Chuyên đề về máy bay tiêm kích thế hệ 5 của Nga - ПАК ФА

[huyphongssi]

Cấu tạo động cơ tuốc bin phản lực TRDDF-OVT 117S

(Bài đang cập nhật nội dung)

-----

Các bài liên quan đã đăng:
Tổng quan: http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg198008#msg198008
Thông tin, hình ảnh bổ sung: http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg208864#msg208864
Động cơ TRDDF-OVT AL-41F1-117S dùng cho PAK FA T-50 (tiếp): http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209126#msg209126
Quá trình phát triển động cơ TRDDF-OVT AL-41F1-117S: http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209399#msg209399

-------

Động cơ 117S dùng cho mẫu máy bay tiêm kích thử nghiệm T-50 PAK FA là loại động cơ tuốc bin phản lực luồng kép có buồng đốt tăng lực và lái hướng lực đẩy đa chiều (ТРДДФ - ОВТ: Турбореактивный двухконтурный двигатель с форсажной камерой и отклоняемым вектором тяги) thuộc phân lớp động cơ tuốc bin phản lực 2 trục luồng kép nhiệt độ cao có thiết kế dạng mô đun (высокотемпературный двухвальный двухконтурный двигатель модульной конструкции). Đây là thế hệ động cơ có hệ số lực đẩy lớn hơn 10/1 và có khả năng duy trì hoạt động trong chế độ bay hành trình vượt âm mà không cần sử dụng chế độ đốt tăng lực.

Hình mặt cắt cấu tạo động cơ tuốc bin phản lực TRDDF-OVT 117S (hình sử dụng từ www.npo-saturn.ru)

Mẫu động cơ tuốc bin phản lực 117S có thiết kế máy nén kiểu trục-ly tâm và gồm các mô đun kết cấu sau: Khối máy nén thấp áp 3 tầng nén (hệ số nén 4,2) và cụm lá hướng dòng phía ngoài có thể điều chỉnh góc tấn; Khối truyền động-phát điện KSA-50 (КСА-50) và động cơ phát động VK-150 (ВК-150); Khối máy nén cao áp 6 tầng nén (hệ số nén 25) với cánh nén tầng đầu có thể điều chỉnh góc tấn; Khối vỏ ngoài buồng dẫn luồng không qua; Khối buồng đốt; Khối tuốc bin cao áp đơn tầng cùng hệ thống làm nguội; Khối tuốc bin thấp áp đơn tầng cùng hệ thống làm nguội; Khối buồng đốt tăng lực; và khối họng xả điều hướng lực đẩy đa chiều KLIVT.

Số (1) là Cụm lá hướng dòng khí vào có thể điều chỉnh góc tấn (Регулируемый входной направляющий аппарат): bộ phận này giúp loại bỏ hiện tượng hóc khí cho cánh nén ở khối máy nén thấp áp của động cơ. Tuỳ theo tốc độ quay của máy nén mà cụm lá hướng dòng được điều chỉnh để tạo góc tấn tương ứng với dòng khí vào động cơ qua cửa thu khí của máy bay: góc tấn của lá hướng dòng lớn khi tốc độ quay của máy nén nhỏ và ngược lại, góc tấn của lá hướng dòng nhỏ khi tốc độ quay của máy nén lớn. Bộ điều khiển động cơ SAU căn cứ vào cảm biến tốc độ quay và nhiệt độ của máy nén thấp áp để điều khiển góc tấn của cánh lá hướng dòng. Ngoài chức năng điều tiết dòng khí vào theo tốc độ quay của máy nén nhằm tránh hiện tượng hóc khí, cụm lá hướng dòng còn kết hợp với thiết kế kiểu chữ S của ống thu khí để làm giảm tiết diện phản xạ điện từ phía trước của máy bay do cánh nén động cơ gây ra.
  
Số (2) là Khối máy nén thấp áp (Компрессор низкого давления) có thiết kế trục-ly tâm gồm 3 tầng cánh nén. Khối máy nén thấp áp cung cấp dòng khí ở hệ số nén 4,2 cho khối máy nén cao áp và tạo luồng không qua buồng đốt với hệ số phân luồng của động cơ là 0.59/1. Về bản chất khối máy nén thấp áp này tạo thành tính chất của động cơ tuốc bin phản lực quạt nén khi hoạt động giống như một hệ quạt kéo (cánh quạt tạo lực kéo phía trước động cơ) tạo dòng không qua, đồng thời là hệ nén cấp dòng khí nén sơ cấp cho máy nén cao áp của động cơ.

Số (3) là Khối máy nén cao áp (Компрессор высокого давления) có thiết kế 6 tầng cánh nén dọc trục với cánh nén tầng đầu có thể điều chỉnh góc tấn để thay đổi hệ số phân luồng của động cơ. Khối máy nén cao áp cung cấp dòng khí ở hệ số nén 25 cho buồng đốt của động cơ.

Số (4) là Khối dẫn luồng không qua (Наружный контур) gồm các buồng dẫn luồng không qua từ phía ngoài miệng máy nén cao áp đi qua vỏ ngoài buồng đốt (lõi động cơ) tới họng xả luồng không qua để vào buồng đốt tăng lực. Với thiết kế của khối dẫn luồng thông qua, áp lực dòng khí nén thấp áp được bổ sung nhờ trao đổi nhiệt với vỏ ngoài lõi động cơ giúp bổ sung lực đẩy và duy trì nhiệt độ cao ổn định cho khối lõi động cơ.

Số (5) là Khối buồng đốt dạng vành khuyên (Кольцевая камера сгорания) là nơi đốt hỗn hợp gồm khí nén tới từ máy nén cao áp và nhiên liệu cung cấp từ vòi phun để sinh công cho động cơ. Khối buồng đốt dạng vành khuyên còn có thiết kế van dẫn khí nén thứ cấp dùng trộn khí sau cháy để duy trì nhiệt độ ổn định và ở mức chấp nhận được đối với vật liệu chịu nhiệt ở vùng lõi động cơ.

Số (6) là Khối tuốc bin cao áp đơn tầng được làm nguội (Одноступенчатый охлаждаемый турбин высокого давления) là khối thu công từ dòng khí dãn nở sau đốt để chạy máy nén cao áp. Khối tuốc bin cao áp có một tầng cánh tuốc bin được làm mát với thiết kế cánh tuốc bin hỗn hợp chuyển đổi kiểu đẩy xung lực (gốc cánh) - đẩy phản lực (chóp cánh).

Số (7) là Khối tuốc bin thấp áp đơn tầng được làm nguội (Одноступенчатый охлаждаемый турбин низкого давления) là khối thu công từ dòng khí dãn nở sau đốt tới từ buồng đốt sau khi qua tuốc bin cao áp để chạy máy nén thấp áp và bộ truyền động-phát điện của động cơ. Khối tuốc bin thấp áp có một tầng cánh tuốc bin được làm mát với thiết kế cánh tuốc bin kiểu đẩy phản lực.

Khối truyền động-phát điện КСА và Khối động cơ phát động КДА của động cơ tuốc bin phản lực TRDDF-OVT 117S (hình sử dụng từ www.klimov.ru)

Hình khối điều khiển động cơ kĩ thuật số SAU của động cơ TRDDF-OVT 117S (hình sử dụng từ www.klimov.ru)

Hình họng xả OVT theo công nghệ KLIVT của động cơ tuốc bin phản lực TRDDF-OVT 117S (hình sử dụng từ www.klimov.ru)

[huyphongssi]

Cấu tạo động cơ tuốc bin phản lực TRDDF-OVT 117S

(Phần tiếp)

-----

Các bài liên quan đã đăng:
Tổng quan: http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg198008#msg198008
Thông tin, hình ảnh bổ sung: http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg208864#msg208864
Động cơ TRDDF-OVT AL-41F1-117S dùng cho PAK FA T-50 (tiếp): http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209126#msg209126
Quá trình phát triển động cơ TRDDF-OVT AL-41F1-117S: http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209399#msg209399
Cấu tạo động cơ tuốc bin phản lực TRDDF-OVT 117S (phần 1): http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209443#msg209443

-------

Động cơ 117S dùng cho mẫu máy bay tiêm kích thử nghiệm T-50 PAK FA là loại động cơ tuốc bin phản lực luồng kép có buồng đốt tăng lực và lái hướng lực đẩy đa chiều (ТРДДФ - ОВТ: Турбореактивный двухконтурный двигатель с форсажной камерой и отклоняемым вектором тяги) thuộc phân lớp động cơ tuốc bin phản lực 2 trục luồng kép nhiệt độ cao có thiết kế dạng mô đun (высокотемпературный двухвальный двухконтурный двигатель модульной конструкции). Đây là thế hệ động cơ có hệ số lực đẩy lớn hơn 10/1 và có khả năng duy trì hoạt động trong chế độ bay hành trình vượt âm mà không cần sử dụng chế độ đốt tăng lực.

Hình mặt cắt cấu tạo động cơ tuốc bin phản lực TRDDF-OVT 117S (hình sử dụng từ www.npo-saturn.ru)

Số (8') Khối buồng đốt tăng lực (Форсажная камера) là nơi vòi phun nhiên liệu cao áp phun trực tiếp nhiên liệu vào luồng khí cháy không ổn định thoát ra từ tuốc bin để khai thác nhiệt độ, áp suất và lượng ô-xi dư thừa nhằm tạo lực đẩy bổ sung nhất thời cho động cơ. Đối với động cơ thử nghiệm 117S, chế độ đốt nhiên liệu thứ cấp ở buồng đốt tăng lực giúp tăng lực đẩy tức thời của động cơ tới 58%. Buồng đốt tăng lực được sử dụng khi máy bay cất cánh trên đường băng ngắn, khi vào công kích hoặc thoát li mục tiêu hay tăng tốc vượt qua lực cản cận âm khi máy bay chuyển sang chế độ bay hành trình vượt âm.  

Số (9) Khối họng xả kiểu hội tụ-mở rộng có thể điều chỉnh tiết diện với tính năng lái hướng lực đẩy đa chiều (Регулируемое сужающееся-расширяющееся сопло с отклоняемым вектором тяги) là bộ phận lái hướng lực đẩy và điều khiển tốc độ dòng khí tạo lực đẩy theo chế độ hoạt động của động cơ. Động cơ thử nghiệm 117S sử dụng họng xả theo công nghệ lái hướng lực đẩy Klimov - gọi là KLIVT (КЛИВТ - Климовский вектор тяги) khác với các công nghệ họng xả tròn lái hướng lực đẩy hai chiều UVT (УВТ) của các dòng động cơ AL-31 (Su-27M, Su-30, Su-35), AL-41 (Su-37, MFI) kiểu cũ của NPO Saturn, công nghệ họng xả dẹt lái hướng lực đẩy 2 chiều (Плоские сопло с УВТ) của động cơ F100-PW-119 (F-22), hay công nghệ họng xả tròn lái hướng lực đẩy đa chiều của động cơ GE YF-120 (YF-22, YF-23).

Hình họng xả OVT theo công nghệ KLIVT của động cơ tuốc bin phản lực TRDDF-OVT 117S (hình sử dụng từ www.klimov.ru)

Số (10) Vòi phun nhiên liệu (Топливная форсунка) cung cấp nhiên liệu cho buồng đốt dạng vành khuyên của động cơ.

Số (11) Bệ đỡ thân sau động cơ (Задняя опора двигателя)

Số (12) Xi lanh thuỷ lực của họng xả điều hướng lực đẩy (Привод регулируемого сопла с тягами)

Số (13) Trục quay máy nén và tuốc bin thấp áp (Вал ротора низкого давления)

Số (14) Trục quay máy nén và tuốc bin cao áp (Вал ротора высокого давления)

Khối КСА/КДА màu xanh lá cây và khối điều khiển tự động САУ màu gan gà (hình sử dụng từ www.npo-saturn.ru)

Khối truyền động phát điện КСА và động cơ phát động КДА (khối màu xanh lá cây gắn phía trên vỏ ngoài động cơ trong hình minh hoạ) có chức năng khởi động, duy trì chạy không tải hoặc tắt động cơ chính của máy bay và/hoặc cấp nguồn điện cho các hệ thống điện và thuỷ lực khác của máy bay khi động cơ chính của máy bay ở chế độ không hoạt động. Khi động cơ tuốc bin phản lực chính của máy bay ở chế độ hoạt động, hộp truyền động КСА-117 nhận công từ trục quay máy nén-tuốc bin thấp áp từ phía sau khối máy nén thấp áp để quay tuốc bin bộ phát điện để cấp nguồn điện cho các hệ thống điện thuỷ lực trên máy bay.

Khối truyền động-phát điện КСА-117 của động cơ tuốc bin phản lực TRDDF-OVT 117S (hình sử dụng từ www.klimov.ru)

Động cơ phát động (турбостартёр) ВК-150 được sử dụng để quay trục quay tuốc bin phát điện khi động cơ chính của máy bay ở chế độ không hoạt động hoặc thông qua bộ truyền động КСА-117 để cấp công quay trục nén thấp áp khi khởi động động cơ. Động cơ phát động ВК-150 là loại động cơ tuốc bin khí dùng chung nhiên liệu với động cơ chính của máy bay và khởi động bằng nguồn điện ắc quy của máy bay.

Khối động cơ phát động КДА của động cơ tuốc bin phản lực TRDDF-OVT 117S (hình sử dụng từ www.klimov.ru)

Các thông số kĩ thuật của động cơ phát động ВК-150:
- Công suất phát động động cơ chính qua khối điều khiển tự động ở độ cao ngang mực nước biển (Мощность в режиме запуска (Н=0, САУ): 160 sức ngựa (117,5 kW)
- Công suất phát động động cơ chính qua khối điều khiển tự động ở độ cao 3,5 km và nhiệt độ 30 độ C (Мощность в режиме запуска (Н=3.5, САУ, +30 C): 110 sức ngựa (80,5 kW)
- Công suất phát điện (Мощность в режиме энергоузла): 107,5 kW
- Khối lượng động cơ (Масса двигателя): 46,5 kg

Hình khối điều khiển động cơ kĩ thuật số SAU của động cơ TRDDF-OVT 117S (hình sử dụng từ www.npp-tat.ru)

Khối điều khiển tự động САУ (Система автоматического управления) (màu gan gà như trên hình) có chức năng kiểm soát thông số vận hành của động cơ để kết hợp với các thông số hoạt động của máy bay và lệnh điều khiển của phi công hay máy tính công tác nhằm đưa ra chế độ điều khiển vận hành thích hợp cho động cơ.

[huyphongssi]

Hình đồ họa mẫu bay thử nghiệm PAK FA T-50-1 của Matej Furda đăng trên www.hitechweb.genezis.eu

[huyphongssi]

TỔNG QUAN TÍNH NĂNG KĨ CHIẾN THUẬT CỦA T-50 PAK FA
Tổ hợp tên lửa đối không tầm xa RVV-BD theo mã thiết kế KS-172

Tổ hợp tên lửa đối không tầm xa RVV-BD theo mã thiết kế KS-172 được tổ hợp nhà thầu gồm Tập đoàn cổ phần phòng không Almaz-Antey và đơn vị thành viên là Phòng thiết kế thử nghiệm Novator giới thiệu trang bị cho máy bay tiêm kích thuộc Đề án PAK FA T-50. Đây là tổ hợp tên lửa đối không tầm xa được phát triển từ tổ hợp tên lửa phòng không để phục vụ trang bị cho máy bay tiêm kích thế hệ 4+ và chương trình Máy bay tiêm kích chiến thuật đa năng MFI.

Mẫu đạn tên lửa KS-172 kèm giá treo (hình sử dụng từ www.testpilot.ru)

Khác với các đơn vị thuộc Tổng công ty cổ phần các tổ hợp tên lửa chiến thuật chuyên nghiên cứu, phát triển và chế tạo các tổ hợp tên lửa đối không và đối đất có tiếng ngay từ thời Liên xô, các đơn vị thành viên thuộc Tập đoàn cổ phần phòng không Almaz-Antey là những đơn vị chỉ chuyên về thiết kế, phát triển các tổ hợp tên lửa phòng không, tổ hợp tên lửa mặt đất và các tổ hợp tên lửa chống hạm cho hải quân. Trước khi quy tụ trong Tập đoàn Almaz-Antey, các phòng thiết kế thử nghiệm liên quan đã có các chương trình thiết kế phiên bản tổ hợp tên lửa đối không và không đối đất, không đối hạm từ các tổ hợp tên lửa phòng không hay tên lửa mặt đất hiện có. Tổ hợp tên lửa đối không tầm xa RVV-BD KS-172 đã được Phòng thiết kế thử nghiệm Novator (OKB-8) phát triển theo xu hướng này.

OKB-8 Novator có phương án thiết kế tổ hợp RVV-BD KS-172 từ các kinh nghiệm thiết kế đạn tên lửa cho tổ hợp tên lửa phòng không lục quân như Buk cải tiến (9K37) và Antey-300 (9K81 S-300V), cũng như tổ hợp tên lửa chống hạm và chống ngầm 91RE1/RTE2. Đạn KS-172 sử dụng 2 tầng gồm: tầng phóng có thiết kế khí động và điều khiển cánh đuôi lưới tương tự tầng phóng đạn chống ngầm 91RE1 của tổ hợp tên lửa chống ngầm Kalibr-PLE, tầng đạn có thiết kế tương tự tầng đạn của đạn phòng không 9M82M của hệ thống S-300VM với khả năng lái hướng lực đẩy thông qua họng xả điều hướng và đầu nổ mảnh định hướng.  

Mẫu đạn tên lửa chống ngầm 91RE1 (đuôi lưới) và 91RTE2 của MKB Novator thuộc Tập đoàn phòng không Almaz-Antey (hình sử dụng từ www.areamilitar.net)

So với tổ hợp RVV-BD K-37M-810, tổ hợp KS-172 được thiết kế để treo dưới cánh máy bay tiêm kích làm nhiệm vụ phòng không chống mục tiêu bay tối quan trọng trong hoạt động tác chiến chiến dịch tấn công đường không của không quân chiến thuật đối phương như các loại máy bay trinh sát và chỉ thị mục tiêu, máy bay tiếp dầu, máy bay cảnh giới và chỉ huy đường không, máy bay tiếp sóng và tác chiến điện tử tầm xa. Tổ hợp KS-172 có tầm phóng chống mục tiêu bay hướng vào tới 400 km và sử dụng hệ thống dẫn bắn tích hợp nhiều chế độ với pha đầu dẫn đạn bay theo quĩ đạo quán tính treo phía trên mục tiêu có hiệu chỉnh tham số giữa pha theo tình báo từ máy bay mẹ hay hệ thống dẫn đường bên ngoài.

Hình minh họa cơ cấu nổ định hướng của đầu nổ đạn phòng không 9M83M trang bị cho hệ thống S-300VM Antey-2500 (hoặc đạn KS-172) của MKB Fakel thuộc Tập đoàn phòng không Almaz-Antey (hình sử dụng từ www.enemyforces.net)

Thông số kĩ thuật của tổ hợp tên lửa RVV-BD theo mã thiết kế KS-172:

Tầm phóng tối thiểu đối với mục tiêu bay hướng ra (Минимальная дальность пуска в заднюю полусферу цели): 6,5 km
Tầm phóng tối đa đối với mục tiêu bay hướng vào (Максимальная дальность пуска в переднюю полусферу цели): 400 km
Độ cao mục tiêu trong tầm phóng đẳng cao hiệu quả của đạn tên lửa (Высота полета цели): từ 0,003 km tới 30 km
Cơ động quá tải tối đa của mục tiêu (Максимальная перегрузка цели): 12 g
Tốc độ tối đa của mục tiêu (Максимальная скорость цели): 4.000 km/giờ
Tốc độ tối đa của đạn (Максимальная скорость): 4 lần tốc độ âm thanh
Cơ động quá tải tối đa của đạn (Максимальная перегрезка): 20 g
Khối lượng đạn tên lửa (Стартовая масса): 750 kg
Khối lượng đầu đạn (Масса боевой части): 50 kg
Loại giá treo (Тип устройства): Giá treo ngoài AKU-100
Hệ thống dẫn đường (Система наведения): dẫn đường quán tính kết hợp cập nhật phần tử vô tuyến pha giữa và tự dẫn radar chủ động, dẫn thụ động theo nguồn nhiễu hoặc nguồn phát xạ điện từ từ mục tiêu ở pha cuối.
Loại đầu đạn (Тип боевой части): đầu nổ mảnh định hướng
Loại ngòi nổ (Тип взрыватели): ngòi cận đích vô tuyến và ngòi chạm nổ tình huống
Loại động cơ (Тип двигатели): động cơ thuốc phóng rắn 2 tầng đốt gián đoạn
Kích cỡ đạn tên lửa (Габаритные размеры):
- Chiều dài tổng thể (Длина): 7.400 mm
- Chiều dài tầng phóng (Длина стартового ступена): 1.400 mm
- Chiều dài tầng đạn (Длина маршевого ступена): 6.000 mm
- Đường kính thân tầng phóng (Диаметр стартового корпуса): 510 mm
- Đường kính thân tầng đạn (Диаметр маршевого корпуса): 400 mm
- Sải cánh ổn hướng tầng đạn (Размах крыла): 610 mm
- Sải cánh lưới tầng phóng (Размах стабилизаторов): 750 mm

Ngoài các tính năng kĩ chiến thuật nêu trên, OKB-8 Novator còn dự kiến đưa đạn KS-172 vào ống mang phóng như đạn của các tổ hợp tên lửa phòng không và đối đất nhằm tăng thời hạn sử dụng đạn và giảm chi phí công tác bảo đảm chiến đấu. Hiện tổ hợp RVV-BD KS-172 chỉ được xem là tổ hợp tên lửa đối không tầm xa dự phòng cho máy bay tiêm kích thuộc Đề án PAK FA và được tiếp tục hoàn thiện chủ yếu cho thị trường xuất khẩu.  

Bài tiếp: Tổ hợp pháo đối không bắn nhanh AAP

[OldBuff]

Tại sao 2 bài động cơ không ghép vào 1 hả đ/c phong xi?

[huyphongssi]

Tại sao 2 bài động cơ không ghép vào 1 hả đ/c phong xi?

Đêm qua em viết tiếp phần sau thì hết quyền sửa bài. Để làm 2 phần đọc cho đỡ dài được không thủ trưởng?

[huyphongssi]

Một số hình ảnh về các tổ hợp tên lửa đối không do các đơn vị thành viên Tập đoàn phòng không Almaz-Antey giới thiệu

Mẫu đạn KS-172 RVV-L có tầng đạn phát triển từ đạn tên lửa phòng không 9M317 Buk-M được OKB-8 Novator trưng bày cùng mẫu máy bay tiêm kích Su-30 của Sukhoi vào năm 1994 (hình sử dụng lại từ www.ausairpower.net)

Mẫu đạn KS-172 RVV-BD có tầng đạn phát triển từ đạn tên lửa phòng không 9M82M Antey-2500 được MKB-Novator thuộc Almaz-Antey trưng bày cùng mẫu máy bay tiêm kích Su-35BM của Sukhoi tại MAKS-2007 (hình sử dụng lại từ www.maks.sukhoi.org)

Các mẫu đạn kèm thùng mang phóng được các phòng thiết kế thành viên Tập đoàn Almaz-Antey phát triển và trưng bày cùng máy bay tiêm kích Su-35 vào năm 1996: thứ 2 bên phải ảnh là mẫu KS-172 RVV-L của MKB-Novator, thứ 4/5 và 6/7 từ phải sang là thùng phóng/đạn 9M96M và 9M100 của MKB-Fakel (hình sử dụng lại từ www.ausairpower.net)

Hình đồ họa thể hiện phương pháp phóng đạn từ ống mang phóng gắn trên máy bay theo ý tưởng thiết kế của các đơn vị thành viên Almaz-Antey (hình Su-33 phóng đạn diệt hạm 3M54E từ ống mang phóng được sử dụng lại từ www.ausairpower.net)

[OldBuff]

Việc cải biên tên lửa phòng không thành tên lửa đối không cho nhiệm vụ phòng không chiến lược ở Liên Xô và Nga không hẳn gần đây mới có.

Ngay từ thời điểm hình thành Hệ thống 25, Liên Xô đã phát triển hệ thống máy bay tiêm kích chiến lược G-400 gồm máy bay tiêm kích 310 (phát triển từ máy bay ném bom Tu-4) mang tổ hợp tên lửa V-310 (đạn La-210 và đạn La-211 phát triển từ đạn La-205 của tổ hợp tên lửa phòng không V-300 thuộc S-25). Sau khi dừng chương trình G-400 thuộc S-25, Liên Xô lại phát triển đề án Hệ thống máy bay tiêm kích La-250-15 gồm máy bay tiêm kích La-250 và tổ hợp tên lửa đối không K-15 (dùng đạn La-275, La-278 phát triển từ tầng đạn của đạn tên lửa V-750 thuộc tổ hợp tên lửa phòng không SA-75). Như vậy phải nói rằng quá trình phát triển tên lửa không đối không từ cải biến tên lửa phòng không là truyền thống của các phòng thiết kế tên lửa phòng không từ thời Liên Xô.




Máy bay tiêm kích La-250-15 và hình vẽ đạn La-275 thuộc hệ thống máy bay tiêm kích La-250-15

[huyphongssi]

Động cơ tuốc bin phản lực ТРДДФ/ОВТ 117С - Họng xả kiểu KLIVT (phần 1)

-----

Các bài liên quan đã đăng:
Tổng quan: http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg198008#msg198008
Thông tin, hình ảnh bổ sung: http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg208864#msg208864
Động cơ TRDDF-OVT AL-41F1-117S dùng cho PAK FA T-50 (tiếp): http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209126#msg209126
Quá trình phát triển động cơ TRDDF-OVT AL-41F1-117S: http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209399#msg209399
Cấu tạo động cơ tuốc bin phản lực TRDDF-OVT 117S (phần 1): http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209443#msg209443
Cấu tạo động cơ tuốc bin phản lực TRDDF-OVT 117S (phần 2): http://www.quansuvn.net/index.php?topic=13010.msg209578#msg209578

-------


Động cơ tuốc bin phản lực trang bị cho máy bay tiêm kích PAK FA sử dụng họng xả lái hướng lực đẩy phát triển từ công nghệ lái hướng lực đẩy Klimov - KLIVT nhằm giúp máy bay hoạt động linh hoạt trong dải tốc độ thấp và góc tấn lớn, giảm đường băng cất hạ cánh, cơ động đổi hướng và ngóc chúi nhanh trong cận chiến, đồng thời giảm lộ diện hồng ngoại.

Hình đồ họa họng xả điều hướng lực đẩy đa chiều kiểu KLIVT (ảnh sử dụng từ www.klimov.ru)

Công nghệ lái hướng lực đẩy KLIVT được ФГУП "Завод им. В.Я. Климова" phát triển từ giữa thập niên 1990 cho dòng động cơ RD-33 cải tiến dự kiến trang bị cho đề án máy bay tiêm kích Mig-29M và Mig-29K/KUB của RAG Mig. Năm 2001, cặp động cơ RD-33S-3M được gắn trên máy bay tiêm kích Mig-29OVT số hiệu 156 tham gia trưng bày tại MAKS-2001. Hai năm sau tại MAKS-2003, chiếc Mig-29OVT số 156 đã thực hiện các chuyến bay biểu diễn trên vùng trời sân bay Zhukovski đánh dấu bước hoàn thiện công nghệ lái hướng lực đẩy KLIVT.

Máy bay tiêm kích Mig-29OVT bay biểu diễn với cặp động cơ RD-33S-3M gắn họng xả điều hướng lực đẩy đa chiều kiểu KLIVT (ảnh sử dụng của Fyodor Borisov tại www.cdn-www.airliners.net)

Họng xả theo công nghệ lái hướng lực đẩy KLIVT là một biến thể của thiết kế họng xả hội tụ-mở rộng có thể điều chỉnh tiết diện kiểu de Laval, theo đó sản phẩm khí cháy từ động cơ được gia tốc qua đoạn họng thắt tạo thành dòng thoát đạt tới tốc siêu âm tại phần ống loe nhằm tối ưu hóa lực đẩy. Họng xả KLIVT gồm phần cố định và phần chuyển động lái hướng lực đẩy. Phần cố định được chụp vào đuôi buồng đốt tăng lực tạo thành phần thắt giữ chức năng gia tốc dòng thoát của họng xả. Phần chuyển động lái hướng lực đẩy gồm vòng trong là chụp các cánh lá lái dòng thoát siêu âm có thể điều chỉnh tiết diện ống loe và vòng ngoài là chụp các cánh lá chắn phát tán hồng ngoại có thể điều chỉnh tiết diện phù hợp với vòng trong. Cả 2 vòng cánh lá của phần chuyển động được gắn với 1 vòng đai có con nêm linh hoạt cho các chế độ lái hướng của họng xả. Phần cố định và phần chuyển động lái hướng lực đẩy được liên kết bằng 3 cụm xi lanh thủy lực chấp hành lệnh lái hướng lực đẩy và lệnh điều chỉnh tiết diện vòng chụp cánh lá lái dòng thoát siêu âm. Theo thiết kế động cơ RD-33 OVT của Klimov hiện nay thì họng xả KLIVT có khả năng lái hướng lực đẩy 15 độ trên tất cả các hướng với tốc độ lái họng xả là 60 độ/giây.  

Mẫu họng xả điều hướng lực đẩy đa chiều kiểu KLIVT (ảnh sử dụng từ www.klimov.ru)

Công nghệ lái hướng lực đẩy dùng cho họng xả động cơ 117S được Klimov phát triển trên nền tảng KLIVT có kết hợp với công nghệ lái hướng 2 chiều UVT của NPO Saturn. Họng xả động cơ 117S gồm 2 bộ phận đều chuyển động: phần chụp đuôi buồng đốt tăng lực được lái hướng 2 chiều theo mặt phẳng đứng (công nghệ Saturn) và phần chuyển động lái hướng lực đẩy đa chiều (KLIVT). Điều này cho phép họng xả động cơ 117S có khả năng lái hướng lực đẩy đa chiều 16 độ và lên xuống theo mặt phẳng đứng 20 độ, tạo thành quỹ tích hình e líp cho chuyển động lái hướng theo mặt phẳng đứng của họng xả.

Phần 2 của bài này sẽ so sánh ưu nhược điểm của họng xả điều hướng đa chiều của động cơ 117S so với các loại họng xả điều hướng khác.

[huyphongssi]

Động cơ tuốc bin phản lực ТРДДФ/ОВТ 117С - Họng xả kiểu KLIVT (phần 2)

(Bài đang được phát triển nội dung)

Hình đồ họa họng xả điều hướng lực đẩy đa chiều kiểu KLIVT (ảnh sử dụng từ www.klimov.ru)

Họng xả điều hướng lực đẩy hai chiều kiểu Saturn (ảnh sử dụng từ www.paralay.inboards.ru)

Họng xả điều hướng lực đẩy đa chiều kiểu GE YF120 thử nghiệm trên F-16, YF-22 và YF-23 (ảnh sử dụng từ www.paralay.inboards.ru)

Họng xả điều hướng lực đẩy hai chiều kiểu dẹt thử nghiệm trên mẫu Sukhoi T-10M (ảnh trên) và họng xả điều hướng 2 chiều dùng cho động cơ F119-PW-100 của F-22 (ảnh sử dụng từ www.sukhoi.ru và www.pw.utc.com)