Chuyên đề về máy bay tiêm kích thế hệ 5 của Nga - ПАК ФА

[huyphongssi]

Buồng lái T-50 được điều áp hả đ/c huyphong?

Dạ, không chỉ điều áp mà còn có cả điều hòa nhiệt độ dùng hệ thống trích khí từ tầng nén của động cơ thủ trưởng ạ!

[huyphongssi]

TỔNG QUAN TÍNH NĂNG KĨ CHIẾN THUẬT CỦA T-50 PAK FA
Trang bị, khí tài buồng lái máy bay - Tổ hợp các cần điều khiển (phần 1)

Máy bay tiêm kích PAK FA dự kiến sử dụng Tổ hợp các cần điều khiển - OOU (Комплекс органов оперативного управления - ООУ), bao gồm Cần lái máy bay - RUS (Рукоятка Управления Самолётом - РУС) và Cần điều khiển động cơ - RUD (Рукоятка Управления Двигателем - РУД), do Công ty cổ phần "Pribor" thành phố Kursk - Phòng thiết kế thử nghiệm "Aviaavtomatika" (Курское ОАО "Прибор" Опытное конструкторское бюро "Авиаавтоматика") cung cấp.

Hệ thống điều khiển trong buồng lái là tích hợp các khí cụ phần cứng và chương trình phần mềm giúp phi công kiểm soát và điều khiển máy bay theo nguyên lí "Tay không phải rời cần lái", bao gồm: (1) Tổ hợp các cần điều khiển máy bay và điều khiển động cơ kích cỡ nhỏ trên có bố trí các tổ hợp nút bấm và hệ cảm biến dòng điện xoáy dùng để tạo lệnh điều khiển bằng tay mang tín hiệu tương tự và các lệnh điều khiển đơn lẻ; và (2) Khối truyền đạt lệnh từ tổ hợp cần điều khiển tới các khí tài vô tuyến điện tử trên máy bay.    

Sơ đồ bố trí các tổ hợp nút bấm tạo lệnh điều khiển đơn lẻ trên cần lái và cần điều khiển động cơ máy bay tiêm kích PAK FA (hình OKB "Aviaavtomatika")

[huyphongssi]

TỔNG QUAN TÍNH NĂNG KĨ CHIẾN THUẬT CỦA T-50 PAK FA
Trang bị, khí tài buồng lái máy bay - Tổ hợp các cần điều khiển (phần 2)

Tổ hợp các nút và phím bấm điều khiển trên cần điều khiển OOU là công cụ tạo các lệnh điều khiển riêng biệt của phi công đối với máy bay. Các nút và phím bấm cơ điện nêu trên hoạt động theo nguyên lí dòng xoáy cảm ứng từ, theo đó lệnh điều khiển được tạo ra khi phi công bấm hay nhấn nút làm thay đổi điện kháng và dòng của cuộn cảm.

Sơ đồ bố trí các tổ hợp nút bấm tạo lệnh điều khiển đơn lẻ trên cần lái và cần điều khiển động cơ máy bay tiêm kích PAK FA (hình OKB "Aviaavtomatika")

Các cần điều khiển OOU do OKB "Aviaavtomatika" chế tạo sử dụng các dạng nút và phím bấm cơ điện để tạo lệnh điều khiển như sau: Gashetka-M (Гашетка-М), KU-S (КУ-С), 4P-S (4П-С), PS3-M (ПС3-М) và KNM (КНМ).

Cò điện Gashetka-M (OKB "Aviaavtomatika")

   

Nút vê KU-S (OKB "Aviaavtomatika")

Phím đẩy 4 cực 4P-S (OKB "Aviaavtomatika")

Phím đẩy 3 cực PS3-M (OKB "Aviaavtomatika")

Nút bấm KNM (OKB "Aviaavtomatika")

Hệ thống điều khiển trong buồng lái sử dụng khối truyền đạt lệnh điều khiển từ Tổ hợp các cần điều khiển OOU tới các khí tài điện tử hàng không qua cặp cáp lưỡng trục để thi hành các lệnh điều khiển của phi công. Khối truyền đạt lệnh điều khiển vận hành dựa trên nền tảng mã nguồn mở, sử dụng nguồn điện chuẩn hàng không 27V và truyền đạt lệnh điều khiển tới thiết bị thi hành tương ứng qua tín hiệu điện theo 2 giao thức điện năng: dòng 27V với cường độ 0,2A và dòng 5V với cường độ 0,015A.

Khối truyền đạt lệnh điều khiển (OKB "Aviaavtomatika")

[huyphongssi]

Một số hình ảnh buồng lái máy bay tiêm kích thế hệ 4,5+ Su-35BM của Sukhoi

Buồng lái máy bay tiêm kích Su-35BM của Sukhoi được thiết kế theo nguyên lí "Buồng lái điện tử" và giao thức điều khiển "Tay không phải rời cần lái" tương tự máy bay tiêm kích thuộc đề án PAK FA.

Dưới đây là một số hình ảnh về buồng lái máy bay tiêm kích Su-35BM với hệ thống màn hiển thị điện tử đa năng khổ lớn và tổ hợp cần điều khiển gồm cần lái ở giữa, cần điều khiển động cơ ở bên trái buồng lái.

Hình 1 của www.airwar.ru
Hình 2 của www.red-stars.org

[huyphongssi]

TỔNG QUAN TÍNH NĂNG KĨ CHIẾN THUẬT CỦA T-50 PAK FA
Trang bị, khí tài buồng lái máy bay - Hệ thống các khí tài hiển thị đa năng (phần 1)

Máy bay tiêm kích thuộc Đề án PAK FA dự kiến được trang bị các khí tài hiển thị đa năng thế hệ mới như Màn hiển thị chuẩn trực hàng không (Коллиматорный авиационный индикатор) và các Màn hình tinh thể lỏng hiển thị đa năng (Многофункциональный жидкокристаллический индикатор) theo tiêu chí Buồng lái điện tử (Электронная кабина) hay còn được gọi là Buồng lái tinh thể (Стеклянная кабина) do các đơn vị chế tạo khí cụ điện tử hàng không hàng đầu của Nga cung cấp.

[huyphongssi]

TỔNG QUAN TÍNH NĂNG KĨ CHIẾN THUẬT CỦA T-50 PAK FA
Trang bị, khí tài buồng lái máy bay - Hệ thống các khí tài hiển thị đa năng (phần 2)

Màn hiển thị đa năng MFI-35 (ảnh www.rbkb.ru)

Buồng lái máy bay tiêm kích PAK FA được trang bị 2 màn hình màu tinh thể lỏng hiển thị đa năng khổ lớn có tên gọi Màn hiển thị đa năng MFI-35 (МФИ-35: Многофункциональный индикатор 35) do Công ty cổ phần Phòng thiết kế chế tạo thiết bị vùng Ramensk - "RPKB" (ОАО "РПКБ" - Раменское Приборостроительное Конструкторское Бюро) thuộc Liên hiệp "AVIONIKA" (Концерн "АВИОНИКА") cung cấp.

Màn hiển thị đa năng MFI-35 được phát triển theo nguyên lí màn hình màu tinh thể lỏng ma trận chủ động cỡ 15 inh-xơ, có độ phân giải cao trong mọi điều kiện ánh sáng buồng lái và cho phép hiển thị đồ thị, hình ảnh kèm kí tự, biểu tượng bất kì về trạng thái hoạt động của máy bay và các khí tài trên máy bay, về kiểm soát và điều khiển hệ thống vũ khí đường không, về hoạt động trinh sát, hoa tiêu dẫn đường và phối hợp chiến đấu trên không. Màn hiển thị MFI-35 có bảng điều khiển bố trí chạy vòng quanh khung hình với 40 nút bấm trạng thái và 2 nút vặn điều chỉnh tham số.

Cách hiển thị các tham số buồng lái, động cơ và trạng thái bay ở Màn hiển thị đa năng MFI-35 bên phải buồng lái trưng bày tại Le Bourget 2009 (ảnh dùng lại từ www.militaryphotos.net)

Thông số kĩ chiến thuật của Màn hiển thị MFI-35
- Loại và cỡ màn hình (Тип и диагональ экрана): Màn hình màu tinh thể lỏng ma trận chủ động 15 inh-xơ
- Kích cỡ khung hình (Размер рабочего поля): 304,8 х 228,6 mm
- Bảng điều khiển (Панель управления): 40 nút bấm trạng thái
- Độ phân giải hình ảnh cho phép tiếp nhận hiển thị (Прием форматов изображения): 640х480, 800х 600, 1024х768, 1280х1024, 1400х1050
- Chế độ chỉnh độ sáng màn hình (Регулировка яркости экрана): tự động hoặc vặn nút bằng tay
- Số lượng màu (Количество воспроизводимых цветов): 262.144 màu
- Kích cỡ toàn bộ màn hiển thị MFI-35 (Габаритные размеры): 345x270x96 mm
- Khối lượng toàn bộ (Масса): 3,8 kg
- Số kênh hình ảnh đầu vào (Входные видео сигналы): 2 kênh tín hiệu vi sai thấp áp và 1 kênh chạy cổng JTAG
- Nguồn điện 1 chiều (Напряжение питания постоянного тока): 27V
- Độ sáng tối đa (Яркость максимальная): hơn 850 cd/m²
- Độ sáng tối thiểu (Яркость минимальная): dưới 0,05 cd/m²
- Hệ số tương phản nội tại (Коэффициент собственного контраста): 400:1
- Hệ số tương phản ánh sáng môi trường (Коэффициент яркостного контраста при внешней освещенности): hơn 10:1
- Góc quan sát tới màn hiển thị với độ tương phản 10:1 (Углы наблюдения с контрастом 10:1):
-- góc nhìn ngang (по горизонтали): ± 85o
-- góc nhìn dọc (по вертикали): ± 85o
- Hệ số phản xạ riêng (Коэффициент зеркального отражения): thấp hơn 0,8%
- Hệ số phản xạ khuếch tán (Коэффициент диффузного отражения): thấp hơn 0,1%
- Nhiệt độ môi trường làm việc (Рабочая температура): từ âm 60^oC tới 71^oС
- Nhiệt độ bảo quản (Температура хранения): từ âm 60^oC tới 85^oС
- Mức độ chịu đựng rung lắc ngẫu nhiên (Случайная широкополосная вибрация): từ 10 Hz tới 2.000 Hz hoặc quá tải tới 4,3 g
- Mức độ chịu đựng rung lắc ngẫu nhiên khi hoạt động cùng hệ thống vũ khí (Случайная широкополосная вибрация при работе СПВ): từ 10 Hz tới 2.000 Hz hoặc quá tải tới 13,6 g
- Thời gian chuẩn bị khi vận hành ở âm 60^oC (Время готовности при – 60ºС): 5 phút

[huyphongssi]

TỔNG QUAN TÍNH NĂNG KĨ CHIẾN THUẬT CỦA T-50 PAK FA
Trang bị, khí tài buồng lái máy bay - Hệ thống các khí tài hiển thị đa năng (phần 3)

Các màn hiển thị bố trí trong mẫu buồng lái máy bay tiêm kích T-50 được kiểm tra tại Phòng thiết kế Sukhoi Moskva ngày 1/3/2010 (ảnh trích từ băng hình www.rutube.ru dùng lại từ http://military.tomsk.ru)

Ngoài 2 màn hiển thị đa năng chính, buồng lái máy bay tiêm kích PAK FA còn được lắp 3 màn hình tinh thể lỏng hiển thị đa năng khổ nhỏ do Công ty cổ phần Phòng thiết kế chế tạo thiết bị vùng Ramensk - "RPKB" thiết kế gồm:

- 01 màn hiển thị đa năng MFI-6-5 bên trái buồng lái dùng hiển thị các tham số hệ thống hỗ trợ chỉ huy bay chiến đấu từ xa, hệ thống liên lạc vô tuyến điện và các hệ thống truyền nhận dữ liệu giữa máy bay và hệ thống chỉ huy hành quân đường không bên ngoài;

- 01 màn hiển thị tham số hoa tiêu dẫn đường và ngắm bắn dùng đồng bộ với Màn kính hiển thị chuẩn trực phía trước mặt phi công;

- 01 màn hiển thị các tham số bay dự phòng phía bên phải bảng điều khiển trước mặt phi công.

[huyphongssi]

TỔNG QUAN TÍNH NĂNG KĨ CHIẾN THUẬT CỦA T-50 PAK FA
Trang bị, khí tài buồng lái máy bay - Hệ thống các khí tài hiển thị đa năng (phần 4)

Màn kính hiển thị chuẩn trực phía trước mặt phi công trong mẫu buồng lái máy bay tiêm kích T-50 được kiểm tra tại Phòng thiết kế Sukhoi Moskva ngày 1/3/2010 (ảnh trích từ băng hình www.rutube.ru dùng lại từ http://military.tomsk.ru)

Giao thức hiển thị trên Màn kính hiển thị chuẩn trực phía trước mặt phi công trong buồng lái mô phỏng của máy bay tiêm kích T-50 tại Phòng thiết kế Sukhoi Moskva ngày 1/3/2010 (ảnh trích từ băng hình www.rutube.ru dùng lại từ http://military.tomsk.ru)

[huyphongssi]

Màn kính hiển thị chuẩn trực phía trước mặt phi công trang bị cho máy bay tiêm kích Su-35BM

Hầu hết các khí tài hiển thị buồng lái của máy bay tiêm kích thế hệ 4++ Su-35BM là nguyên gốc trực tiếp cho các phiên bản dùng trên máy bay tiêm kích PAK FA trừ màn kính hiển thị chuẩn trực trước mặt phi công. Máy bay tiêm kích Su-35BM sử dụng Màn kính hiển thị chuẩn trực khổ rộng trước mặt phi công IKSh-1M (Индикатор коллиматорный широкоформатный ИКШ-1М) do Công ty cổ phần Phòng thiết kế chế tạo thiết bị vùng Ramensk - "RPKB" cung cấp.

Khác với phương án tiếp cận màn kính hiển thị khổ rộng 1 tấm của máy bay tiêm kích PAK FA T-50 cho phép mở rộng góc hiển thị cả theo trục dọc và ngang, máy bay tiêm kích Su-35BM sử dụng màn kính hiển thị khổ rộng tấm đúp cho phép mở rộng góc hiển thị theo trục dọc.

[huyphongssi]

TỔNG QUAN TÍNH NĂNG KĨ CHIẾN THUẬT CỦA T-50 PAK FA
Trang bị, khí tài buồng lái máy bay - Hệ thống các khí tài hiển thị đa năng (phần 4)

Máy bay tiêm kích PAK FA dự kiến được trang bị Màn kính hiển thị chuẩn trực khổ rộng trước mặt phi công (Индикатор коллиматорный широкоформатный) do Công ty cổ phần Phòng thiết kế chế tạo thiết bị vùng Ramensk - "RPKB" cung cấp.

Màn kính hiển thị chuẩn trực phía trước mặt phi công trong mẫu buồng lái máy bay tiêm kích T-50 được kiểm tra tại Phòng thiết kế Sukhoi Moskva ngày 1/3/2010 (ảnh trích từ băng hình www.rutube.ru dùng lại từ http://military.tomsk.ru)

Màn kính hiển thị chuẩn trực khổ rộng trước mặt phi công trên máy bay tiêm kích PAK FA thuộc nhóm Hệ thống hiển thị trước mặt phi công - ILS (Индикатор на лобовом стекле - ИЛС) gắn cố định phía trên bảng điều khiển theo hướng nhìn thẳng phía trước buồng lái của phi công, dùng để hiển thị các tham số trạng thái hoạt động của máy bay, tham số hoa tiêu dẫn đường hàng không và tham số ngắm bắn và điều khiển vũ khí của máy bay.

Hệ thống ILS của máy bay tiêm kích PAK FA gồm 3 cấu phần là màn kính hiển thị chuẩn trực, khối phát chùm chiếu công nghệ bán dẫn và máy tính chuyển tham số sang tín hiệu hình ảnh đồng bộ với tham số bay hiển thị trên các màn hiển thị tinh thể lỏng trong buồng lái.  

Giao thức hiển thị trên Màn kính hiển thị chuẩn trực phía trước mặt phi công trong buồng lái mô phỏng của máy bay tiêm kích T-50 tại Phòng thiết kế Sukhoi Moskva ngày 1/3/2010 (ảnh trích từ băng hình www.rutube.ru dùng lại từ http://military.tomsk.ru)

Màn kính hiển thị chuẩn trực dùng cho hệ thống ILS trên máy bay tiêm kích PAK FA có dạng tròn không khung viền khác với dạng chữ nhật truyền thống trên các hệ thống ILS trước đây. Màn kính hiển thị được chế tạo từ loại kính bán thấu quang/phản quang, cho phép hiển thị chữ số, kí tự đơn sắc theo bước sóng phù hợp tới từ khối phát hình chiếu nhưng không làm ảnh hưởng tới việc truyền ánh sáng bước sóng nhìn thấy thông thường ở hướng quan sát qua màn kính của phi công. Việc hiển thị tham số trên màn kính được thực hiện theo nguyên lí chuẩn trực sao cho phi công đọc được tham số đồng thời với việc quan sát khoảng không ngoài buồng lái mà không cần chỉnh tiêu cự mắt.

Khối phát chùm chiếu - ELP (Электронно-лучевой прибор - ЭЛП) dùng cho hệ thống ILS trên máy bay tiêm kích PAK FA sử dụng công nghệ đèn lưỡng cực phát quang hữu cơ vật liệu lân tinh (фосфоресцентный органический светодиод) do Doanh nghiệp nhà nước 1 thành viên cấp liên bang "Viện nghiên cứu khoa học Platan" kèm nhà máy trực thuộc (Федеральное государственное унитарное предприятие "Научно-исследовательский институт "Платан" с заводом при НИИ") nghiên cứu phát triển.