Số phận Lữ dù 3 Nguỵ Sài Gòn

[SaoVang]

Trời sáng dần. 

Ngoài lộ 4, trên trận tuyến của trung đoàn thứ nhất, các chiến sĩ ta đã đặt xong các chướng ngại vật, rải truyền đơn, và đặt thuốc nổ ở các cột điện để khi cần thì đánh gục xuống tạo thêm nhiều vật chướng ngại, một đại đội bám sát lộ, tạo thành một cái chốt cứng. Hai đại đội khác đã tiến hành bao vây mấy đồn nhỏ cách đó khoảng năm trăm mét. Các đơn vị còn lại nằm im, làm lực lượng cơ động sẵn sàng đánh quân phản kích.

Về phía trung đoàn thứ hai: cũng đã bố trí xong hai chốt một ở Cầu Voi, một ở ấp Bù Na chặn lối từ Thủ Thừa ra. Trung đoàn này cũng đã có một đại đội vây một đồn địch án ngữ trên đường tiến quân của ta.

Như vậy trên toàn trận địa của sư đoàn đã có tất cả ba chốt, và lực lượng cơ động để đánh quân phản kích vẫn còn khá dồi dào.

Trời đã sáng rõ.

Con lộ 4 chiến lược nằm phơi mình phẳng lì trước mặt các chiến sĩ ta. Những chiến sĩ đã từng ra tới con lộ này mùa hè năm 1972 đều không khỏi nhớ lại cái đêm đầy lửa đạn ấy. Bữa đó, có anh khi vừa nhảy được lên mặt lộ, cảm động quá bắt chước người xưa, đã cúi xuống hôn mặt đường, như hôn tất cả những niềm ước mơ của mình. Những chiến sĩ mới bổ sung về sư đoàn không được chứng kiến cảnh đó. Hôm nay là lần đầu họ được ra con lộ quá đỗi quan trọng này, cũng không khỏi thấy bồi hồi, sung sướng. Nhiều anh đã rớm lệ.

Nhưng tất cả đều im lặng.

Ngoài lộ cũng im lặng.

Một sự im lặng phập phồng, căng thẳng.

Chắc chắn địch đã "đánh hơi" thấy ta từ lúc bốn giờ sáng, trong trận đụng độ ấy. Chúng còn đang nghe ngóng chăng? Hoặc chúng đang chuẩn bị để tung ra những trận phản kích đẫm máu?

Mặt trời mỗi lúc một cao hơn. Nắng chói chang khắp cánh đồng. Con lộ phẳng lì sáng lên như một phiến thép khổng lồ đang trải dài.

Tám giờ.

Mười giờ.

Bỗng sự im lặng đã căng mỏng ra như thủy tinh bóng đèn bắt đầu nổ tung, vỡ vụn.

Địch bắt đầu ra!

Điện thoại réo lên như mưa rào trong Sở chỉ huy sư đoàn.

[SaoVang]

- Báo cáo! Địch đã xuất hiện1

- Địch thế nào? Phải nói cụ thể?

- Báo cáo, bộ binh!

- Bộ binh?

- Vâng! Bộ binh!

- Nhưng bao nhiêu? 

- Chúng tiến ra hai mũi, hướng trung đoàn 2 mỗi mũi một đại đội.

Sư đoàn trưởng nhíu lông mày lại. Anh trao đổi với Chính ủy vài lời rất nhanh, rồi ra lệnh:

- Chúng ra cấp đại đội, trung đoàn cho nổ súng cũng chỉ cấp đại đội! Vẫn phải giấu kỹ lực lượng! Có thể là chúng mới chỉ làm những động tác thăm dò...

Mà quá đúng như vậy. Từ lúc đó tới hết ngày, mấy lần bọn địch chỉ tung ra có một vài đại đội. Ta cũng chỉ nổ súng cấp đại đội. Và lần nào cũng vậy, chỉ nổ súng một chặp, chúng đã rút liền. Rõ ràng chúng chưa chấp nhận chiến đấu.

Mặt trời đã xuống đỏ rực cả một vùng trời đằng Tây. Một ngày thật căng thẳng đã qua đi, nhưng lại không có chuyện đáng kể, y như là một cuộc thách đố về cân não.

Đêm xuống dần. Gió nổi lên, dào dạt như sóng biển trên cánh đồng. "Phải cảnh giác!" Sư đoàn vừa hạ lệnh, thì liền ngay đó, tiếng súng bắt đầu dậy lên dữ dội ở phía Cầu Voi

- Báo cáo! Một tiểu đoàn của sư 22 địch bất ngờ ào ra chiếm mất chốt của trung đoàn 2. Quân ta đang phản kích để lấy lại.

- Dùng mật tập. Từng đơn vị nhỏ, nhọn, sắc. Thọc sâu rồi chia cắt. Nhớ phải bọc hậu! - Sư trưởng ra lệnh.

Tiếng súng gay gắt. Lửa nháng lên từng hồi, chiếu hắt vào đến tận mặt người ở đài quan sát của Sở chỉ huy sư đoàn.

Hai mươi phút sau, trung đoàn 2 báo cáo về: đã lấy lại được chốt.

Sư đoàn trưởng chỉ im lặng. Anh không nhếch một nụ cười. Anh hiểu: tất cả mới chỉ là những "khúc dạo đầu” của cả một bản giao hưởng lửa máu ghê gớm ngày mai ...

[SaoVang]

8

Sư đoàn đã đứng vững trên lộ 4 như thế đã trọn một ngày.

Bước sang ngày thứ hai.

Điều mà toàn sư đoàn dự kiến, chờ đợi, quả thật đã tới.

Sư đoàn 22 ngụy cộng các đơn vị bảo an, biệt động, từ Tân An bắt đầu tiến hành phản kích ngay từ 6 giờ sáng, có trọng pháo yểm trợ, có xe tăng dẫn đầu, có máy bay chi viện bên trên.

Pháo lên tiếng trước. Những màn đạn rít như từng bầy ma quỷ trên không trung rồi trút xuống các điểm chốt của quân ta. Lửa khói mỗi lúc một thêm dày đặc. Những cột khói cao ngất dần dần tụ lại với nhau thành những đám mây đen che gần kín ánh mặt trời.

Trong các công sự, các chiến sĩ sư đoàn vẫn tiếp tục quan sát, theo dõi mọi hoạt động của bọn bộ binh, thiết giáp địch. Bom đã vùi lấp mất một số hầm hố. Nhiều chiến sĩ sờ lên tai mình mới biết máu đã bật chảy. Có những cỗ đại liên bay lên, quay tít như chong chóng rồi lả tả rơi xuống thành từng mảnh sắt vụn... 

Trong chốc lát, một số vườn cây ăn trái, một số thôn ấp bên đường như đã biến mất. Đồng ruộng trơ ra, ngơ ngác, hãi hùng. Và lúc đó, bộ binh địch bắt đầu tiến. Chúng tiến một cách dè dặt nhưng cũng không kém phần liều lĩnh - Sự liều lĩnh thí thân của những kẻ biết rõ ràng chỉ có liều xông lên cướp lấy con đường này mới có cơ may sống sót.

Chúng đã gần tới trước các họng súng của sư đoàn.

Một trăm thước.

Tám mươi thước.

Năm mươi thước.

Lửa như từ dưới đất bỗng phụt tung lên. 

Thép như mưa từ dưới các ruộng bùn, các bờ kênh sụt lở hắt ngược trở lại.

Một loạt, các chiến sĩ cùng chồm dậy, súng lắp lê, lao thẳng tới đám đông quân địch vừa tràn tới.

Thế là tan vỡ.

Một sự tan vỡ nổ bùng và không sao kìm giữ nổi nữa.

Quân sư đoàn 22, quân biệt động, quân bảo an chạy tung tóe. Những viên AK ghim chặt lấy từng đứa xuống ruộng lúa. Những quả lựu đạn xé tan từng chiếc thân xác trên các giồng cao, và ở ngay giữa mặt lộ máu tươi đã chảy thành từng dòng, từng vệt dài. Hai chiếc xe tăng chết gục không cách xa nhau là bao. Lửa khói thốc ra phì phì. Những viên đạn đại bác trong lòng xe nổ liên hồi phá nốt những cái gì còn lại trong ruột nó.

- Báo cáo, bọn còn lại rút hết về Tân An - Cầu Voi rồi!

- Tốt! Chuẩn bị ngay cho đợt phản kích khác. Các đồng chí nghe rõ đây: Đảng ủy sư đoàn nhận định hôm nay chúng ta phải sẵn sàng đánh thắng liên tục! Hai mươi bốn trên hai mươi bốn giờ! Vậy phải có "kíp" nghỉ, 'kíp" đánh. Nhớ chưa? Vẫn phải nắm vững phương châm: lấy nhỏ, lấy tinh để thắng lớn, thắng ô hợp. Nhớ chưa? Sư trưởng và Chính ủy sẽ ra các chiến hào tiền duyên cùng với các đồng chí! Nửa giờ nữa! ...

[SaoVang]

Nửa giờ sau. Chính úy và Sư trưởng tới chốt Cầu Voi. Đi cùng, có cả Trung đoàn trưởng trung đoàn 2.

Những đồng chí lãnh đạo, chỉ huy đứng trong một đoạn chiến hào be bét đầy mảnh bom mảnh cối, cùng nhìn về phía Tân An và ngắm nhìn con lộ. Khói vẫn còn mờ mịt khắp nơi. Khói chạy dài trên con lộ đã ngổn ngang xác xe, xác người. Những mảnh áo giáp tung tóe, trắng xóa. Những mảnh giấy bay lên từng hồi dưới những làn gió giận dữ. 

Một giờ sau, đợt phản kích thứ hai lại nổ ra. Lần này khác trước, quân ngụy không đánh chính diện các chốt của ta nữa mà vu hồi phía sau. Xe tăng toàn lội ruộng để bọc hậu.

Nhưng tất cả mọi tình huống ấy đều đã được tính toán và chuẩn bị.

Chốt là một cái vòng thần kỳ rất mềm mà cũng rất cứng. Nó ở một chỗ, nhưng lại không bao giờ chết cứng một chỗ. Nó lung linh. Nó biến hóa. Nhưng nó luôn luôn là một cái gì khép kín, luôn luôn là một mũi tấn công và cũng luôn luôn là một ổ phục kích. Ở bất cứ hướng khác nào, địa hình nào. dù phức tạp.

Lần này những chiếc xe tăng không bốc cháy nằm xếp hàng dọc trên con lộ chiến lược nữa. Chúng đã chết thiêu ở ngay trên các ruộng lúa, cái chìm lún tới ngang thân, cái chổng đít lên, đầu cắm sâu xuống. Lúa còn xanh mà đã hóa thành lúa đỏ. Lửa cháy sôi cả nước ruộng. Những xác ngụy nằm lẫn trong những đám lúa cháy rụi. Chết rồi mà đất bùn vùi cả lên mặt mũi, thi thể.

Đợt phản kích thứ hai chấm dứt bằng sự mở đầu của những đợt máy bay oanh tạc tập trung. đánh điểm.

Ai đã từng ở Quảng Trị 1972, chắc đã biết rõ cái gọi là “chiến dịch phong lôi" của quân Mỹ khi buộc phải quay trở lại Mỹ hóa cái cuộc chiến tranh mà chúng đang cố Việt Nam hóa.

Những đợt máy bay ngụy oanh tạc liên hồi suốt từ mười hai giờ trưa hôm đó tới lúc mặt trời lặn vào các trận địa của sư đoàn cũng dã man không kém lắm cái "phong lôi” ấy. Nếu có kém chỉ là thiếu B52 với bom rải thảm. Những chiếc máy bay như những con vật điên.

Tuy vậy, cũng như đã mấy chục năm chiến tranh qua, chưa bao giờ chỉ riêng máy bay và trọng pháo giải quyết được chiến trường. Quyết định cuối cùng vẫn là người lính với cây súng cá nhân trên tay.

*
*   *

Đã qua ngày thứ hai...

Rồi ngày thứ ba.

Thế là đã ba ngày liền lộ 4 bị hoàn toàn cắt đứt. Nơi tiếp giáp giữa hai quân khu ngụy (Quân khu 3 và Quân khu 4) thế là đã bị chọc thủng. Mấy hôm trước, những tên hiếu chiến, ngoan cố nhất trong ngụy quân, ngụy quyền còn ra rả gào lên: "Nếu cần, chúng ta sẽ lui về Cần Thơ - Quân khu 4 để tử thủ”. Mỹ cũng đã gợi cho Thiệu viễn cảnh về một vùng cố thủ vững chắc cuối cùng: vùng đồng bằng sông Cửu Long biển lúa...

Tối hôm nay đã thấy im bặt những lời hò hét ấy. Chỉ vì cái tin rụng rời: lộ 4 đã bị cắt đứt!

Tại đây, sư đoàn 5 - một mũi độc lập, tách biệt hẳn một hướng, ở phía tây mặt trận - không được tin tức nhiều vì mọi diễn biến khổng lồ ở các mặt trận phía khác. Như một người lính xung kích, trên một cái chốt nhỏ, được lệnh: giữ đến cùng! Sư đoàn chỉ biết có đánh. Và cũng gần như chỉ cần biết có điều ấy. Đánh! Đánh nữa! Đánh với tất cả sức mạnh và ý chí, và tâm hồn mình. 

[SaoVang]

Đã là ngày thứ ba. Sư đoàn vẫn còn đủ lực, đủ ý chí để đóng ở đây, khóa chặt ở đây, bốn, năm, sáu, bảy, tám... ngày, và có thể lâu hơn nữa nếu cần. 

Đêm xuống dần. 

Tham mưu trưởng bỗng lật đật chạy sang hầm chỉ huy của Tư lệnh và Chính uỷ. Bộ phận kỹ thuật của Ban thông tin sư đoàn vừa bắt được điện của bọn ngụy ở Tân An với bọn liên đoàn biệt động 6 và sư đoàn 9 từ Cần Thơ mới lên. Chúng hẹn với nhau: sáng 30 sẽ triển khai lực lượng, cùng hiệp đồng dốc toàn lực, giải tỏa lộ 4 bằng mọi giá.

Thường vụ Đảng ủy họp liền, mọi người nhận định: bọn Tân An (chủ yếu là sư 22) đã mất sức rồi sau ba ngày phản kích ra lộ 4 mà không ăn thua. Như vậy như đã dự kiến từ trước, chắc chắn địch sẽ tập trung lực lượng (mà có lẽ chủ yếu là sư 9 với liên đoàn biệt động 6) phản kích từ phía Mỹ Tho lên.

Sư đoàn bèn ra lệnh: thiết giáp, pháo 105 ly sẵn sàng. Đội dự bị của sư đoàn cũng sẵn sàng đê xuất kích.

Ngay trong đêm, mọi công việc chuẩn bị để đánh quân phản kích lớn được triển khai nhộn nhịp. Pháo được kéo ra. Thiết giáp được ăn dầu ăn mỡ. Ghe, xuồng của đồng bào chuyển đạn được ra hỏa tuyến, cắm cờ, thắp đèn, chạy như sao sa trên các sông Vàm Cỏ và Vàm Thủ Thừa ...

Nửa đêm bỗng lại có điện.

Trời! Hậu Nghĩa xong rồi! Đặc công cũng đã chiếm được cầu xa lộ? Thế thì ... sắp có chuyển biến lớn đến nơi?

Chính ủy Hòa vốn luôn luôn có một dáng vẻ thư thái và tỏ ra quen phân tích tình hình, dự kiến tình huống, lúc này cũng không khỏi trở nên bồi hồi và gần như không dám tin ở sự phán đoán của chính mình nữa.

Trời đã sáng. Một buổi sáng chói lòa nắng nhiệt đới. Im hẳn. Tự nhiên lại thấy rất im tiếng súng. Có một cái gì như rất long trọng, rất thiêng liêng đang xảy ra ở đâu đây

Cơ quan tham mưu báo cáo gấp: Rất lạ. Vừa bắt được điện thẳng (không qua mật mã) của bọn sư 9 ngụy ra lệnh cho trung đoàn 14 của chúng hãy thận trọng, dừng lại ở Tân Hiệp. Liền ngay đó, lại có điện thẳng của bọn Tân An gọi cho sư 9 nói: "Có gì, các anh chớ có bỏ chúng tôi".

Thế là thế nào?.

Sao hồi hộp làm vậy? 

Trời! Dám nói là địch đã suy sụp hẳn rồi!

Chắc chắn chúng suy sụp rồi!

Nhưng ở đây liệu chúng có bỏ Tân An không?

Chắc không! Vì dẫu sao vẫn còn Sài Gòn. Bọn Tân An phải giữ đường cho bọn Sài Gòn tháo chạy chứ!

Vậy sư đoàn nên hành động ra sao đây?

Đánh thẳng luôn vào Tân An?

Hay vẫn phải nắm vững nhiệm vụ: Khóa chặt lộ 4?

[SaoVang]

Cả Chỉ huy sở náo nhiệt.

Mọi người còn đang tiếp tục phán đoán thì một cán bộ tham mưu lao tới như một cơn gió lốc. Anh ta nói như thét lên: "Dương Văn Minh đã ra lệnh cho quân nó ở đâu ở nguyên đó, chờ lệnh mới!".

Có cái gì đó như nổ tung. 

Những cặp mắt sáng lòe.

- Cho triệu tập cả cơ quan tham mưu, cơ quan chính trị lại đây! Mau! - Chính ủy Hòa ra chỉ thị .

Một mặt Thường vụ Đảng ủy trao đổi ý kiến thật gấp

Rõ ràng, không còn nghi ngờ gì nữa, địch đã hoàn toàn quỵ ngã. Không thể trù trừ gì nữa. Phải mau chóng, kiên quyết xốc tới!

Có một ý kiến: lúc này tranh thủ dùng loa gọi hàng tất cả bọn địch.

Nhiều ý kiến khác bác đi: Phải đánh! Không dễ gì mà gọi hàng!

Sư trưởng và Chính ủy cùng ngả theo ý kiến: nhanh chóng đánh tới!

Thế là trong khoảnh khắc, toàn sư đoàn như một con đại bàng từ trên cao dang rộng đôi cánh mãnh liệt, sà xuống mặt đất, lao thẳng tới con mồi. Không cần chuẩn bị gì nhiều nữa. Đơn vị nào nắm được quân trước cho đánh trước. Đơn vị nào ở gần địch, cho nổ súng luôn, ít cũng đánh! Nhiều cũng đánh! Đánh quyết liệt! Đánh thần tốc! Binh bại như núi lở. Một chiến sĩ ta lúc này có khả năng đánh cả một thiết đoàn địch!

Cả một vùng đồng bằng như trào sôi trong một cơn lốc đỏ rực

Một trung đoàn báo cáo về: đã đánh chiếm được một khu vực gần căn cứ Cầu Voi, bắt trên năm trăm tù binh.

Chỉ lát sau một trung đoàn khác điện báo đang đánh Bến Lức. Trung đoàn vừa bắt được trên năm trăm tù binh gần Cầu Voi báo cáo tiếp: đang tiến về thị xã Tân An. Một trung đoàn nữa có tin đã chiếm được vị trí Cần Đốt (gần Tân Hiệp, Mỹ Tho) và cũng đang tiến về sân bay...

Pháo 105 của sư đoàn lập tức gầm lên, nã dồn dập vào sân bay Cần Đốt. DKB, H12, những loại pháo mang vác hiện đại cũng tiếp tục mãnh liệt bắn vào Chỉ huy sở sư đoàn 22 ngụy.

Chín giờ.

Tham mưu trưởng báo cáo: Dương Văn Minh xin ngừng bắn và sẵn sàng đề bàn giao chính quyền cho ta.

Nhưng sư đoàn đã có kinh nghiệm xương máu rồi. Sư đoàn trưởng đỏ mặt, gạt tay nói như gầm lên:

- Bàn giao! Bàn giao cái con mẹ gì? Chúng nó lại định mẹo như năm 1972 để rồi lại lấn tới tấn công chứ gì! Đánh! Đánh tới thôi!

Mười giờ.

Chiếm xong căn cứ Cầu Voi.

[SaoVang]

Mười hai giờ.  Chiếm xong sân bay Cần Đốt. Tại thị xã Tân An, một trận đánh rất ác liệt đã diễn ra ở khu chợ, một số chiến sĩ ta thương vong. Nhưng sau đó toàn thị xã đã được giải phóng. Cờ đỏ bay rợp thị xã. Tù binh đã lên tới hàng ngàn ... 

- Trung đoàn 1 đâu? Truy kích mau! Tiến xuống Tân Hiệp. Lẹ lên! Thiết giáp đâu? Đi theo trung đoàn 1, yểm trợ, chi viện cho nó! Gấp lên! 

Sư đoàn trưởng liên tiếp ra lệnh, điều động các đơn vị. Mồ hôi anh ướt đẫm trên khuôn mặt cháy nắng quả cảm.

Ngay lúc đó, có tin báo về: Thủ Thừa và Bến Lức cũng đã đầu hàng.

Như vậy, chỉ còn bọn sư 9 ở Tân Hiệp vẫn ngoan cố chống cự, mặc dầu Dương Văn Minh đã ra lệnh cho chúng. 

- Đánh! Tiếp tục đánh! Hãy tiêu diệt sạch bọn ngoan cố! Khoan hồng cho những tên đã đầu hàng! 

Sư đoàn trưởng nhảy lên một chiếc xe díp. 

Anh ra tới lộ 4. Tàn binh và tù binh ngụy kín mặt đường. Xe phải vừa nhấn còi không ngắt nhịp vừa lao lên. Quân của trung đoàn 1 đã lên tới Tân Hiệp gần hết rồi. Chỉ còn thiết giáp vì trục trặc đường sá bây giờ mới ra tới nơi, cũng đang gầm lên, phóng như voi lồng trên con lộ đã thoắt biến thành một dòng thác người kỳ lạ, địch ta lẫn lộn, dày đặc.

Đêm đã xuống. Xe vừa bật đèn sáng lóa thì cũng vừa lúc có tin:

Tân Hiệp đầu hàng! Chúng đã phất cờ trắng sau một trận giao phong tuyệt vọng với trung đoàn 1.

Thế là xong!

“Hoàn toàn rồi! Hoàn toàn rồi!" Quân reo như sóng dậy. Từ trên xe, Sư đoàn trưởng nhảy xuống. Chân anh dẫm lên những đống ba lô, súng đạn, mũ sắt, dây lưng ... toàn đồ Mỹ lổn nhổn đầy đường. Anh gặp một chiến sĩ vừa chạy tới vừa giơ cao khẩu AK múa tròn, thét vang: “Hoàn toàn rồi! Hoàn toàn rồi!"

Cả hai, Sư trưởng và anh lính cùng xiết chặt lấy nhau, cùng ứa nước mắt - Những giọt nước mắt sung sướng hạnh phúc tuyệt vời của những người Chiến sĩ.

- Các đơn vì bạn đã vào hết Sài Gòn từ sáng nay rồi, thủ trưởng ơi! - Anh chiến sĩ nói to.

- Đúng vậy! Nhưng thật ra chúng ta cũng đã cùng vào đó từ sáng nay với tất cả các binh đoàn hùng mạnh khác. Em hiểu chứ!

- À! Đúng! Thủ trưởng ạ! Em hiểu! Em hiểu rồi! 

Con lộ như vẫn còn đầy máu và bốc lửa.

1-1976

[SaoVang]

NGÀY MAI THÀNH PHỐ SẼ HỒI SINH

Bến phà Mỹ Thuận một buổi sáng trung tuần tháng 4 năm 1975. Dòng Hậu Giang mênh mông rực nắng sớm. Đứng bên này nhìn sang bên kia, phía Cán Thơ, chỉ thấy một vệt cây xanh nhỏ tắp, chạy dài.

Con phà đồ sộ chở sáu chiếc xe đò lớn với hai chiếc xe du lịch bắt đầu nhả câu, từ từ lướt sang ngang. Hành khách khá đông đứng đầy hai hành lang trên, dưới và tràn cả ra mũi phà. Tiếng trò truyện ồn ào dường như át cả tiếng một anh xẩm đang ôm một cây ghita có gắn micrô pin, gân cổ lên ca sáu câu vọng cổ, át cả tiếng rao hàng lanh lảnh của những chị và cô bé choai choai đội từng mâm chim sẻ chiên vàng, đeo từng xâu khô mực lủng lẳng trước ngực.

Chuyện của hành khách hôm nay dường như chỉ toàn là những tin chiến sự: Huế vỡ, Đà Nẵng thất thủ, Nha Trang và Đà Lạt tháo chạy... Toàn những chuyện "động trời" đang làm đảo lộn, làm lay chuyển cả cái xã hội tưởng như đã chịu nằm yên dưới gót giày của người Mỹ và bè lũ Thiệu ...

Trong lúc đó, một phụ nữ chạc hai bốn, hai lăm tuổi vận một tấm áo dài xanh, đứng ở mũi phà lại có vẻ hoàn toàn lơ đãng, nếu không muốn nói là thờ ơ với tất cả những câu chuyện thời sự nóng bỏng ấy. Cô đứng đó, im lặng, cặp mắt buồn nhìn vơ vẩn mãi ra sông rộng; gió thổi lay bay những sợi tóc mai mềm mại. Cô khá gầy yếu gương mặt hơi xanh xao. Một bà đẫy đà, nhai trầu, vẻ người miền ruộng đứng bên, ái ngại:

- Đứng lui vô trong kẻo gió cô hai.

Người con gái quay lại, khẽ gật đầu cảm ơn. Bấy giờ bà nhai trầu đã có thể nhìn được kỹ hơn: đó là một người con gái không đẹp lắm, nhưng thật dịu dàng và kín đáo, hết sức dễ thương.

- Cô cũng vô Cần Thơ?

- Dạ!

Tiếng “dạ" sao mà ngọt ngào.

- Cô vô mua bán chi?

- Con vô thăm bịnh, bác à!

- Hèn chi: ngó bộng cũng không được mạnh lắm. Xin lỗi nghen, cô hai đã chồng con chưa?

- Thưa, chưa!

Cô gái mỉm cười nhìn xuống, vẻ mắc cỡ.

- Ồi thế cũng may! Thời buổi này... lấy chồng thường là phải lấy lính. Mà cô hai coi, vợ lính bây giờ có cực hay không?

Bà già lại nhìn "cô gái". Ngó bộ cũng con nhà tử tế, Bà càng thấy mến cô gái mới quen.

Bà không thể nào ngờ bà đang nói chuyện với một “nữ cán binh Việt cộng chánh hiệu”! - Một "nữ cán binh" mà hồ sơ đã cao tới gang tay trong Ty An ninh Cần Thơ - Một "nữ cán binh" mà bọn cảnh sát, mật vụ truy đuổi nhiều phen, chưa một lần bắt trúng, đã đồn đại là một cô gái “xuất quỷ nhập thần".

[SaoVang]

Thật ra cô chỉ là một nữ cán bộ cũng như nhiều nữ cán bộ khác của ta đã nhiều năm ra vào thành phố này để xây dựng cơ sở và đánh địch. Cô không có tài "xuất quỉ nhập thần" gì hết. Nhưng quả là cô đã biết tự tạo cho mình một chiếc áo giáp thần kỳ: ấy là sự đùm bọc, sự che chở của bà con, cô bác ...

Bữa nay, cô lại trở vào Cần Thơ. Nhưng khác hẳn mọi khi, lần này cô không phải chỉ đơn độc một mình hoặc với dăm ba đồng chí mà có cả một lực lượng cán bộ đủ các ngành các giới, đông tới hàng trăm, bằng nhiều đường, nhiều cách khác nhau cùng vào Cần Thơ, theo một quyết định lịch sử của Khu ủy và Thành ủy, ấy là đoàn cán bộ được đưa vào thành phố để gấp rút chuẩn bị lãnh đạo nhân dân nổi dậy cướp chính quyền.

Thời cơ lớn đã tới! Từ đầu tháng 4 Khu ủy đã quyết định lấy Cần Thơ làm trọng điểm nổi dậy của toàn miền châu thổ này. Tại căn cứ Long Mỹ đã có một cuộc họp trọng đại của Thành ủy Cần Thơ bàn cụ thể công việc. Một Ban Chỉ huy khởi nghĩa đã được thành lập gồm đại diện của Quân khu và Thành ủy. Đồng chí Nam Hưng Bí thư thành ủy phụ trách chung. Cần Thơ đã được chia ra làm năm khu vực nội, ngoại thành: bao gồm mười lăm điểm khởi nghĩa. Đồng chí Năm Bình Thường vụ Thành ủy đã được phân công đặc trách những khu vực nổi dậy trong nội thành.

Người “nữ cán binh" gầy yếu qua phà Mỹ Thuận một cách táo bạo, bất ngờ bữa nay là người đã được phân công lãnh đạo công cuộc nổi dậy của một phường thuộc một khu vực trọng điểm của thành phố, nơi vừa đông dân cư vừa có nhiều công sở đầu não địch. Nơi đây cũng là địa bàn mà người con gái "xuất quỷ nhập thần" nay đã lặn lội, vào sống ra chết với đồng bào ròng rã sáu bảy năm trời qua.

Con phà đã cặp bến. Hành khách ồn ào tranh nhau kéo lên mặt lộ. Cô gái biến mất trong đám đông nhốn nháo ấy. Lát sau, đã thấy cô ngồi trên một chiếc xe lôi chạy vào thành phố. Gương mặt của cô dường như càng thêm xanh xao, ốm yếu.

Chỉ loáng mắt, Cần Thơ đã hiện ra phía trước, sáng rõ và bề bộn dưới ánh nắng sớm chói chang của miền Tây lúa gạo. Đã gặp lại những gương mặt phóng khoáng, khỏe khoắn và trung thực của người Cần Thơ, với cách ăn mặc giản dị, xuề xòa quá đỗi quen thuộc của họ. Nam Bộ! Phải rồi? Cô gái vẫn thường thầm nghĩ: ai muốn hiểu được đúng bản sắc Nam Bộ, phải tới Cần Thơ với vùng biển lúa này. Sài Gòn, dẫu sao cũng chỉ là một thành phố tứ chiếng ...

Cần Thơ! Thành phố này đã gắn bó với cô biết mấy! Tuy ra đời ở vùng ruộng, nhưng giờ đây cô cũng đã coi Cần Thơ như chính nơi chôn nhau cắt rốn của mình. Đã có biết bao kỷ niệm máu xương với đồng bào. Nơi đây cô cũng đã có cả một kỷ niệm riêng chẳng ít đau buồn, ấy là một con người phản bội. Tất nhiên nguyên nhân đã thúc đẩy hắn bỏ cứ trốn chạy có nhiều điều khác nhau. Nhưng muốn sao thì sao, hắn vẫn là một tên phản bội. Hắn trước là y sĩ của ta.

Trong bưng biền những năm gian khổ trước đây hắn đã gặp cô. Hắn tìm gặp cô không biết bao lần để bày tỏ tình yêu "nồng cháy" của hắn. Cô đã ưng thuận. Hắn đòi cưới ngay, mặc dầu lúc đó cô đang có biết bao công chuyện quan trọng trong nội thành. Nhưng cuối cùng, cô cũng đã chiều lòng, chấp nhận lời van nài của hắn. Đám cưới xong độ hai tuần, cô lại phải trở vào thành phố. Năm tháng sau, cô mới có dịp trở ra, về cứ. Thì tai họa đã xảy ra rồi! Hắn đã có quan hệ bất chính với một người con gái khác. Liền ngay đó, căn cứ bị bom, pháo "đánh điểm" tan nát gần hết. Hắn đã bỏ chạy vào vùng địch. Từ đó mất tăm. Hắn đã chết? Hay là hắn đã trở thành một tên ác ôn khát máu? Chưa có tin tức gì hết.

Cần Thơ! Như thế đấy, ít ra ở nơi đây cũng coi như cô đã góp một hy sinh, dẫu không phải máu, xương, tính mạng mình như nhiều anh chị em cán bộ khác, nhưng xem ra cũng chẳng kém phần đau khổ...

[SaoVang]

*
*   *

Dân "tị nạn” từ Huế, Đà Nẵng, Nha Trang... tràn về Vũng Tàu. Sài Gòn như thác. Một số người có bà con quen thuộc chạy tuốt vô tận Cần Thơ. Họ tới thành phố này mang theo cả nỗi kinh hoàng và biết bao tin tức sốt ruột. Tin thật lẫn tin đồn đại. Chuyện hay lẫn chuyện dở, cứ lan tràn mãi, làm cho Cần Thơ bắt đầu như lên một con sốt dữ.

Bọn an ninh, mật vụ điên đầu. Chúng trở nên căm ghét lũ người "di tản hoảng loạn" ấy hơn bất cứ ai hết trong lúc này. Chúng đã ra lệnh cấm ngặt mọi chuyện xì xào mọi tin thất thiệt. Đã bắt. Đã đập tới bể sọ nhiều người. Nhưng những tin "làm tan rã tinh thần binh lính" vẫn không ngớt lan truyền...

Cũng vì vậy việc kiểm soát ngặt nghèo đã tập trung vào đám dân các thành phố miền Trung, và miền Cao Nguyên di tản. Riêng dân địa phương đã từng bị thẩm tra kỹ lưỡng từ lâu, có phần dễ thở hơn.

Trong số những người dễ thở đó có gia đình ông y tá nọ, ông vốn rất hiền lành, chỉn chu, thuộc loại người đã nổi tiếng là “cơm nhà... váy vợ”. Lại thêm dưới thời Diệm - Nhu, ông đã bị an ninh xét hỏi tới trăm lần vì cha ông, một cán bộ có tuổi, đã tập kết ra Bắc. Tới thời Thiệu - Kỳ ông cũng đã phải khai đi khai lại không biết bao lần về việc này. Chỉ từ sau Mậu Thân tới nay ông mới được yên thân. Cũng từ đó, ông càng trở nên nhút nhát, không dám bước ra khỏi nhà một bước, trừ ngày hai buổi đi làm. Ai động nói tới chính trị là ông đã xua tay, lắc đầu quầy quậy. Hễ nghe thấy tiếng súng nổ là ông đã tái xanh tái xám. kêu sợ muốn chết.

Nhà ông mấy bữa nay cũng có một người nhà tới ở đỡ. Một cô gái gầy yếu. Bà con bên cạnh được ông bà y tá cho biết đó là em họ bà y tá ở quê lên chữa bệnh, chứ không phải dân Huế di tản. Cô em vợ ông y tá mới tới ít bữa đã được bà con chung quanh mến ngay. Người thật dịu dàng. ngây thơ. và đặc biệt lễ độ. Gặp bất cứ ai cô cũng cúi đầu kính cẩn hoặc thân mật chào hỏi trước. Ngày nào cô cũng phải lên bệnh viện trên phố ít nhất một buổi. Sau những buổi đi thăm bịnh, hoặc làm thuốc về cô lại giặt rũ áo quần và nấu cơm, nấu nước cho cả nhà, quần quật không khác gì một người làm công cần mẫn nhất.

Chúng ta đã biết người “em vợ ông y tá" ấy là ai.

Cô đã nhanh chóng bắt liên lạc được với tất cả các cơ sở cũ của cô. Và cũng rất nhanh chóng, tất cả các cơ sở ấy đã được tổ chức lại thành những “tổ hạt nhân". "tổ nòng cốt". Riêng những người trẻ tuổi đã được tổ chức lại thành một chi đoàn hẳn hoi. Tất cả những tổ chức ấy đều đã được nghe truyền đạt chỉ thị trọng đại của Thành ủy: "Thời cơ lớn đã tới! Sẵn sàng để hành động!".

Êm ả và kín đáo, thận trọng và tỉ mỉ, cô đã tiến hành mọi công việc của mình, tưởng chừng như thong thả, nhưng thật ra hết sức táo bạo và khẩn trương. Mới qua có năm ngày, mọi công việc đã gần như đâu vào đấy. Các gia đình cơ sở đều phấn chấn, háo nức đợi chờ. Các mục tiêu hành chính, an ninh. quân sự trong khu, trong phường đã được trinh sát và nghiên cứu tỉ mỉ. Những tên ác ôn nhiều nợ máu được dự kiến có thể sẽ là những trở ngại cho công cuộc nổi dậy của quần chúng cũng đã được lên danh sách và bị theo dõi, bám sát hàng ngày...

Theo tin tình báo do Ban Chỉ huy khởi nghĩa cho biết, các sư đoàn chủ lực ngụy, sư 9, sư 7, sư 21 đã bị tướng ngụy Nguyễn Khoa Nam - một tên ác ôn cuồng tín – “đưa hết ra vòng ngoài quyết chiến với Việt Cộng, bảo vệ Tây Đô!". Trong nội thành chỉ còn rặt bảo an và cảnh sát ngụy. Trước tình hình ấy quần chúng càng thêm yên tâm và càng tin chắc ở công cuộc nổi dậy thắng lợi.