Quân khu 4 - Lịch sử xây dựng và bảo vệ Tổ quốc (1975 - 2005)

[chuongxedap]

2. Quân khu định hình sớm mô hình quốc phòng an ninh ở cơ sở, tập trung xây dựng bộ đội chủ lực và địa phương, diễn tập khu vực phòng thủ; kiên quyết bảo vệ đường lối quan điểm đổi mới của Đảng.

Những tháng cuối năm 1987, Quân khu tiếp tục đẩy mạnh các mặt xây dựng theo đường lối đổi mới của Đảng. Tháng 10 năm 1987, Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu tổ chức hội nghị cán bộ chủ trì cao cấp, trung cấp toàn Quân khu quán triệt Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị về nhiệm vụ quốc phòng. Lãnh đạo, chỉ huy các cấp đều nhất trí cao nghị quyết của Bộ Chính trị, nâng cao nhận thức những vấn đề cơ bản về đánh giá tình hình, 3 khả năng, 3 nhiệm vụ. Điểm nổi bật của Nghị quyết 02 Bộ Chính trị là căn cứ phân tích tình hình một cách toàn diện, đề ra các chủ trương, biện pháp thực hiện nhiệm vụ xây dựng lực lượng, xây dựng thế trận tăng cường khả năng quốc phòng của đất nước, tạo sự chuyển hướng chiến lược phòng thủ đất nước. Nghị quyết xác định: "Các Tỉnh ủy (Thành ủy) được giao nhiệm vụ xây dựng các tỉnh (thành) thành khu vực phòng thủ vững chắc của Tổ quốc theo kế hoạch thống nhất của Quân khu và của cả nước".

"Việc xây dựng, củng cố quốc phòng toàn dân trên địa bàn tỉnh, thành phố, huyện, quận cũng như việc chỉ đạo các lực lượng vũ trang địa phương cùng với các tổ chức khác của Đảng, chính quyền và toàn dân hoạt động bảo vệ địa phương chống mọi âm mưu và hành động phá hoại của kẻ thù được đặt dưới sự lãnh đạo tập trung thống nhất của Tỉnh ủy (Thành ủy), Huyện ủy (Quận ủy) dưới sự điều hành của chính quyền địa phương và sự chỉ huy thống nhất của người chỉ huy quân sự tỉnh, huyện". Nghị quyết cũng nêu rõ: “Để xây dựng tỉnh (thành phố) thành khu vực phòng thủ vững chắc phải ra sức xây dựng củng cố hệ thống xã (phường) chiến đấu...”.

Tại lớp học này, Đảng ủy và Bộ tư lệnh Quân khu còn quán triệt Chỉ thị 20 của Ban Bí thư Trung ương Đảng cụ thể hoá trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh, huyện của cấp ủy, chính quyền và các ban, ngành, đoàn thể địa phương.

Ngày 25-2-1988 Đảng ủy Quân khu họp dưới sự chủ trì của Thiếu tướng Lê Văn Dánh - Bí thư Đảng ủy¹ tiếp tục quán triệt sâu thêm về đường lối quan điểm của Đảng, Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị và Chỉ thị 20 của Ban Bí thư, Nghị quyết của Đảng ủy Quân sự Trung ương về nhiệm vụ quân sự năm 1988, cụ thể hoá vào nhiệm vụ quân sự, quốc phòng của Quân khu, Đảng ủy Quân khu ra Nghị quyết số 62/NQ-ĐU, trong đó xác định rõ 5 nhiệm vụ, 2 yêu cầu, 2 chuyển hướng, trọng tâm nổi bật là chuyển hướng mạnh mẽ công tác quân sự địa phương và xây dựng cơ sở với sự phát triển mới; đạt được 2 yêu cầu là: tạo ổn định mọi mặt về tư tưởng tổ chức, cơ chế lãnh đạo mới và xây dựng được mô hình mới trên các mặt tác chiến, huấn luyện, giáo dục quốc phòng, xây dựng đơn vị cơ sở, xây dựng thế trận hậu cần - kỹ thuật, sản xuất kinh tế...

Trong quá trình thực hiện nắm vững nhiệm vụ chống chiến tranh phá hoại, triển khai hệ thống phòng thủ khu vực và xây dựng nâng cao chất lượng các lực lượng vũ trang là nhiệm vụ trung tâm hàng đầu.

Nhiệm vụ thực hiện cuộc vận động "Làm trong sạch nâng cao sức chiến đấu của tổ chức Đảng..." là khâu then chốt để xây dựng các lực lượng vũ trang về chính trị và hoàn thành các nhiệm vụ².

Nghị quyết của Đảng ủy Quân khu về 5 nhiệm vụ, 2 yêu cầu, 2 chuyển hướng thể hiện rõ hơn, sâu hơn một bước đổi mới tư duy quán triệt vận dụng các quan điểm của Đảng trong xác định chủ trương biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng của Quân khu năm 1988 và các năm tiếp theo, tập trung làm chuyển biến về nhiệm vụ quốc phòng toàn dân và triển khai cơ chế lãnh đạo của Đảng xây dựng khu vực phòng thủ.

Đảng ủy Quân khu giao cho Bộ Tham mưu chủ trì nghiên cứu 3 chuyên đề: phòng thủ khu vực, hoạt động của địch ở Lào và phương thức đối phó, tổng kết công tác động viên cho một sư đoàn bộ binh; Cục Chính trị nghiên cứu 2 chuyên đề: giáo dục chính trị, mở rộng dân chủ, đề cao kỷ luật và công tác thi đua; Ngành Hậu cần tài chính triển khai chuyên đề bảo đảm theo phương thức mới, tổ chức đời sống đơn vị cơ sở; ngành kỹ thuật với chuyên đề quy hoạch hệ thống kho tàng quân khu, các tỉnh, các đơn vị, đưa các chế độ công tác kỹ thuật vào nền nếp.

Cùng thời gian này, Thường vụ Đảng ủy Quân khu làm việc với Thường trực Tỉnh ủy các tỉnh Thanh Hoá, Nghệ Tĩnh, Bình Trị Thiên về tổ chức quán triệt Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị sớm đưa vào nghị quyết, chủ trương lãnh đạo thực hiện của các địa phương, kiện toàn Đảng ủy quân sự các tỉnh theo Nghị quyết 02 Bộ Chính trị và Chỉ thị 20 của Ban Bí thư Trung ương Đảng.
_____________________________________________
1. Thiếu tướng Lê Văn Dánh - Phó tư lệnh Chính trị Quân khu có quyết định là Bí thư Đảng ủy Quân khu đầu năm 1988.
2. Đây là những nhiệm vụ cụ thể được quán triệt từ Nghị quyết 02/BCT vào tình hình Quân khu. Nghị quyết 02/BCT xác định 3 nhiệm vụ: Phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân, của cả nước để đánh thắng kiểu chiến tranh phá hoại nhiều mặt của địch tại từng cơ sở. Ra sức xây dựng lực lượng, xây dựng thế trận tăng cường khả năng quốc phòng của đất nước sẵn sàng đánh thắng chiến tranh xâm lược, làm tốt nghĩa vụ quốc tế đối với bạn Lào và Campuchia.

[chuongxedap]

Bước vào năm 1988, tình hình thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp. Chủ nghĩa đế quốc triển khai chiến lược "vượt trên ngăn chặn", thực hiện "không đánh mà thắng" nhằm mục tiêu "làm tan biến và thủ tiêu chủ nghĩa xã hội". Chúng ráo riết tập trung chống phá các nước xã hội chủ nghĩa, đặc biệt là Đông Âu và Liên Xô. Liên Xô và các nước Đông Âu bước vào thời kỳ suy thoái, chính trị không ổn định, nội bộ ngày càng mâu thuẫn chia rẽ. Tình hình đó tác động trực tiếp đến sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam. Mỹ triệt để lợi dụng những khó khăn của ta trong khủng hoảng kinh tế - xã hội, tiếp tục siết chặt bao vây cấm vận, ráo riết chống phá các mặt, nhằm chuyển hoá chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam theo hướng các nước Đông Âu. Trong khi đó, các thế lực thù địch vẫn thực hiện chính sách thù địch và hành động phá cách mạng ba nước Việt Nam - Lào - Campuchia, đặc biệt ráo riết chuẩn bị để đánh quần đảo Trường Sa và độc chiếm Biển Đông. Thái Lan chủ trương "biến Đông Dương từ chiến trường thành thương trường" chuyển sang đối thoại hợp tác nhưng vẫn tăng cường lực lượng quân sự và ủng hộ bọn phản động Campuchia, Lào và Việt Nam, tạo dựng căn cứ xuất phát¹, nuôi dưỡng bọn phản động lưu vong Lào, Việt quay về chống phá cách mạng Lào và Việt Nam, xây dựng cơ sở ngầm, đưa hàng hoá sang lũng đoạn kinh tế, kích thích lực lượng cơ hội Lào đi về hướng Tây.

Trên địa bàn Quân khu 4, các thế lực thù địch tập trung lực lượng phản động lưu vong, chuẩn bị tiếp tục chống phá², kích động hỗ trợ bọn ngụy quân, ngụy quyền không chịu cải tạo, các phần tử cơ hội, phản động ngóc đầu dậy, hết sức lợi dụng thanh niên, sinh viên, trí thức văn nghệ sĩ dễ nhạy cảm tiến công trên lĩnh vực tư tưởng, thông tin, văn hoá nghệ thuật nhằm làm nhiễu loạn tình hình, kích động xuyên tạc, chia rẽ, phá hoại niềm tin thông qua các "chiến dịch mùa xuân", "chuyển lửa về quê nhà" đòi đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập hòng tạo dựng lực lượng đối trọng, dựng ngọn cờ bên trong³, đồng thời lôi kéo gây làn sóng vượt biên, vượt biển⁴. Đặc biệt là mọi hoạt động chống phá của chúng đều tập trung mũi nhọn đả kích sự lãnh đạo của Đảng, chính quyền, các lực lượng vũ trang nhân dân ta.

Bọn phản động trong tôn giáo hy vọng Việt Nam cũng như Ba Lan thứ hai ở Đông Nam Á, dựa vào việc "phong thánh tử vì đạo" với ý đồ xấu mở rộng thanh thế, gây áp lực với chính quyền, công khai tuyên truyền chống chế độ, sẵn sàng xuống đường (nam Quân khu). Một số phản động trong người H'Mông vẫn nhen nhóm tổ chức chống phá (bắc Quân khu).

Các địa phương trong Quân khu qua thiệt hại bão lụt năm trước, diễn ra thiếu đói diện rộng, nhất là ở Thanh Hoá, tiếp đó, vụ đông xuân lại bị hạn nặng ở nam Nghệ Tĩnh, bắc Bình Trị Thiên, nên kinh tế đời sống có những mặt khó khăn gay gắt.

Trong bối cảnh chung của đất nước, quân đội và Quân khu; Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu và các tỉnh thống nhất cao kiên quyết thực hiện các nhiệm vụ, mục tiêu đã xác định, ổn định tình hình. Trước hết là lực lượng vũ trang quân khu phải kiên định vững vàng về chính trị, đường lối quan điểm đổi mới của Đảng, vượt qua thách thức đi lên. Quán triệt triển khai thực hiện Nghị quyết 02 Bộ Chính trị và Nghị quyết Đảng ủy Quân khu về 5 nhiệm vụ, 2 yêu cầu, 2 chuyển hướng, Tỉnh ủy Nghệ Tĩnh ra Nghị quyết 20/NQ-TU về xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân, bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự xã hội trong tình hình mới; Thường vụ Tỉnh ủy Bình Trị Thiên có Nghị quyết 12 về nhiệm vụ quốc phòng an ninh. Tỉnh Thanh Hoá triển khai thực hiện Thông báo 74 của Ban Bí thư giải quyết một số vấn đề về nội bộ. Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu, các cơ quan Quân khu cùng các tỉnh định hướng và triển khai từng bước thực hiện 2 nội dung mới, để kịp thời rút kinh nghiệm chung về xây dựng, diễn tập khu vực phòng thủ ở Nghệ Tĩnh; xây dựng diễn tập một số làng xã chiến đấu, trọng tâm ở Bình Trị Thiên nhằm định hình mô hình về quốc phòng an ninh ở cơ sở. Đây là bước đột phá mới để thực hiện được 2 chuyển hướng: chuyển hướng công tác quân sự địa phương và xây dựng cơ sở chủ lực, địa phương, cơ sở kho tàng trạm xưởng như Nghị quyết Đảng ủy Quân khu đã xác định⁵.

Theo phương hướng đó, Bộ Tham mưu Quân khu triển khai thực hiện phòng thủ khu vực cùng các cơ quan Quân khu hướng vào các nội dung trọng tâm đã xác định. Các đơn vị, địa phương đều kiểm tra, bổ sung các mặt bảo đảm, luyện tập báo động sẵn sàng chiến đấu các đảo, các huyện ven biển, biên giới và lực lượng sẵn sàng cơ động trên các hướng.
______________________________________________
1. Ở U Bon, Mục Đa Hán...
2. Các kế hoạch Đông Tiến 2, 3 sau khi Hoàng Cơ Minh đã bị diệt.
3. Thời gian này, số cơ hội xét lại trong nước nêu những quan điểm tư tưởng về cái gọi là “ngôi nhà chung của thế giới”, về “sự hội tụ” và hòa nhập giữa chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản trên thế giới, về "đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập" để “dân chủ hoá" và "có chủ nghĩa xã hội nhiều hơn"... Thực chất những luận diệu này đi ngược đường lối quan điểm đổi mới, trong lúc đất nước còn nhiều khó khăn về kinh tế đời sống, các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu, Liên Xô khủng hoảng ngày càng trầm trọng, đế quốc Mỹ và các thế lực thù địch chống phá quyết liệt hơn.
4. Ở Bình Trị Thiên, kẻ địch kích động lôi kéo xảy ra vượt biển mức cao chưa từng có, trong 6 tháng đầu năm 1988 có 139 vụ với 3.168 người.
5. Thực hiện theo đúng nội dung đã được kết luận trong tự phê bình, phê bình kiểm điểm của Thường vụ Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu số 06/TPB-ĐU về sự lãnh đạo, chỉ đạo từ sau thực hiện Chỉ thị 79 của Ban Bí thư và 1 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quồc lần thứ VI, nêu rõ điểm yếu và biện pháp khắc phục là: Nghị quyết đúng nhưng hiệu lực, kết quả thực hiện đạt chưa cao do khâu chỉ đạo tổ chức thực hiện chưa đúng yêu cầu. Phải chỉ đạo chặt chẽ khâu cụ thể hoá nghị quyết bằng kế hoạch và đôn đốc kiểm tra thực hiện, sử dụng bộ máy lãnh đạo, chỉ huy, tham mưu giải quyết cho được các việc trọng điểm.

[chuongxedap]

Từ đầu tháng 2 năm 1988, toàn dân, toàn quân ta đều lo lắng theo dõi tình hình ở khu vực quần đảo Trường Sa. Khi báo Nhân Dân đăng bài "Không được đụng đến Trường Sa của Việt Nam", phong trào toàn dân lên án hành động quân sự gây nên tình hình căng thẳng của đối phương và phong trào chi viện Trường Sa dấy lên nhanh chóng trong cả nước, trong lực lượng vũ trang quân khu. Sau sự việc tàu quân sự nước ngoài chiếm bãi cạn Gạc Ma thuộc quần đảo Trường Sa của ta ngày 14-3-1988¹, các lực lượng vũ trang quân khu sôi nổi thực hiện phong trào học tập Trường Sa, thi đua với Trường Sa, ủng hộ Trường Sa, sẵn sàng đi chiến đấu ở Trường Sa, noi gương thiếu úy liệt sĩ Trần Văn Phương² và các cán bộ, chiến sĩ đã chiến đấu anh dũng bảo vệ chủ quyền vùng biển thiêng liêng của Tổ quốc. Nhiều đơn vị đã có những hoạt động sôi nổi, rõ nhất là trong huấn luyện sẵn sàng chiến đấu, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao.

Ở Trung đoàn 206, trưởng xe Văn Hữu Cừ, lái xe tăng Nguyễn Hữu Sơn cùng nhiều đồng chí khác viết đơn hoặc gặp chỉ huy đề nghị cho đi chiến đấu khi Tổ quốc cần. Ngày 1-5-1988, khi có lệnh điều động, 48 cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 1 trang bị 12 xe tăng bơi K63-85 và một số cán bộ của các đơn vị trong Quân khu đã nhanh chóng lên đường bổ sung cho Trường Sa.

Tỉnh Bình Trị Thiên tổ chức lực lượng, phương tiện tham gia xây dựng công trình phòng thủ ở đảo Đá Nam.

Sư đoàn 968 mới hoàn thành nhiệm vụ quốc tế ở Lào về đã tham gia lao động ngoài giờ, góp tiền giúp các gia đình có con đang ở Trường Sa gặp khó khăn và thăm hỏi những gia đình ở địa phương có con em hy sinh.

Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu thống nhất với lãnh đạo, chính quyền tỉnh Nghệ Tĩnh xây dựng, chuẩn bị sớm cuộc diễn tập thực nghiệm khu vực phòng thủ đầu tiên trên địa bàn của Quân khu. Đây là vấn đề rất mới đối với cả Quân khu và tỉnh. Bộ tư lệnh Quân khu chỉ đạo nghiên cứu, xây dựng kế hoạch cụ thể, tổ chức tập huấn trước cho các cơ quan, hình thành Ban chỉ đạo diễn tập triển khai song song các mặt cụ thể, huy động lực lượng lớn cán bộ các cơ quan Quân khu, cơ quan quân sự tỉnh, huyện thuộc Thanh Hoá, Bình Trị Thiên, Trường Quân chính Quân khu làm phái viên, đôn đốc, kiểm tra việc chuẩn bị diễn tập. Các cơ quan Quân khu từ Đại Huệ về thành phố Vinh giúp các ban ngành, cơ quan quân sự tỉnh, một số huyện và cơ sở tập huấn, làm kế hoạch.

Ngày 14-7-1988, Bộ tư lệnh Quân khu đã hoàn thành kế hoạch số 232 về diễn tập 02-NT-88 xác định rõ 3 mục đích nhằm nghiên cứu:

1. Cơ chế lãnh đạo, điều hành, công tác tham mưu xây dựng và hoạt động của tỉnh là đơn vị quốc phòng địa phương đảm nhiệm 1 vùng lãnh thổ trong kế hoạch tổng thể xây dựng tỉnh thành khu vực phòng thủ vững chắc, bảo đảm đánh thắng địch cả trong chiến tranh phá hoại nhiều mặt và chống chiến tranh xâm lược lớn sau này.

2. Nghệ thuật quân sự, tác chiến của toàn dân đánh giặc, đánh giặc toàn diện, tác chiến và hoạt động của các lực lượng vũ trang tỉnh. Thực hành động viên quân dự bị và xây dựng lực lượng dự bị động viên cho tỉnh, Quân khu, Bộ (có trọng điểm).

3. Nội dung và phương thức kết hợp xây dựng kinh tế - xã hội để xây dựng nền quốc phòng toàn dân, xây dựng kinh tế kết hợp quốc phòng, quốc phòng với kinh tế chuẩn bị các yếu tố bảo đảm thực hiện chiến tranh nhân dân địa phương của khu vực phòng thủ tỉnh.
______________________________________________
1. Trung Quốc chiếm các bãi cạn Chữ Thập (cuối tháng 1-1988), Châu Viên (18-2-1988), Ga Ven (26-2-1988), Huy Gơ (28-2-1988), Đá Su Bi (đầu tháng 3-1988), Gạc Ma (14-3-1990), Én Đất (25-3-1990).
2. Nguyên chiến sĩ mới ở Sư đoàn 441 Quân khu 4, quê ở Quảng Trạch, Quảng Bình.

[chuongxedap]

Trong diễn tập khu vực phòng thủ, tỉnh Nghệ Tĩnh tập trung thực hiện những vấn đề quan trọng: Chủ động độc lập đánh bại địch, bảo vệ lãnh thổ địa phương mình. Chi viện nhân tài, vật lực cho Trung ương (tổng động viên), cho Quân khu và tập trung mọi khả năng bảo đảm giao thông thông suốt Nam Bắc đường sắt, đường bộ, đường sông trên địa bàn. Thực hiện chi viện và liên minh chiến đấu với các tỉnh kết nghĩa Xiêng Khoảng, Bô Li Khăm Xay và cùng Quân khu làm nhiệm vụ quốc tế.

Bất kỳ tình huống nào cũng phải bảo đảm sản xuất đời sống, chuyển kinh tế sang thời chiến, thực hiện các chính sách, vừa chiến đấu vừa sản xuất tự lực tự cường đánh địch.

Theo kế hoạch cuộc diễn tập bắt đầu từ ngày 16 đến 19-9-1988. Chủ trì diễn tập ở tỉnh Nghệ Tĩnh gồm có các đồng chí Nguyễn Bá - Ủy viên Trung ương Đảng - Bí thư Tỉnh ủy - Bí thư Đảng ủy quân sự tỉnh; Nguyễn Văn Giản - Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh; Thiếu tướng Bùi Đức Tùng - Chỉ huy trưởng; Đại tá Nguyễn Đăng Điệt - Phó Bí thư Đảng ủy, Phó chỉ huy chính trị; Đại tá Nguyễn Hồng Niên - Phó chỉ huy - Tham mưu trưởng Bộ chỉ huy quân sự tỉnh. Các đồng chí Thường vụ Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu dự, chỉ đạo cuộc diễn tập.

Thành phố Vinh, các huyện Quỳnh Lưu, Diễn Châu, Nghi Lộc, Hưng Nguyên, Yên Thành, Đô Lương và 2 xã; các ngành công an, giao thông, bưu điện, y tế, Ủy ban kế hoạch cùng thực hành diễn tập¹.

Qua các bước học tập thêm về lý luận, làm văn kiện, tập thử phân đoạn và tổng hợp ở 3 cấp, 3 hệ thống được chuẩn bị kỹ nên vận hành cơ chế 02 cấp tỉnh và một số huyện bước đầu khá đồng bộ, nhất là những thời điểm khó khăn như chuyển địa phương từ thời bình sang thời chiến, xử lý tình huống giả định và thật theo quan điểm quốc phòng toàn dân, chiến tranh nhân dân của khu vực phòng thủ tỉnh, huyện. Cơ chế lãnh đạo mới bước đầu thể nghiệm và thực hiện có hiệu quả trong diễn tập, chủ yếu ở cấp tỉnh và một số huyện. Cuộc diễn tập giúp lãnh đạo, điều hành, chỉ huy tham mưu tiếp cận một bước những vấn đề cơ bản, rút được kinh nghiệm bước đầu về xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh, huyện trong tình hình mới.

Tại buổi tổng kết cuộc diễn tập, đồng chí Tư lệnh Quân khu đánh giá kết quả lớn nhất cuộc diễn tập là tạo thêm sự nhất trí cao và niềm tin đối với nghị quyết của Đảng trong lãnh đạo, chính quyền, các ngành, các cấp về xây dựng nền quốc phòng toàn dân, xây dựng tỉnh thành khu vực phòng thủ vững chắc. Đây là một chủ trương chiến lược thể hiện quan điểm chiến tranh nhân dân của Đảng trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, là cụ thể hoá đường lối xây dựng kinh tế kết hợp quốc phòng, nhằm khai thác và phát huy mọi khả năng của địa phương để thực hiện 2 nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Qua diễn tập, vấn đề đặt ra là tiếp tục nghiên cứu quán triệt sâu hơn nữa Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị, quan điểm quốc phòng toàn dân, chiến tranh nhân dân, vị trí, vai trò khu vực phòng thủ tỉnh Nghệ Tĩnh. Những vấn đề đặt ra không chỉ giả định trong diễn tập mà là khả năng trong thực tế. Cơ chế lãnh đạo mới cần được đưa vào hoạt động nền nếp, phát huy hiệu lực trong thời bình từ tỉnh xuống cơ sở.

Quân khu và các tỉnh Thanh Hoá, Nghệ Tĩnh, Bình Trị Thiên học tập quán triệt nhiệm vụ xây dựng tỉnh thành khu vực phòng thủ vững chắc một cách chu đáo, khẩn trương, đạt được kết quả rất đáng kể. Rút kinh nghiệm cuộc diễn tập của một số tỉnh, thành trong cả nước và Nghệ Tĩnh², các địa phương, đơn vị tiếp tục quán triệt sâu sắc Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị, tạo chuyển biến mạnh mẽ hơn nữa công tác quân sự địa phương và xây dựng cơ sở với yêu cầu mới, cách làm mới. Quân khu sẽ tổ chức tập huấn bồi dưỡng cơ bản cho khôi chủ lực và chủ trì các tỉnh, huyện thời gian tới.

Từ giữa năm 1988, các tỉnh Thanh Hoá, Bình Trị Thiên tổ chức bồi dưỡng về xây dựng cơ sở an toàn làm chủ, kết hợp kinh tế - quốc phòng một số xã điểm như Quảng Nham, Gio Việt, Hải An, Hải Vĩnh..., tiến hành diễn tập làng xã chiến đấu ở xã Vạn Trạch, huyện Bố Trạch (Bình Trị Thiên) đưa Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị xuống tận cơ sở Quân khu.

Theo đường lối đổi mới của Đảng, Quân khu chỉ đạo hệ thống nhà trường chuyển hướng đào tạo bổ túc cán bộ, tổ chức khoa quân sự địa phương ở Trường Quân chính Quân khu, kiện toàn trường quân sự 3 tỉnh, đổi mới chất lượng dạy và học nâng cao hiệu quả bổ túc bồi dưỡng cán bộ đơn vị, địa phương, đưa việc đào tạo hạ sĩ quan, nhân viên chuyên môn kỹ thuật về các đơn vị và các cơ sở kỹ thuật để phát huy hiệu quả năng lực thực hành của học viên.

Hệ thống các trường quân sự được giao nhiệm vụ toàn diện³. Trường Quân chính Quân khu bổ túc cán bộ cấp trung đội, đại đội, tiểu đoàn trưởng; chỉ huy - tham mưu huyện, thị, trợ lý quân sự địa phương tỉnh, huyện; bồi dưỡng giáo viên các ngành quân sự tỉnh, khoa quân sự các trường đại học, trợ lý huấn luyện trung đoàn, tiểu đoàn tỉnh, huyện. Đồng thời tổ chức bồi dưỡng kiến thức quốc phòng cho cán bộ Đảng, chính quyền, đoàn thể cấp tỉnh. Trường quân sự các tỉnh bồi dưỡng cán bộ đại đội, tiểu đoàn tự vệ chuyên trách; cán bộ phường, xã; chuyển loại sĩ quan dự bị thành phó đại đội trưởng chính trị; sĩ quan dự bị cấp trung đội, đại đội, tiểu đoàn binh chủng hợp thành và hoả lực đi cùng cho đơn vị dự bị động viên tỉnh, huyện. Khoa quân sự các trường đại học huấn luyện cho sinh viên, đào tạo sĩ quan dự bị một số nơi. Các sư đoàn, trung đoàn các binh chủng bồi dưỡng sĩ quan dự bị trung đội, đại đội, tiểu đoàn cho đơn vị mình. Ngành Hậu cần kỹ thuật bổ túc, đào tạo cán bộ và nhân viên chuyên môn cho đơn vị, địa phương, bệnh viện, cơ sở điều trị, trạm xưởng.
______________________________________________
1. Mưa lụt lớn trở thành tình huống kết hợp tập thật, như huy động thực binh 350 quân dự bị hộ đê, 60 xe vận chuyển chống lụt 500 tấn lương thực, tổ chức sơ tán dân 1 xã, phà Bến Thủy - đơn vị Anh hùng, vượt sông trong lũ lớn chỉ mất 11 phút/chuyến, xử lý khôi phục cầu Đước; lực lượng công an truy quét bọn tội phạm, côn đồ, chống cháy có hiệu quả tốt.
2. Thời gian này trong toàn quốc chỉ mới diễn tập khu vực phòng thủ ở Lạng Sơn (3-1988), Hải Phòng (5-1988), Đà Nẵng (9-1988) và Kiên Giang (11-1988).
3. Nghị quyết 341/NQ ngày 4-11-1988 của Thường vụ Đảng ủy Quân khu về công tác nhà trường. Từ năm 1982 đến 1987, các trường của quân khu, tỉnh đào tạo, bổ túc 18.827 lượt cán bộ, đào tạo 3.980 sĩ quan dự bị, bồi dưỡng 3.677 sĩ quan dự bị, 1.300 cán bộ xã phường đội trưởng, tự vệ trưởng.

[chuongxedap]

Trận lũ lụt lớn cuối năm 1988 ở Nghệ Tĩnh là một thử thách trực tiếp, đồng thời cũng thể hiện một sức mạnh mới sau diễn tập gắn bó địa phương và đơn vị chống thiên tai. Bộ chỉ huy quân sự Nghệ Tĩnh, các huyện Đức Thọ, Hưng Nguyên, Nam Đàn, Thanh Chương, Lữ đoàn 176, Trung đoàn 414, Sư đoàn 324 tổ chức lực lượng kịp thời chống lụt, nhất là lực lượng trực tiếp bám trụ những đoạn xung yếu bảo vệ được 2 tuyến đê sông La và 42 tránh được thiệt hại lớn cho nhân dân.

Kết thúc nội dung huấn luyện năm 1988, Bộ tư lệnh Quân khu tổ chức đợt tập huấn 18 ngày cho cán bộ trung cao cấp chủ trì khối chủ lực, Bộ chỉ huy quân sự các tỉnh và một số huyện ven biển. Chương trình tập huấn gồm quán triệt sâu hơn Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị sau hơn 1 năm thực hiện, nghiên cứu kỹ một số vấn đề về nghệ thuật quân sự, về trung đoàn, sư đoàn phòng ngự bờ biển trong khu vực phòng thủ, về cơ chế Đảng lãnh đạo, bộ luật tố tụng hình sự. Tổng kết đợt tập huấn, đồng chí Tư lệnh Quân khu nêu rõ những quan điểm cơ bản của Nghị quyết 02, phân tích quan hệ mật thiết thống nhất giữa Nghị quyết 02 và Nghị quyết 13 của Bộ Chính trị về công tác đối ngoại, cùng mục đích giữ vững hòa bình, bảo vệ Tổ quốc, tránh được ngoại xâm để tập trung xây dựng đất nước; xác định rõ kẻ thù cơ bản lâu dài là chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch vẫn tiếp tục chính sách phá hoại cách mạng ba nước Đông Dương. Trong xu thế đối thoại, hòa hoãn, lực lượng vũ trang càng phải tăng cường cảnh giác, không mơ hồ, luôn luôn nhận rõ kẻ thù, đối tượng tác chiến, những nhiệm vụ Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị đã xác định. Đồng chí Tư lệnh Quân khu nêu rõ quan điểm, tư tưởng về phương châm chỉ đạo chiến tranh, tư tưởng chỉ đạo tác chiến, một số vấn đề nghệ thuật quân sự trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc trước yêu cầu mới; cách đánh của lực lượng vũ trang nhân dân: tác chiến của lực lượng vũ trang tỉnh, huyện với tác chiến của trung đoàn, sư đoàn chủ lực làm nòng cốt cho toàn dân đánh giặc theo phương án tác chiến của khu vực phòng thủ tỉnh, huyện; nắm vững cơ chế lãnh đạo của Đảng; quản lý, xây dựng, huấn luyện nâng cao chất lượng lực lượng vũ trang trong đó xây dựng Đảng, xây dựng đội ngũ cán bộ là quyết định¹, người chỉ huy các cấp phải tự rèn luyện các mặt.

Ngay sau đợt tập huấn kết thúc, cuối năm 1988, Quân khu tập trung chuẩn bị kế hoạch 1989-1990, trong đó xác định các việc lớn: tiếp tục giảm mạnh quân số trong lúc nhiệm vụ nhiều mặt phát triển mới; xây dựng rút kinh nghiệm về làng xã chiến đấu, diễn tập khu vực phòng thủ tỉnh, huyện; triển khai kế hoạch C89 và A2, bổ sung hoàn chỉnh kế hoạch A; tiến hành Đại hội Đảng các cấp hướng tới Đại hội VII của Đảng.

Trong năm 1988, Quân khu đã xây dựng tạo được một số điển hình và nhân tố tích cực. Từng bước làm chuyển biến phong cách, chuyển hướng về công tác quân sự địa phương, giữ vững và phát huy được chức năng nhiệm vụ, góp phần đưa tình hình 3 tỉnh bước đầu vượt qua khỏi khó khăn gay gắt về kinh tế đời sống, thiệt hại do lũ lụt gây ra, giữ vững sản xuất, ổn định tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn Quân khu².

Hội nghị quân chính Quân khu thống nhất triển khai tiếp theo sâu hơn các chuyên đề lớn từ Quân khu xuống cơ sở: Chống chiến tranh phá hoại kết hợp chống tiêu cực nội bộ. Tổ chức huấn luyện rèn luyện kỷ luật nâng cao chất lượng lực lượng vũ trang quân khu. Đẩy mạnh công tác tư tưởng và xây dựng tổ chức cơ sở Đảng, bảo đảm bữa ăn bộ đội. Nâng cao chất lượng bảo đảm kỹ thuật sẵn sàng chiến đấu³.

Mục tiêu là tập trung xây dựng cơ quan các cấp; xây dựng một trung đoàn chủ lực cơ động vững mạnh; các trung đoàn, tiểu đoàn dự bị động viên của 3 đơn vị cơ động C; mỗi tỉnh 1 trung đoàn dự bị động viên và các tiểu đoàn huyện ven biển, biên giới; mỗi trung đoàn binh chủng xây dựng 1 tiểu đoàn dự bị động viên mạnh.

Trên cơ sở thống nhất với lãnh đạo 3 tỉnh, giữa tháng 4 năm 1989, Quân khu tổ chức lớp tập huấn quy mô lớn về quân sự địa phương mà điểm tập trung là ở cơ sở. Trong khi Bộ Quốc phòng chuẩn bị tổ chức hội nghị toàn quốc về dân quân tự vệ, dự bị động viên và xây dựng làng xã chiến đấu trong thế trận phòng thủ khu vực tỉnh, huyện (6-1989), Quân khu và các tỉnh quán triệt tinh thần đổi mới cách nghĩ, cách làm, tinh thần chủ động sáng tạo, không chờ, được Bộ khuyến khích, mạnh dạn tổ chức lớp tập huấn tại thành phố Huế và đi dã ngoại ở huyện Triệu Hải. Nội dung tập trung đi sâu nghiên cứu khảo nghiệm chuyên đề làng xã chiến đấu (bao gồm cả làng, xã, bản, phường, cơ sở) vừa để xây dựng nền quốc phòng toàn dân trên địa bàn Quân khu, vừa có cơ sở đóng góp với Bộ. Đợt tập huấn có tính đột phá cụ thể hoá thực hiện Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị ở cơ sở, đưa nghị quyết vào cuộc sống.

Lãnh đạo 3 tỉnh, 64 huyện, thị, thành, các sư đoàn, Trường Quân chính, các cơ quan Quân khu và 4 xã đại diện cho các vùng của 3 tỉnh về dự gồm 353 đồng chí. Lớp tập huấn được tổ chức sau khi có Nghị quyết 6 của Trung ương đánh giá tình hình 2 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, đề ra phương hướng 3 năm tiếp theo, khẳng định 5 nguyên tắc quan điểm cơ bản công cuộc đổi mới⁴ và Chỉ thị 56 của Hội đồng Bộ trưởng (ngày 11-3-1989) thể chế hoá Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị về nhiệm vụ quốc phòng cho các Bộ, ngành và địa phương.
____________________________________________
1. Theo tinh thần Nghị quyết 2691/NQ-ĐU của Thường vụ Đảng ủy Quân khu về quy hoạch, sắp xếp cán bộ chủ trì đến năm 1995 và chuẩn bị cho năm 2000.
2. Trích Nghị quyết Đảng ủy Quân khu số 40/NQ-ĐU ngày 16-1-1989. Điển hình về huấn luyện, diễn tập sẵn sàng chiến đấu có các trung đoàn binh chủng Trường Quân chính Nghệ Tĩnh; hướng về Trường Sa có tỉnh Bình Trị Thiên, Cục Hậu cần, Trung đoàn 206; về xây dựng: có Trung đoàn 414 thi công hoàn thành tốt nhà tưởng niệm Bác Hồ bàn giao cho khu di tích Kim Liên; sản xuất làm kinh tế: Công ty 85 vượt kế hoạch khai thác xuất khẩu gỗ 2.900m³, tổng thu 59 vạn USD; làm tốt công tác hậu phương quân đội sau tổng kết 10 năm 1978-1988: Thanh Hoá, Bình Trị Thiên.
3. Tháng 4-1988, Cục Hậu cần tổ chức Hội nghị chuyên ngành bảo đảm đời sống bộ đội, phát triển mô hình VAC ở cấp đại đội, tiểu đoàn sản xuất thu hái dược liệu được quy ra lương thực, gắn sản xuất với bố trí căn cứ hậu cần trong kế hoạch phòng thủ, mạnh dạn đột phá vào chỗ yếu và khó trong xây dựng y tế quân sự địa phương Nghệ Tĩnh. Cục Kỹ thuật thực hiện tốt kế hoạch điều chuyển, sắp xếp kho tàng, phân lô, đảo xáo, bảo dưỡng số lượng lớn vũ khí đạn.
4. Năm nguyên tắc cơ bản là: đi lên chủ nghĩa xã hội là con đường tất yếu của nước ta, là sự lựa chọn sáng suốt của Bác Hồ, của Đảng ta. Xây dựng nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa là mục tiêu, là lý tưởng của Đảng ta. Chủ nghĩa Mác - Lênin luôn luôn là nền tảng tư tưởng của Đảng ta, chỉ đạo toàn bộ sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta. Đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của hệ thống chính trị là nhằm tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý của Nhà nước, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, có nghĩa là tăng cường sức mạnh và hiệu lực của chuyên chính vô sản, làm cho các tổ chức trong hệ thống chính trị hoạt động năng động và có hiệu quả hơn. Sự lãnh đạo của Đảng là điều kiện quyết định thắng lợi sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quóc xã hội chủ nghĩa của nhân dân ta. Xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy quyển làm chủ của nhân dân trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội. Kết hợp chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế vô sản và quốc tế xã hội chủ nghĩa; kết hợp sức mạnh của dân tộc với sức mạnh của thời đại trong điều kiện mới.

[chuongxedap]

Quán triệt, nghiên cứu lý luận, thực tiễn Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị, qua hơn 1 năm rưỡi triển khai thực hiện xây dựng và diễn tập khu vực phòng thủ, Quân khu và các tỉnh, thành đã xác định được mô hình mới làng xã chiến đấu - nền tảng của khu vực phòng thủ với các nội dung cụ thể¹.

Sau khi nghe 4 xã Quảng Hải, Diễn Thành, Triệu Thuận và Hồng Bắc báo cáo về cách xây dựng làng xã chiến đấu, toàn lớp đi 4 ngày về huyện Triệu Hải dự diễn tập làng xã chiến đấu của xã Hải An, nghiên cứu thực nghiệm hoạt động cơ chế Đảng lãnh đạo ở cơ sở, chuyển thời bình sang thời chiến, hoạt động tác chiến của dân quân tự vệ; tiếp đó chuyển về 3 xã Hải Vĩnh, Hải Thiện, Hải Thọ diễn tập động viên.

Trung tướng Nguyễn Quốc Thước - Tư lệnh Quân khu thay mặt Bộ tư lệnh, Ban chỉ đạo phát biểu tổng kết nêu rõ lớp tập huấn này không chỉ là học mà cùng nhau tổng kết nghiên cứu đóng góp trí tuệ vào việc xây dựng làng xã chiến đấu phát triển theo yêu cầu nhiệm vụ chiến lược đề ra, bởi đây là sản phẩm đặc biệt của chiến tranh nhân dân Việt Nam. Nghiên cứu thực nghiệm vì từ lý luận chung, từ quan điểm, nhiệm vụ Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị xác định, nghiên cứu vận dụng vào thực trạng một số xã hiện nay kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, khảo nghiệm rút ra các vấn đề, thống nhất về quan điểm, nguyên tắc, nội dung cụ thể để vận dụng sáng tạo trong chỉ đạo xây dựng làng xã chiến đấu ở địa phương. Qua đó, lớp học thống nhất làng xã chiến đấu là nền tảng của khu vực phòng thủ tỉnh, huyện, của trận địa lòng dân, chuẩn bị lực lượng, thế trận góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chống chiến tranh phá hoại nhiều mặt của các thế lực thù địch trong thời bình và chuẩn bị cho làng xã sẵn sàng chiến đấu, chiến đấu thắng lợi khi có tình huống chiến tranh. Xây dựng làng xã chiến đấu phải đặt trong kế hoạch xây dựng làng xã toàn diện cả về chính trị, kinh tế - xã hội, văn hoá tư tưởng, quốc phòng - an ninh, luôn gắn kinh tế với quốc phòng, quốc phòng với kinh tế trong một kế hoạch thống nhất, lấy xây dựng chính trị làm cơ sở và là nhân tố quyết định bản chất sức mạnh của làng xã chiến đấu, của thế trận làng nước, thế trận lòng dân. Xây dựng làng xã chiến đấu nhất thiết phải đặt dưới sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng, điều hành của chính quyền, tham mưu của quân sự xã, phường².

Sau đợt tập huấn này, các tỉnh triển khai tập huấn kịp thời cho cấp huyện và một số cơ sở. Cục Chính trị Quân khu phối hợp với Ban tổ chức Tỉnh ủy các tỉnh tiếp tục kiện toàn Đảng ủy quân sự các tỉnh, Ban cán sự huyện, thị, thành đảm bảo cho việc tổ chức tập huấn và thực hiện các nhiệm vụ.

Mặc dù tỉnh Bình Trị Thiên chia tách trở lại thành 3 tỉnh: Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế³; ở Thanh Hoá và bắc Nghệ Tĩnh bị bão số 6 tàn phá nặng nề⁴ nhưng đến tháng 10 năm 1989 đã có 44/64 huyện, thị thành tổ chức tập huấn đạt kết quả, tạo cơ sở chuyển biến một bước quan trọng trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng từ tỉnh xuống huyện, xã, nhất là nhận thức mới về nhiệm vụ quân sự địa phương và cơ sở theo quan điểm đổi mới.

Song song với việc tập huấn quân sự địa phương, các đơn vị tập trung triển khai kết quả đợt tập huấn quân sự có tính cơ bản cuối năm 1988 tiến hành bồi dưỡng các nội dung huấn luyện quân sự, giáo dục chính trị, công tác động viên, công tác hậu cần - kỹ thuật từ tiểu đội trưởng đến sư đoàn, tỉnh, cơ quan. Thực hiện chỉ đạo của Bộ, các đơn vị chuyển hướng huấn luyện với trang bị hiện có, mang vác cơ động bộ, nhấn mạnh các cách đánh truyền thống, đồng thời phải giỏi tác chiến hiệp đồng khi được tăng cường binh khí kỹ thuật, từng bước huấn luyện một số nội dung cần thiết cho nhiệm vụ A2. Tập trung rèn trình độ chiến đấu của phân đội và năng lực cán bộ đại đội làm trọng điểm, huấn luyện gắn chặt với rèn luyện kỷ luật xây dựng các trung đoàn mạnh. Kết quả huấn luyện kỹ thuật, chiến thuật phân đội nhỏ, thí điểm huấn luyện chiến sĩ mới thực hiện Luật Nghĩa vụ quân sự từ 3 năm xuống 2 năm, huấn luyện động viên, diễn tập chiến đấu của các trung đoàn đủ quân như Trung đoàn 335 Sư đoàn 324 và Trung đoàn 19 Sư đoàn 968 đều đạt khá.
______________________________________________
1. Phát triển từ làng xã chiến đấu trong chống Pháp, chống Mỹ; xã phường an toàn làm chủ - nền tảng của pháo đài quân sự huyện, từ năm 1979 trở đi theo cơ chế: Đảng lãnh đạo, chính quyền điều hành, nhân dân làm chủ và những thành công cũng như hạn chế của pháo đài quân sự huyện đã được sơ kết năm 1986.
2. Khắc phục mặt yếu trước đây của việc xây dựng cơ sở trong pháo đài quân sự huyện là "trên xuống dưới lên, trên lên dưới xuống".
3. Bộ Chính trị ra Quyết định 87 ngày 7-5-1989 và tháng 7-1989 Chủ tịch nước Võ Chí Công ký quyết định chia tỉnh Bình Trị Thiên thành ba tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị. Thừa Thiên - Huế.
4. Thiệt hại ở 2 tỉnh: 102 người chết, 500 người bị thương, 94.000 nhà đổ, 921 trường học, bệnh viện hư hỏng, 256 tàu thuyền đắm, 5 vạn hécta lúa mùa mất.

[chuongxedap]

Đầu tháng 6, Thanh Hoá diễn tập khu vực phòng thủ, mang tên 02-TH-89. Sau 1 năm thực hiện Thông báo 74 của Ban Bí thư Trung ương Đảng, tỉnh đã sơ kết, các mặt dần ổn định, củng cố đoàn kết nội bộ và sự tín nhiệm của nhân dân đối với Đảng bộ, triển khai Đại hội Đảng cơ sở lên huyện đạt kết quả tốt. Lãnh đạo tỉnh quyết tâm tiến hành diễn tập, để học tập, rút kinh nghiệm, chọn nội dung quốc phòng - an ninh làm khâu đột phá giành thắng lợi cho cả quốc phòng - an ninh, xây dựng phát triển kinh tế - xã hội. Bộ tư lệnh và các cơ quan Quân khu tập trung cùng tỉnh triển khai kỹ các bước chuẩn bị diễn tập¹.

Thượng tướng Đoàn Khuê - Ủy viên Bộ Chính trị - Tổng Tham mưu trưởng tới dự. Chủ trì cuộc diễn tập của tỉnh Thanh Hoá gồm các đồng chí: Lê Huy Ngọ - Ủy viên Trung ương Đảng - Bí thư Tỉnh ủy, Bí thư Đảng ủy quân sự; Mai Xuân Minh - Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh; Đại tá Nguyễn Khắc Dương - Chỉ huy trưởng; Đại tá Lê Văn Minh - Phó Bí thư Đảng ủy - Phó chỉ huy chính trị; Thượng tá Nguyễn Đức Kiền - Phó chỉ huy - Tham mưu trưởng.

Nội dung cuộc diễn tập gồm hoạt động cơ chế 02 trong diễn tập, xử lý các tình huống của cấp tỉnh, một số huyện nhịp nhàng hơn. Trong bộ máy điều hành, các ngành Bưu điện, Y tế, Giao thông vận tải, Công an và Ủy ban kế hoạch với nội dung diễn tập mới nhưng vẫn thực hành nghiêm túc hiệu quả. Lực lượng thực binh chủ lực, biên phòng, công an, tự vệ pháo phòng không 37, giao thông, dân quân, dự bị động viên đều đạt kết quả, kết hợp làm được một số tuyến đường nông thôn của huyện, truy quét băng ổ tiêu cực làm trong sạch địa bàn một số khu vực trọng điểm.

Với vị trí hậu phương chiến lược, cuộc diễn tập đặt rõ hơn nội dưng xây dựng, sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ vững chắc địa bàn trong mọi tình huống; đồng thời bảo đảm chi viện cho phía trước, cho bạn Lào, tích luỹ dự trữ tiềm lực kinh tế, sơ tán nhân dân, phương án chuyển trung tâm bưu điện, đài phát thanh... sang thời chiến.

Trong quá trình diễn tập, tỉnh đã cách chức đồng chí Chánh Văn phòng Ủy ban nhân dân một huyện do không thực hiện đúng kế hoạch đã định - thể hiện sự nghiêm túc trong lãnh đạo, điều hành quản lý của địa phương.

Về công tác tham mưu, mặt hạn chế là còn thể hiện tính chất của cơ quan tham mưu - chỉ huy của bộ đội chủ lực, chưa thực sự là cơ quan tham mưu - chỉ huy quân sự của khu vực phòng thủ, tham mưu cho lãnh đạo chính quyền về nhiệm vụ quốc phòng địa phương; vai trò trung tâm hiệp đồng cơ quan quân sự với bộ máy nhà nước còn lúng túng. Qua cuộc diễn tập này, đồng chí Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy quân sự Thanh Hoá đã mạnh dạn nêu một vấn đề mới cần nghiên cứu bổ sung về hoạt động, vận hành cơ chế 02 là: Đảng lãnh đạo, chính quyền điều hành, cơ quan quân sự cùng các ban ngành làm tham mưu theo chức năng trong nhiệm vụ quốc phòng địa phương.

Sau khi quán triệt Nghị quyết Trung ương 6, 7 ở Bộ về, Thường vụ Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu tập trung chỉ đạo quán triệt, học tập sâu rộng trong cán bộ, đảng viên tạo thống nhất cao ý chí, tư tưởng, hành động trong toàn Đảng bộ, nhất là nhận rõ kẻ thù², kiên định các nguyên tắc quan điểm cơ bản trong sự nghiệp đổi mới, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội mà Đảng, Bác Hồ, nhân dân ta đã lựa chọn, khẳng định đổi mới nhưng không đổi màu, kiên quyết chống đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập, xác định rõ vai trò nòng cốt và nhiệm vụ lực lượng vũ trang quân khu trước tình hình mới³. Từ đánh giá thực chất những mặt mạnh, yếu trong Đảng bộ, đối chiếu với yêu cầu của Trung ương, Đảng ủy Quân sự Trung ương, Bộ Quốc phòng đề ra, Đảng ủy Quân khu tập trung lãnh đạo giải quyết trọng điểm vấn đề tư tưởng và kỷ luật.

Ngày 11-7, Thường vụ Đảng ủy Quân khu ra chỉ thị về tăng cường kỷ luật, bảo đảm cho mọi cán bộ, đảng viên, quần chúng sẵn sàng nhận và hoàn thành nhiệm vụ chiến đấu. Thường vụ Đảng ủy đã họp xét kỷ luật 4 cán bộ là đảng viên không nhận nhiệm vụ đi Trường Sa (chiếm 8% so tổng số cán bộ trong đợt điều động). "Đây là một biểu hiện sa sút ý chí chiến đấu ở một số cán bộ đảng viên. Tính chất lỗi phạm là rất nghiêm trọng làm tổn thương đến truyền thống quân đội, làm giảm sút lòng tin của quần chúng đối với Đảng". Trước yêu cầu nhiệm vụ cách mạng, Thường vụ Đảng ủy Quân khu chỉ thị "lãnh đạo sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, làm nhiệm vụ giúp bạn Lào là nhiệm vụ hàng đầu quan trọng nhất của lực lượng vũ trang quân khu"⁴.

Thực hiện chỉ thị của Thường vụ Đảng ủy Quân khu, các cấp ủy đều sinh hoạt ra nghị quyết chuyên đề đánh giá thực chất ý chí chiến đấu, sẵn sàng nhận nhiệm vụ chiến đấu ở biên giới, hải đảo, làm nhiệm vụ giúp bạn trong mọi tình huống; chống biểu hiện dao động, mất cảnh giác, hòa bình chủ nghĩa, tính toán cá nhân, sa sút ý chí chiến đấu, ngại hy sinh gian khổ; bảo đảm có lệnh gọi là lên đường. Trong các Đảng bộ, đơn vị đều quán triệt lời kết luận của đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh tại Hội nghị Trung ương 6: "Trong khi tích cực mở rộng quan hệ đối ngoại, chúng ta phải đề cao cảnh giác với những âm mưu diễn biến hòa bình, những ảnh hưởng tiêu cực nhiều mặt trong quan hệ làm ăn với các nước tư bản, nhất là thế lực đế quốc và phản động đang còn có tham vọng đối với nước ta, ta biết thế để chủ động đối phó có hiệu quả chứ không phải vì thế mà không thực hiện một cách chủ động, có kế hoạch chính sách mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại của chúng ta".
_______________________________________________
1. Kết luận của Bộ tư lệnh Quân khu về diễn tập khu vực phòng thủ tỉnh Thanh Hóa, từ ngày 7 đến 9-6-1989.
2. Nghị quyết Trung ương 6 tháng 3-1989 nêu rõ: "Cuộc đấu tranh giai cấp trên thế giới tuy đã có một số thay đổi về hình thức, nhưng bản chất của cuộc đấu tranh không hề thay đổi, kẻ thù tuy có thay đổi một số sách lược nhưng chưa từ bỏ âm mưu phá hoại cách mạng nước ta”.
3. Nghị quyết Trung ương 6 khẳng định: “Đổi mới không phải làm thay đổi mục tiêu cách mạng xã hội chủ nghĩa, mà làm cho mục tiêu ấy thực hiện có hiệu quả bằng những quan niệm đúng đắn về chủ nghĩa xã hội, với những hình thức, biện pháp và bước đi thích hợp".
4. Chỉ thị số 02/ĐU-KT.

[chuongxedap]

Ngày 26-11-1989, Đảng ủy Quân khu (khối quân sự) ra Nghị quyết số352/NQ-ĐU lãnh đạo công tác tư tưởng trong các lực lượng vũ trang đánh giá những mặt chuyển biến và nêu rõ mặt còn yếu như: một bộ phận cán bộ, đảng viên có phần dao động về lý tưởng chủ nghĩa xã hội, nhận thức, đánh giá kẻ thù không rõ này, băn khoăn lo lắng trước khó khăn đời sống; tư tưởng trung bình chủ nghĩa, tình trạng vi phạm kỷ luật diễn ra nghiêm trọng, mất vũ khí, một số cán bộ, đảng viên trẻ muốn chuyển ra ngoài, thiếu gắn bó với quân đội, đặc biệt nghiêm trọng có một số cán bộ trung cấp, sơ cấp không nhận nhiệm vụ đi Trường Sa.

Nghị quyết đề ra chủ trương, biện pháp tăng cường lãnh đạo, nâng cao hiệu quả công tác tư tưởng và quản lý giáo dục tư tưởng trong lực lượng vũ trang quân khu trước những tác động hết sức phức tạp của tình hình Đông Âu, sự phản kích quyết liệt của đế quốc Mỹ và các thế lực thù địch đối với các nước xã hội chủ nghĩa, tập trung xây dựng lực lượng vũ trang quân khu thực sự vững mạnh về chính trị, luôn luôn kiên định vững vàng trước mọi tình huống, góp phần tác động tích cực tình hình chính trị - xã hội ở địa phương, xứng đáng là nòng cốt xung kích trong cuộc đấu tranh quyết liệt trên mọi lĩnh vực, trước hết trên lĩnh vực chính trị tư tưởng của Đảng và quân đội.

Thường vụ Đảng ủy và Bộ tư lệnh Quân khu đặt rõ vấn đề tăng cường kỷ luật thực chất là nâng cao ý thức chính trị; kiên định về chính trị tư tưởng là biểu hiện cao nhất của kỷ luật, từ đó mà xây dựng lực lượng vũ trang vững mạnh, trước hết là về bản lĩnh chính trị, kiên định con đường xã hội chủ nghĩa trong mọi tình huống. Chính vì vậy, trước cuộc đấu tranh quyết liệt mới, lực lượng vũ trang quân khu được củng cố, là chỗ dựa của cấp ủy, chính quyền và nhân dân làm cơ sở đế chống chiến tranh phá hoại nhiều mặt, phòng chống “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch.

Thường vụ Đảng ủy Quân khu kiến nghị với Trung ương Đảng kiên quyết chống biểu hiện cơ hội, chủ nghĩa xét lại xuất hiện trong Đảng và ngay trong Ban Chấp hành Trung ương, được Trung ương Đảng đánh giá cao.

Gắn đợt sinh hoạt chính trị tư tưởng với những nội dung có tính cơ bản quyết định trên đây, Quân khu coi trọng thực hiện chuyên đề thi đua làm động lực đột phá giải quyết khâu yếu, tập trung nâng cao bản lĩnh chính trị tư tưởng, ý thức tổ chức kỷ luật, nêu gương kịp thời nhân tố mới, hoàn thành tốt các nhiệm vụ hướng vào thời điểm chính trị quan trọng kỷ niệm các ngày lễ lớn trong hai năm 1989-1990, trọng tâm là kỷ niệm 100 năm ngày sinh Bác Hồ và 45 năm ngày truyền thống lực lượng vũ trang quân khu.

Lập thành tích chào mừng những ngày lễ lớn, Hội đồng thi đua Quân khu xác định những chỉ tiêu cụ thể, vừa khó nhưng cũng vừa hấp dẫn, đáng khích lệ là đã đáp ứng yêu cầu xây dựng cơ quan, đơn vị và địa phương. Toàn Quân khu xác định xây dựng từ 45 đến 100 xã phường cơ sở chiến đấu vững mạnh toàn diện; 45 đến 100 Đảng bộ, chi bộ trong sạch vững mạnh thực sự tiêu biểu; 45 đến 100 chi đoàn mạnh và đoàn viên thanh niên xuất sắc xứng danh “Bộ đội Cụ Hồ”. Quân khu sẽ tổ chức các điển hình báo công tại quê hương Bác Hồ và chọn báo cáo trong hội nghị sơ kết xây dựng làng xã chiến đấu vào năm 1990.

Các tổ chức Đoàn thanh niên Quân khu hưởng ứng phong trào trong toàn quân do Tổng cục Chính trị phát động "Tuổi trẻ quân đội quyết tâm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội VI, xứng danh “Bộ đội Cụ Hồ”. Hơn 1 vạn đoàn viên Quân khu đã tự nguyện đăng ký thực hiện cuộc vận động này.

Căn cứ vào những vấn đề của Thường vụ Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu xác định mục tiêu trọng tâm, vấn đề có tính đột phá, cùng với những chỉ tiêu thi đua đỉnh cao và những biện pháp tổng hợp kiên quyết của các cơ quan Quân khu chuyển mạnh về cơ sở, tạo cho phong trào có những chuyển biến tích cực, mạnh mẽ cả trong đơn vị, địa phương. Chấp hành mệnh lệnh của Bộ Quốc phòng 54 cán bộ và hơn 2.000 chiến sĩ nhanh chóng lên đường nhận nhiệm vụ ở Trường Sa, trong đó có 520 đồng chí của Trung đoàn 19 và Trung đoàn 4 Sư đoàn 968.

Lữ đoàn 176 cùng tổ chức một đơn vị sang Lào - nơi từng chiến đấu hoạt động chuyển 76 mộ liệt sĩ thuộc đơn vị mình và 46 mộ liệt sĩ thuộc đơn vị bạn về an táng tại nghĩa trang liệt sĩ Anh Sơn.

Trường Quân chính Quân khu khoá đầu tiên (1988-1989) đào tạo, bổ túc cán bộ theo chức vụ cả chủ lực, địa phương đã nghiên cứu chọn lọc nội dung dạy và học của các trường Quân chính Quân khu 3, 5, Trường Quân sự Hải Phòng và có nhiều cải tiến đổi mới dạy và học trong cải cách giáo dục¹, đạt kết quả cao qua 105 lần kiểm tra và kiểm tra cuối khoá. Lớp cán bộ quân sự huyện đạt 84% khá giỏi, lớp luyện thi vào sĩ quan 100% trúng tuyển. Trong quá trình chuyển từ Phú Bài ra Đại Huệ - Nam Đàn, trường đã huy động hàng ngàn ngày công làm mới 2 thao trường bắn cơ bản và tổng hợp, 2 thao trường bắn súng bộ binh, 2 thao trường chiến thuật.

Khi cơn bão số 2 đổ bộ vào Đông Hà, Triệu Hải, Sư đoàn 968 kịp thời ứng cứu nhân dân. Thiếu tá Nguyễn Văn Hạnh - Chủ nhiệm Công binh sư đoàn đã hy sinh thân mình trong chống bão lũ, sau khi làm nhiệm vụ quốc tế cao cả trở về nước chưa được bao lâu, nêu tấm gương cao đẹp "Bộ đội Cụ Hồ" mãi mãi ghi sâu trong lòng quân và dân Quân khu². Sư đoàn 341, Lữ đoàn 176, Trung đoàn 206, Bộ Tham mưu Quân khu, lực lượng vũ trang Nghệ Tĩnh lao động hiệu quả cao giúp huyện Kỳ Anh làm công trình thủy lợi sông Rác.

Sau hội nghị kho tàng toàn Quân khu (10-1989), Ngành Kỹ thuật đẩy mạnh xây dựng kho vũ khí đạn cơ bản, thu hồi, phân loại, bảo quân số lượng lớn vũ khí trang bị, nhất là của các đơn vị giải thể, bảo đảm sẵn sàng chiến đấu cho nhiệm vụ C89 và A2. Trung đoàn 206 là đơn vị đầu tiên xây dựng được khu kỹ thuật tốt.
______________________________________________
1. Thực hiện Nghị quyết 34/NQ-ĐU ngày 4-11-1988 của Thường vụ Đảng ủy Quân khu về công tác nhà trường.
2. Thiếu tá Nguyễn Văn Hạnh quê ở xã Liên Sơn - Đô Lương (Nghệ Tĩnh).

[chuongxedap]

Ngành Hậu cần chỉ đạo cụ thể chuyên đề về đời sống, triển khai bảo đảm hậu cần tài chính theo phương thức mới, từng bước tiền tệ hoá, đồng thời phát huy cao truyền thống tự lực tụ cường tăng gia sản xuất, xây dựng cơ bản, tạo bước chuyển biến về nơi ăn ở, điều kiện sinh hoạt, nâng cao chất lượng bữa ăn và sức khỏe bộ đội. Điển hình trong các đơn vị đủ quân, Trung đoàn 335 Sư đoàn 324 là điểm sáng. Hội đồng Nhà nước tặng danh hiệu Thầy thuốc ưu tú cho 2 đồng chí đầu tiên trong Quân khu là bác sĩ Văn Đức Minh, bác sĩ Lê Ngọc Trác. Công ty 85 và 12 xí nghiệp sản xuất thực hiện 3 chương trình kinh tế của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, Nghị quyết 112 của Thường vụ Đảng ủy Quân khu¹ có chuyển biến mới theo hướng hạch toán kinh doanh trong cơ chế thị trường. Trên cơ sở từ kết quả sản xuất, làm kinh tế đã đạt được tạo cho Quân khu giải quyết được một số chính sách hậu phương cán bộ, đồng thời tham gia xây dựng, phát triển kinh tế địa phương.

Quân khu và các địa phương lãnh đạo, chỉ đạo chia tỉnh Bình Trị Thiên thành 3 tỉnh đối với khối quân sự² tạo được sự thống nhất, nhanh chóng triển khai thực hiện nhiệm vụ theo tổ chức mới, trên cơ sở nguyên tắc đoàn kết, thống nhất, hợp tình hợp lý, sẵn sàng chiến đấu về mặt quân sự trước đây và sau nay Bình Trị Thiên vẫn là một hướng chiến trường thống nhất của Quân khu không thể chia cắt. Trong quá trình chuyển giao phân chia tỉnh, Quân khu tập trung chỉ đạo các cơ quan chức năng bảo đảm 3 tháng dự trữ lương thực cho đảo Cồn Cỏ.

Thực hiện yêu cầu tinh giảm tổ chức biên chế, quân số Quân khu quyết định giải thể 2 Sư đoàn rút gọn 348 và 342, trung tâm huấn luyện 442, Đội điều trị 42, Tiểu đoàn 684 khai thác than, điều chỉnh Lữ đoàn 176 thành Trung đoàn 176 dự bị động viên có 1 tiểu đoàn đủ quân, Tiểu đoàn 31 đặc công thành Đại đội 31, tuyển quân thí điểm theo Luật Nghĩa vụ quân sự 2 năm đạt chất lượng tốt cả về sức khỏe, chính trị, văn hoá³. Đồng thời xây dựng hệ thống Viện kiểm sát và Tòa án quân sự ở 2 cấp, triển khai giáo dục pháp luật, đưa công tác pháp chế đi dần vào nền nếp.

Kết quả nổi bật trong quá trình điều chỉnh lực lượng lớn của Quân khu và các đơn vị là triển khai kế hoạch lãnh đạo tổ chức chỉ huy chặt chẽ, kết hợp công tác tư tưởng, tổ chức và chính sách, động viên được các cấp, các ngành và nhân dân góp sức, giải quyết hậu phương quân đội theo tinh thần đổi mới, giải quyết được một phần khó khăn cho hàng vạn cán bộ và quân nhân chuyên nghiệp, công nhân viên quốc phòng chuyển ra các cơ quan, xí nghiệp Nhà nước⁴, đáp ứng yêu cầu chấn chỉnh tổ chức biên chế và thể hiện sự chăm lo của Đảng, Nhà nước, quân đội đối với con người, góp phần giải quyết việc làm.

Quân khu một mặt chấp hành nghiêm túc điều chỉnh về tổ chức biên chế, một mặt chủ động chịu trách nhiệm xem xét kỹ, cân nhắc chọn lọc thận trọng, để lại những bộ phận lực lượng để phát triển đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của Quân khu khi cần thiết. Theo phương hướng đó, tổng quân số Quân khu giảm mạnh (42,29%), tổ chức biên chế cả chủ lực và địa phương gọn lại, nhưng vẫn bảo đảm được chất lượng sẵn sàng chiến đấu, chiến đấu.

Với sự tham mưu đề xuất kịp thời của Cục Chính trị và Bộ Tham mưu Quân khu, Thường vụ Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu đã có quyết định đúng hướng là giữ lại Báo Quân khu, Đoàn nghệ thuật, Đội quân nhạc và Đội bóng trong tổng quân số chung⁵ - những lực lượng trực tiếp hoạt động xung kích trên lĩnh vực đời sống tinh thần tư tưởng văn hoá, thể dục thể thao của bộ đội trước những diễn biến phức tạp của tình hình. Trong khi đó, nhiều đơn vị toàn quân đã giải thể, mãi sau này mới khôi phục được⁶.

Những thành tựu về chấn chỉnh tổ chức biên chế, quân số và các mặt hoạt động khác của quân và dân Quân khu 4 đã góp phần cùng toàn quân thực hiện một bước quan trọng về chuyển hướng chiến lược quốc phòng. Đánh giá hơn 3 năm thực hiện kế hoạch quân sự - quốc phòng 5 năm (1986-1990) và hơn 2 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 6 (3-1989) nhận định về thực hiện quốc phòng - an ninh như sau: "Đã điều chỉnh chiến lược bảo vệ Tổ quốc, hoàn thành nhiệm vụ trên các chiến trường, giảm quân số và bước đầu chấn chỉnh quân đội thường trực, tăng cường thế trận chiến tranh nhân dân. Đã có những chuyển hướng về công tác bảo vệ an ninh chính trị phù hợp với tình hình mới".
_____________________________________________
1. Nghị quyết 112/NQ-ĐU ngày 22-3-1989 về đẩy mạnh lao động sản xuất và tham gia xây dựng kinh tế, chấn chỉnh tổ chức và cải tiến cơ chế quản lý các đơn vị làm kinh tế.
2. Chỉ thị số 208/CT ngày 3-6-1989 của Tư lệnh Quân khu về chia tỉnh Bình Trị Thiên thành 3 tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên – Huế đối với khối quân sự.
3. Toàn Quân khu tuyển quân đạt 25.203/25.181.
4. Quân khu giải thể 2 sư đoàn bộ binh, 2 trung tâm huấn luyện; giải thể và rút gọn nhiều trung đoàn đơn vị tương dương; giải thể và tổ chức lại hệ thống các trường, hoàn thành rút quân tình nguyện ở Lào về nước, tổng số giảm 22.000 quân, có 10.771 người hưởng lương, so với tháng 12-1986 giảm 42,29% quân số.
5. Theo tinh thần Nghị quyết 05 của Bộ Chính trị, Nghị quyết 145 của Thường vụ Đảng ủy Quân sự Trung ương, Chỉ thị 12/CT của Thường vụ Đảng ủy Quân khu ngày 11-1-1989 về công tác văn hóa văn nghệ.
6. Sách: "Lịch sử công tác đảng, công tác chính trị trong Quân đội nhân dân Việt Nam 1944-2000", trang 789 nêu rõ: Do nghiên cứu chưa kỹ càng, thấu đáo, chủ yếu vì ngân sách quốc phòng có hạn, nên Đảng ủy Quân sự Trung ương và Tổng cục Chính trị đã quyết định đình bản các tờ báo ở quân khu, quân đoàn, quân chủng, binh chủng... và giải thể một số đoàn nghệ thuật trong quân đội. Quyết định ấy đã hạn chế hiệu quả hoạt động của công tác tư tưởng, để một lực lượng đáng kể cán bộ, nhân viên có chuyên môn báo chí và nghệ thuật được bồi dưỡng đào tạo tốt, giàu vốn sống thực tiễn ra khỏi quân đội rất là đáng tiếc.

[chuongxedap]

Để đáp ứng với yêu cầu xây dựng quân đội, củng cố quồc phòng trong tình hình mới, ngày 17-10-1989, thể theo nguyện vọng của nhân dân cả nước, Ban Bí thư Trung ương Đảng quyết định lấy ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam 22-12 là ngày Quốc phòng toàn dân. Ngày 22-12-1989 kỷ niệm 45 năm ngày thành lập quân đội là ngày Quốc phòng toàn dân đầu tiên, đánh dấu mốc quan trọng trong quá trình đổi mới trên lĩnh vực quân sự - quốc phòng.

Cuối tháng 11-1989, Quân khu hoàn thành trước thời gian một mục tiêu quan trọng của Đại hội Đảng Quân khu lần thứ IV đề ra là chuyển Sở chỉ huy từ Đại Huệ về vị trí trước đây tại thành phố Vinh, bảo đảm cho việc lãnh đạo, chỉ huy trước yêu cầu mới; tạo điều kiện thuận lợi hơn để tăng cường mối quan hệ với Trung ương, Bộ Quốc phòng, các đơn vị, địa phương trên cả nước; phù hợp với nguyện vọng của các lực lượng vũ trang và nhân dân¹. Trước khi di chuyển, Quân khu tổ chức lực lượng đóng góp công sức tôn tạo mộ bà Hoàng Thị Loan - thân mẫu của Bác Hồ, hoàn thành nhà tưởng niệm Bác Hồ ở Kim Liên, nâng cấp đường Lê Hồng Sơn². Ngày 25-11-1989 Bộ tư lệnh Quân khu tổ chức giao ban đầu tiên tại Sở chỉ huy mới sau 25 năm sơ tán lên Nam Đàn - quê hương của Bác Hồ.

Đúng vào dịp kỷ niệm 45 năm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam và ngày hội Quốc phòng toàn dân đầu tiên (22-12-1989), Quân khu cùng tỉnh Nghệ Tĩnh tổ chức trọng thể lễ mít tinh, diễu hành tại thành phố Đỏ - Vinh, biểu dương lực lượng thể hiện ý chí, sức mạnh thống nhất của quân và dân trên quê hương Bác Hồ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, thực hiện công cuộc đổi mới.

Cũng nhân dịp này, Cục Chính trị Quân khu tổ chức Hội diễn nghệ thuật quần chúng có cả lực lượng sinh viên, học sinh thành phố Vinh tham gia với chủ đề ca hát về Đảng, Bác Hồ, quân đội và nhân dân anh hùng. Nối tiếp từ văn nghệ cách mạng trong kháng chiến, từ "tiếng hát át tiếng bom" trong chiến đấu, hội diễn lần này đã góp tiếng nói nghệ thuật lành mạnh, trong sáng, kịp thời cả nội dung và phong cách thể hiện của văn hoá văn nghệ “Bộ đội Cụ Hồ” trong cuộc đấu tranh quyết liệt trên mặt trận tư tưởng văn hoá, chống tư tưởng không lành mạnh trên lĩnh vực nhạy cảm này, do các thế lực thù địch thường xuyên chống phá tung vào nước ta³.

Các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế cũng lần đầu tiên tổ chức trọng thể, quy mô ngày kỷ niệm thành lập quân đội và ngày hội Quốc phòng toàn dân sau khi chia tách trở lại, hướng vào một trong những mục tiêu quan trọng của năm 1990 là chuẩn bị diễn tập khu vực phòng thủ, quyết thắng mở đầu trên lĩnh vực quốc phòng - an ninh. Tỉnh Thanh Hoá là địa phương đầu tiên chuyển tinh thần kỷ niệm ngày thành lập quân đội, ngày hội Quốc phòng toàn dân vào cuộc diễn tập khu vực phòng thủ, đổi mới lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành và công tác tham mưu triển khai thực hiện nhiệm vụ quốc phòng từ tỉnh xuống cơ sở⁴. Đây thực sự là nhân tố nổi bật đổi mới phong cách làm việc của địa phương trên địa bàn Quân khu.
____________________________________________
1. Trung đoàn 10 Cục Hậu cần, Trung đoàn 414 công binh... thi công Sở chỉ huy Quân khu; Công ty 85, các cơ quan, đơn vị, địa phương đóng góp nhiều công sức. Bộ tư lệnh Quân khu chỉ đạo thống nhất, liên tục, tập trung hoàn thành công trình này có dáng kiến trúc hiện đại bề thế, thoáng đạt, không gian mặt tiền rộng, cấu trúc bên trong và phía sau vững chãi, thực hiện sớm hơn mục tiêu chuyển Sở chỉ huy Quân khu về Vinh. Tiếp sau công trình nảy, đầu năm 1990, cầu Bến Thủy của Nhà nước cũng hoàn thành. Thành phố Vinh quê Bác có hai công trình lớn tạo thế mới cả kinh tế - văn hoá - xã hội, quốc phòng an ninh nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Bác Hồ.
2. Công trình này do Trung đoàn 414 và lực lượng một số đơn vị, cơ quan Quân khu xây dựng.
3. Hội diễn được công diễn ở Công viên Nguyễn Tất Thành và một số điểm khác ở Vinh.
4. Trước đây, Hội nghị quân chính đầu năm do quân sự chủ trì, nay chuyển sang Thường trực Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh, huyện... chủ trì triển khai nhiệm vụ quốc phòng gắn với an ninh.