Những bức tường lửa

[quangcan]

Đúng đêm ba mươi Tết, tiểu đoàn rời vị trí tập kết một vào chiếm lĩnh trận địa. Giờ G được cấp trên chọn đúng vào giờ giao thừa. Theo phương án tác chiến, tiểu đoàn 7 sẽ là đơn vị đột kích chủ yếu. Tiểu đoàn 8 có một đại đội đánh trên hướng phụ, hai đại đội còn lại làm đội dự bị. Ngoài ra còn có một đại đội của bộ đội địa phương Quảng Trị tham gia làm nhiệm vụ phá ấp chiến lược Cam Lộ, đưa dân ra vùng giải phóng. Ngoài sự chi viện của pháo tầm xa, sư đoàn cũng tăng cường cho tiểu đoàn một đại đội DKZ, một đại đội cối 120 ly và một đại đội 12 ly 7 phòng không bố trí ở vòng ngoài.
Tiểu đoàn trưởng Hoàng Mạnh chưa bao giờ nhìn thấy trong tay mình có một lực lượng hỏa lực hùng mạnh như vậy nên tin tưởng lắm. Ông nói với chính trị viên Lê Văn Sớm:
- Đêm nay, tiểu đoàn ta sẽ làm nên lịch sử!

Khi bố trí đội hình, trung đoàn trưởng Trần Đông Hải có ý ngại là hình như vị trí chỉ huy ban đầu của tiểu đoàn quá gần hàng rào, nhưng tiểu đoàn trưởng Hoàng Mạnh nói rằng “Phải bố trí gần như vậy thì mới quan sát được cửa mở. Và đến khi đội hình của tiểu đoàn đánh vào tung thâm thì chỉ huy mới theo kịp”.
Trung đoàn trưởng cho là phải nên không đề nghị điều chỉnh nữa. Ông cũng định noi gương tiểu đoàn trưởng Mạnh, đưa sở chỉ huy tiền phương của trung đoàn vào gần hơn nữa, nhưng sư đoàn trưởng Phạm Sùng không cho phép. Ông nói qua điện thoại rằng “Khi đã nổ súng rồi thì nhiệm vụ của người chỉ huy là phải ở vị trí thuận lợi nhất để bao quát được toàn bộ trận đánh, chứ không phải là mò vào hàng rào để khói bom khói đạn nó che mờ mắt đi thì còn biết cái gì mà chỉ huy nữa”.

Về cách đánh, những người chỉ huy tiểu đoàn, trung đoàn cũng chưa biết đến cách đánh nào khác hơn là cách đánh đồn Tây mà họ đã từng trải qua và đã được đúc kết lại trong những giáo trình về tiến công địch phòng thủ trong công sự vững chắc để giảng dạy tại các trường sĩ quan và rèn luyện bộ đội trên thao trường trong những năm vừa qua. Nghĩa là dùng hỏa lực yểm hộ, khống chế để cho đội bộc phá lao lên đánh bộc phá quét hàng rào, mở cửa rồi sau đó lực lượng đột kích sẽ lao lên, đánh chiếm các lô cốt đầu cầu. Sau đó đơn vị thọc sâu sẽ lao lên vượt qua cửa mở, vượt qua khu vực đầu cầu để đánh thẳng vào tung thâm, lần lượt đánh chiếm các mục tiêu trong căn cứ địch.
Bài học về đánh địch trong công sự vững chắc thì cán bộ chiến sĩ tiểu đoàn bảy đã thuộc nằm lòng. Lần diễn tập nào cũng được sư đoàn khen, rồi cả bộ xuống kiểm tra cũng khen. Nhất là trong lần diễn tập ở bưng, lần ấy, tiểu đoàn được “đánh như thật” dùng khá nhiều bộc phá và đạn giả, có cả pháo sáng, chó nghiệp vụ và xe tăng quân xanh chạy rầm rầm trong căn cứ địch.

Trận ấy, tiểu đoàn bảy đã đánh một trận mẫu mực cho phái đoàn kiểm tra của bộ do đích thân tổng tham mưu trưởng dẫn đầu xuống quan sát. Xem xong, tổng tham mưu trưởng đã khen “Đánh rất tốt! Cứ như thế này vào trận là chắc ăn rồi!” Nhìn bề ngoài, căn cứ Cam Lộ lúc đó thậm chí còn không có được sự uy nghi bề thế như cái thao trường mà tiểu đoàn công binh sư đoàn dày công xây dựng hàng mấy tháng trời để cho bộ đội luyện tập. Vì thế, cũng không lạ gì khi tiểu đoàn trưởng Hoàng Mạnh khắng định như đinh đóng cột rằng đêm nay tiểu đoàn của ông sẽ thắng lớn, “sẽ làm nên lịch sử”, mặc dù ông cũng đã lường trước rằng hỏa lực của địch sẽ rất khủng khiếp, bộ đội có thể phải hi sinh khá nhiều, nhưng chiến thắng thì là điều chắc chắn.
Niềm tin ấy của người chỉ huy đã được truyền tới từng chiến sỹ. Toàn tiểu đoàn hừng hực khí thế chiến đấu. Đại đội 9 có một trăm phần trăm chiến sĩ đăng kí trở thành dũng sĩ diệt Mỹ. Chính trị viên Lương Xuân Báo nói trước hàng quân trước lúc xuất phát vào vị trí chiếm lĩnh:
- Hỡi các chiến sĩ đại đội 9, giờ lập công đã đến. Mỗi cán bộ chiến sĩ đại đội chúng ta hãy quên mình chiến đấu vì sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ Quốc. Hỡi các đồng chí đảng viên, đây là lúc các đồng chí chứng tỏ vai trò tiên phong, vai trò lãnh đạo của mình. Nơi nào khó khăn nhất, nguy hiểm nhất là các đồng chí phải có mặt để lãnh đạo quần chúng chiến đấu, xứng đáng với tư cách của người chiến sĩ cộng sản. Hỡi các đồng chí đoàn viên thanh niên, đây là thời cơ để các bạn chứng tỏ lòng trung thành của mình với đảng, với Tổ Quốc, với nhân dân. Trong số các bạn, có nhiều đồng chí đã là cảm tình đảng, là đối tượng của đảng. Nếu các đồng chí vượt qua được sự thử thách, lập công trong trận đánh này thì đảng sẽ mở rộng cánh cửa đón các đồng chí vào hàng ngũ vẻ vang của mình! Với tư cách là bí thư chi bộ đảng, tôi chúc các đồng chí chiến đấu thắng lợi, lập được công lớn trong trận đánh lịch sử này!

Đứng trong hàng quân, Kiên, xạ thủ B41, nói với tiểu đội trưởng Hướng:
- Chưa bao giờ ông Báo nói ngắn như vậy!
- Sắp đánh nhau đến nơi rồi. Nói thế là đủ! - Hướng nói rồi hỏi lại Kiên - kiểm tra đạn kỹ chưa?
- Tốt rồi. Tám quả đều là đạn mới cả đấy. Hướng vỗ vào ba lô đạn, trả lời. Vào đúng lúc đó, trung đội trưởng Hùng Phong bước tới và ra một mệnh lệnh đột ngột:
- Đồng chí Kiên, hãy giao B41 cho đồng chí Hướng. Trận này, trung đội quyết định giao cho đồng chí Hướng xử dựng hỏa lực B41. Đồng chí sẽ luôn phải bám sát trung đội trưởng để nghe chỉ thị xử dụng hỏa lực. Đồng chí Khang, trung đội phó sẽ trực tiếp chỉ huy tiểu đội của đồng chí.
Kiên ngơ ngác hỏi:
- Vậy tôi sẽ làm gì?
- Đồng chí mang tiểu liên AK của đồng chí Hướng, luôn đi sát bên cạnh đồng chí Hướng để làm xạ thủ thay thế khi cần thiết.
- Nhưng...
- Đây là mệnh lệnh. Không tranh cãi nữa. Hai đồng chí đổi trang bị vũ khí cho nhau đi.
Hướng định hỏi xem Hùng Phong đã xin ý kiến của đại đội chưa mà dám tự tiện thay đổi đội hình như vậy, nhưng anh biết lúc này không phải là lúc tranh luận. Chưa bao giờ anh thấy Hùng Phong ra mệnh lệnh một cách nghiêm khắc, quyết đoán như thế. Vả lại, đây cũng chính là điều mà anh đã mong đợi. Không biết có phải Hùng Phong hiểu được tâm nguyện của anh nên đã quyết định như vậy hay không? Nghĩ vậy nên anh quay lại, nói với Kiên:
- Trung đội trưởng đã quyết định như thế thì chúng mình phải chấp hành thôi.

Thực ra, Hùng Phong chưa hề xin ý kiến đại đội về việc bố trí lại người xử dụng hỏa lực B41 trong trận đánh này. Anh đợi tới lúc này mới quyết định là để khỏi có những tranh cãi vô ích. Trong những ngày qua, anh đã tranh thủ kiểm tra khả năng của xạ thủ Nguyễn Trung Kiên và đi đến kết luận, còn lâu, Kiên mới đạt được trình độ xạ kích như Hướng. Hơn nữa, Hướng lại là người rất nhanh nhẹn, dũng cảm, một yếu tố vô cùng quan trọng đối với một xạ thủ trong một trận đánh quyết liệt như trận này. Vả lại, nếu anh kiên quyết đòi thay đổi sớm thì có thể chính trị viên Báo cũng sẽ đồng ý, nhưng nếu thế thì ông ấy lại bố trí người khác lên thay chức tiểu đội trưởng. Như vậy chẳng thiệt thòi cho Hướng lắm sao?

[quangcan]

Ra mệnh lệnh thay đổi người xử dụng hỏa lực xong, Hùng Phong cảm thấy yên tâm hơn, phấn chấn hơn. Đêm nay, trung đội anh làm nhiệm vụ xung kích đánh chiếm đầu cầu. Nhất định Hướng sẽ có dịp thổi bay vài ba cái lô cốt. Cậu ấy nhất định sẽ làm nên chuyện. Anh cũng cảm thấy may mắn vì trung đội do anh chỉ huy đã trải qua một trận đánh. Chưa thể gọi trận tao ngộ chiến ấy là một trận đánh lớn, nhưng dẫu sao cũng là một trận đọ súng trực tiếp với bọn lính thuỷ đánh bộ Mỹ. Vì thế, các chiến sĩ trong trung đội đều tự tin hơn không còn ngơ ngác như hồi mới vào mặt trận. Hơn nữa, đêm nay đại đội trưởng Nguyễn Hồng Thanh sẽ trực tiếp đi với mũi của trung đội anh, có đại đội trưởng ở bên cạnh, anh không còn cảm thấy lo lắng nhiều nữa. Anh rất tin vào bản lĩnh của người đại đội trưởng nói ít, làm nhiều này.

Trời vừa sập tối thì tiểu đoàn được lệnh hành quân. Những người lính lặng lẽ băng qua những cánh rừng dày đặc sương giăng. Lạnh se sắt. Tiếng chim khảm khắc vẫn đều đặn đếm thời gian. Đêm trừ tịch thiêng liêng. Không gian dường như cũng yên ắng hơn mọi ngày. Vào giờ này, mọi gia đình Việt Nam đều tụ họp bên mâm cỗ cúng gia tiên chờ đón giờ khắc thiêng liêng, khi một năm cũ đã qua đi, một năm mới đang tới gần. Những thành bại, được mất, vui buồn trong một năm qua cũng đang được mọi người nhớ tới như những tất yếu của số phận, họ đều tự an ủi mình như vậy để không mất đi niềm tin ở ngày mai dù những ngày vừa qua chỉ toàn những mất mát khổ đau. Ngày mai bao giờ cũng được người Việt Nam tin rằng sẽ tốt đẹp hơn ngày hôm qua, năm mới nhất định sẽ phải thành công hơn năm cũ. Những người lính đang hành quân vào trận đêm nay cũng đang nghĩ như vậy. Mặc dù luôn sẵn sàng chấp nhận hi sinh, nhưng vào giờ khắc này, không một ai lại tin rằng, ngày mai, khi mặt trời lên, mình sẽ không còn có mặt trên cõi đời này.

Mười một giờ đêm Lân đã hoàn thành nhiệm vụ dẫn đường cho đại đội 7 làm nhiệm vụ mở cửa tới vị trí tiếp cận căn cứ địch. Anh đưa đại đội trưởng San bò tới chân hàng rào, chỉ mục tiêu cho anh rồi hỏi:
- Anh nắm được hướng tiến công rồi chứ?
- Rồi... nhưng đây đúng là cụm A mà lần trước bọn mình đã vào đấy chứ?
- Đúng rồi. Bên kia đường là khu ấp chiến lược. Tới giờ G, khi ta nổ súng tiến công vào chi khu thì bộ đội địa phương sẽ đánh bọn dân vận ở bên đó để phá ấp chiến lược, đưa nhân dân ra vùng giải phóng.
- Nhưng sao hôm nay trông nó... khác thế nhỉ? Đại đội trưởng San băn khoăn hỏi.
- Địch mới tăng cường về đây một tiểu đoàn Mỹ. Chúng có mở rộng thêm căn cứ một chút. Nhưng trinh sát trung đoàn cho biết rằng hệ thống hàng rào phòng thủ ở khu A không có gì thay đổi.
Đại đội trưởng San chỉ sang phía trái, cách đó chừng ba trăm mét.
- Thế. . cái gì kia vậy?
Lân nhìn theo hướng tay anh chỉ và nhìn thấy một đống ngổn ngang, có vè như một cụm phòng thủ mới đang được xây dựng, hình như còn chưa hoàn thành.

Trong ánh đèn pha, có thể nhìn thấy những ụ súng bằng bao cát còn đang đắp dở dang, những đoạn giao thông hào nham nhở, những mảng hàng rào dây kẽm gai ngổn ngang, những chiếc xe ủi đất còn đứng trên sườn đồi và những chiếc xe bọc thép chưa triển khai thành đội hình đậu lố nhố phía xa, mỗi khi ánh đèn pha quét qua, ánh thép lại loé lên những tia phản quang. Rõ ràng địch đã bố trí thêm một điểm phòng ngự tiền tiêu nhô hẳn ra phía đó, hình như là một điểm phòng ngự cơ động, sẵn sàng chi viện cho cả ba cụm khi bị tấn công?
- Hình như... chúng chưa xây dựng xong trận địa phòng ngự. Chắc không có gì đáng ngại đâu, hỏa lực của ta có thể khống chế được Lân nói vậy nhưng cũng không tự tin lắm. Anh cũng cảm thấy rằng, nếu hỏa lực của ta không khống chế được bọn địch bên đó ngay từ đầu thì mũi tiến công cụm A sẽ bị hỏa lực địch quét ngang sườn, thậm chí có thể bị xe tăng địch tràn qua đánh vào phía sau đội hình thì sẽ rất nguy hiểm.
- Được rồi. Không còn thời gian nữa đâu. Cậu về báo cáo ngay với tiểu đoàn chi tiết mới này và đề nghị tiểu đoàn khi nổ súng sẽ cho DKZ và cối 120 li dập mạnh vào khu đó, đừng để chúng nó xẻ ngang sườn chúng tôi. Đồng thời báo với đại đội 9 để họ canh chừng mấy cái xe tăng đó.
Lân đáp “Rõ” rồi vội cùng hai chiến sĩ trinh sát bò về phía sau. Vị trí chỉ huy tiểu đoàn cũng chỉ cách đó chừng năm trăm mét, ngay trên dông đồi đối diện.

Cách đó không xa là trận địa hỏa lực của tiểu đoàn và đại đội DKZ tăng cường. Trận địa cối 120 ly nằm ở sườn đồi phía Bắc. Trên đường bò về vị trí chỉ huy của tiểu đoàn Lân và các chiến sĩ trinh sát gặp anh em thông tin đang rải dây điện thoại lên tiền duyên. Thấy họ đi lại lộn xộn anh vội chạy tới bảo:
- Này các ông thông tin, bò thấp xuống chứ sao lại chạy lông nhông thế kia. Từ đây trở đi địch trong căn cứ có thể phát hiện ra bóng người di chuyển đấy.
Mấy cậu lính thông tin không cãi, nhưng cũng chẳng nghe lời anh, họ vừa cười rinh rích vừa kéo những cuốn dây điện thoại chạy lông nhông trên triền đồi trống trơn. Lân vội nhắc hai chiến sĩ của mình - Chuồn nhanh thôi. Mắc hoạ với bọn này có phen đấy!
Chẳng phải đợi lâu, Lân và hai chiến sĩ trinh sát vừa chạy về tới vị trí chỉ huy thì từ trong căn cứ, tiếng súng máy của địch đã nổ rền. Một quả đạn cối 81 ly nổ bung ngay trước căn hầm của chỉ huy tiểu đoàn vừa đào xong.
- Có chuyện gì thế?
Tiểu đoàn trưởng Hoàng Mạnh vừa rũ đất bụi trên người vừa hỏi. Lân vội vàng chạy tới nói:
- Thủ trưởng xuống hầm đi. Có lẽ mấy cậu thông tin để lộ mục tiêu thôi.
- Mấy thằng ranh này... đã dặn là đi đứng phải cẩn thận. Đại đội 7 thế nào rồi?
- Báo cáo tiểu đoàn trưởng. Họ đã vào vị trí an toàn. Nhưng... phía địch có sự điều chỉnh đội hình phòng ngự. Chúng mới xây dựng thêm một khu phòng ngự nhô ra ở phía mỏm đồi bên trái cụm A. Có lẽ chúng còn đang làm dở, tôi đã nhìn thấy cả những cái máy ủi, máy đào chiến hào gì đó.

Tiểu đoàn trưởng Hoàng Mạnh lẩm bẩm:
- Nếu không làm thịt nhanh thì cái con nhím này sẽ còn xoè thêm nhiều cái lông nhọn ra nữa. Không sao, chúng ta sẽ vặt ngay những cái lông nhọn đó.
- Nhưng chúng tôi còn thấy hình như bên ấy có cả mấy cái xe tăng, hay xe bọc thép gì đó? Đại đội trưởng San đề nghị tiểu đoàn, đến giờ nổ súng xin cho hỏa lực dập tối đa vào cái mỏm đồi đó và thông tin ngay cho C9 biết để họ canh chừng.
- Được rồi. Sẽ có hỏa lực - tiểu đoàn trưởng nói nhỏ rồi dọi chiếc đèn pin bé tí vẫn dùng để soi bản đồ lên chiếc đồng hồ trên cổ tay - sắp tới giao thừa rồi.
Rồi ông gọi với sang hầm bên cạnh:
- Ông Sớm ơi... thử mở đài xem có bắt được Hà Nội không để nghe Bác Hồ chúc Tết!
Có tiếng chuông điện thoại. Anh trung đội trưởng thông tin từ dưới hầm nhô lên:
- Báo cáo tiểu đoàn trưởng, đường dây liên lạc với trung đoàn và trận địa pháo đã thông. Trung đoàn trưởng đang chờ nói chuyện với thủ trưởng ạ.
Tiểu đoàn trưởng vừa chui vào hầm để nói chuyện điện thoại thì chính trị viên Lê Văn Sởm từ dưới căn hầm gần đó nhô lên, tay cầm cái đài Xiong - mao, gọi rối rít:
- Ông Mạnh ơi, bắt được đài Hài Nội rồi. Đang ca nhạc đón giao thừa. Lát nữa sẽ có thơ chúc Tết của Bác Hồ đấy!

Lại một loạt đạn cối của địch nổ gần. Chính trị viên ngồi thụp xuống che lấy cái đài. Lân vội kéo ông ta nằm xuống.
- Thủ trưởng cẩn thận đấy! Ngay lúc đó có tiếng chân chạy huỳnh huỵch, tiếng kêu la rồi một chiến sĩ thông tin chạy bổ tới, kêu thất thanh:
- Thủ trưởng ơi... chúng em... bị hết rồi!
Anh trung đội trưởng thông tin chạy đến đỡ lấy cậu ta hỏi dồn:
- Tuyến nào đấy?
- Lên đại đội 7... bốn đứa chúng em gần rải dây tới nơi thì trúng pháo. Thằng Hào chết rồi. Thằng Điện bị thương chúng em vừa khênh về kia.
Chính trị viên Sớm quát:
- Đưa về trạm phẫu ngay. Trung đội trưởng, cho người thay thế tiếp tục kéo đường dây lên đại đội 7. Mau lên!
Chiếc đài Xiong - Mao của chính trị viên tiểu đoàn vẫn réo rắt phát ra giọng hát hát của Bích Liên:
Đường giao liên chúng ta đi dài theo theo đất nước...
Tiểu đoàn trưởng Mạnh từ dưới hầm chui lên hỏi:
- Ai bị thương đấy?
- Mấy đứa thông tin - chính trị viên Sớm trả lời - đường dây lên đại đội 7 vẫn chưa thông đâu!
- Hướng đại đội 9 cũng vừa mất liên lạc rồi. Hình như đường dây bị pháo bắn trúng. Thông tin liên lạc thế này thì chết. Cậu Lân, đi gọi cho tôi tiểu đội trưởng truyền đạt lại đây. Mà sao cậu Vinh vẫn chưa về nhỉ. Sắp đến giờ nổ súng rồi con gì.
- Chắc cậu ấy cũng sắp về thôi. Đại đội 8 phải đi xa hơn cả mà. Trung đoàn có chỉ thị gì mới không?
- Trung đoàn thông báo tham mưu trưởng trung đoàn đang trên đường xuống đây đốc chiến. Nếu gặp khó khăn thì trung đoàn trưởng cũng sẽ xuống. Thôi, anh tắt cái đài đi.
Chính trị viên ngạc nhiên hỏi lại:
- Thì chính anh bảo mở đài để nghe Bác chúc Tết mà? - Để đến mai nghe lại cũng được. Lúc này cần phải tập trung tinh thần ở mức cao nhất.

Khuyên, tiểu đội trưởng tiểu đội thông tin chạy chân đã tới. Tiểu đoàn trưởng ra lệnh:
- Truyền đạt ngay mệnh lệnh của tôi cho các đại đôi. Đến giờ nổ súng, tiểu đoàn sẽ bắn pháo hiệu làm hiệu lệnh. Các đơn vị sẽ theo hiệu lệnh đó mà đồng loạt nổ súng. Gọi hai thiến sĩ pháo lệnh mang súng bắn pháo hiệu lại đây ngay. Rõ chưa?

[quangcan]

Tiểu đội trưởng Khuyên đáp “Rõ” rồi lao ngay vào bóng đêm. Pháo địch bắn ngày một dày hơn nhưng tầm bắn cũng đã xa hơn. Các loại súng cối cũng bắn thưa dần. Tiểu đoàn trưởng nghe pháo nổ một lúc rồi nới chính trị viên:
- Có vẻ như chúng tưởng đã xua được Việt cộng ra xa căn cứ rồi. Tốt lắm, yếu tố bất ngờ vẫn chưa bị mất. Tình hình này có lẽ ta phải thay đổi phương pháp chỉ huy một chút. Lát nữa cậu Vinh về tôi sẽ giao cho cậu ấy trực tiếp xuống đại đội 7 đốc chiến để làm sao cho thằng xê bảy mở cửa cho thật nhanh ở hướng chính diện để đại đội 9 đánh vào dứt điểm mục tiêu A càng nhanh càng tốt. Cần phải chiếm trung tâm chỉ huy của địch thật nhanh mới được.

Lại có tiếng chuông điện thoại reo. Tiểu đoàn trưởng chui xuống hầm nghe máy. Đầu giây bên kia là tiểu đoàn phó Phạm Quang Vinh ở trong máy, tiếng anh méo xẹo, rất khó nghe.
- Báo cáo tiểu đoàn trưởng. Đại đội 8 đã vào được vị trí. Nhưng địch đã tăng cường phòng ngự ở cụm C.
Ngoài hai trận địa pháo còn có thêm một trận địa phòng ngự tạm thời của bộ binh và có cả xe thiết giáp nữa ạ.
- Mặc chứng nó. Tăng cường gì thì cũng đánh. Nói với anh em tiểu đoàn sẽ chi viện thêm bằng hỏa lực pháo binh. Đại đội 8 cố mà phá tan mấy cái trận địa pháo ấy đi. Chúng nó bắn láo lắm. Còn cậu, về ngay hướng chính diện, trực tiếp ở đó chỉ huy hai đại đội tiến công trên hướng nhé. Chú ý là có mấy cái xe tăng địch bố trí ở mỏm đồi bên trái ấy. Hình như chúng nó mới dũi thêm ra đấy xây dựng một cụm hỏa lực đề kháng gì đó. Cậu về đó ngay đi nhé. Đề phòng mất liên lạc, đến giờ nổ súng tôi sẽ cho bắn pháo hiệu làm lệnh.
Tiểu đoàn phó Vinh thảng thốt kêu lên trong máy:
- Không nên bắn pháo hiệu, thủ trưởng ạ.
- Sao lại không? Tôi sẽ bắn. Nếu cần tôi sẽ dùng cả kèn đồng để... Alô, nghe rõ không? Lại mất liên lạc rồi.
Trung đội trưởng thông tin đâu?

Nhưng trung đội trưởng thông tin cũng phải trực tiếp lên đường dây rồi. Tiểu đội phó tiểu đội trinh sát Trương Đình Lân hiểu rằng đây là lúc người chỉ huy cần đến mình nên lên tiếng thay cho anh ta:
- Báo cáo tiểu đoàn trưởng... trung đội trưởng thông tin đã phải trực tiếp cùng anh em đi khắc phục đường dây rồi ạ. Nếu thủ hưởng cần gì cứ ra lệnh. Tiểu đội trinh sát còn ba người ở đây ạ.
- Tốt... các cậu cứ ở đó. Sẵn sàng cùng với tớ lên hàng rào khi anh em họ phát triển vào bên trong căn cứ địch.
- Báo cáo rõ! Lân đáp.
- Đồng chí cho người qua tổ đài ra lệnh cho họ mở máy bắt liên lạc với trung đoàn ngay khi có lệnh tiến công.
Lân vừa bảo Vững sang hầm của tổ đài vô tuyến truyền lệnh thì có một nhóm người lúp xúp chạy tới.
Lâm cảnh giác chong súng về hướng đó rồi quát lên:
- Ai? Sông Dinh 04.
- Sông Dinh 05.
- Khẩu lệnh đúng. Các đồng chí tìm bộ phận nào?
- Chỉ huy tiểu đoàn 7 ở đây phải không?

Tiểu đoàn trưởng Hoàng Mạnh đã nhận ra tiếng người liền hỏi:
- Anh Cường phải không? Chúng tôi ở đây!
- Các anh đến châm thế?
- Lạc. Các ông trinh sát một mùa này suýt nữa thì đưa chúng tối vòng sang bên kia đường 9. Ngồi trong bóng đêm Lân chợt mỉm cười. Thì ra quân của ông Côn cũng có lúc bị lạc đường nữa là.
Tham mưu trưởng trung đoàn Nguyễn Mạnh Cường dẫn theo một tổ đài và một tổ trinh sát tới theo dõi trận đánh. Vừa tới bên cửa hầm chỉ huy, anh hỏi ngay:
- Tình hình thế nào rồi, anh Mạnh?
- Các mũi tiếp cận tốt. Riêng liên lạc thì rất kém.
Đường dây tới các đại đội bị pháo bắn đứt liên tục. Tôi đang lo đến lúc nổ súng sẽ không chỉ huy được đây này? - Chỉ huy của tiểu đoàn ngồi cả ở đây à?
Cậu Vinh đang ở trên cửa mở. Cậu ấy sẽ ở đó chỉ huy hướng chủ yếu.
- Tôi có mang theo một tổ đài. Anh có thể đưa lên cho anh Vinh để bảo đảm liên lạc.
- Thế thì tốt quá! Đồng chí Lân đâu?
- Có tôi!
- Cho một trinh sát đưa tổ đài của trung đoàn lên cửa mở giao cho tiểu đoàn phó ngay nhé. Khẩn trương - Tôi đi có được không ạ?
- Không. Cậu phải nằm lại đây để sẵn sàng đưa chúng tôi lên trên đó.
- Rõ... đồng chí Tiến, đưa tổ đài của trung đoàn lên cửa mở giao cho tiểu đoàn phó.
- Rõ. - Tiến đáp rồi chạy tới nói lớn - các đồng chí thông tin theo tôi.

Tiến và tổ đài lập tức mất hút trong bóng đêm.
Tiểu đoàn trưởng Hoàng Mạnh nói với tham mưu trưởng:
- Đây là hầm chỉ huy của tôi. Mời anh xuống dưới đó báo cáo về trung đoàn kẻo trung đoàn trưởng đang lo cho anh đấy.
Tham mưu trưởng trung đoàn vội chui ngay xuống hầm gọi điện thoại về trung đoàn báo cáo tình hình. Tiểu đoàn trưởng Mạnh mệt mỏi ngồi xuống bên cửa hầm, bảo chính trị viên:
- Hay ông lại mở đài đi! Chính trị viên khẽ cười “Thì lại mở vậy “. Lân nghe tiếng công tắc đài khẽ kêu tách một cái rồi có tiếng sóng rột rẹt. Bỗng tiếng chuông đồng hồ nhà bưu điện Bờ Hồ vang lên lảnh lót. Tiểu đoàn trưởng Hoàng Mạnh vụt đứng dậy:
- Giao thừa rồi! Đến giờ rồi. Chiến sĩ pháo lệnh đâu?
Từ trong bóng đêm mờ ảo, hai chiến sĩ pháo lệnh đột ngột bước ra:
- Báo cáo tiểu đoàn trưởng... chúng tôi có mặt!
- Chuẩn bị bắn pháo hiệu phát lệnh tấn công!
Chính trị viên Lê Văn Sớm cuống quýt:
- Để nghe Bác chúc Tết đã!
Tham mưu trưởng từ dưới hầm cũng hét toáng lên - Trung đoàn trưởng đã ra lệnh nổ súng!
- Tiếng pháo đã nổ ran trong sóng ra-đi-ô. Cậu Vững vẫn ngồi bên cạnh Lân chợt vỗ tay reo lên:
- Pháo giao thừa đấy, anh Lân ơi!
Nhưng Lân chưa kịp nghe tiếng pháo giao thừa từ quê hương vọng đến thì đã nghe tiếng tiểu đoàn trưởng Trần Mạnh hô lớn:
- Giờ hiệp đồng đã đến... pháo lệnh, bắn!
Bụp… Bụp… bụp!

[quangcan]

Ba phát pháo hiệu đỏ rực rạch bóng đêm bay vút lên không trung. Không gian như trùng xuống trong giây lát rồi từ phía hàng rào căn cứ địch những ánh chớp liên tiếp loé lên kèm theo những tiếng nổ dữ dội của bộc phá.
Ngay lập tức, các trận địa pháo của ta đồng loạt nổ rền. Chỉ trong phút chốc, căn cứ địch như trùm lên trong khói và lửa. Trận tiến công dữ dội vào căn cứ quân sự Cam Lộ trong chiến dịch Tết Mậu Thân đã bắt đầu. Những người lính đang lao vào trận quyết chiến này chưa hề biết rằng, cùng với họ cả Miền Nam đang đồng loạt nổi dậy và tiến công kẻ thù trên khắp các chiến trường. Vào thời khắc họ lao lên đánh bộc phá mở cửa cho xung kích tiến vào căn cứ Cam Lộ thì ở tận Sài Gòn, đại sứ quán Mỹ và hàng loạt những mục tiêu quan trọng khác cũng đang bị tiến công. Họ không hề biết rằng họ đang tham gia vào một chiến dịch lịch sử, một cuộc tổng tiến công và nổi dậy tài tình, chưa từng xảy ra ở bất cứ nơi nào trên thế giới này và có tầm quan trọng đặc biệt trong lịch sử chiến đấu chống xâm lược của dân tộc mình. Để từ đây, tạo ra một bước ngoặt quan trọng cho cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc ta.
Trong tiếng pháo, tiếng bộc phá, tiếng súng nổ rền trời, Trương Đình Lân vẫn còn nghe được tiếng Bác Hồ vang lên trong chiếc ra-đi-ô trên tay chính trị viên tiểu đoàn.
Năm qua thắng lợi vẻ vang
Năm nay tiền tuyến chắc càng thắng to
Vì độc lập vì tự do
Đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào
Tiến lên! Chiến sĩ đồng bào
Bắc Nam xum họp, xuân nào vui hơn.
Thực ra, cho đến tận ngày hôm nay anh cũng không rõ khi ấy mình đã kịp nghe hết bài thơ chúc tết thiêng liêng ấy của Bác Hồ hay chưa? Vì dường như đúng vào thời khắc đó những quầng lửa sáng loà chụp ngay xuống đầu anh cùng với những tiếng nổ dữ dội.
Anh còn kịp nghe thấy tiếng tiếng cậu. Vững kêu lên “- Chết rồi, pháo kích đấy!”. Ngay sau đó anh thấy mình như đang từ từ rơi xuống một vực thẳm không cùng và tuyệt đối im lặng.
17

Khi nhìn thấy những phát pháo hiệu đỏ bắn lên đại đội trưởng Nguyễn Hồng Thanh đập nhẹ vào vai Hùng Phong nói:
- Nhắc anh em đừng nằm ép ngực xuống đất!
Ngay lập tức những chớp lửa loá trước mặt. Mặt đất rung chuyển bởi những khối bộc phá nổ liên tiếp.
Đất đá cùng những mảnh vụn dây kẽm gai rơi rào rào trên lưng họ. Tiểu đoàn phó Phạm Quang Vinh vừa lúp xúp chạy đến vừa gọi váng lên:
- Thanh đâu! Thanh đâu?
- Tớ ở đây!
Đại đội trưởng Thanh vừa rũ bụi đất trên đầu vừa lên tiếng:
- Tớ ở đây. Vinh hả? Cẩn thận đấy!
Tiểu đoàn phó Vinh ném người xuống bên cạnh đại đội trưởng Thanh nói trong hơi thở gấp.
- Coi chừng bên kia chúng nó có xe tăng đấy.
- Thấy rồi... nhưng chúng nó chưa dám bò ra khỏi mỏm đồi đó đâu.
- Có liên lạc được với tiểu đoàn không?
- Vừa mất liên lạc, thông tin chưa khắc phục được.

Khắp nơi đã rền vang tiếng súng, tiếng đạn pháo.
tiếng bộc phá mở rào. Hình như pháo binh của mặt trận cũng tham gia bắn chuẩn bị, chủ yếu kiềm chế các trận địa pháo địch ở khu B. Mấy khẩu cối 120 ly và DKZ của sư đoàn đang bắn tập trung vào cụm A, yểm trợ cho đại đội 7 mở cửa. Mọi việc diễn ra khá suôn rẻ trong những phút đầu của trận đánh vì có lẽ địch còn chưa kịp định thần. Chúng chưa xác định được hướng công kích chủ yếu của ta, vì trên hướng đại đội 8 có vẻ như anh em đã mở xong cửa mở. Đã nghe tiếng súng tiểu liên và tiếng lựu đạn nổ rền. Nếu pháo binh ta chưa kịp chuyển làn thì bộ đội chưa thể phát triển được vào sâu trong căn cứ địch. Không cẩn thận là nện vào lưng nhau, quân ta chiến thắng quân mình như bỡn.
Lại một loạt bộc phá nữa nổ rền ở trước mắt. Đại đội trưởng Thanh vỗ vào cái mông của Hùng Phong ở ngay phía trước ra lệnh.
- Phát triển vào bên trong hàng rào! Dùng hỏa lực chi viện cho đại đội 7 để họ mở cửa.
Hùng Phong bật dậy hét lên:
- Trung đội ba, theo tôi!
Các chiến sĩ bật dậy lao lên trong ánh chớp đạn.
Tiểu đoàn phó Vinh cũng quay lại nói với tiểu đội trưởng Ngạn, người từ chập tối đến giờ vẫn luôn bám sát anh:
- Cậu bò xuống xem có liên lạc với tiểu đoàn chưa và lệnh cho đại đội hỏa lực đưa DKZ và đại liên lên trên này ngay.
Ngạn vừa chạy đi thì từ trên hàng rào một tốp người lô nhô chạy xuống.
- Báo cáo, đại đội bảy xin đưa thương binh liệt sĩ ra!
Đó là tiếng chính trị viên phó đại đội 7. Tiểu đoàn phó Vinh bật dậy lao về phía đó.
- Thương vong bao nhiêu rồi?
- Mười hai!
- Đưa ngay ra! Khẩn trương lên kẻo ùn tắc cửa mở bây giờ!
- Mẹ nó, cửa mở sáng như ban ngày thế này thì nó bắn gục hết!
Trung đội của Hùng Phong quả nhiên đã bị ùn lại bên cửa mở. Đại liên địch bắn như vãi đạn. Đạn phóng lựu M79 nổ đoang đoác dọc hai bên cửa mở. Bộ đội đa số bị thương vì cái của khỉ này. Phía trước đại đội 7 đang tổ chức đưa thêm đội hai lên để mở nốt những lớp rào cuối cùng. Tốc độ mở cửa thế này là chậm rồi.
Đại đội trưởng Thanh bò tới bên trung đội trưởng Hùng Phong hỏi:
- Cậu có thấy hai ụ đại liên kia không?
- Tôi thấy rồi?
- Cho B41 lên thổi nó đi, nếu không anh em C7 sẽ khốn đốn với nó đấy!
Hùng Phong đáp “Rõ”. Rồi bò tới phía Hướng và Kiên. Một quả M79 nổ đoác trước mặt. May mà anh cảnh giác bò thấp nên chỉ thấy loá mắt, đất đá và mảnh đạn bay veo véo trên đầu. Ai đó ở phía sau kêu “Ôi tôi bị thương rồi”. Hùng Phong không ngoái lại mà tiếp tục trườn tới.
- Hướng, thấy hai ụ súng máy kia không?
- Thấy rồi. Chơi thằng nào trước đây?
- Thằng bên trái trước đi!
- Xong rồi! Kiên, ôm lấy ba lô đạn nhé. Tớ lên đây!

Trong ánh pháo sáng và ánh chớp ma quái của đạn vạch đường Hùng Phong nhìn thấy Hướng trườn thoăn thoắt như con thạch sùng dọc theo cửa mở. Các bộc phá viên của đại đội 7 lăn qua một bên nhường đường cho anh. Chỉ một loáng, Hướng đã tới tầm bắn.
Anh quan sát một lát, ước lượng cự li, lấy đường ngắm rồi lựa lúc hỏa lực địch hơi ngớt liền bật dậy trong tư thế quì hướng nòng súng về phía mục tiêu và xiết cò - Ùynh... oàng!
Ánh lửa hậu phụt một luồng đỏ rực về mé phải khiến một mảng hàng rào đỏ rực lên trong thoáng chốc gây nổ hàng loạt trái mìn. Đất đá, dây kẽm gai tung lên mù mịt cả khu vực cửa mở.
Hùng Phong tranh thủ khoảng khắc ấy lao vụt lên.
- Khá lắm! Hạ nốt thằng bên phải đi.
Hướng không nghe thấy gì cả, mà chỉ thấy người chỉ huy bộc phá của đại đội 7 khoát tay ra lệnh cho anh em bộc phá viên lao lên rồi nằm bẹp xuống phía trước mình chờ đợi. Anh hiểu rằng mình phải nhanh tay hơn.
Hướng nằm nghiêng với quả đạn Kiên vừa đưa cho rồi nhanh chóng lắp vào nòng súng.
Khẩu đại liên bên phải cửa mở vẫn đang nhả đạn veo véo trên đầu.
Anh em đại đội bảy đang dùng tiểu liên bắn kiềm chế để cho Hướng hành động. Anh quan sát một vài giây rồi ôm súng lăn hai vòng về mé trái.
- Tất cả nằm thấp xuống. Tôi bắn đây!
- Uỳnh... Oàng!
Cụm lửa màu da cam chụp ngay xuống ụ đại liên.
- Trúng rồi!
- Đại đội bảy, bộc phá, tiến lên!
Những chớp lửa bộc phá nổ liên tiếp. Phía sau, tiếng tiểu đoàn phó Vinh vang lên:
- Đại đội 9... chuẩn bị xung phong!
- Rõ... anh em đại đội 9. Tiến lên!
Đại đội trưởng Thanh bật đậy lao theo trung đội Hùng Phong. Chính trị viên Lương Xuân Báo và đại đội phó Đồng Tiến Phi chỉ huy đội hình đội phía sau của đại đội cũng ào ạt lao qua cửa mở.
Tiểu đoàn phó Vinh quay lại hỏi:
- Đại đội hỏa lực lên chưa?
- Chúng tôi đã có mặt! Tiếng đại đội trưởng đại đội hỏa lực vang lên.
- Đưa một khẩu đại liên, một khẩu DKZ lên chi viện cho C9.
- Còn khẩu DKZ nào ở phía dưới không?
- Báo cáo, hai khẩu!
- Bố trí sẵn sàng ở đây để phòng xe tăng địch từ mỏm đồi bên kia lao sang bịt cửa mở!
- Rõ!

Ngạn, tiểu đội trưởng trinh sát đã tìm được tổ thông tin vô tuyến của trung đoàn tăng cường đưa vội đã lên cửa mở giao cho tiểu đoàn phó Vinh. Anh mừng rỡ, kéo họ nằm xuống bên cạnh mình rồi ra lệnh:
- Bắt liên lạc ngay với tiểu đoàn cho tôi!
Điện đài viên lập tức mở máy, réo rắt gọi trong tiếng đạn nổ rền trời.
- A lô! A lô... Sông Dinh 04 gọi Sông Dinh 05 nghe rõ trả lời!
Lập tức có tiếng đáp lại:
- A lô... Sông Dinh 05 nghe rõ! Sông Dinh 05 nghe rõ! 05 yêu cầu chỉ huy 04 báo cáo tình hình ngay! Yêu cầu chỉ huy 04 báo cáo tình hình ngay!
Vinh vội giật lấy tổ hợp, rồi nói như hét vào máy:
- Sông Dinh 04 báo cáo. Cửa mở hướng chủ yếu đã thông. Xung kích đang đánh vào tưng thâm. Yêu cầu 05 cho pháo bắn vào dẻo đồi hình thằn lằn, bên trái đội hình và bắn kiềm chế pháo binh địch! Thương binh khá nhiều, yêu cầu 05 bố trí tải thương ra đón anh em đưa về phẫu. Nghe rõ trả lời!
- Sông Dinh 05 nghe rõ! Yêu cầu 04 khẩn trương cho bộ đội đánh chiếm mục tiêu, không để kéo dài đến khi trời sáng. Hướng cụm B có tình hình gì chưa, báo cáo?
- Sông Dinh 04 báo cáo. Bộ đội đã mở được hàng rào cụm B. Chưa rõ tình hình phát triển. Xin báo cáo sau.
- Sóng Đinh 05 yêu cầu mười lăm phút báo cáo một lần. Sẽ cho pháo bắn theo yêu cầu. Chú ý sẵn sàng đánh địch phản kích.
- A lô Sông Dinh 04 yêu cầu được nói chuyện trực tiếp với chủ nhà. - Vinh hỏi vội vì ngay từ đầu anh đã nhận ra giọng nói trên máy không phải của tiểu đoàn trưởng Hoàng Mạnh.
- A lô... Sông Dinh 04 nghe đây. Chủ nhà ốm nặng, không tiếp khách được. Tôi là ông chú đến thăm. Từ đây sẽ thay thủ nhà tiếp khách. Nghe rõ trả lời!
- A lô... 04 nghe rõ! Hết báo cáo!

[quangcan]

Tiểu đoàn phó Vinh buông máy, chân tay tự nhiên rã rời. “Anh Mạnh! Anh Sớm. Các anh làm sao rồi?”. Anh khẽ kêu lên vì đã hiểu rằng hình như cả tiểu đoàn trưởng lẫn thính trị viên đều đã bị thương nặng hoặc hi sinh rồi. Cái ông chú ông bác vừa liên lạc với anh chính là tham mưu trưởng Nguyễn Mạnh Cường. Như vậy, Ban chỉ huy tiểu đoàn hiện nay chỉ còn một mình anh chỉ huy chiến đấu, chính trị viên phó Đồ Hồng Phương đã được giao nhiệm vụ làm công tác thương binh tử sĩ ở tuyến sau rồi. Anh cũng hiểu, bây giờ chưa phải lúc báo tin đau buồn này cho những người chỉ huy, kể cả những đồng chí trong đảng uỷ. Hãy cứ làm như các anh ấy vẫn đang chỉ huy chiến đấu để khỏi ảnh hưởng đến tinh thần bộ đội.
Tiểu đoàn phó Vinh nghĩ nhanh như vậy rồi quay sang tiểu đội trưởng trinh sát.
- Đồng chí Ngạn... đồng chí hãy trực tiếp sang bắt liên lạc với đại đội 8, nắm tình hình chiến đấu ở bên đó rồi về đây báo cáo tôi ngay. Nói với đồng chí Bỉnh, không cần liên lạc trực tiếp với chỉ huy tiểu đoàn nữa. Có tình huống gì đặc biệt cho liên lạc chạy chân tìm tôi ở cửa mở hướng chính diện.
Tiểu đội trưởng Ngạn vội chạy đi ngay. Tiểu đoàn phó Vinh quay lại ra lệnh cho tổ thông tin:
- Các đồng chí hãy bám sát tôi!
Rồi anh nhằm hướng cửa mở mà tiến lên. Trên đó bộ đội ta đã làm chủ hoàn toàn khu ngoại vi căn cứ địch.
18
Hướng bắn đến quả B41 thứ năm thì tai anh ù đặc, không còn nghe thấy tiếng gì nữa mặc dù xung quanh anh tiếng súng, tiếng đạn, tiếng người la hét, kêu gào vẫn rền vang, hỗn loạn như trong một cái lò bát quái.
Từ khi không còn nghe được những tiếng động bên ngoài, trận đánh ác liệt diễn ra trước mắt anh trở nên kì lạ, huyền hoặc như đang xem một đoạn phim câm. Lửa cháy, đạn nổ, đạn vạch đường rừng rực, chói loà, nhằng nhịt trước mắt. Những người chạy, người ngã vật xuống, máu xối, ruột lòi, những mảnh thi thể cả ta cả địch văng lên trong ánh lửa cũng trở nên lạ lẫm, trung tính và vô cảm. Anh bỗng hiểu ra rằng, âm thanh mới là cái làm nên sự dữ dội của chiến tranh. Anh đã không còn cảm nhận được sự dữ dội đó nữa. Những cái anh nhìn thấy giống như trong một trò chơi con trẻ. Chỉ đến khi, những người đồng đội của anh đột nhiên trúng đạn, ngã vật xuống trước mặt, anh mới như sực tỉnh vả hiểu ra rằng, mình đang ở giữa cái khoảng mong manh của sự sống và cái chết.
Thực ra, sau khi bắn xong quả đạn thứ tư vào một chiếc xe bọc thép M113 đang ầm ầm lao tới trước mặt, biến nó thành một đống lửa đỏ rực, anh đã quyết định quay lại trao súng cho Kiên. Từ đầu trận đến giờ cậu ấy vẫn bám sát anh không rời nửa bước và cứ mỗi khi anh bắn xong một quả đạn, chỉ cần quơ tay ra phía sau là đã bắt được quả đạn Kiên đưa cho để anh lắp tiếp vào khẩu súng giờ đây cũng đã nóng rực. Nhưng lần này bắn xong quay lại thì anh không còn bắt gặp quả đạn Kiên chìa ra cho anh nữa. Anh hốt hoảng chạy lộn lại vài bước thì thấy Hùng Phong dường như đang cố xốc Kiên dậy. Anh không nghe thấy Hùng Phong nói gì mà chỉ thấy một tay cậu ta đang cố xốc Kiên lên, tay kia chỉ về phía trước rồi rất nhanh, cầm cái ba lô đạn chỉ còn bốn quả quăng về phía Hướng. Hướng chộp lấy ba lô đạn, lăn người qua một bên vì cảm thấy hình như mặt đất lại rung lên. Anh vội vàng lắp quả đạn thứ năm vào súng. Ngẩng lên, đã thấy một khối sắt thép lù lù như vừa chui ra từ đống nhà cửa đổ nát, từ phía sau đống lửa của chiếc xe bọc thép vừa bị anh bắn cháy. Đó là một thằng M41 chứ không còn là xe bọc thép mữa!
Anh vui mừng nghĩ vậy rồi, không biết lấy đâu ra sức lực anh bật dậy, gần như đứng thẳng, nhằm vào cái khối sắt di động ấy mà xiết cò. Một quầng lửa bùng lên và ngay sau đó là sức dội trở lại của không khí bị xé toang đẩy anh ngã vật người về phía sau. Rồi anh hoàn toàn không nghe thấy gì nữa. Cứ tưởng mình đã chết, trong lòng anh bỗng xuất hiện một cảm giác nhẹ nhõm, thanh thản. Anh nhắm mắt buông xuôi, phó mặc cho cơ thể mình được giãn ra, trôi vào trạng thái nghỉ ngơi.
Nhưng, đúng lúc ấy, anh cảm thấy có bàn tay ai đó đang xốc mình dậy, y như động tác mà anh vừa nhìn thấy Hùng Phong làm với cậu Kiên vậy. Anh liền mở choàng mắt và nhận ra gương mặt xạm đen khói đạn của Hùng Phong trong nhập nhoà chớp lửa. Hình như cậu ta đang cố hét lên câu gì đó nhưng Hướng hoàn toàn chẳng nghe thấy gì. Đáp lại, anh toét miệng cười rồi cố vùng ra khỏi đôi bàn tay của Hùng Phong. Cậu ta bèn quì xuống, ghé sát vào tai anh mà hét lên.
Nhưng anh chỉ cảm thấy hơi thở sặc mùi thuốc súng của cậu ta phả vào mặt mình mà thôi.
- Tớ cóc nghe thấy tiếng gì nữa rồi!
Anh gào lên muốn rách cả cổ họng nhưng ngay cả tiếng mình anh cũng không nghe thấy nữa. Dường như Hùng Phong đã hiểu. Anh vỗ vào vai Hướng một cái thật mạnh rồi ra hiệu đưa cho anh ta khẩu súng và chỉ tay ra phía cửa mở, hình như muốn nói rằng anh hãy trao súng cho cậu ta rồi rút ra trước đi. Hướng điên tiết chửi một câu thật tục rồi vùng vằng chồm dậy, lao về phía trước. Hùng Phong và mấy người đồng đội vội vã lao theo.
Đại đội 9 đã vào được trung tâm căn cứ địch, đại đội trưởng Thanh chia đơn vị thành nhiều mũi tản ra đánh chiếm từng căn nhà, từng lô cốt, ụ súng. Thực ra, khi đã vào đến đây rồi, đại đội trưởng Thanh cũng không biết phải triển khai tiến công như thế nào nữa.
Anh cũng không nhận ra đâu là khu thông tin, đâu là khu chỉ huy. Những căn nhà vòm đắp bao cát xung quanh giống nhau như đúc. Công sự, ụ súng cũng rất nhiều nhưng có chỗ có địch trụ lại chống cự, có chỗ thì hoàn toàn không còn một mống địch nào? Chẳng hiểu chúng chạy đi đâu mà hình như sức kháng cự có vẻ đang giảm đần. Hai mũi phản kích của địch, một đánh vào hướng chính diện, một đánh vào phía sau đội hình định bịt cửa mở đều đã bị ta bẻ gãy. Bọn xe tăng thiết giáp địch rút sâu vào phía đường chín, dùng súng máy và pháo bắn dữ dội nhưng không tiến ra nữa. Tiếng súng ta, súng địch vẫn rền vang bốn phía nên cũng không thể đoán định được nơi nào ta đã hoàn toàn làm chủ trong cái căn cứ rộng mênh mông này?
Anh bắt đầu cảm thấy bối rối khi biết rằng đại đội của mình đã thương vong tới quá nửa quân số trong khi đó không biết cấp trên có tung đội dự bị vào để tiếp tục cùng các anh đánh chiếm hoàn toàn căn cứ địch hay không? Đến lúc này thì anh hiểu rằng, ném một tiểu đoàn vào cái căn cứ hỗn hợp này quả là như muối bỏ bể. Đại đội phó Đồng Tiến Phi vừa bị thương, chính trị viên Lương Xuân Báo thì chưa thấy đâu. Anh không biết phải bàn bạc với ai nên vội chạy đi tìm Hùng Phong. Anh trung đội trưởng này vẫn đang hùng hục thúc bộ đội tiến sâu vào trong căn cứ địch mà có thể không đề phòng bị địch bao vây cô lập, trong khi các trung đội khác đang gom quân lại để đánh chắc, tiến chắc.
Nhưng đại đội trưởng Thanh chưa bắt kịp trung đội Hùng Phong thì pháo từ Đông Hà, từ căn cứ 241 và không biết từ đâu nữa bắt đầu chuyển làn, bắn dữ đội vào căn cứ. Lạ nhỉ? Sao chúng nó lại cho pháo bắn thẳng vào đây là làm sao? Định giết luôn cả quân của chúng hay sao? Hay trong căn cứ còn có hầm ngầm, địch rút cả xuống đó rồi gọi pháo bắn trùm lên căn cứ?

[quangcan]

Anh chưa kịp hiểu ra chuyện gì thì đạn pháo đã nổ rầm rầm xung quanh.
- Tất cả dừng lại tìm cách tránh pháo. Không phát triển nữa! Anh hét lên hi vọng anh em nghe được tiếng mình.
Vừa lúc đó có người lao xầm tới trước mặt anh.
- Thanh đấy hả?
- Ôi trời anh Báo? Ông đi đâu thế hả?
- Tôi theo trung đội một. Anh em bị thương vong nhiều quá. Tôi cho lui ra đây rồi! - Tốt. Anh có thấy trung đội Hùng Phong ở phía trước không?
- Có... chúng nó đang đánh vào trạm công binh. Bọn tôi đã vào tận cái bãi đậu máy cày máy ủi của tụi nó. Toàn những loại máy ủi, máy cày to đùng, hình như có cả máy đào hào hay sao ấy. Tôi ra lệnh cho anh em hoá vàng bằng hết rồi cho tạm lui ra để củng cố lại đội hình. Cứ đánh ào ào thế này thì không biết thế nào mà lần?
- Anh làm đúng đấy, tôi cũng đang định ra lệnh như vậy.
Pháo địch bắn ngày càng dữ dội hơn. Đạn pháo hất tung cả những căn nhà mái vòm mà đại đội chưa kịp đánh tới.
- Chúng nó đánh kiểu gì thế nhỉ? Sao lại bắn thẳng vào đây là làm sao?
Có thể địch nhận định rằng căn cứ của chúng đã bi tràn ngập nên cho pháo binh đánh huỷ diệt lực lượng ta!
- Nguy rồi! Có thể chúng đã rút hết xuống hầm ngầm rồi chơi trò đánh xoá đấy!
Vừa lúc đó tiểu đội trưởng trinh sát Nguyễn Ngọc Ngạn vừa hồng hộc chạy tới vừa hét lên:
- Đại đội trưởng Thanh... tôi tìm đại đội trưởng Thanh?
- Thanh đây. Đằng này kia... cẩn thận, pháo đấy!
Sau một loạt pháo nổ thì thấy Ngạn như từ dưới đất chui lên, giọng khản đặc:
- Tiểu đoàn ra lệnh lui quân. Chú ý không bỏ sót thương binh sử sĩ!
Ngạn định chạy đi ngay, chính trị viên Báo vội gọi giật trở lại.
- Ngạn... nhờ cậu đưa giùm số thương binh nhẹ này ra trước với!
Ngạn nhận lời. Số anh em bị thương nhẹ mới được băng bó qua loa vội bám ngay theo anh. Đại đội trưởng Thanh nói với chính trị viên:
- Anh chốt ở đây nhé! Tôi phải vào lôi chúng nó ra ngay.
Nói rồi anh lao đi trong làn khói đạn pháo. Đúng là địch đã nhường cái sân này cho bọn pháo binh làm mưa làm gió rồi. Không thấy bọn bộ binh bắn ra nữa.
Chạy được một quãng thì anh gặp trung đội Hùng Phong đang lộn trở ra. Vừa nhìn thấy anh, Hùng Phong đã hét lên:
- Đại đội trưởng! Bọn nó chơi kiểu gì vậy?
- Kiểu Mỹ đấy. Cho anh em lui ra đi, chú ý vừa vận động vừa tránh pháo. Thương binh đã đưa ra hết chưa?
- Chúng tôi đang đưa anh em ra! Đại đội trưởng... cẩn thận đấy!
Một loạt tiếng rú kinh hồn rồi mặt đất như lộn ngược lên. Tối xầm lại. Một loạt tiếng rú tiếp ngay sau đó rồi từ trên khoảng không vần vụ khói đạn những tiếng nổ xé ngang trời như sét đánh.
- Pháo chụp đấy!
Sau loạt pháo chụp tai hại ấy, thêm một loạt chiến sĩ bị thương. Những tiếng kêu xé ruột. Tiếng thở gấp. Tiếng khóc của những người vừa bị thương. Vài chiến sĩ gục ngã ngay trên con đường ra cửa mở.
- Khẩn trương! Đưa anh em ra mau không chết hết bây giờ!
Đại đội trưởng Thanh gào lên trong tiếng đạn pháo. Hùng Phong vừa cõng Trung tiểu đội trưởng, Hải vừa dìu trung đội phó Khang vừa bị thương. Hướng đeo khẩu B41 trước ngực, cõng cậu Hồng trên lưng chạy thoăn thoắt ra cửa mở mà không biết cậu ta vừa tắt thở.
Một loạt pháo chụp nổ ngay trên đầu, nhưng có lẽ Hướng không nghe thấy nên vẫn hùng hục chạy. Một lát bỗng thấy lưng mình lạnh toát. Hướng kêu toáng lên “Mày đái lên lưng tao hay sao thế hả Hồng? Khi ra tới cửa mở, gặp tải thương lên, Hướng mới ngả Hồng xuống trao cho họ thì bỗng giật mình khi thấy thi thể Hồng đã nát bấy vì trúng thêm nhiều mảnh pháo chụp.
Khi đại đội đã lui ra hết, số tử sĩ ùn lại chỗ chính trị viên Lương Xuân Báo lên tới gần chục người. Đại đội trưởng Thanh chạy lại giục:
- Anh và tôi mỗi người cõng lấy một cậu đưa ra đi kẻo không kịp đâu!
- Không. tôi ở lại đây với anh em. - Chính trị viên Báo hét lên trong tiếng gào rít của bom đạn - anh ra trước đi rồi tổ chức người vào đón chúng tôi. Biết là không thể tranh cãi với chính trị viên về chuyện này, anh anh xốc một cậu lên vai rồi dặn:
- Anh cố đợi nhé. Tôi sẽ cho anh em vào ngay. Anh tìm chỗ mà tránh pháo đi. Chúng nó vẫn tiếp tục pháo kích vào đây đấy!
Căn cứ địch đã biến thành một biển lửa rừng rực.
Pháo địch nện thêm một hồi nữa rồi chuyển làn bắn chặn ra ngoài căn cứ. Đại đội trưởng Thanh vừa ra tới cửa mở thì gặp Ngạn đưa một nhóm tải thương lên.
- Tiểu đoàn phó ra lệnh cho chúng tôi lên đón thương binh tử sĩ.
Đại đội trưởng mừng quá, chỉ vào phía trong căn cứ:
- Ông Báo đang còn ở trong đó với bảy liệt sĩ. Các cậu vào đi! Cẩn thận, lửa cháy thế này là mìn nổ nhiều đấy.
Hướng đại đội 7 đã ra hết. Hướng đại đội 8 cũng đã kịp lui quân sau khi đã phá tan hai trận địa pháo của địch. Số thương vong của đại đội cũng ngót nghét năm chục người. Thêm gần chục người nữa bị trúng đạn pháo khi lui quân.
Tiểu đoàn phó Phạm Quang Vinh báo cáo về sở chỉ huy:
- Sông Dinh 04 báo cáo! Anh em đã ra khỏi cổng chợ nhưng pháo địch bắn rất rát nên chưa thể về vị trí tập kết. Số ốm đau chưa kịp tổng hợp! Xin chỉ thị.
Tiếng tham mưu trưởng Nguyễn Mạnh Cường vang lên trong máy:
- Sông Dinh 04 chú ý. Cho phép xử dụng tuyến đường qua nhà bác hai để về nhà nhưng phải vượt qua cổng nhà X3 trước khi trời sáng. Chú ý đề phòng chó dữ. Cố gắng đưa người ốm đau về trước. Sẽ cho các cháu đón dọc đường. Nghe rõ không trả lời!
- Sông Dinh 04 nghe rõ! Xin hỏi thăm sức khoẻ ông hai, ông ba chủ nhà?
Im lặng một lát rồi trong máy lại vang lên tiếng của tham mưu trưởng:
- Sông Dinh 04 nghe đây... khi nào về tới nhà các anh sẽ thăm sức khoẻ hai ông. Đừng để các cháu lo lắng. Nghe rõ trả lời!
- Sông Dinh 04 nghe rõ! Xin tắt máy. Ngừng liên lạc!
Tiểu đoàn phó Phạm Quang Vinh buông máy quay sang nói với đại đội trưởng Thanh: - Có lẽ có chuyện không hay xảy ra với tiểu đoàn trưởng và chính trị viên rồi!
19
Trương Đình Lân tỉnh dậy khi đang được khiêng ra trạm phẫu thuật tiền phương. Anh thấy mình như đang trôi bồng bềnh trên sông. Toàn thân ê ẩm, đau nhói mắt díp lại, không sao mở ra được nhưng ý thức của anh đã dần dần khôi phục.

Anh mơ hồ nhớ lại, tiếng chuông đồng hồ báo giao thừa, tiếng pháo nổ giờn trong ra-đi-ô, tiếng hô khẩu lệnh của tiểu đoàn trưởng. Rồi pháo hiệu đỏ. Tiếng Bác Hồ đọc thơ chúc Tết trên đài và sau đó là những tiếng nổ dữ dội, những quầng lửa chói loà...
- Thủ trưởng nằm xuống... ! Pháo kích đấy!
Có tiếng người đáp lại:
- Yên trí... pháo bắn xa lắm! Chúng ta sắp ra tới trạm phẫu tiền phương rồi!
- Trạm phẫu... Tôi bị thương à?
- Câu bị thương... nhưng tỉnh lại được như thế là tốt rồi. Cố tỉnh táo, đừng có thiếp đi đấy nhé!
Anh cảm thấy hơi thở gấp gáp của hai người đồng đội. Họ đang khiêng anh trên một chiếc võng.
- Tiểu đoàn trưởng có sao không?
- Ông ấy chết rồi! Người đi phía sau đáp gọn lỏn.
- Còn chính trị viên?
- Ông ấy cũng đang được cáng ra trạm phẫu như cậu ấy!
- Trời ơi!
- Sao lại trời ơi... cậu còn may đấy. Y tá bảo cậu không bị mảnh nào vào chỗ nguy hiểm. Chỉ mất nhiều máu thôi.

Lân không dám hỏi thêm gì nữa. Nước mắt tự nhiên trào ra chảy chan chứa trên mặt anh. Gương mặt đầy ưu tư của tiểu đoàn trưởng lại hiện ra trong tâm chí anh. Lẽ nào ông ấy đã chết khi chưa kịp hiểu chuyện gì đã xảy ra? Ông ấy từng nung nấu ý định chỉ huy những trận đánh long trời lở đất, lừng lẫy hơn cả những trận đánh mà ông đã từng tham gia hồi đánh Pháp. Ông ấy còn nỗi ân hận, day dứt vì cái chết của một người đồng đội. Ông ấy còn đau đáu trong lòng bao nhiêu câu hỏi về kẻ thù, về những phương thức chiến tranh quái gở và tàn bạo của chúng? Vậy mà ông ấy... tiếng súng vẫn nổ ran ở phía sau lưng anh. Phải chăng, đó là âm thanh của trận đánh mà ông ấy đã ra lệnh mở đầu?
- Trận đánh chưa kết thúc sao?
- Chưa, người đồng đội ạ. Cứ yên trí đi, nhất định chúng ta sẽ thắng!
Và anh đã thiếp đi trong niềm tin ấy cho đến khi anh cảm thấy dòng sông như ngừng trôi. Chiếc cáng đã dừng lại và lao xao nhiều tiếng người.
- Thương binh phải không?
- Vâng... những ca đầu tiên đấy.
- Không phải đầu tiên. Đã có mấy ông thông tin vào đây rồi. Nhiều không?
- Ba ca. Nhưng trận đánh mới chỉ bắt đầu thôi. Lát nữa thì các ông sẽ khối việc.
- Chỉ nói gở. Đưa vào hầm phẫu, nhanh lên!
- Cẩn thận. Chính trị viên tiểu đoàn 7 đấy. Ông ấy có vẻ bị nặng hơn cả.
- Vậy đưa sang hầm số 1. Bác sĩ Thành sẽ mổ.
- Còn ca này?
- Cậu ấy vẫn tỉnh. Y tá tiểu đoàn bảo anh này không nặng lắm đâu.
- Đưa sang hầm số hai.
Chiếc cáng lại được nâng lên. Một lát sau, Lân cảm nhận được ánh sáng đèn.
- Đây là đâu thế? Anh hỏi - Hầm phẫu thuật. Đồng chí vẫn tỉnh chứ?
- Hình như thế!
- Tốt lắm. Để tôi kiểm tra nào.
Một luồng. ánh sáng mạnh dọi vào mắt anh.
- Tốt. Có vẻ tỉnh táo lắm. Để xem nào. Băng bó gì mà khiếp thế này. Ráng chịu đau một chút đồng chí nhé. Đùi phải. Ngực bên phải. Vai phải. Ông này chơi toàn bên phải. Nhưng không sao, hình như xương đùi không bị gãy. Mảnh pháo còn bên trong. Vết thương ngực ra máu nhiều, không thấu phổi. Nhưng vẫn phải mổ để lấy cái của nợ ấy ta. Xương vai cũng không bị gãy. Tốt lắm. Chuẩn bị mổ thôi. Ông bạn đừng lo nhé.
Sẽ nhanh thôi mà. Tên ông bạn là gì nhỉ?
- Trương Đình Lân!
- Cũng lính thông tin à?
- Không... trinh sát tiểu đoàn bảy.
- A... lính trinh sát cơ đấy. Gan cóc tía đây. Tiểu đoàn các ông đánh trận này ác liệt đấy. Thế quái nào mà chưa chi đã bị chúng nó vồ mất tướng thế hả? Nhưng không sao đâu, trận đánh vẫn đang tiếp tục. Cờ bạc còn ăn nhau về sáng nữa kia. Tiêm một mũi chống nhiễm trùng đã nhé. Yên tâm đi, ông là ca mở hàng của tôi đấy. Được rồi, ta bắt đầu nhé. Đồng chí Hoà, gây mê.

[quangcan]

Một lát sau, anh như bị đẩy trở lại cái dòng sông đang lờ đờ trôi mà anh đã gặp sau khi nghe tiếng chuông đồng hồ báo giao thừa, tiếng pháo nổ ran trước sân nhà anh, những đứa em tranh nhau nhặt pháo lép... Trong nhà, ông nội anh áo the, khăn gõ tề chỉnh đứng trước bàn thờ gia tiên, nhưng ông không khấn khứa rì rầm như mọi khi mà bỗng quay ra cửa, sang sảng đọc một bài thơ... anh chỉ kịp nghe được một hai câu... Quốc phá sơn hà tại - Thành xuân thảo mộc thâm... rồi thiếp đi, như bị nhấn chìm xuống dòng sông hư ảo kia vậy.
Nhưng thật kì lạ, khi tỉnh lại điều đầu tiên mà anh nhớ ra lại chính là hai câu thơ trong bài “Xuân Vọng” của Đỗ Phủ mà anh nghe ông nội mình đọc trong mơ: Quốc phá sơn hà tại - Thành xuân thảo mộc thâm. Cứ như hai câu thơ ấy là cái phao cho anh bấu vịn, là cọc tiêu cho anh nhớ đường về vậy. Đó là bài thơ cuối cùng mà ông nội đọc cho anh nghe trước khi qua đời, nhằm vào đúng những ngày máy bay Mỹ leo thang bắn phá dữ dội miền Bắc nước ta, ném bom cả vào thủ đô Hà Nội và nhiều thành phố khác. Ông giảng rằng bài thơ của Đỗ Phủ nói rằng, tuy đất nước bị tàn phá, chỉ còn trơ lại núi sông, chốn đô thành mùa xuân chìm trong cỏ dại nhưng không phải vì thế mà con người ta cam chịu cảnh nước mất nhà tan. Núi sông còn thì rồi sẽ còn tất cả, đô thành dù cỏ mọc rêu xanh nhưng vẫn duy tồn linh khí của đất nước, của dân tộc. Các cháu sẽ phải lớn lên trong loạn lạc, có thể phải sống trong cảnh nước mất nhà tan, nhưng đừng bao giờ để mất đi cái chính khí của mình.
Anh mở mắt và nhận ra trời đã sáng. Toàn thân anh ê ẩm rã rời và những cơn đau cứ nhói lên ở nhiều nơi không xác định. Anh thử chớp mắt, rồi cố gắng cử động hai chân, hai tay. Rất đau đớn, nhưng anh hiểu rằng cơ thể mình vẫn có phản ứng tích cực. Cố quay đầu nhìn sang hai bên, anh thấy mình đang nằm trên một cái sạp rộng trong căn nhà hầm nửa nổi nửa chìm.
Xưng quanh anh la liệt thương binh. Nhiều người đang rên la vì đau đớn. Anh cố đưa mắt tìm chính trị viên Lê Văn Sớm nhưng không thấy.
Bỗng người nằm bên cạnh anh cũng mở mắt trân trân nhìn lên mái tăng của căn hầm dã chiến.
- Tôi... đang ở đâu thế này?
Cậu ta hỏi và cố gắng ngóc đầu dậy nhưng bỗng nhăn mặt vì đau. Rồi đột ngột cậu ta hét lên:
- Tay... tay của tôi đâu rồi? Tay của tôi đâu rồi... trả tay cho tôi đi chứ... hu hu... mẹ ơi... thế là con què rồi!
Thì ra cậu ta đã bị cưa cụt mất một cánh tay. Lân ái ngại nhìn cậu ta và chợt nhận ra đó chính là Lương, cậu chiến sĩ của trung đội Hùng Phong mà anh đã từng ngồi ăn tết với cậu ta hôm hăm nhăm tháng chạp.
- Lương... Lương... ! Anh cố nhỏm dậy gọi.
Nhưng Lương vẫn đang giãy giụa, gào khóc. Nếu như một chân không bị bó cứng thì có lẽ cậu ta đã lồng ra khỏi lán rồi!
Một anh y tá nghe tiếng gào khóc chạy vào chỉ mặt Lương quát:
- Thằng kia... gào cái gì thế hả?
Lương rít lên:
- Sao các ông lại chặt tay của tôi... hu hu... thế này thì tôi thành thằng què à?
- Thằng Mỹ nó chặt của cậu chứ ai chặt. Đừng vừng vẫy nữa kẻo cái chân kia mà bung ra thì phải chặt nốt đấy, ông kễnh ạ!
Cậu thương binh nằm bên cạnh liền cười khẩy, lật tung cái chăn đắp nửa người dưới lên.
- Mới mất một tay mà đã nhắng lên! Trông người ta đây này. Hai giò đi cả rồi. Mả mẹ chúng nó chứ. Nguyên một quả mìn đấy!
Lương bỗng nín bặt nhìn như dán vào hai cái cẳng chân vừa bị cưa cụt, băng trắng toát của người đồng đội.
- Cậu ở đại đội nào?
- C8... quân ông Bỉnh đấy. Cậu là lính C9 phải không?
Lương gật đầu. Người thương binh cụt chân hỏi tiếp:
- Bị thương lúc nào?
- Trên đường rút ra thì trúng pháo.
- Thế thì còn đỡ hận. Đằng này, tớ mới bò vào đến hàng rào. Đã kịp bắn phát nào đâu. Thế mới cú chứ?
Thấy Lương đã bình tĩnh trở lại, Lân mới chòi sang gọi:
- Lương... cậu không nhận ra tớ à?
Lương quay sang nhìn rồi reo lên:
- Ôi anh Lân. Anh mà cũng bị thương à?
- Thần thánh gì mà tránh được bom đạn? Tình hình đánh đấm thế nào hả cậu?
- Ôi đánh ra trò... - Lương hào hứng kể - bọn em vào được tận trung tâm căn cứ rồi. Đi tìm mãi mà chẳng biết sở chỉ huy của nó ở chỗ khỉ gió nào. Anh Hùng Phong bảo cứ tìm chỗ nào có máy thông tin là đúng. Nhưng nhà nào, hầm nào cũng thấy có máy vô tuyến điện và điện thoại. Chẳng biết đâu mà lần. Rồi chúng nó gọi pháo bắn trùm lên căn cứ. Thế là tiểu đoàn ra lệnh rút ra.
- Hùng Phong không sao chứ?
- Anh ấy không sao? Nhưng đại đội em hi sinh gần hai chục người. Bị thương thì nhiều lắm.
Lân chồm hẳn lên hỏi tiếp:
- Thế thằng Hướng thế nào?
- Anh ấy không sao... nhưng không khéo bị điếc mất rồi. Bắn tới sáu quả B41 kia mà? Máu chảy đầy hai tai.
Lân thở phào nhẹ nhõm khi biết tin những người bạn thân của anh còn vô sự. Hướng có bị điếc thì cũng không sao! Ai bảo cậu ấy ham chơi với cái thứ vũ khí ghê gớm ấy?
- Thế... anh bị thương có nặng không? Lương hỏi.
- Bình thường. Toàn mảnh pháo. Phẫu thuật lấy nó ra là sẽ khỏi thôi mà.
Lương lại nhìn xuống cái tay cụt, thở dài:
- Em... thế này là toi đời rồi. Chắc chắn sẽ bị trả về hậu phương thôi.
Vừa lúc đó, các y tá khênh xuống hầm một thương binh vừa phẫu thuật xong, máu còn chảy ròng ròng trên cáng.
- Nhờ anh em xích lại một tí. Chịu khó nằm chật vậy. Các hầm khác cũng đầy ắp thương binh rồi.
Anh bác sĩ nói như xin lỗi mọi người rồi bảo y tá lại đỡ mấy thương binh ở góc hầm dồn lại lấy chỗ cho người mới tới. Khi chiếc cáng đi qua trước mặt, Lân cố gắng ngóc đầu lên nhìn và anh bỗng kêu lên khi nhận ra người nằm trên cáng.
- Ôi anh Ngạn!
Đúng là tiểu đội trưởng trinh sát Nguyễn Ngọc Ngạn. Sau này Lân mới biết trong suốt trận đánh, anh vừa chạy ngang chạy dọc khắp chiến trường như con thoi vừa dẫn đường vừa làm người liên lạc cho chỉ huy mà không bị thương. Nhưng khi đơn vị đã rút lui an toàn, trên đường trở về vị trí tập kết thì bị trúng một loạt pháo kích y như trường hợp của Lương. Và anh cũng bị đạn pháo chụp tiện phăng mất bàn chân phải.
Ngoài ra còn bị thêm nhiều vết thương trên người. Anh bác sĩ đưa Ngạn ra hầm hậu phẫu đã nói với Lân - Chỉ riêng ông ấy, chúng tôi đã phải mổ mất hai tiếng đồng hồ. Sống được đã là may lắm rồi!
Nhìn Ngạn nằm bất động trên sạp như một cái xác không hồn, Lân bỗng thở dài lo lắng. Cả anh và Ngạn đều nằm ở đây, tiểu đội trinh sát hiện như rắn không đầu. Anh bỗng mong muốn mình mau bình phục để trở về đơn vị. Anh biết, keo này, thằng Mỹ vẫn chưa thể loại được anh ra khỏi đội ngũ.
Đến chiều hôm ấy Ngạn mới tỉnh. Nhận ra Lân, anh mừng lắm. Khi biết Lân chỉ bị thương nhẹ, chắc sớm được về đơn vị. Anh vui mừng bảo “Như thế là dù sao “Ban chỉ huy tiểu đội trinh sát” cũng không bị xoá sổ. Mình thì chắc chắn phải về hậu phương rồi. Còn bấy nhiêu anh em, giao cả cho cậu trông nom đấy”.
Ngay tối hôm ấy số thương binh nặng được chuyển về bệnh viện tuyến sau. Trước khi đi, Ngạn nắm chặt tay Lân, giọng anh nghẹn lại:
- Nếu sau này còn sống mà về ngoài đó thì nhớ vào Nga Sơn Thanh Hoá tìm mình nhé. Nhà mình ngay gần động Từ Thức, mình sẽ đưa cậu đi chơi. A, mà chân cẳng thế này thì cũng chẳng thể leo lên động với cậu được. Nhưng cứ vào nhé.

[quangcan]

Lân đã hứa. Nhưng hơn hai chục năm sau, giáo sư Trương Đình Lân mới có dịp cùng một đoàn cán bộ khảo cứu đi điền dã vào vùng Nga Sơn, Thanh Hoá.
Ông đã đi tìm lại dấu vết xưa của cửa Thần Phù qua câu ca xưa
Lênh đênh qua cửa Thần Phù
Khéo tu thì nổi, vụng tu thì chìm.
Cửa biển Thần Phù ngày nay là một vùng dân cư sầm uất. Bãi biển đã biến thành nương dâu. Cái cửa biển hung hiểm ngày xưa nay chỉ còn trong câu ca dao. Rồi ông vào thăm động Từ Thức và bỗng nhớ tới lời hẹn ước với Ngạn. Nhưng ông không làm sao mà nhớ được tên xóm, tên làng quê của tiểu đội trưởng Ngạn. Anh giận mình đã ghi chép không thiếu một thứ gì trong những cuốn sổ tay của mình, nhưng lại quên ghi lại địa chỉ của Nguyễn Ngọc Ngạn. Đã sắp hết thời gian công tác tại Nga Sơn, anh tưởng rằng đã hoàn toàn không còn hi vọng gì tìm ra người đồng đội năm xưa nữa. Ai ngờ, hôm sau khi ông hỏi thăm vu vơ cậu chánh văn phòng huyện ủy thì cậu ta ngạc nhiên hỏi lại:
- Người cựu chiến binh mà giáo sư muốn hỏi có phải là thương binh, cụt một bàn chân phải không ạ?
- Đúng đấy! - Ông mừng rỡ reo lên - ông ấy là lính trinh sát, có lẽ ra quân vào khoảng giữa năm hay cuối năm sáu tám gì đó thì phải. Vì ông ấy bị thương vào trận đánh đêm giao thừa Tết Mậu Thân mà.
Anh chánh văn phòng gật đầu:
- Thế thì đúng là... bố cháu rồi!
- Ôi... thế thì may quá. Tôi đang lo là không tìm được ông ấy. Ngày đó, chúng tôi có hẹn sau này sẽ đi tìm nhau. Nhưng tôi lại vô ý không ghi lại địa chỉ cụ thể. Vậy, cậu đưa mình về gặp bố cậu đi.
Anh chánh văn phòng buồn rầu nói:
- Nhưng... bố cháu đã mất từ lâu rồi ạ!
- Mất... rồi à? Từ bao giờ vậy cháu?
- Ngay từ năm sáu chín. Khi mẹ cháu vừa sinh cháu. - Anh con trai của Ngạn kể - bố cháu về ngay từ tháng tư năm sáu tám. Lấy mẹ cháu xong bố cháu lại tham gia công tác, làm xã đội trưởng dân quân. Hồi đó thanh niên trai tráng ở quê cháu đã ra trận hết, nên có được một người chỉ huy dân quân đã từng trải qua chiến tranh như bố cháu là quí lắm. Năm sau, khi đế quốc Mỹ ném bom trở lại miền Bắc thì quê cháu bị chúng đánh một trận khá nặng. Bố cháu hi sinh khi đang chỉ huy dân quân bắn máy bay địch!
Trong mọi điều bất ngờ của cuộc sống mà giáo sư Trương Đình Lân vẫn thường gặp thì đó chính là điều mà ông ít ngờ tới nhất. Một người đồng đội đã bị loại khỏi cuộc chiến đấu vì bị thương tật ở chiến trường ai ngờ lại trở thành người chỉ huy một cuộc chiến đấu khác ở hậu phương và rồi đã anh dũng hi sinh trong tư thế đối mặt với kẻ thù?
Ông đã dành một ngày để về thăm nhà Ngạn, nói chuyện với người vợ thuỷ chung của anh rồi cùng con trai anh tới nghĩa trang liệt sĩ để thực hiện cuộc hội ngộ đã hẹn hò từ hơn hai mươi năm trước. Đêm đó, ngay tại nhà khách của huyện ủy huyện Nga Sơn ông đã khởi thảo cuốn tiểu thuyết Phía sau hay phía trước. Cuốn sách đã mang lại cho ông Giải thưởng văn học Quốc gia, nhưng quan trọng hơn, chính nhờ cuốn sách được viết ra từ cuộc hội ngộ kì lạ này mà ông đã có thêm một người con - Nguyễn Ngọc Bình, con trai của Nguyễn Ngọc Ngạn, đã trở thành con rể quí của ông.
20
Sau này trong cuốn sách của mình, khi viết về trận đánh căn cứ Cam Lộ vào dịp Tết Mậu Thân, tướng Phạm Xuân Ban đã có cái nhìn khắt khe hơn hẳn so với những nhận định, đánh giá của nhiều nhà lí luận, nhà tổng kết quân sự khác khi họ cũng viết về trận đánh này. Họ cho rằng, ở vào thời điểm ấy việc tiêu diệt và làm chủ một căn cứ quân sự dã chiến kiêm chi khu quân sự có một tiểu đoàn Mỹ cùng chốt giữ với hơn một tiểu đoàn quân ngụy là chưa thể làm được, vì vậy việc ta chỉ dùng một tiểu đoàn làm lực lượng đột kích chính mà đã cơ bản đánh chiếm được căn cứ này, tiêu diệt hàng trăm tên Mỹ, hàng trăm tên ngụy, bắn cháy hàng chục xe tăng, tạo điều kiện để giải phóng hơn sáu ngàn dân khỏi ấp chiến lược là một thắng lợi đáng kể.
Xét về mặt mục tiêu chiến dịch thì trận tiến công này đã làm rung chuyển tuyến phòng thủ đường số 9 và ngăn chặn được ý đồ rút lính thuỷ đánh bộ Mỹ về chi viện cho thành Huế lúc đó đang bị quân ta tiến công và nổi dậy, làm chủ nhiều mục tiêu quan trọng ngay trong nội thành.
Tướng Phạm Xuân Ban thì lại cho rằng trận đánh này đã không được chuẩn bị một cách nghiêm túc và có sai lầm về sử dụng lực lượng và tổ chức chỉ huy.
Nếu tổ chức hiệp đồng tốt hơn, được chi viện hỏa lực hợp lý hơn, đồng thời có một lực lượng dự bị thích hợp được tung vào trận đúng thời điểm thì việc làm chủ hoàn toàn căn cứ địch là điều có thể làm được. Ông cũng mạnh dạn chỉ ra rằng, qua trận đánh này có thể thấy chiến thuật đánh địch trong công sự vững chắc theo lối đánh đồn Tây ngày xưa đã tỏ ra không hoàn toàn thích hợp với đối tượng tác chiến mới. Lối bố trí hỏa lực nhiều tầng và rất cơ động của quân đội Mỹ hoàn toàn khác với lối bố trí hỏa lực chủ yếu dựa vào các lô cốt, boong ke, ụ súng cố định của quân đội Pháp trước đây. Tuy vậy, tướng Phạm Xuân Ban cũng không đi xa tới mức phủ nhận những thắng lợi của trận đánh và sự đóng góp của nó với tư cách là một trận đánh phối hợp trong một chiến dịch có qui mô lớn như chiến dịch Mậu Thân trên chiến trường Đường 9 - Bắc Quảng Trị.
Nhưng đó là những ý tưởng mà sau này khi đã trải qua bao suy nghiệm và sự từng trải trận mạc, tướng Hùng Phong mới rút tỉa ra được để viết thành chữ nghĩa trong một bản luận văn quân sự. Chứ còn vào ngày đầu xuân năm ấy, sau khi đưa được đội hình mệt mỏi, xơ xác của trung đội về tới kiềng cơ bản, trung đội trưởng Hùng Phong chưa thể nghĩ được điều gì sâu xa mà chỉ thấy trong lòng mình xuất hiện một khoảng trống toang hoác, hỗn tạp, vừa hoang mang lo lắng, buồn phiền vừa le lói một niềm tự hào khi thấy chính mình, với tư cách là một người lính, đã vượt qua được một nấc thang thử thách khốc liệt của chiến trận.
Ngược lại, anh chẳng thấy có chút tự hào nào với tư cách là một người chỉ huy. Khi vào trận, anh mới thấy rõ rằng vai trò của mỗi người lính quan trọng tới mức nào. Mỗi người đều biết họ phải làm gì và họ hành động theo sự mách bảo của bản năng. Giữa nơi khói lửa mịt mù, súng đạn rền trời ấy, những tiếng hò hét, những động tác chỉ trỏ của anh có lẽ chẳng tác động đến họ bao nhiêu. Thảo nào, ông Báo nói rằng khi đã vào trận vai trò chủ yếu của người chỉ huy phân đội là làm gương. Nếu bản thân anh không phải là một người lính dũng cảm thì vai trò chỉ huy của anh chẳng có mấy ý nghĩa.
Ngược lại, anh lại thấy dường như mình có trách nhiệm rất nặng nề trước những sự hi sinh của đồng đội. Nhìn đội ngũ của mình vơi đi đến một nửa, lòng anh vô cùng xót xa. Sáng sớm ngày mồng một Tết, đón đơn vị ở dọc đường để đưa cơm, cậu Cung đã khóc ròng khi thấy gần một nửa số nắm cơm của đại đội không có người nhận. Anh cũng không sao nuốt được một miếng cơm dù bụng đói cồn cào. Chính trị viên Lương Xuân Báo nói rằng chúng ta đã thắng lớn, địch kêu trời như bộng rằng đã mất hơn hai trăm tên cả Mỹ lẫn ngụy nhưng hình như không ai cảm thấy mừng khi nhìn sang phải, sang trái đều thấy thiếu đi một vài đồng đội thân yêu. Nếu chiến thắng chỉ là phép so sánh giản đơn giữa số sinh mạng mà hai bên phải trả thì thật nhảm nhí tầm thường. Hùng Phong có cảm giác rằng, hình như chiến thắng phải là cái gì đó khác hơn kia?
Nhưng anh cũng đã hiểu rằng muốn có chiến thắng mà không phải trả giá máu xương thì lại càng phi lí hơn.
Mặc dù cấp trên khẳng định rằng đơn vị đã hoàn thành nhiệm vụ và trận đánh đã thắng lợi nhưng vẫn không xua tan được không khí tang tóc trong đơn vị.
Hình như hiểu rõ tình hình của tiểu đoàn 7 nên chính ủy Lê Nông phải kéo theo cả mấy trợ lí của trung đoàn xuống nằm lì tại tiểu đoàn để làm công tác tư tưởng và ổn định bộ máy tổ chức chỉ huy của đơn vị. Đảng ủy tiểu đoàn họp mở rộng trọn một ngày để rút kinh nghiệm về trận đánh. Rồi sau đó các đại đội cũng họp hội nghị bình công. Xét khen thưởng. Tổ chức kết nạp những đồng chí xứng đáng vào đảng, đề bạt cán bộ thay thế những đồng chí bị thương nặng hoặc hi sinh.
Cấp tiểu đoàn thì tiểu đoàn phó Phạm Quang Vinh được đề bạt lên thay tiểu đoàn trưởng Hoàng Mạnh, chính trị viên đại đội 9 Lương Xuân Báo được đề bạt chính trị viên tiểu đoàn thay cho chính trị viên Lê Văn Sớm. Đại đội trưởng đại đội 9 Nguyễn Hồng Thanh lên làm tiểu đoàn phó còn đại đội phó Đồng Tiến Phi lên thay vai đại đội trưởng đại đội 9. Người được điều về đại đội 9 làm chính trị viên là một cán bộ rất trẻ vốn là trợ lí của ban chính trị trung đoàn. Chính trị viên Lương Xuân Báo đưa anh về đại đội 9, tập hợp cán bộ từ tiểu đội trở lên rồi giới thiệu như sau:
- Đây là trung uý Đào Trọng Phú, nguyên trợ lí tuyên huấn của ban chính trị trung đoàn. Đồng chí Phú rất có năng lực về công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho bộ đội. Nói được, viết được và...
Trung đội trưởng Tại liền đế vào một câu ngang phè:
- Nhưng có đánh được không ạ?
Chính trị viên tiểu đoàn Lương Xuân Báo nghiêm mặt.
- Khi tôi lên làm chính trị viên đại đội này cũng có biết đánh đấm gì đâu? Đồng chí Phú là cán bộ đảng, đồng chí hiểu chưa?
Không ai hỏi thêm gì nữa.
Riêng chức đại đội phó của đại đội 9 thì chưa thấy cấp trên đả động gì đến. Trong cuộc họp với ban chỉ huy mới của tiểu đoàn, đại đội trưởng Đồng Tiến Phi đề nghị cấp trên đề bạt Hùng Phong lên chức đại đội phó. Chính trị viên Lương Xuân Báo hỏi “Tại sao đồng chí lại cho rằng Hùng Phong đảm đương được cương vị này?”. Đại đội trưởng Phi trả lời “Tôi đã cùng chiến đấu với đồng chí Hùng Phong hai trận, cả hai trận đồng chí ấy đều lập công và tỏ ra có tư chất của một người chỉ huy”. Chính trị viên Báo gật gù “Tôi cũng nghĩ như thế, nhưng sợ rằng hơi non. Thôi được, để tôi tham khảo thêm ý kiến của ban cán bộ trung đoàn đã.
Mấy hôm nay, tôi thấy Hùng Phong có vẻ không được vui lắm”. Đại đội trưởng Đồng Tiến Phi thở dài nói “Tôi cũng vậy. Đại đội mất hơn hai chục người, vui sao được?”.
Chính trị viên Lương Xuân Báo nhíu mày, tỏ vẻ không hài lòng:
- Tôi e rằng chúng ta không có nhiều thời gian để mà nói đến chuyện vui hay buồn đâu? Các cậu không nghe tin khắp miền Nam quân và dân ta đang tiến công và nổi dậy à. Nhiều đơn vị quân giải phóng còn đang đánh nhau trên đường phố Sài Gòn và trong thành nội Huế kia kìa. Chúng ta mới đánh được một trận, tuy có thương vong chút ít thì cũng đã ăn thua gì?
Các cậu phải rũ ngay bộ mặt nhàu nhĩ ấy đi cho tôi nhờ.
Đại đội trưởng Đồng Tiến Phi đã nói thật về tâm trạng của cán bộ chiến sĩ đại đội 9. Khó mà chấp nhận ngay được sự vắng mặt nhiều đến thế của đồng đội sau một trận đánh. Ngoài số người hi sinh đại đội còn vắng khá nhiều anh em bị thương nặng phải đi viện. Một số khác cũng bị thương nhưng nhẹ hơn đã không chịu đi nằm quân y viện. Nguyễn Đình Hướng cũng không chịu đi viện mặc dù máu vẫn chảy ra từ trong tai và hoàn toàn không nghe được gì. Anh quân y sĩ tiểu đoàn xuống khám cho thuốc uống và bảo rằng, nếu may ra thì cậu ta chỉ bị hỏng màng nhĩ tai phải, tai trái không bị chảy máu nhiều, nhưng cũng phải một vài ngày nữa thì mới biết được. Đã không nghe được nhưng Hưởng lại hay nói, hay hỏi. Hỏi nhiều nhất là về anh em bạn bè đồng hương, đồng học ai hi sinh, ai bị thương. Có lúc Hùng Phong bực mình gắt toáng lên:
- Tao không phải là trưởng ban quân lực!
Dĩ nhiên Hướng không nghe thấy gì nên lại bảo - Tớ hỏi đến ai, nếu còn thì cậu gật, chết thì cậu lắc.
Bị thương thì cậu giơ tay phải lên, mất tích thì giơ tay trái lên. Được chứ? Hùng Phong không biết làm thế nào đành phải chấp nhận làm quen với hệ thống tín hiệu ấy của Hướng để cung cấp thông tin cho cậu ta. Nhưng cái hệ thống kí hiệu đơn giản ấy mà nhiều khi anh cũng bị lẫn lộn, người chết thì thành người sống, người bị thương thì thành người mất tích... khiến Hướng ngớ ra rồi đỏ bừng mặt quát:
- Ông toàn nói láo. Tôi vừa gặp thằng Vững lên kho tiểu đoàn lấy mắm kem. Nó bảo thằng Lân chỉ bị thương nhẹ. Mất tích đâu mà mất tích! Ông mong thằng Lân nó biến mất để sau này dễ bề chinh phục con Thanh chứ gì? Còn lâu nhé!
Nói rồi hắn đùng đùng bỏ đi. Hùng Phong đành lắc đầu, nói với mấy anh em trong trung đội “Thằng này mà hỏng hai cái tai thì sớm muộn cũng phát điên lên thôi!”. Trung đội phó Khang, cũng bị thương nhẹ ở bàn tay phải nhưng không đi viện, liền bảo “Có khi phải đề nghị đại đội ép cậu ấy đi viện đi, điếc lòi ra như thế thì còn đánh đấm gì được nữa?”. Hùng Phong cho là phải, nhưng lại nói rằng bây giờ chưa phải lúc.

[quangcan]

Chiều hôm đó Nguyễn Danh Côn và Do Cô-li-nốp xuống đại đội 9 chơi. Vừa gặp Hùng Phong, Côn đã hỏi ngay:
- Thằng Hướng thế nào? - Nó bị điếc rồi. Không khéo hỏng cả hai cái tai. Nhưng thằng này ngoan cố lắm, nhất định không chịu đi viện.
Rồi Hùng Phong kể cho Côn và Do nghe về những hành động dũng cảm của Hướng trong trận đánh vừa qua. Nghe xong, Do cười, bảo:
- Đúng như anh Lân nói, thằng này rồi đến chết vì khẩu B41 thôi.
Hùng Phong gật đầu: - Thế thật đấy. Cũng y như cậu với khẩu Cô-li-nốp thôi. Nghe bọn đại đội 8 nói, cậu đánh cũng hăng lắm. Được đề nghị thưởng huân chương phải không?
- Thì... vẫn chưa bằng các cậu. - Do khiêm tốn nói - tiếc rằng trận này tớ không được đi phối thuộc với đại đội cậu. Nếu được theo các cậu, có khi tớ còn khá hơn.
- Hoặc là đã về chầu ông vải hết lượt như khẩu đội thằng Dân rồi cũng nên. - Hùng Phong sỗ sàng nhận xét - mấy thằng ấy lớ ngớ không thể chịu được. Lên đến tận cửa mở rồi mà vẫn cứ giá súng nghênh ngang rồi hô hoán bài bản như đang diễn tập ấy. Nó choang cho một quả cối 61, thế là tiêu đời hết!
- Trận đầu mà - Do thanh minh - lúc đầu bọn mình cũng loay hoay mãi để tìm chỗ giá súng. Ông Bình ông ấy điên tiết chửi váng lên - tiên sư mấy thằng đại liên nhé! Không bắn được thì xéo đi kẻo lính của tao vướng cẳng! Mình tức lộn ruột, mới giật lấy khẩu súng, đá văng bộ chân cẳng lằng nhằng sang một bên rồi hét thằng xạ thủ phụ “ôm lấy thùng đạn, theo tôi!”. Thế là mình cứ cắp ngang thân súng mà quạt. Khi đánh vào bên trong vừa hết đạn thì vớ được một khẩu đại liên Mỹ, loại nòng loe có hai cái cẳng ấy, thế là mình chơi luôn. Phải nói, súng của bọn nó hay thật. Gọn nhẹ, cứ như một thứ đồ chơi ấy!
Vừa lúc đó thì Hướng xồng xộc chạy tới. Nhìn thấy Côn và Do, Hướng reo toáng lên:
- Ôi... chào hai ông. Còn sống kia à?
Côn chỉ vào tai Hướng hỏi:
- Tai cậu thế nào? Hướng cười lắc đầu:
- Từ nay, ai nói gì tớ cũng bỏ ngoài tai hết. - Rồi chỉ Hùng Phong - nhất là thằng này. Cậy quyền cậy chức, hay quát nạt anh em lắm. Sắp lên đại đội phó rồi đấy!
Côn chìa tay cho Hùng Phong.
- Xin chúc mừng!
- Mừng gì? Thằng này đã điếc lòi ra lại còn hay hóng hớt. - Chợt Hùng Phong nhớ ra, quay sang Côn hỏi - có cậu nào biết tình hình thằng Lân ra sao không?
- Hắn bị nhẹ thôi, toàn vết thương phần mềm cả. Chỉ nay mai là ra viện thôi!
Côn trả lời rồi hỏi lại Hùng Phong:
- Làm sao mà pháo của bọn nó nện trúng hầm chỉ huy tiểu đoàn ngay từ đầu trận được nhỉ? Các vị chỉ huy trên trung đoàn và sư đoàn rất buồn về chuyện này. Khi nghe tin ông Mạnh hi sinh, trung đoàn trưởng Trần Đông Hải cũng xỉu luôn. May sao lúc đó còn có tham mưu trưởng trung đoàn ở đó, nếu không thì loạn cờ hết!
Hùng Phong thở dài kể:
- Nghe nói các cụ nhà mình dùng pháo hiệu để làm hiệu lệnh hiệp đồng. Vì thế, thằng địch phát hiện ra mục tiêu và tương vào đó luôn chứ sao? Ông Lân nhà mình cũng đang tháp tùng thủ trưởng ở đó, nên cũng được hưởng xái luôn!
Côn lắc đầu:
- Không ổn... chơi nhau với thằng Mỹ đâu có phải chuyện đùa!
- Đúng vậy. Hùng Phong chợt hiểu vì sao chính ủy trung đoàn lại nói chúng ta đã phải trả giá đắt để hiểu rằng, đối đầu với quân đội Mỹ trên chiến trường nếu chỉ có lòng dũng cảm thôi là chưa đủ!
21.
Đúng như lời chính trị viên Lương Xuân Báo đã nói, họ không có thời gian để mà nhìn ngắm, nhấm nháp dư vị của chiến công hay những nỗi đau mất mát. Tiểu đoàn vừa ổn định lại bộ máy tổ chức chỉ huy được vài ngày thì lại có lệnh khẩn trương chuẩn bị lên đường chiến đấu. Chiến trường phía trong đang rất sôi động.
Bộ chỉ huy quân đội Mỹ ở Việt Nam đang tính đến chuyện rút một vài đơn vị Mỹ từ chiến trường Quảng Trị về Huế và Đà Nẵng để đối phó với cuộc tiến công và nổi dậy của quân dân ta. Bộ tư lệnh mặt trận đường 9 - Bắc Quảng Trị được lệnh tổ chức những trận đánh lớn, vừa tiêu diệt sinh lực địch vừa cầm chân những đơn vị lính thuỷ đánh bộ Mỹ, không cho chúng rút về tăng cường cho các chiến trường phía trong. Đồng thời, phải tìm cách kéo thêm những lực lượng cơ động mạnh của quân Mỹ và quân ngụy ra chiến trường này để giam chân chúng lại mà tiêu hao, tiêu diệt. Đây là một ý tưởng chiến lược sâu sắc, chiến trường Đường 9 - Bắc Quảng Trị sẽ là nơi diễn ra cuộc đối đầu quan trọng nhất giữa chủ lực ta và quân đội viễn chinh Mỹ. Kéo được địch ra chiến trường mà ta có nhiều lợi thế, đã chuẩn bị sẵn, có nhiều điều kiện thuận lợi cho ta về hậu cần, về cơ động và bố trí lực lượng đã là một thắng lợi rồi.
sau trận ta thắng lớn ở Làng Vây, hình như bộ chỉ huy quân đội Mỹ ở Việt Nam cũng đã ngửi thấy sức mạnh của chủ lực Bắc Việt, khi lần đầu tiên quân Mỹ trên chiến trường đối mặt với xe tăng Việt Cộng. Cũng có thể, tướng Oét-mo-len cho rằng đây chính là cơ hội để thực hiện chiến lược “tìm diệt” mà ông ta đã khổ công theo đuổi bấy lâu nay. Vì thế, rất có thể hắn cũng sẵn sàng chấp nhận cuộc đối đầu này. Để làm mồi nhử Oét-mo-len, sau trận Làng Vây, quân ta đã tìm cách vây chặt lực lượng còn lại của địch ở Tà Cơn - Khe Sanh. Trong thế trận ấy, sư đoàn Hồng Bàng lại được lệnh tăng cường đánh địch ở hướng đông, liên tục tiến công địch trên đường 9, để căng kéo binh hỏa lực địch, tạo điều kiện cho bộ đội ta vây ép địch ở thung lũng Tà Cơn - Khe Sanh. Mặt trận Đường 9 - Bắc Quảng Trị có nhiệm vụ thu hút, kéo thêm những lực lượng tinh nhuệ của địch ra, cầm chân địch lại để tiêu diệt, tạo điều kiện các chiến trường phía trong tiến công, nổi dậy. Trong khi ấy sư đoàn Hồng Bàng thì lại có nhiệm vụ thu hút binh hỏa lực địch trên chiến trường về phía mình để cho hướng chính họ làm ăn, đồng thời buộc địch phải tăng quân ra Quảng Trị.
Khi xuống giao nhiệm vụ cho trung đoàn 4, sư đoàn trưởng Phạm Sùng đã nói vui với trung đoàn trưởng Trần Đông Hải và chính ủy Lê Nông:
- Nếu ví chiến trường Bắc Quảng Trị như một khối Nam châm lớn để thu hút địch thì tới đây sư đoàn chúng ta chính là cái lõi của khối nam châm ấy và trung đoàn của cậu sẽ phải là lõi của cái lõi nam châm ấy đấy!
Trung đoàn trưởng Trần Đông Hải xoa tay cười:
- Nghĩa là, nếu bọn lính thuỷ đánh bộ Mỹ nó càng bu tới nhiều quây đánh chúng tôi, B52 chúng nó trút càng nhiều bom lên đầu chúng tôi thì chứng tỏ rằng chúng tôi đã làm tốt nhiệm vụ, phải không ạ?
- Rất đúng! - Sư đoàn trưởng Phạm Sùng nói - nhưng này, để cho bọn thuỷ quân lục chiến nó mê mẩn mà chạy theo các cậu không phải là chuyện dễ đâu nhé!
Trung đoàn trưởng Trần Đông Hải hăng hái nói:
- Chúng tôi sẽ làm được. Nhất định chúng tôi sẽ thọc cho bộ chỉ huy thiến trường của quân đội Mỹ phải tức điên lên!
Thấy cấp dưới hăng hái như vậy, sư đoàn trưởng rất hài lòng, nhưng ông là một nhà quân sự có đầu óc thực tế nên ông không lạc quan đến vậy.
- Tốt lắm - sư đoàn trưởng Phạm Sùng gật đầu khen - về mặt tinh thần như thế là được. Nhưng muốn hoàn thành nhiệm vụ căng kéo địch về phía Đông để trên hướng Tây bộ đội ta rảnh rang vây hãm Khe Sanh - Tà Cơn thì cả sư đoàn chúng ta đều phải nỗ lực. Thậm chí, phải có sự phối hợp của toàn bộ lực lượng quân dân ta trên chiến trường thì mới hoàn thành được nhiệm vụ này.
Sư đoàn trưởng mở bản đồ ra, chỉ vào một dãy cao điểm rồi nói:
- Đây... các cậu sẽ lấy dãy cao điểm này làm điểm tựa để thực hiện nhiệm vụ trong giai đoạn tiếp theo của chiến dịch.
Trung đoàn trưởng Trần Đông Hải nhìn lên bản đồ và nhận ngay ra đó là một khu vực hiểm yếu án ngữ Bắc đường 9 có tên gọi là Động Mã gồm một dãy các cao điểm 288, 322, 166, 554... Nếu đứng chân ở khu vực này, trung đoàn anh có thể tiến ra đánh địch trên đường 9 hay đường 76 bất kì lúc nào. Đồng thời cũng có thể sẵn sàng đánh địch đổ bộ đường không ra khu vực phía sau đội hình sư đoàn, giống như hôm trước Tết chúng đã đổ quân ra thăm dò ở khu vực Cù Đinh - Ba Re.
Sư đoàn trưởng Phạm Sùng chỉ lên bản đồ, giải thích thêm:
- Để thực hiện mệnh lệnh của bộ tư lệnh mặt trận, sư đoàn đã quyết định đưa toàn bộ đội hình vào chiến đấu trên một vùng địa bàn không rộng lắm từ Tân Lâm - Ca Lu đến vùng giáp ranh đồng bằng Gio - Cam. Bộ tư lệnh mặt trận đường 9 - Bắc Quảng Trị gọi khu chiến này của chúng ta là “khu giữa”. Khu Đông gồm một phần địa bàn huyện Gio Linh, khu vực thị trấn Đông Hà cho tới các xã phía đông đường số 1 kéo dài tới cảng Cửa Việt sẽ do những lực lượng trực thuộc bộ tư lệnh mặt trận và các đơn vị bộ đội địa phương cùng một vài phân đội đặc công đảm nhiệm. Hai khu vực tác chiến này phải hỗ trợ cho nhau để căng kéo lực lượng địch ra càng nhiều càng tốt, tạo điều kiện tổ chức những trận vận động chiến tiêu hao và tiêu diệt sinh lực dịch, cắt đứt giao thông trên đường số 9 và trên sông đoạn từ Cửa Việt tới thị trấn Đông Hà, tạo thế trận phối hợp với hướng Tây vây ép tiêu diệt một phần lớn sinh lực địch ở Khe Sanh - Tà Cơn. Tuy xác định khu Tây là hướng tác chiến chủ yếu của mặt trận, nhưng chúng ta vẫn phải sẵn sàng chuẩn bị cho khả năng địch đột ngột đưa một lực lượng quân lớn ra Đông Hà hoặc đổ quân ra vùng giáp giới tuyến, uy hiếp trực tiếp hậu phương của ta. Khi ấy, khu giữa rất có thể trở thành hướng tác chiến chủ yếu. Vì vậy, giữ vững khu bàn đạp này là nhiệm vụ hết sức quan trọng để sư đoàn có thể chủ động triển khai đội hình tiến công trong cả hai khả năng. Các anh hiểu cả chứ?

Trung đoàn trưởng Trần Đông Hải vẫn dán mắt vào dãy cao điểm trên bản đồ, trả lời bằng một câu hỏi:
- Báo cáo tư lệnh, tôi hiểu thế này liệu có đúng không? Trung đoàn bốn được lệnh xây dựng một chốt chiến dịch ở khu vực Động Mã để vừa ngăn chặn quân địch xâm nhập sâu ra vùng giáp giới tuyến, vừa làm điểm tựa để sẵn sàng đánh địch cơ động trên đường số 9 và đường 76 đoạn từ Cam Lộ đến Tân Lâm - Cà Lu, thậm chí có thể phát triển xuống tới gần thị xã Đông Hà. Xây dựng chốt chiến dịch là một hình thức chiến thuật vừa phòng ngự vừa tấn công, vừa bảo vệ vững chắc hành lang của ta, vừa sẵn sàng kéo địch ra mà đánh. Đúng như vậy chứ ạ?
- Tốt lắm! Các anh đã hiểu rất rõ nhiệm vụ rồi đấy.
Sư đoàn trưởng Phạm Sùng gật đầu - như vậy thì tôi yên tâm rồi. Các anh có thể tuỳ tình hình mà triển khai đội hình, nhưng càng sớm càng tốt. Tiện thể, tôi nói thêm, sư đoàn cũng sẽ bố trí một sở chỉ huy nhẹ và một đài quan sát trên Động Mã. Có gì, các anh giúp đỡ nhé!
Trung đoàn trưởng Hải mỉm cười, nghĩ thầm, sao hôm nay cụ lại khách khí thế nhỉ? Hình như từ sau trận Cam Lộ, sư đoàn trưởng có vẻ nương nhẹ hơn với cấp dưới. Trước đây, hơi một tí là cụ quát tướng lên, một lệnh, hai lệnh lên chứ đâu có nhỏ nhẹ, lịch sự như thế?
Nhưng ông chưa kịp ngấm những lời ngọt ngào ấy thì sư đoàn trưởng đã cao giọng:
- Này... các anh phải đặc biệt chú ý nhắc nhở bộ đội về việc giữ gìn kỷ luật chiến trường đấy. Quân của các anh đi đến đâu là cứ ầm ầm như một bầy voi rừng ấy.

Còn nữa, các anh phải trực tiếp kiểm tra việc xây dựng hệ thống hầm hào, công sự chiến đấu. Hầm tránh bom phải thật vững chắc, khi phát hiện ra các anh xây dựng trận địa ở dãy cao điểm này bọn Mỹ sẽ không tiếc gì bom đạn đâu. Nếu chưa đánh chác gì mà đã để bộ đội thương vong là các anh chết với tôi đấy!
Lời cảnh cáo ấy không phải là thừa nếu nhìn vào quân số thương vong của sư đoàn trong thời gian qua, trong đó số thương vong do phi pháo chiếm hơn sáu chục phần trăm. Ngày càng nhiều những vụ bộ đội ta để lộ nơi đóng quân, bị máy bay trinh sát địch phát hiện được rồi sau đó là những trận oanh kích dữ dội bằng pháo binh tầm xa và máy bay ném bom toạ độ.
Đến nỗi các đơn vị bạn trên chiến trường đường 9 thường truyền miệng câu “Thám báo không kinh bằng Sông Dinh lộn xộn”. Các đơn vị mang mật danh Sông Dinh đi đến đâu là các đơn vị bạn phát khiếp, sợ vạ lây vì lính Sông Dinh rất chủ quan, khinh địch, ý thức kỷ luật chiến trường còn rất kém. Nghe nói, hôm qua, trên đường xuống trung đoàn 4, sư đoàn trưởng Phạm Sùng đã kỷ luật cách chức tại chỗ một đại đội trưởng của trung đoàn 5 vì để bộ đội kéo nhau xuống suối tắm, phơi quần áo la liệt dọc bờ suối.

Sư đoàn trưởng đi rồi, trung đoàn trưởng Trần Đông Hải mới quay lại nói với trung đoàn phó kiêm tham mưu trưởng Nguyễn Mạnh Cường và chính ủy Lê Nông:
- Chúng ta sẽ triển khai hai tiểu đoàn chốt trên những cao điểm quan trọng của khu vực Động Mã. Còn một tiểu đoàn, bố trí lùi về phía sau một chút làm đơn vị cơ động. Đơn vị này phải đủ mạnh để lúc nào cũng có thể cơ động đánh địch ở cả phía trước lẫn phía sau. Theo các anh, ta chọn tiểu đoàn nào đây?
Chính ủy suy nghĩ một lát rồi nói:
- Tính đi tính lại thì vẫn nên để tiểu đoàn 4 làm nhiệm vụ này thì hơn!
Trung đoàn trưởng quay sang hỏi tham mưu trưởng:
- Anh Cường thấy thế nào? Sau trận vừa rồi, tiểu đoàn bốn có nao núng lắm không?
- Theo tôi thì không? - Tham mưu trưởng trả lời - đồng chí Vinh tuy còn trẻ nhưng tư duy chiến thuật khá sắc bén. Thêm cậu Thanh luôn chín chắn ở bên cạnh thì càng yên tâm. Lương Xuân Báo thì khỏi phải nói, anh ta luôn vững như đá ấy. Nhưng để bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ, chúng ta nên tăng cường thêm số quân mới được bổ sung cho tiểu đoàn bốn. Đội ngũ cán bộ cũng nên xốc lại một lần nữa.
Trung đoàn trưởng im lặng một lát rồi nói:
- Nếu vậy thì cứ như thế đi. - Rồi ông khẽ thở dài - anh Cường nên xuống đó ít ngày giúp tiểu đoàn triển khai nhiệm vụ mới này đi. Tôi chưa quen được với sự vắng mặt của anh Mạnh.

[quangcan]

Tham mưu trưởng Cường vui vẻ chấp nhận gợi ý này, anh hiểu rất rõ tình bạn sâu sắc giữa trung đoàn trưởng Hải và tiểu đoàn trưởng Mạnh. Họ là bạn của nhau từ thời chống Pháp, trước khi vào chiến trường, hai ông đã kịp trở thành thông gia của nhau. Con trai ông Mạnh, một thiếu uý trẻ vừa tốt nghiệp trường sĩ quân lục quân đã đẹp duyên cùng ái nữ của trung đoàn trưởng cũng vừa tốt nghiệp trường trung cấp sư phạm Hà Nội. Ngày cưới con lại chính là ngày hai ông bố vừa kết thúc cuộc tập trận lớn ở Bưng. Trên chiếc xe com-măng-ca về Hà Nội để dự đám cưới con, hai ông già đã không ngừng cãi nhau về trận công kiên lớn vừa diễn ra. Tham mưu trưởng Cường còn nhớ lúc ấy, trung đoàn trưởng thường đuối lí mỗi khi gặp phải những vấn đề chiến thuật cụ thể. Ông Mạnh được thể nói át đi “Đấy, tôi đã bảo mà... cái thằng Tàu thì đời nào nó chịu dạy anh đến nơi đến chốn!”, ám chỉ việc trung đoàn trưởng đã từng có thời tham gia giải phóng quân Trung Quốc và được quân đội Trung Quốc đào tạo thành một người chỉ huy cấp phân đội.

Vào cái đêm diễn ra trận đánh quyết liệt ấy, khi Tham mưu trưởng Cường gọi điện thoại về sở chỉ huy Trung đoàn báo tin tiểu đoàn trưởng Hoàng Mạnh đã hi sinh thì từ đầu dây bên kia, anh còn nghe trung đoàn trưởng quát um lên “Đừng có nói bậy! Cái lão trời đánh ấy chết thế nào được! Cậu kiểm tra lại đi? Không chừng lão ta lỡm mình đấy!”. Đến khi, anh nói lại rằng mình đang ở tại hầm của chỉ huy tiểu đoàn, tiểu đoàn trưởng Hoàng Mạnh đã hi sinh, chính trị viên tiểu đoàn bị thương nặng vì một loạt pháo bắn trúng ngay vào khu chỉ huy thì ông lặng đi một lúc lâu rồi mới mệt mỏi ra lệnh “Cậu hãy thay tôi trực tiếp chỉ huy trận đánh, tôi không còn nghĩ ra được điều gì nữa!”.
Từ hôm đó đến nay, nếu có việc gì phải trực tiếp xuống tiểu đoàn bốn thì ông cũng thường tìm cách để nhanh chóng rời đi ngay. Tuy vậy, tham mưu trưởng Cường biết rằng, xây dựng tiểu đoàn bốn trở thành một tiểu đoàn đánh giỏi vẫn là tâm huyết lớn nhất của trung đoàn trưởng. Vì thế, anh hiểu rằng trách nhiệm mà ông vừa giao cho mình là rất nặng nề.
Chính trị viên Lương Xuân Báo còn đang loay hoay thu xếp lại đống giấy tờ để nhét vào cái túi mìn Clay-mo thì Hùng Phong tới.
- Báo cáo chính trị viên tiểu đoàn, tôi có mặt.
- Hùng Phong hả? Ngồi xuống đây đi. Mình đang dở tay một chút.
Hùng Phong nhìn cái xắc-cốt da Liên Xô rỗng không vứt lăn lóc bên cạnh rồi lại nhìn cái túi mìn Clay-mo căng phồng những giấy tờ - Thủ trưởng định bỏ cái xắc cốt này à?
- Cậu thích thì tớ cho đấy, dùng cái túi vải này tiện hơn.
Hùng Phong lắc đầu cười:
- Tôi dùng cái của nợ này làm gì?
- Đúng là của nợ. Đựng thì được ít mà khi hành quân cái dây da này nó cứa vào cổ thì khốn khổ. Thôi, để tớ cho cậu Vương quân nhu, chắc nó thích lắm. - Rồi anh đeo cái túi mìn lên vai, vỗ bồm bộp - thằng Lân nó cho tớ cái túi này đấy. Trông được chứ hả?
- Lân đã về rồi ạ? - Hùng Phong ngạc nhiên hỏi.
- Vừa về lúc trưa, vết thương vừa liền là nó xin về ngay. May quá, tiểu đội trinh sát đang thiếu người chỉ huy mà đơn vị thì sắp đi làm nhiệm vụ rồi.

Chính trị viên Báo kéo Hùng Phong ngồi xuống trước cửa hầm rồi hỏi:
- Tinh thần của anh em trong đại đội đã ổn định chưa?
- Dạ ổn rồi ạ. Vừa rồi, cấp trên bổ sung cho ba chục tân binh, không khí đơn vị cũng đỡ xào xạc hơn.
- Phải chú ý đến số anh em mới này - chính trị viên nói - đại đội mình dù sao cũng đang là đơn vị dẫn đầu phong trào thi đua giết giặc lập công, công tác tư tưởng phải làm cho tốt, đừng để anh em mới họ nhụt chí. Muốn vậy, anh em cũ phải thật lạc quan, gương mẫu.
- Vâng ạ!
- Cậu Tất hồi này thế nào? - Cũng ổn rồi ạ. Chính trị viên thông cảm, cậu ấy tận mắt chứng kiến cảnh anh em mình bị chết cháy vì bom napan... nên có hơi bị sốc. Nhưng trận vừa rồi cậu ấy đánh đấm cũng được.
- Cậu Hướng thì sao, cái tai có hi vọng gì không?
- Vẫn chưa nghe được, tôi khuyên mãi nhưng cậu ấy không chịu đi viện. Hay chính trị viên cho cậu ấy về tuyến sau đi.
Chính trị viên Báo chép miệng:
- Kể cũng tiếc thật. Cậu này đánh hăng, gan lì, tính tình lại thẳng thắn, cương trực. Có thể xếp vào nguồn cán bộ được. Thôi, hãy cứ để cậu ấy ở lại đơn vị xem thế nào đã. Nhưng lần này, cho cậu ấy ở lại trông hậu cứ. Mà này, chi bộ ở dưới đó có dự tính kết nạp đảng cho cậu ấy đợt này không đấy?
- Hình như có đấy ạ. Nhưng anh nuôi Cung, người được phân công giúp đỡ cậu ấy thì báo cáo với chi bộ rằng chưa nói cho cậu ta nghe được một câu nào về chính cương điều lệ của đảng cả. Đưa quyển điều lệ đảng cho cậu ấy đọc nhưng đến hôm sau hỏi thì cậu ấy nói là bỏ rơi đâu mất rồi ấy!
Chính trị viên Báo nhăn mặt:
- Cái thằng... vẫn chứng nào tật ấy!
Hùng Phong tỏ ý sốt ruột, anh không biết có chuyện gì mà chính trị viên tiểu đoàn triệu mình lên, chẳng lẽ chỉ để nói dăm ba câu chuyện phiếm về sự phấn đấu vào đảng của cậu Hướng? Dường như đoán được tâm trạng của Hùng Phong, chính trị viên Lương Xuân Báo liền vỗ vai anh:
- Mình đi ngay vào chuyện chính đây. Sau một thời gian cân nhắc, đảng ủy tiểu đoàn đã nhất trí đề nghị lên cấp trên bổ nhiệm cậu làm đại đội phó đại đội 9, cậu thấy thế nào?
Hùng Phong bỗng trở nên bối rối:
- Tôi... tôi... có lẽ... còn non nớt lắm thủ trưởng ạ!
- Non với già gì? Mình cho rằng cậu đảm đương được cương vị này. Mình không nhìn lầm người đâu.
Hùng Phong ngước nhìn chính trị viên với ánh mắt biết ơn. Từ ngày vào đơn vị tới giờ, anh luôn được chính trị viên Báo chăm nom, rèn cặp. Ông chú ý tới anh từng ngày, không hề che dấu những thiện cảm đặc biệt với anh nhưng luôn đòi hỏi ở anh sự phấn đấu không ngừng. Ông không cho phép anh thỏa mãn dừng lại mà luôn đòi hỏi anh phải là người đi đầu trong mọi phong trào. Có lúc chính anh cũng cảm thấy mệt mỏi vì luôn cảm thấy có ánh mắt ông nhìn săm soi phía sau gáy mình và tiếng ông luôn thì thầm bên tai “Nào, đồng chí Hùng Phong, tiến lên đi chứ. Đồng chí là người có tư chất đặc biệt. Đồng chí luôn phải là người đi đầu, không được phép mệt mỏi, dừng lại”.
Dần dần chính anh cũng quen dần với vị trí đi đầu của mình, anh luôn phải gồng mình lên để không tụt lại phía sau bất kì ai. Cho đến lúc này anh vẫn làm được điều đó và cũng cảm thấy hình như mình đúng là một người “có tư chất đặc biệt” và có một thiên chức nào đó rất thiêng liêng mà anh chưa hiểu rõ, nhưng luôn cảm nhận được.
- Mình muốn các cậu phải xây đựng đại đội 9 thành một đại đội Anh hùng - chính trị viên nói thì thầm nhưng ánh mắt anh thì sáng quắc lên - và cậu phải là cái đầu tàu của một đơn vị như thế. Đã có tiểu đội Hùng Phong luôn xuất sắc trong huấn luyện, có trung đội Hùng Phong lẫy lừng trong chiến đấu thì cũng phải có một đại đội Hùng Phong trở thành một đơn vị Anh hùng!
Hùng Phong nhìn chính trị viên cười, cải chính:
- Nhưng... anh Đồng Tiến Phi mới là đầu tàu của đại đội chứ ạ. Anh ấy đang là đại đội trưởng!
- Đồng Tiến Phi là đại đội trưởng... nhưng cậu ấy không phải là đại diện cho những thế hệ thanh niên học sinh xã hội chủ nghĩa như cậu. Đồng Tiến Phi, Nguyễn Hồng Thanh và cả anh Cường tham mưu trưởng trung đoàn bây giờ đều xuất thân từ những trường thiếu sinh quân từ thời đánh Pháp. Cũng là được học hành tử tế, nhưng không giống như các cậu. Thế hệ các cậu mới thực sự là những hạt giống xã hội chủ nghĩa thuần chủng... các cậu sẽ khiến cho bọn Mỹ phải kinh hoàng mỗi khi nhớ đến cuộc chiến tranh Việt Nam!
Hùng Phong cam thấy hơi hoảng hốt trước những lời như mê sảng của chính trị viên tiểu đoàn. Ông ta thường có những lúc xuất thần như vậy, nói những điều to tát một cách say mê, chân thành đến lạ lùng.
- Cậu biết không? Mình chỉ mới được học đến hết lớp ba, vào bộ đội, được học bổ túc hết lớp năm rồi không hiểu vì lí do gì mà được cử đi học sĩ quan chính trị để trở thành một chính trị viên. Người ta bảo, mình có lí lịch cực tốt vì cả ông mình lẫn bố mình đều là liệt sĩ chống Pháp. Hồi học ở trường sĩ quan chính trị, mình đến khổ sở vì cảm thấy mình dốt nát, thiếu kiến thức một cách khủng khiếp. Có lần, lớp học viên sĩ quan chúng mình tới dự một buổi diễn đàn giao lưu với học sinh của trường cấp 3 của một thị xã. Chủ đề là mơ ước của tuổi trẻ về một xã hội xã hội chủ nghĩa trong tương lai. Nghe họ nói mà mình phát ghen lên về những hiểu biết sâu rộng của họ trong những lĩnh vực văn hoá, xã hội, và khoa học... mình nhủ thầm, quân đội ta mai sau phải có những cán bộ chính trị có kiến thức quảng bác sâu rộng như vậy, chứ không phải như bọn mình. Vì thế, khi nhận các cậu về đơn vị mình rất mừng. Mình nghĩ rằng, đây rồi, cuối cùng thì quân đội ta cũng có những người lính ra trò, và họ sẽ phải trở thành những cán bộ giỏi trong tương lai không xa. Vào chiến trường, thử thách một vài trận là thấy rõ cả.
Mình... mình rất mừng vì số học sinh cấp ba các cậu đều vững vàng. Tiếc rằng, đã rơi rụng mất một vài người rồi...
Hùng Phong ngạc nhiên nhìn chính trị viên. Lần đầu tiên anh được nghe những điều tâm sự có vẻ hơi lạ lùng ấy của chính trị viên. Trong những tháng luyện tập trên thao trường, cánh “học trò” thường bị ông ta rầy la nhiều nhất, thậm chí có lần ông ta còn mắng nhiếc các anh là “công tử bột” là “học trò dài lưng tốn vải” thậm chí nặng hơn “rơi rớt tư tưởng tiểu tư sản”...
Trong luyện tập, rèn luyện, ông ta thường tỏ ra rất khắt khe với “đám học trò”... đã có lần Nguyễn Danh Côn đã bảo rằng “Ông này có vẻ như rất thành kiến với những người có học”. Thì ra, không phải là như vậy. Ông ta yêu quí họ theo cách riêng của mình.
- Hùng Phong... cậu đừng ngạc nhiên khi thấy mình mới nhập ngũ chưa đầy một năm trời mà đã trở thành cán bộ đại đội. Đó là một tốc độ chóng mặt thật, nhưng có lẽ đó là tốc độ của cuộc chiến đấu này. Nếu chúng ta không thích nghi được với tốc độ đó thì chúng ta không thể chiến thắng được kẻ thù đâu.
Chính trị viên càng nói càng say sưa và, như mọi lần Hùng Phong thấy mình bị thuyết phục một cách dễ dàng.
- Vâng... tôi sẽ cố gắng để xứng đáng với sự tin cậy của chính trị viên!
- Không phải để xứng đáng với tôi - chính trị viên Báo vội ngắt lời - mà để xứng đáng với nhân dân, với đảng với những đồng đội đã hi sinh và với thế hệ của của các cậu ấy!
Hùng Phong bỗng phì cười:
- Thủ trưởng hơn tôi bao nhiêu tuổi mà cứ làm như đã thuộc về một thế hệ khác vậy?
Chính trị viên Lương Xuân Báo cười rất hồn nhiên:
- Thì đúng thế! Năm nay cậu mười chín tuổi chứ gì? Mình hai mươi tám tuổi, hơn cậu chín tuổi. Nhưng cậu có biết cuộc kháng chiến chống Pháp của các cụ nhà ta kéo dài bao nhiêu năm không. Chín năm kháng chiến trường kì. Khoảng thời gian ấy đủ để làm cả một cuộc thay trời chuyển đất đấy cậu ạ.
Thấy chính trị viên có vẻ đang vui Hùng Phong bỗng buột miệng hỏi một câu mà lập tức anh thấy mình đã mắc lỗi việt vị:
- Vậy... sao đến giờ thủ trưởng vẫn chưa chịu lập gia đình ạ?
- Hỏi vớ vẩn! - Chính trị viên Báo lập tức xa xầm mặt - thôi, về đơn vị đi. Ngày mai tiểu đoàn sẽ xuống trao quyết định đề bạt cho cậu và giao nhiệm vụ cụ thể cho ban chỉ huy đại đội.
Hùng Phong đã định quay đi thì chính trị viên gọi giật trở lại:
- Mà này, cậu nói với thằng Hướng rằng nếu không nghiêm túc phấn đấu vào đảng thì sẽ bị loại khỏi đơn vị đấy! Dọa cho nó sợ. Nhưng các cậu phải thật nhiệt tình giúp đỡ nó, nghe chưa? Nếu chẳng may tai nó không khỏi, phải về hậu phương thì cũng phải trở về với tư cách của một người đảng viên. Nó xứng đáng được như thế đấy!
Hùng Phong gật đầu:
- Vâng, tôi nhớ rồi. Nhưng vì nó điếc, nên tôi với nó khó nói chuyện với nhau lắm thủ trưởng ạ.
Chính trị viên phẩy tay:
- Thì viết ra giấy. Nói hết với nó một lần đi.
Hùng Phong vẫn băn khoăn:
- Nhưng, tôi chưa phải là đảng viên chính thức, không được phân công giúp đỡ quần chúng phấn đấu vào đảng. Nếu tôi nói với cậu ấy về những điều này, liệu có vi phạm nguyên tắc không ạ? - Nguyên tắc cái con khỉ! - Chính trị viên bỗng nổi cáu. Cậu làm sao thế, đâu phải lúc nào cũng chỉ nói đến nguyên tắc? Hùng Phong tròn mắt vì ngạc nhiên, lần đầu tiên ta thấy chính trị viên Báo nổi cáu khi người ta nhắc ông ấy về tính nguyên tắc. Trời đất đã đổi thay rồi sao?

Hùng Phong đã đi rồi nhưng chính trị viên Lương Xuân Báo vẫn ngồi im lặng bên cửa hầm, trầm ngâm suy nghĩ. Gương mặt anh bỗng trở nên ủ dột khác thường. Không phải anh nghĩ về chuyện Hùng Phong nhắc mình giữ nguyên tắc trong công tác đảng. Chuyện ấy rồi cậu ta cũng sẽ hiểu ra thôi. Anh cảm thấy Hướng khó mà có thể trụ mãi ở đơn vị được. Cái tai cậu ấy ít hi vọng hồi phục lắm. Nếu phải về hậu phương thì chi bộ đại đội 9 nên kết nạp cậu ấy vào đảng trước đã. Nếu như còn trực tiếp làm bí thư dưới đại đội thì anh sẽ có cách giải quyết chuyện này nhanh thôi. Nhưng không chỉ riêng trường hợp của Hướng mà đã đến lúc chi bộ đại đội 9 phải nhanh chóng tăng cường đội ngũ. Cậu Phú hình như cũng đang bị những thứ nguyên tắc ràng buộc, khó mà có thể giải quyết việc phát triển đảng ở dưới đó một cách nhanh chóng được. Trận vừa rồi, chi bộ đã mất gần chục đảng viên rồi, nếu không khẩn trương kết nạp đảng viên mới thì sẽ tới lúc chi bộ không còn đủ người mà lãnh đạo đơn vị nữa. Có lẽ, đảng ủy tiểu đoàn phải có một nghị quyết về vấn đề này.