoặc những càng súng gãy... Cuối cùng, díu cả chân lại không tài nào chạy nổi nữa, y đành phải bò, phải trườn. Y bò trườn qua hết xác chết này lại đến xác chết khác. Y chỉ bị thương nhẹ ở cổ tay, nhưng giờ đây hai bàn tay y đã đẫm máu, nhớp nháp, mặt mũi, áo quần y cũng đã đầy những máu. Càng như mê đi, y lao mạnh một cái nữa xuống bờ suối. Nhưng đầu y bỗng đập mạnh vào một tảng đá. Một lần nữa y ngất đi. Đến khi tỉnh lại y thấy có cảm giác gì lạnh lạnh. Một nửa mặt y đã ngâm dưới làn nước suối tự bao giờ. Phải chăng làn nước mát lạnh ấy đã làm cho y dần dần tỉnh lại?

Thế là vội vã lội ào qua con suối, y chạy thẳng vào rừng.

Cứ thế y chạy mãi, đi mãi, mấy ngày liền trong những khu rừng rậm, không còn biết phương hướng nào nữa. Cho tới chiều hôm ấy y nom thấy mấy chiếc lán của người Lào, sợ quá nhưng cũng đói quá. Đói đã rã rời hết chân tay rồi. Y không còn nghĩ gì hơn là đành liều vào xin ăn.

- Ngồi đó! Cho nắm xôi đây!

Những người dân Lào nhìn y bằng con mắt rất lạ, ném cho y một nắm xôi, chỉ cho y một cái hầm trú ẩn máy bay. Rồi một người trong bọn họ quày quả chạy đi. Lát sau, hai chiến sĩ Giải phóng mang súng tới. Không cần phải đợi nói nhiều, tên đại úy tham mưu ấy giơ hai tay lên, ngoan ngoãn:

- Thưa! Em xin hàng! Em hàng... từ lâu rồi!.

Trên đường bị giải đi, y bỗng gặp một toán rất đông những tên mặc áo loang lổ bị giải đi ngang qua. Y đứng dừng lại, sững sờ và không nén được một tiếng kêu to:

- Ủa! Quân của ông Thạch nữa kìa!

Phải. Đó là bọn tiểu đoàn dù 2 của tên trung tá Thạch! Tiểu đoàn dù 2! Căn cứ 30! Tất cả cũng đã không còn gì nữa! Vỡ rồi! Tan rồi! Tất cả đã bị quét sạch sành sanh.

Rồi khi tới địa điểm tập trung, nhìn thấy đầy đủ bộ tham mưu lữ đoàn từ Nguyễn Văn Thọ trở xuống, với hàng trăm, hàng trăm sĩ quan lính tráng khác ngồi đầy rừng, đầy suối, tên đại úy tham mưu ấy không khỏi bỗng nảy ra một ý nghĩ ngồ ngộ và chua chát: "ờ? Thì ra toàn thể lữ dù 3 của ta đã... tiến tới đây. Phải! Đã tập trung tiến tới đây! Chỉ có khác là không phải tiến tới Sê Pôn như kế hoạch người Mỹ đã quy định!" 

Trời hôm ấy lại hửng nắng. Cái nắng Lào hôm đó mới óng ánh rực rỡ, tưng bừng làm sao? Những ngọn suối rào rào cất lên những bản nhạc đá hoang sơ nhưng xiết bao hùng tráng mãnh liệt.

*
*   *

Và cũng ngay chiều hôm đó, tại Nhà Trắng Ních-xơn, con diều hâu hung hăng ấy đã nhận được tin sét đánh về vụ "Căn cứ hỏa lực 31 bị thất thủ”. Những người ở gần ông ta đã kể lại: ông ta sững sờ và gần như mất trí một lúc và ngày hôm sau gần như phải bỏ ăn. Ông ta hiểu, tiếp sau đồi 500, căn cứ 31 vững chắc kiên cố ấy bị mất nốt, có nghĩa là: tất cả mọi việc đã bắt đầu nối tiếp nhau mà sụp đổ không còn gì cưỡng lại nối nữa.

Thế là gần như tất cả những mưu đồ lớn về cái trò Việt Nam hóa chiến tranh đặt vào canh bạc này đã tiêu ma trông thấy rồi chăng? Thế là cái công thức "Hỏa lực Mỹ cộng binh lính ngụy bản xứ", đã tỏ ra hoàn toàn phá sán rồi chăng? Đầu óc choáng váng. Tâm trí rối loạn.

Tuy nhiên, chỉ mấy hôm sau, trong một cuộc họp báo, Ních-xơn đã cạo râu sạch sẽ, đeo cà-vạt thật ngay ngắn và cố làm ra vẻ thật khoan thai, trầm tĩnh, nghiêm chỉnh tuyên bố: "Họ (ngụy Sài Gòn) đã làm hết sức họ và đã thu được những thắng lợi lớn. Tôi rất khâm phục họ!".

Tháng 6-1971

[SaoVang]

HAI BÀN TAY

Đã khuya rồi. Mọi tiếng động trong quân y viện dường như đã im bặt. Chỉ còn nghe tiếng rừng thì thầm dưới ánh trăng lấp lánh và xa xa một chiếc OV.10 nào đó đang rên rỉ, dò dẫm đi ăn đêm. Một vài loạt pháo nổ ùng ùng ở bìa rừng, nơi tiếp giáp với quận lỵ...

Một mình tôi ngồi bên anh thương binh mới được đưa về hồi hôm. Anh bị mảnh nhỏ vào cả hai mắt, trạm phẫu thuật tiền phương đã làm một số động tác cấp cứu cho ảnh. Các bác sĩ của viện tôi đã xem xét lại vết thương và quyết định sáng mai sẽ mổ. Tôi ngồi bên ảnh đã lâu lắm. Tôi tưởng anh đã ngủ. Nhưng bỗng ảnh cựa mình, ánh trăng chiếu rọi vào khuôn mặt gầy gò, đã hơi lớn tuổi.

- Nè, cô y tá!

Tôi gần như giật mình, không hiểu vì sao.

- Dạ, có em đây! Anh cần chi vậy?

Giọng ảnh nho nhỏ:

- Có thiệt đây là... quân y viện lớn của hậu cứ không?

- Dạ, phải

- Quân y viện 31 hả?

- Dạ, có điều chi vậy anh.

Tôi càng hồi hộp.

- Ở đây có bác sĩ Nhị phải không?

Thế là hiểu rồi! Tôi thở trút. Bác sĩ Nhị! Từ khi tốt nghiệp lớp y tá về đây. tôi đã để ý thấy một điều: gần như hầu hết thương binh từ hỏa tuyến được đưa tới viện đều hỏi bác sĩ Nhị. Bác sĩ Nhị, người thầy thuốc đã được nhiều người gọi là "người có đôi bàn tay vàng". Người ta đã nói khá nhiều điều về anh, thậm chí đã có những điều như huyền thoại. Nhưng ở đây, tôi đã biết rõ anh, một con người cũng bình dị như tất cả mọi con người bình dị khác, một con người đã trải qua hai lần kháng chiến, một con người có cái bề ngoài thật trầm tĩnh với một nụ cười hơi dè dặt và đôi khi như ngây thơ.

- Anh có biết bác sĩ Nhị sao? - Tôi hỏi lại.

- Có. Tôi được nghe nói tới bác sĩ này từ lâu. Có thiệt đó là một nhà phẫu thuật rất giỏi không?

Tôi mỉm cười cầm tay anh:

- Bác sĩ Nhị, trước kia, hồi kháng Pháp, cũng là một y tá như em ... 

- Biết rồi. Nhưng này, có thiệt là một nhà phẫu thuật rất giỏi không .

Tôi gật đầu:

- Dạ. Điều đó không sai. Nhưng theo em, không phải đó chỉ là một nhà phẫu thuật giàu kinh nghiệm mà còn có nhiều điều khác cũng rất đáng quý ở ảnh. Sớm mai, chính ảnh sẽ làm phẫu thuật cho anh đó!

- Thiệt vậy ư? Vậy thì may cho tôi! May quá xá! Tôi có thê yên tâm rồi. Út nè, bây giờ có chuyện chi vui nói đi? Tôi không sao ngủ được. Tôi chờ sáng. Tôi đau dữ lắm. Tôi phải thú thiệt như vậy. Tôi đã phải ráng lắm. để khỏi rên la. Nào, Út có chuyện chi vui vui ...

Ôi tôi biết nói chuyện chi "vui vui" cho anh quên đau lúc này? Tôi có chuyện chi để nói đây. Mà thôi, tôi hãy kể ngay về con người mà ảnh vừa hỏi. Đúng rồi! Nào! Tôi bắt đầu nhá! Tôi có thể kể suốt đêm nay. Rồi mai mốt tôi còn có thể kể tiếp cho anh nghe nhiều buổi nữa. Nào, tôi bắt đầu, anh nghe!

[SaoVang]

Hồi đó quân ta mở chiến dịch Đồng Xoài. Đồng Xoài anh biết rồi đó, he?. Đó là binh đoàn 9 của mình. Một mũi ta diệt chi khu quân sự. Một mũi diệt quân ứng chiến. Rừng cao su ngút ngàn. Đó là sở cao su Lợi Thuận, chắc anh đã nghe tên. Quân ta ém ngay giữa đó. Và đây cũng là lần đầu bọn Mỹ đưa F.105D vào chiến trường. Mũi nhọn hoắt, nách có ngạnh, từng tốp chúng bay rà sát các ngọn rừng, rú lên kinh khủng, hòng cướp tinh thần bộ đội. Rồi bom lớn đáp xuống, đào từng cái phễu khổng lồ. Rốc-két rạch đỏ trời. Những đám cháy bùng bùng khắp nơi. Rừng cao su bùng cháy! Ta thì gấp quá không có nhiều thời gian chuẩn bị như Bình Giã.

Nhưng gấp thì gấp. Đồng Xoài cũng đã làm rung chuyển cả Lầu Năm Góc Huê Kỳ, anh à! Mỹ - ngụy đã phải trực thăng vận tới đó một "dê" (tiểu đoàn) biệt động. Chiến y rằn ri, tiểu liên cực nhanh, phù hiệu sói, cọp đủ thứ quỷ quái. Nhưng quân của đoàn 9 đã vận động ra như một tia chớp. Sạch! Cả "dê" biệt động ấy sạch, sau có vài chục phút. Mà ta chỉ bị có mười! Có lạ không chớ! Nói cứ biểu tuyên truyền! Nhưng mà hoàn toàn thực một nghìn phần nghìn. Mười, cả thương lẫn vong! Giỏi quá xá phải hôn, anh?

Hôm sau, cay cú. Mỹ - ngụy ném tiếp một "dê" dù xuống. Quân của đoàn 9 lại vận động ra. Hai bên quần nhau trên những bãi bằng, trong những khu rừng cao su. Ta có một tổ thông tin liên lạc đã mưu trí, dũng cảm đưa máy lên một cái két nước của sở cao su. Từ trên cao các chiến sĩ ta đã quan sát rất tốt, nắm được tất cả mọi sự điều động binh lực của địch, kịp thời điện về sở chỉ huy. Và đến lượt thằng dù bị đánh quỵ hoàn toàn, bị đánh qụy thảm hại y như thằng biệt động hôm trước vậy. Đặc biệt hôm ấy quân ta thu được vũ khí nhiều vô kể. Anh còn nhớ chuyện cái tổ thông tin ấy chớ! Báo. đài nói quá rõ rồi. Một người trong tổ đã được tuyên dương anh hùng. Anh Quang, nếu em không lầm ...

Nhưng mà thôi, trở lại cái Đồng Xoài, nhá! Đánh thằng dù, thương binh cũng ít. Quân y bọn em đã phải la đùa là ế hàng. Tuy nhiên, đã có một chuyện không sao quên, ấy là trường hợp một anh chiến sĩ của chính cái tổ thông tin trên két nước thì bị miếng vào sống lưng. Anh được đưa tới trạm. hai chân đã bị liệt rồi. Anh buồn rầu nói: "Tôi vừa thấy đau nhức ở lưng thì thấy nửa thân dưới nhẹ bỗng, như bị cắt rời hẳn ra, không còn cảm thấy gì nữa...". Anh nằm trên cáng, nửa cáng đẫm máu. Anh còn trẻ, mặt trắng xanh và rất lạ, anh có đôi mắt rất sáng nhưng cũng rất buồn, hễ nhìn vào là em chỉ muốn khóc. Anh được đưa tới trạm đúng lúc trận chiến đấu đã kết thúc, quân ta đã được lệnh chuyển đi và quân y cũng được lệnh nhanh chóng rút theo đơn vị để chuẩn bị một trận đánh mới.

Dưới vòng lượn của F.150D và trong lúc bom vẫn nổ rung chuyển cả đất rừng, bọn chúng em gấp rút thu dọn đồ đạc, kể cả một số súng đạn chiến lợi phẩm do đoàn 9 để lại và đưa thương binh lên cáng. Một đoàn bác sĩ đến nghiên cứu, rút kinh nghiệm cách tổ chức và làm việc của trạm phẫu thuật tiền phương này đã rút trước cùng các thương binh nhẹ. Bác sĩ Nhị cũng đã bỏ khẩu trang đội mũ tai bèo lên đầu và đeo súng sáu vào bên hông... Anh thương binh được đưa tới trạm vào đúng lúc đó. Tất cả bọn nhỏ chúng em đều không khỏi ngại ngùng. Nhưng bác sĩ Nhị đã gật đầu và bảo để cho ảnh xem lại vết thương, ảnh lại vội vã mặc áo choàng, lại đeo khẩu trang và lát sau ngẩng lên, mắt thoáng tối lại:

- Vết thương vào cột sống!

Bọn nhỏ chúng em đều sững sờ. Chỉ cần có bấy nhiêu tiếng, bọn em cũng đã có thể hiểu tình trạng vết thương ra sao, và cũng hiểu thêm: bác sĩ Nhị đã lo lắng đến thế nào ...

Hãy cho em dừng lại để nói về vết thương cột sống. Đó là loại vết thương rất khó. Phải biết mổ cột sống cho cơ bản để khám và giải quyết các vấn đề ở tủy. Nhưng phải thật chuyên về thần kinh mà các bác sĩ chiến trường, anh rõ rồi đó, thường lại không có nhiều người chuyên như vậy. Nói một cách khác: quân y ngoại khoa phổ thông không thể giải quyết những trường hợp này.

[SaoVang]

Theo lý thuyết cổ: gặp vết thương cột sống người ta thường chỉ băng lại, cố giữ gìn cho khỏi va chạm mạnh, và tránh lở loét... nhưng đó là lý thuyết cổ. Còn chúng ta đang ở chiến trường, chúng ta đang đánh Mỹ, thì sao? Một người đã nhiều đêm, nhiều tháng, nhiều năm rất đau buồn về vấn đề này. Đã có lần ảnh khóc lên trước sự bất lực của mình. Đó là bác sĩ Nhị, con người mà chúng ta đang nói tới. Qua nhiều năm quan sát, bác sĩ Nhị đã nhận thấy các vết thương cột sống làm liệt car hai chân và dù được băng bó, thương binh cũng sẽ lở loét hết mông, hết chân rồi dẫn đến hy sinh.

Anh Nhị đã đi tới một quyết định: theo tinh thần chỉ tiến không lùi của người cách mạng, mạnh dạn chiến đấu như những người dũng sĩ với vũ khí thông thường đã can trường tấn công thẳng vào những binh đoàn hùng mạnh Mỹ. Lần đầu tiên, năm 1963, các giới quân y chiến trường đã được nghe nói tới những ý kiến của bác sĩ Nhị về vết thương cột sống. Anh đã thành công trong một vài trường hợp. Một năm sau, anh đã thành công liên tiếp tất cả ba mươi trường hợp và kết luận của anh đã được giới quân y chiến trường hoàn toàn xác nhận.

Kết luận ấy như sau: những vết thương ở cột sống thường làm đứt tủy, do đó gây liệt. Nhưng thật ra tỷ số bị đứt tủy chỉ khoảng một phần ba. Còn đa số vết thương ấy tủy chỉ bị chèn bởi những mảnh xương. Như vậy nếu khéo léo, kiên trì mổ vết thương, lấy được các vật chèn ra, tủy sẽ dần hồi phục. Thương binh sẽ được cứu khỏi bại liệt. Tuy nhiên. cần phải giải quyết vết thương này càng sớm càng tốt, nếu đê quá vài ba ngày, tủy bị chèn cũng dễ bị chết hoàn toàn. Đó là những hiểu biết về vết thương cột sống và là những thắng lợi mới của bác sĩ Nhị cộng với những thành tựu của anh về truyền máu.

Về nối mạch máu, về mổ sọ não, về hồi sức tổng hợp... những thành tựu rất quan trọng trong điều kiện chiến trường cực kỳ thiếu thốn, gian khổ này, đã nâng anh lên làm cho anh trở thành "một con người có đôi bàn tay vàng", một con người mà dường như thương binh nào cũng đều biết, đều nghe nói tới ...

Em lại trở về với trận Đồng Xoài và anh chiến sĩ thông tin bị thương ở cột sống vừa được đưa tới trạm.

Bác sĩ Nhị đứng lặng đi mấy phút sau khi thốt lên mấy tiếng "vết thương cột sống!". Rồi sau đó anh quay lại phía bọn em, nhẹ nhàng ra lệnh:

- Chuẩn bị mổ!

Không thể nào ngạc nhiên hơn thế nữa. Mái ni-lông che phòng mổ đã dỡ đi rồi. Đồ lề đã bỏ bồ, sọt rồi! Máy bay đang ném bom lung tung. Bộ binh địch còn có thể đổ xuống đây, trong khi đó quân ta đã chuyển đi nơi khác, đại bộ phận trạm cũng đã đi trước. Có người đã mạnh dạn lên tiếng can ngăn anh. Nghe cũng có lý: “Hãy tin ở tuyến sau. Cứ băng bó tạm lại cho anh chiến sĩ thông tin. Phía sau cũng sẽ dùng phương pháp của anh Nhị đã được truyền bá rộng rãi để làm phẫu thuật và điều trị vết thương này...”

Anh Nhị không tranh cãi nhiều. Anh xin hội ý chi ủy. Chi ủy lúc đó chỉ có ảnh và một anh là chính trị viên phó của đại đội quân y trung đoàn.

- Không phải tôi không tin anh em phía sau. Nhưng tôi biết từ đây về đó khá xa, địch lại đang oanh tạc dữ và còn có những hoạt động khác. Lấy chi bảo đảm ngay ngày mai thương binh này sẽ tới viện? Như vậy chậm độ ba ngày, thương binh này sẽ vĩnh viễn bị liệt cả hai chân và còn có nguy cơ tử vong...

Đôi mắt xôn xao xúc động anh tiếp:

- Còn việc tổ chức mổ ngay lúc này, tôi cũng đã có nghĩ rồi. Chậm độ một, hai giờ cũng không sao. Lẽ cố nhiên phải tính tới mọi khả năng, nhưng cũng cần phải biết nắm quy luật. Tôi đã đi theo bộ đội. Tôi có thể tin là lúc này địch chỉ ném bom chứ chưa có thể đổ quân ngay xuống đây ...

[SaoVang]

Cuối cùng, những ý nghĩ ấy của anh đã chiến thắng. May quá! Bàn mổ chưa bị phá bỏ. Mổ ngay giữa trời, dưới vòng lượn của F.150D. Bốn chung quanh bom vẫn nổ. Mặt đất vẫn luôn luôn rung lên. Lá cao su chốc chốc lại lật ngược, bị bứt tung ném xuống xối xả. Đang giữa lúc bác sĩ Nhị vừa gắp được một mảnh xương trong đốt cột sống bị giập vỡ thì một trái bom bỗng gầm lên, gần như sát nách trạm. Một anh y sĩ đang phụ mổ ngã nhào ngay xuống đất. Hai bàn tay em cũng run lên bần bật.

Nhưng ngước nhìn lên: bác sĩ Nhị vẫn dường như không hay gì hết. Toàn bộ tâm trí ảnh đang dồn hết vào đôi mắt nhỏ, nâu đang sáng lên chăm chú. Hai bàn tay ảnh - đôi bàn tay vàng - vẫn đang thoăn thoắt hoạt động không ngừng, như đang làm phép màu trên cơ thể người chiến sĩ. Bom vẫn tiếp tục nổ. Nhưng lần này em không thấy sợ lắm nữa, mặc dù hai bàn tay vẫn còn hơi run.

Lát sau, anh Nhị bỏ dao kéo xuống, ngẩng mặt lên. Bọn em cởi bỏ khẩu trang và mũ áo cho ảnh. Và bấy giờ mới thấy ảnh thoáng cười, ảnh ra lệnh thu quân. Không ngờ anh đã cử người vào sở cao su tự lúc nào để mượn xe tải chở mủ, nhằm chuyển thương binh, chiến lợi phẩm và bọn chúng em đi cho mau. Khi ba chiếc xe đồ sộ rồ rồ chạy tới, cả bọn em reo ầm. Cũng hay? Chưa bao giờ quân y lại được hành quân cơ giới như hôm nay. Chỉ trong chớp mắt tất cả mọi người, mọi vũ khí và dụng cụ đã được đưa lên xe.

Anh thương binh cột sống được đặt trên một chiếc võng mắc ngay trong quầy xe. Hai y tá ngồi kèm hai bên. Thế rồi ba chiếc xe tiếp tục lăn bánh, nhằm hướng tây. Lệnh của anh Nhị: mạnh dạn cắt qua một vùng đang bị áp lực của máy bay để vượt nhanh khỏi khu vực này trở về nơi tập hợp được quy định.

Anh Nhị đi xe đầu. nhưng ảnh không ngồi trong ca-bin, mà đứng ở bậc xe để dễ quan sát máy bay và điều khiển đội hình xe. Lúc đó đã mười bảy giờ. Cả một vùng trời phía tây rực đỏ ráng chiều. Rừng cao su như lênh láng máu. Những chiếc máy bay địch vẫn quần trên đầu.

- Lẹ lên

- Chậm lại chút

- Dừng lại!

- Dọt! Dọt lẹ lên, anh em!

Lúc nãy anh là người chỉ huy im lặng, gan góc lạ lùng trước bàn mổ. Lúc này anh là người chi huy cực kỳ linh hoạt và quyết liệt ở trận địa. Anh liên tục hô cho mấy anh lái xe của sở cao su điều khiển tốc độ đoàn xe.

Chốc chốc một trái bom nổ tung ở phía trước. Cây cao su đổ rạp, chặn hết đường đi. Khói, đất cát cuốn lên mù mịt.

- Rẽ trái!

- Rẽ phải!.

Ba chiếc xe lúc ngoặt sang bên này, lúc ngoặt sang bên kia đường, xuyên vào giữa các hàng cây cao su tiếp tục chạy miết. Và cũng chốc chốc một trái bom lại nổ rầm, bụi mù ở phía sau. Bọn em bị hất mạnh về đằng trước.

Cứ như thế, đoàn xe lúc lao lên, lúc kìm lại, lúc rẽ trái, lúc tạt phải, táo bạo và tinh khôn, tiếp tục phóng đi không ngừng. Bom vẫn nổ, khi chặn đầu, lúc khóa đuôi, nhưng chừng một giờ sau, cả ba chiếc xe đều đã tới đúng địa điểm tập hợp. Tất cả những đồng chí của trạm rút khi trước đã đứng đó, dưới một hàng dừa, cháy lòng cháy ruột chờ đợi. Khi anh Nhị vừa nhảy xuống, một anh đã lao tới, ôm chầm: :"Ôi chao! Choa cứ tưởng mi chết?".

[SaoVang]

*
*   *

Hôm sau. anh thương binh bị vào mắt đã được bác sĩ Nhị làm phẫu thuật đúng như tôi nói. Cuộc mổ xẻ thật hoàn hảo. Anh thương binh rất hài lòng.

Lại một buổi tối trăng sáng trong rừng, tôi ngồi bên ánh. Và ảnh lại yêu cầu tôi kể tiếp một chuyện chi đó về người thầy thuốc của chúng lôi. Tất nhiên tôi lại vui lòng kể lại anh nghe với tất cả niềm vui và kiêu hãnh.

Ấy là lúc bọn Ních-xơn đã làm đảo chính ở Campuchia, lật đổ ông hoàng Xi-ha-núc. Ngọn lửa chiến tranh đã lan bùng khắp đất nước chùa tháp. Người Khơ-me đã đứng lên chống Mỹ. Lúc đó bệnh viện này, vẫn cái bệnh viện lớn mang số hiệu 31, đang ở một cánh rừng biên giới. Rừng đầy những bằng lăng, ngành ngạnh và le thì mọc khắp bên dưới. Bệnh viện chúng tôi như đang ở trong một thế giới xanh biếc, đầy ánh nắng và tiếng chim. Viện trưởng chúng tôi là một nhà phó tiến sĩ đi học xa trở về. Viện phó là bác sĩ Nhị. Dạ, đúng ảnh! ảnh vừa làm viện phó vừa trực tiếp làm chủ nhiệm khoa ngoại. Đôi bàn tay vàng của anh vẫn làm những công việc hết sức cụ thể, khó khăn và tinh tế khi trước.

Thế rồi một cuộc càn rất lớn của Mỹ đã nổ ra. Một cuộc càn dài mấy trăm cây số suốt dọc biên giới Việt - Miên. Một cuộc càn mà địch đã huy động lực lượng còn lớn hơn cả cái Gian-xơn Xi-ty năm qua. Đấy là cuộc càn 1970, nhằm tổng càn phá vào hậu cứ của ta nơi mà chúng văn gọi là những "mật khu” kỳ lạ. Đầu tiên là B52 rải thảm và bom tấn cắt quang từng khoảng rừng lớn. Sau đó, trực thăng ào ào tới đổ quân cùng chiến xa, pháo lớn đóng thành từng cụm. Từ những cụm đó, chúng bắt đầu đánh tỏa ra, đánh thọc sâu vào các hậu cứ ta.

Cuộc càn 1970! Chắc chắn bất cứ chiến sĩ Nam Bộ nào cũng đều chưa quên trận càn rộng lớn và bất ngờ ấy. Tất cả các cơ quan của ta đều được lệnh: trụ lại để chiến đấu. Nói cho đúng ra, lúc đó địch đã vây bủa bốn bề. Vít chặt mọi lối rút sau lưng, không trụ lại đánh địch mà tồn tại thì cũng không còn cách nào khác.

Địch bom tơi bời chung quanh và đã phá sập một kho thuốc của Viện hôm trước, hôm sau nhũng đội biệt kích địch đã mò vào gần tới các phân khoa. Súng máy nổ cắc cắc, bùm bùm loạn xạ. Lắm khi đạn rít ngay trên đầu. Quanh Viện có rất nhiều kho tàng. Các đội biệt kích lúc đầu đều bị hút cả vào đấy. Anh em tự vệ các kho đã chiến đấu hết sức mình. Có nơi chỉ có ba tay súng đã chặn đứng cả một đại đội địch. Tuy nhiên, một tin chẳng lành đầu tiên đã bay về Viện: một đồng chí y tá đã bị bọn biệt kích bắn chết, cách Viện không xa.

Đảng ủy Viện họp cấp tốc. (Anh Nhị cũng là ủy viên Đảng ủy Viện). Một chủ trương khá sáng suốt đã được đề ra: phải đưa tự vệ của Viện ra đánh địch từ ngoài xa; đánh du kích, đánh chim sẻ. Một chủ trương bạo dạn nữa cũng đã được quyết nghị: chia Viện ra làm hai bộ phận, vì Viện quá lớn, ngót hai ngàn người mà phần lớn là thương binh đủ các loại, lại có cả sản khoa, nhi khoa, phụ khoa; có cả khu gia đình và nhà trẻ của cán bộ công nhân trong Viện. Nay địch đã áp tới, trụ lại cả, e giữ không nổi vì vướng chân nhau đã đủ khó rồi.

Vậy một bộ phận nhẹ ở lại đánh địch giữ Viện, còn một bộ phận nặng do bác sĩ Nhị và phó chính ủy Viện lãnh đạo chỉ huy tạm rút về một vùng rừng cách đây khoảng một ngày đường. Nơi đó, có tin chưa có địch. Bộ phận này gồm các thương binh nặng, sản khoa, nhi khoa, phụ khoa và toàn thể khu gia đình với gần năm chục cháu bé.

Quyết định được đưa đi hồi chiều. Kế hoạch sẽ đi thâu đêm, bí mật luồn qua các khu vực có địch. Gắng sao sớm mai sẽ tới được nơi an toàn. Suốt cả buổi chiều hôm đó toàn Viện sôi nổi, xáo trộn cả lên. Trong tiếng máy bay gầm rú, trong tiếng đại bác nổ rền, tất cả mọi người đều ra sức thu xếp, tổ chức để cho bộ phận nặng có thể lên đường ngay lúc chập tối. Tiếng người gọi, tiếng người la, tiếng trẻ khóc inh ỏi, đứt ruột

[SaoVang]

Mười tám giờ, dầu sao, mọi việc cũng cứ phải xong, đoàn quân đã tề tựu - một đoàn quân hiếm có. Hàng mấy chục cáng thương. Mỗi cáng bốn người: hai khiêng, hai đổi. Cũng may, có lực lượng trường đào tạo bác sĩ ở ngay trong Viện. Các học viên đều làm tải thương hết. Nhưng láo nháo nhất là những bộ phận sản khoa, phụ khoa, nhi khoa và khu gia đình. Những chị phụ nữ đau yếu, sinh nở, da mặt xanh tái, mở to những cặp mắt lo âu quay nhìn lại Viện, run rẩy bám vào vai những người hộ lý, y tá đi cùng.

Đáng buồn và cực hơn cả có lẽ là tất cả các cháu bé từ hai tuổi trở xuống đều phải cho uống thuốc ngủ. E khi đi trong đêm, luồn rừng, qua các khu vực có địch. chúng bất ngờ khóc òa lên thì chẳng khác chi gọi sói lại đàn cừu. Trái tim mọi người như thắt cả lại. Những cái bắt tay rất chặt rung lên. Những câu dặn dò gấp gáp giữa những cặp vợ chồng. Chồng ở lại Viện chiến đấu, vợ đem con ra đi.

Xuất phát!

Bác sĩ Nhị đi đầu, tiểu liên trên tay, hai má anh tọp lại. Đôi mắt anh sâu khẳm khô cứng. Trời tối dần. Thoạt tiên còn nom thấy rõ từng người, sau gần như phải bám lấy vạt áo nhau mà đi. Lân tinh le lói trên những đống lá khô mục. Rừng bưng bít như trong hang sâu. Tuy nhiên. nhiều khi cũng thấy lóe sáng, sáng đến rợn người. Hỏa châu địch từ máy bay ném xuống để soi tìm ta. Những chiếc đèn dù theo gió chao đảo hoặc quay tròn làm cho tất cả bóng cây, hình người dưới mặt đất trong rừng cũng chao chát và quay đảo kỳ dị.

Anh Nhị chốc chốc lại lộn xuống hàng quân. Anh an ủi người này mấy câu, mang đỡ hộ người nọ một túi đồ. Rồi ảnh cũng dừng lại thăm vợ con ảnh. Chị Nguyệt - vợ ảnh - cũng là y sĩ trong Viện, ở khoa ngoại. Chị dùng một khăn vải to địu chú bé trước ngực. Đằng sau, đeo ba lô. Hai tay chị xách đồ nghề. Chị gầy yếu. Đi một hồi lâu, hai chân chị đã mỏi nhừ. Chị thở không ra hơi nữa. Mười giờ. Rồi mười hai giờ đêm. Đoàn quân mới đi được nửa, chừng năm sáu cây sô

Bác sĩ Nhị lại đến bên vợ và con ảnh một lần nữa.

- Em có lẽ ... không đi nổi nữa đâu, anh ạ! - Chị khẽ kêu lên.    

- Ráng! Ráng chịu, nghe em. Đưa con anh địu cho!

Thế là, đứa con chín tháng đeo trước ngực (thằng nhỏ vẫn ngủ say mềm). Tay vẫn cầm tiểu liên, anh tiếp tục đi trước đoàn quân tìm đường tiến lên, như Đan Kô trong một truyện của Goóc-ki cầm trái tim soi đường cho đoàn người của mình vượt qua đêm tối, hiểm nguy.

Trời dần dần dựng sáng. Rõ ràng không thể tới địa điểm được rồi, mọi người đã gần như kiệt sức. Không phải chỉ vì mất ngủ, vì đi xa, vì đeo nặng mà còn vì căng thẳng. Họ đã đi suốt đêm giữa những loạt bom dậy lửa, giữa những tiếng súng lớn nhỏ bốn bề. Anh Nhị hội ý với Phó chính ủy rồi quyết định tạm dừng lại. Các cháu đã tỉnh ngủ. Tiếng khóc cất lên râm ran. Ôi tiếng khóc trẻ nhỏ giữa rừng sâu, giữa vòng vây địch! Nghe sao lạnh buốt cả xương sống và chỉ những muốn rơi nước mắt.

Anh Nhị lại đi tới từng cáng thương, tới từng nhóm gia đình, từng nhóm bệnh nhân. Đã sáng rõ ra rồi. Một buổi sáng không mặt trời, ảm đạm. Nhìn vào mặt người nào cũng trắng nhợt. Anh Nhị như già hẳn đi mấy tuổi. ảnh đưa đứa con cho vợ rồi tới thăm những cháu bé ốm ở khoa nhi, ảnh lại đo nhiệt độ, lại ghi bệnh án, cho thuốc, lại làm tất cả những công việc thường lệ hàng ngày. Chị Nguyệt đã đỡ mệt, chị ngồi trên nắm lá tươi tựa lưng vào một gốc cây, vạch vú cho con bú. Bầu sữa đầy những mạch máu xanh li ti. Đứa trẻ háu ăn, tóp má hút lấy hút để. Anh Nhị đã quay lại, khẽ ngồi xuống xế trước mặt vợ, mở cặp mắt im lặng ngắm đứa con bú. Miệng ảnh hơi hé ra, cười cười.

Bỗng có tiếng nhốn nháo ở cuối hàng quân. Rồi một toán chiến sĩ lạ mặt khiêng hai cáng thương huỳnh huỵch chạy tới.

- Quân y hả! May quá xá. Đang không biết đưa thương binh vô đâu! Chỗ nào cũng có biệt kích, có thám báo, có dù hết! Bọn tôi đánh lũ chúng ở gần chi khu mà. Họ thì mừng, còn hầu hết chúng tôi lại chỉ muốn khóc. Chúng tôi đang lo thân chúng tôi còn chưa xong.

[SaoVang]

Nhưng anh Nhị đã tới. Anh ngắm nhìn hai cáng thương. Chúng tôi hồi hộp dõi nhìn con mắt anh. Và đã quá hiểu anh, chúng tôi không ai bảo ai đều biết chắc anh sẽ xứ trí ra sao.

- Thôi được! - ảnh quay lại mấy chiến sĩ tải thương mới tới - Cứ để anh em đi với chúng tôi. Biết làm sao hơn. Nhưng nè, mấy đồng chí phải cùng đi để khiêng cáng nghe. Các đồng chí coi, chúng tôi không có đủ người!

Thật không ngờ, mấy anh chiến sĩ lại la to lên có vẻ rất bực tức:

- Ủa! Bác sĩ nói chi lạ vậy! Chúng tôi còn phải trở về đơn vị để chiến đấu chứ!

Nói sao họ cũng không nghe. Cuối cùng. anh Nhị phải lắc đầu, cố gượng cười:

- Vậy thôi được! Các đồng chí về! Chúng tôi khắc tự lo liệu lấy vậy.

Hai thương binh vừa mới lới, một bị miếng vừa phải vào chân trái. Một bị khá nặng vào bụng. Phiếu của trạm phẫu tiền phương đã ghi rõ: đạn vào lá lách và xuyên tới dạ dày.

- Chuẩn bị mổ! - Anh lại nói nhỏ.

Một lần nữa, chúng tôi bàng hoàng. Mổ ở ngay giữa rừng hoang này ư? Mổ ở ngay dưới những vòng lượn và rượt tìm của máy bay địch sao? Nhưng, đúng như anh đã nói: không còn có cách nào hơn.

Chúng tôi lặng lẽ nhưng hết sức khẩn trương dựng bàn, treo cáng và chuẩn bị mọi phương tiện kỹ thuật. Anh Nhị lại khoác áo choàng, lại đeo khẩu trang. Đôi bàn tay anh lại lồng vào đôi găng nhựa mỏng. Thoắt cái, anh đã mổ xong vết thương và bắt đầu khâu lại lá lách, sau đó khâu tới chỗ thủng ở dạ dày. Anh thương binh vẫn nằm thiêm thiếp trong một cơn mê nhân tạo sâu thẳm. Những mũi kim của anh Nhị quả thật là tuyệt vời. Đã hàng trăm lần rồi, tôi đã được nom mà vẫn không thấy chán. Đã tới những mũi cuối cùng! Bọn chúng tôi đã sắp thở phào thì đột nhiên anh Nhị ngừng tay, chau mày:

- Quái! Sao vẫn có dịch dạ dày tiết ra? Vậy còn chỗ nào thủng he?.

Anh cúi rạp hẳn xuống xem xét. Đôi lông mày anh nhíu lại .

- Quái nhỉ! Có lẽ thủng cả mặt bên kia dạ dày chăng?

Nói đoạn anh lật đi lật lại chiếc dạ dày, tìm kiếm mãi. Trong lúc ấy pháo địch vẫn chốc chốc lại nổ rền và những chiếc F.105d vẫn rú lên, bay xẹt liên tục trên đầu.

- Phiếu của trạm phẫu hỏa tuyến đã ghi rõ: chỉ có thủng một mặt thôi, bác sĩ à - Tôi không kìm nổi mình nữa, la lên như vậy.

- Không! Phải kiên nhẫn, út à! - Anh không quay lại cũng không ngẩng lên. Anh nói, vừa như an ủi vừa như quở trách.

Tôi im bặt. Mặt tôi nóng lên vì xấu hổ và cả vì tự ái. Nhưng đột nhiên anh nói gần như reo lên khe khẽ:

- Đây rồi! Có thế chớ!