Chiến thắng Đường 9 Nam Lào 1971 - Tầm vóc ý nghĩa và bài học lịch sử

[vnmilitaryhistory]

3. Tình đoàn kết, liên minh chiến đấu đặc biệt Việt Nam - Lào.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước trường kì gian khổ, dưới sự lãnh đạo của Đảng Lao động Việt Nam và Đảng Nhân dân cách mạng Lào, quân và dân hai nước Việt Nam - Lào đã luôn sát cánh bên nhau, thực hiện nhiều chiến dịch giành thắng lợi to lớn, tạo ra bước ngoặt của cuộc kháng chiến. Chiến thắng lịch sử Đường 9 - Nam Lào năm 1971 là một trong những chiến dịch như thế.


Về vấn để này, một số tác giả đã đề cập khá cụ thể, sinh động, đầy đủ tình đoàn kết đặc biệt, sự phối hợp chiến đấu giữa quân đội và nhân dân hai nước. Đó là sự đồng thuận, nhất trí cao của Trung ương Đảng và Bộ chỉ huy tối cao hai nước trong lãnh đạo, chỉ đạo chiến dịch; sự phối hợp chặt chẽ, luôn kề vai, sát cánh bên nhau giữa bộ đội chủ lực cùng lực lượng vũ trang tại chỗ và nhân dân các địa phương trên địa bàn diễn ra chiến dịch. Sự chủ động tham gia của đồng bào các dân tộc Việt Nam - Lào trong việc mở đường, gùi lương, tải đạn, cứu chữa thương binh, hết lòng ủng hộ, giúp đỡ, đùm bọc, chở che cán bộ, chiến sĩ... Tất cả điều đó làm sâu sắc thêm quan hệ đoàn kết đặc biệt, gắn bó thủy chung của quân và dân hai nước Việt Nam - Lào, đúng như Trung ương Đảng hai nước đã khẳng định: "Chiến thắng Đường 9 - Nam Lào không chỉ khẳng định sức mạnh to lớn của quân đội và nhân dân Việt Nam, mà còn là sự khẳng định sức mạnh vĩ đại của tình đoàn kết Việt Nam - Lào trong suốt cuộc kháng chiến"¹ (Đảng Nhân dân cách mạng Lào - Đảng Cộng sản Việt Nam: Lịch sử quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam (1930-2007), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, tr. 464).


Tham luận của các đồng chí: Vixẩy Chănthamạt, Xiển Xaynhạlạt, Phalôm Linthoong, Dương Đình Lập, Trần Minh Cao, Trương Minh Tuấn..., trong khi trình bày rõ những nội dung trên, đều toát lên niềm tin vững chắc về tình đoàn kết chiến đấu thủy chung, bền chặt được xây dựng, củng cố, bồi đắp bằng mồ hôi, xương máu của biết bao cán bộ, chiến sĩ và nhân dân hai dân tộc Việt Nam - Lào. Đó là tài sản vô giá, là đảm bảo quan trọng để quân và dân hai nước Việt Nam - Lào xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong giai đoạn mới của cách mạng.


4. Đánh giá của phương Tây về chiến dịch lịch sử Đường 9 - Nam Lào.

Ngay từ khi còn đang diễn ra, Chiến dịch phản công Đường 9 - Nam Lào đã thu hút được sự quan tâm của các phương tiện truyền thống, tướng lĩnh và học giả phương Tây. Cho đến tận hôm nay, nó vẫn là một trong những vấn đề được nhắc đến nhiều khi nghiên cứu về cuộc chiến tranh của Mỹ ở Việt Nam. Trên cơ sở khai thác những nguồn tư liệu của các tác giả Mỹ và phương Tây, một số tham luận tập trung trình bày sự nhìn nhận, đánh giá của các nhà chính trị, tướng lĩnh "bên kia chiến tuyến", các học giả, nhà báo nước ngoài, đặc biệt là ở Mỹ. Dù còn những đánh giá khác nhau về các khía cạnh liên quan đến cuộc hành quân này, nhưng dư luận Mỹ và phương Tây bấy giờ và sau này đều khẳng định chiến dịch này là một thắng lợi có ý nghĩa to lớn của Quân đội nhân dân Việt Nam, một thất bại lớn của Mỹ - quân đội Sài Gòn, và họ gọi thất bại ấy là "cuộc hỗn loạn Lam Sơn 719"¹ (Gabriel Kolko, Giải phẫu một cuộc chiến tranh, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2003, tr. 446).


Thất bại trong cuộc hành quân "Lam Sơn 719" không chỉ là một đòn quyết liệt giáng vào nỗ lực của chính quyền và quân đội Sài Gòn, mà còn là một thất bại nặng nề của đế quốc Mỹ trong nỗ lực "Việt Nam hóa chiến tranh". Nhà sử học My Giôdép A. Amtơ trong cuốn sách Lời phán quyết về Việt Nam đã viết: "Mặc dù có sự yểm trợ mạnh của không quân Mỹ, quân đội Việt Nam Cộng hòa đã thất bại thảm hại. Cuộc xâm chiếm là một thất bại và cuộc rút lui của quân đội Việt Nam Cộng hòa là một cuộc tháo chạy... Điều nhục nhã này đã được hàng triệu người Mỹ xem trên màn ảnh truyền hình. Dù với sự yểm trợ ào ạt của không quân và sự chỉ huy của Lầu Năm Góc, đội quân đó đã thất bại thảm hại''² (Giôdép A. Amtơ, Lời phán quyết về Việt Nam, Nxb Quân đội nhân dân, Mà Nội, 1985, tr. 323-324). Đó là một ghi nhận rõ ràng cho sự bất lực của Mỹ trong cuộc chiến tranh xâm lược Đông Dương, sự phá sản bước đầu của "Học thuyết Níchxơn". Và một lần nữa, chiến thắng trong cuộc chiến Đông Dương ngày càng trở nên rất xa vời đối với Chính phủ Níchxơn giống như khoảng cách của chính bán đảo này đối với nước Mỹ.

Phản ánh về vấn đề này tập trung ở các bài viết của các đồng chí: Trần Ngọc Long, Lê Quang Lạng...


5. Tầm vóc, ý nghĩa và những bài học kinh nghiệm vận dụng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

Sau 40 năm, nhìn nhận lại toàn bộ cuộc kháng chiến, với những nguồn tư liệu mới được công bố từ hai phía, trong tham luận gửi tới Hội thảo của các đồng chí Phùng Quang Thanh, Vũ Quang Đạo, Thái Vĩnh Liệu, Trần Đơn, Viêngxay Sổmvichít, Nguyễn Văn Minh, Lê Mậu Hãn, Lê Văn Yên,... và một số tác giả, đã tập trung nêu bật tầm vóc, ý nghĩa và bài học lịch sử rút ra từ chiến thắng lịch sử Đường 9 - Nam Lào năm 1971.


Đối với ta, chiến thắng đó đã giáng đòn sấm sét vào quân đội Sài Gòn, một đội quân được đế quốc Mỹ dày công xây dựng, trang bị, huấn luyện để đảm nhận vai trò nòng cốt trong âm mưu "dùng người Đông Dương đánh người Đông Dương" của Mỹ. Đập tan cuộc hành quân "Lam Sơn 719" đầy tham vọng của Mỹ và quân đội Sài Gòn, quân và dân ta đã làm thất bại âm mưu ngăn chặn từ gốc tuyến vận tải chiến lược Bắc - Nam của địch; giữ vững mạch máu giao thông chiến lược đê tiếp tục chi viện liên tục, mạnh mẽ toàn diện cho chiến trường; tạo thêm thế mạnh trên bàn đàm phán Pari; đồng thời, qua chiến đấu, trình độ tác chiến của bộ đội ta được nâng cao một bước rõ rệt; cổ vũ cho toàn Đảng, toàn quân và toàn dân Đông Dương đẩy mạnh tiến công giành những thắng lợi mới.


Đối với Mỹ và chính quyền Sài Gòn, thất bại nặng nề tai Đường 9 - Nam Lào đã gây nên những hậu quả và hệ lụy nghiêm trọng: bị tổn thất lớn về lực lượng, phương tiên chiến tranh, khiến giới lãnh đạo, tướng lĩnh, sĩ quan chỉ huy và binh lính Sài Gòn càng trở nên hoang mang, lo lắng. Thất bại đó báo hiệu sự phá sản không thể cưỡng lại của chiến lược "Đông Dương hóa chiến tranh" mà đế quốc Mỹ đang triển khai thực hiện. Tin tức từ chiến trường Đường 9 - Nam Lào qua các tổ hợp truyền thống khổng lồ của Mỹ và phương Tây đã tác động mạnh mẽ đến phong trào phản đối chiến tranh của nhân dân tiến bộ Mỹ, thức tỉnh và cổ vũ họ đấu tranh chống lại cuộc chiến tranh mà Chính phủ Mỹ đang tiếp tục theo đuổi ở Việt Nam.


Từ những phân tích, đánh giá và luận giải về tầm vóc, ý nghĩa trên nhiều mặt đó, tựu chung, các tham luận đều đi đến kết luận: Chiến thắng Đường 9 - Nam Lào có ý nghĩa chiến lược to lớn cả về quân sự và chính trị. Ảnh hưởng của chiến dịch lịch sử này vượt xa phạm vi của bản thân nó cả về không gian và thời gian, đưa sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam nói riêng, của nhân dân ba nước Đông Dương nói chung chuyển sang một thời kỳ phát triển mới. Từ chiến thắng ấy, nhiều bài học kinh nghiệm đã được rút ra và vẫn còn nguyên giá trị, được vận dụng trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Đó là bài học về sớm nắm bắt âm mưu và hành động của địch để chủ động hình thành các phương án đánh địch; bài học phát huy sức mạnh tổng hợp của lực lượng cơ động kết hợp với lực lượng tại chỗ, của các quân chủng, binh chủng và các lực lượng tham gia chiến dịch. Đó còn là bài học về công tác đảm bảo hậu cần - kỹ thuật; bài học về sự phối hợp chiến đấu giữa quân và dân hai dân tộc Việt Nam - Lào, phát huy hiệu quả liên minh chiến đấu của ba nước Đông Dương vì nền độc lập, tự do của mỗi nước...


Thời gian có thể xóa mờ dấu chân con người trên các nẻo đường chiến dịch năm nào, nhưng ký ức về những tháng ngày gian khổ, ác liệt để làm nên chiến thắng hào hùng của 40 năm về trước sẽ còn mãi trong tâm trí chúng ta. Kỷ niệm 40 năm chiến thắng lịch sử Đường 9 - Nam Lào, cuộc Hội thảo khoa học của chúng ta một lần nữa khẳng định sự lãnh đạo sáng suốt, đúng đắn và tài thao lược trong chỉ đạo chiến tranh của Đảng ta, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh; khẳng định tình đoàn kết, liên minh chiến đấu đặc biệt Việt Nam - Lào; góp phần quan trọng giáo dục truyền thống yêu nước, chủ nghĩa anh hùng cách mạng, niềm tự hào dân tộc cho toàn Đảng, toàn quân và toàn dân hai nước; rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Tại cuộc Hội thảo khoa học này, chúng ta có điều kiện trao đổi, làm sâu sắc hơn những kết quả nghiên cứu về chiến thắng Đường 9 - Nam Lào trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.


Trên ý nghĩa đó, cho phép tôi thay mặt Ban chỉ đạo, Đoàn Chủ tịch Hội thảo, một lần nữa bày tỏ lòng biết ơn chân thành và lời chúc sức khỏe đến toàn thể các quý vị đại biểu, các nhà khoa học, các đồng chí đã tham dự, đóng góp vào thành công của Hội thảo.