Trại Đa-vít (Davis Camp) Sài Gòn

[Giangtvx]

        Chiến đấu trong lòng địch, chúng tôi cũng đã sớm dự đoán được ý đồ tàn bạo này của kẻ thù và hạ quyết tâm chuẩn bị sẵn sàng đối phó với các tình huống xấu nhất có thể xảy ra. Song, lãnh đạo đoàn đã không lường được trước âm mưu của chúng dùng chất độc hoá học, mà chỉ dự kiến khả năng địch bắt cả đoàn hoặc ban lãnh đạo của đoàn làm con tin để mặc cả khi Ban Liên hợp quân sự hoạt động trở lại.

        Mặc dù vậy, theo sự chỉ đạo của anh Lê Quang Đạo, lúc ấy là Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, thay mặt Quân ủy Trung ương, ta đối xử với sĩ quan và binh sĩ Sài Gòn làm nhiệm vụ xung quanh trại Đa-vít trước sau vẫn rộng lượng, thể hiện rõ bản chất anh Bộ đội Cụ Hồ trong công tác địch vận. Thời gian ở trại Đa-vít mỗi khi lính nguy kêu đói xin gói lương khô, ta đều ném qua hàng rào cho họ, có khi còn cho cả bao thuốc lá. Cán bộ bảo vệ của ta, trong khi ngồi trong xe chờ đợi đoàn họp, thường mang rượu "Lúa mới", bia Trúc Bạch, kẹo Hải Châu ra mời, họ rất mừng và thường xin chai uống dở mang về cho những người ở nhà được hưởng hương vị của miền Bắc. Tuy ở ngay giữa lòng địch, đoàn ta vẫn duy trì các sinh hoạt hết sức bình thường như thi đấu thể thao hoặc biểu diễn văn nghệ, binh lính Sài Gòn thường leo lên trạm gác để xem. Vẫn biết ở chiến trường thì hai bên thù địch nhau, nhưng khi có dịp trò chuyện, ta nêu tinh thần hoà giải, không lên án quá khứ của họ mà tập trung giải thích chính nghĩa của cuộc chiến đấu bảo vệ độc lập của nhân dân Việt Nam, đòi Mỹ rút về nước. Chính vì vậy, sau ngày giải phóng, tôi được nghe lời nhận xét của một số sĩ quan quân đội Sài Gòn là "các anh (phía ta) trong Ban Liên hợp quân sự đều là những người lởn".

        Sau khi Ban Liên hợp quân sự đình chỉ hoạt động, ta vẫn duy trì cuộc họp báo vào ngày thứ bảy hàng tuần; đông đảo nhà báo các nước đến dự, nghe tin chiến sự, thăm dò quan điểm của ta có tấn công quân sự vào Sài Gòn không. Ta vẫn giữ kín ý đồ quân sự của mình, tố cáo mạnh mẽ việc Sài Gòn lấn chiếm và đánh phá vùng giải phóng, nêu rõ ta có quyền trả đũa không chỉ ở nơi lấn chiếm mà cả ở nơi xuất phát cuộc tấn công, chuẩn bị dư luận hỗ trợ các chiến dịch quân sự của ta.

        Chúng tôi luôn theo sát tình hình và hết sức xúc động được biết các lực lượng của ta bắt đầu áp sát Sài Gòn. Bộ Tư lệnh chiến dịch thông báo cho đoàn là đêm đầu tiên của cuộc tấn công, sẽ có đơn vị đặc công vào đưa đoàn ra khu an toàn cách Sài Gòn l0km. Ban lãnh đạo đoàn họp bàn nhận định "trong lúc này đoàn ta có đủ yếu tố cần thiết để chiến đấu và bám trụ thắng lợi tại chỗ", và đề nghị Bộ Tư lệnh chiến dịch và Quân ủy Miền cho phép đoàn tự tổ chức chiến đấu tại chỗ và bảo đảm sẽ đủ sức để bảo toàn lực lượng. Đề nghị đó được cấp trên đồng ý.  Đồng chí Lê Đức Thọ gửi điện động viên đoàn: "Giữ vững bản chất anh Bộ đội Cụ Hồ". Đại tướng Võ Nguyên Giáp gửi điện thông bao chiến thắng đang đến gần, nhắc phải đề phòng kẻ địch có thể có hành động tàn bạo với đoàn và động viên đoàn "vững vàng trên vị trí chiến đấu, ngày thắng lợi không còn xa nữa". Cán bộ chiến sĩ trong đoàn rất phấn khởi theo dõi chiến sự và nghe thông báo Quân đoàn 2, rồi Quân đoàn 1 của Sài Gòn bị tiêu diệt và tan rã Quân đoàn 3 ngụy bị đánh tơi tả, cửa ngõ Sài Gòn dã được mở, càng vững tin vào thắng lợi cuối cùng. Trước sự o ép của địch, chúng tôi vẫn bình tĩnh, hàng ngày vẫn duy trì mọi sinh hoạt bình thường, sáng vẫn thể đục, chiều thể thao, tối văn nghệ.

        Từ giữa tháng 4 năm 1975, tình hình quân sự trở nên rất ác liệt. Thực hiện chỉ thị của cấp trên, lãnh đạo đoàn tổ chức cho anh em sẵn sàng đối phó với tình huống xấu nhất nhằm bảo toàn được lực lượng, giữ được vị trí trong vòng ba đến năm ngày để chờ Quân Giải phóng tới. Muốn vậy cần phải có các hố chiến đấu và các hầm có nắp tránh được pháo các loại của ta và của địch, phải có giao thông hào có nắp nối liền bảy khu vực chiến đấu, với hầm ngầm chỉ huy, hầm quân y, hầm làm kho dự trữ nước lương thực các loại. Bên trong trại, dưới sàn nhà là một hệ thống điện thoại được lắp đặt, nối từ các đài quan sát đến các khu chiến đấu và hầm chỉ huy. Lương thực và nước cũng được dự trữ đủ trong mười ngày, quân y có thể làm trung phẫu thuật. Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn chỉ huy chung. Với quyết tâm cao của cán bộ chiến sĩ nên chỉ trong vòng một ngày, mặc dù không có xẻng cuốc, chỉ dùng cọc màn bằng sắt các hố chiến đấu và một phần giao thông hào đã được đào xong. Tất cả đều được xây dựng tuyệt đối bí mật, có thể yên tâm pháo cối không gây thương vong được cho ta, chúng tôi sẵn sàng chiến đấu ngay cả khi xe tăng và bộ binh địch tiến đánh.

[Giangtvx]

        Khi bộ đội ta tiến sát gần cửa ngõ Sài Gòn thì thái độ lo sợ của Mỹ - ngụy càng lộ rõ. Những cuộc "chạy vạy" gấp gáp của họ hòng cứu vãn sự sụp đổ của chính quyền Sài Gòn càng trở nên ráo riết. Ngày 25 tháng 4 năm l975 khi Mỹ tổ chức chuyến bay liên lạc C.130 ra Hà Nội. Trung tá Sam-mơ của Đoàn Mỹ đề nghị với tôi (khi đó là thượng tá) báo cáo với Đại tướng Võ Nguyên Giáp là "Mỹ chịu thua Việt Nam rồi, không cần có cuộc tấn công quân sự vào Sài Gòn nữa. Việt Nam đề ra điều kiện gì, Mỹ sẽ thực hiện hết nên cuộc tấn công không còn cần thiết". Phía Sài Còn cũng định phái Bộ trưởng Thông tin là Phan Hoà Hiệp ra Hà Nội để "thương lượng", nhưng ta không chấp nhận. Chiều ngày 25 tháng 4, Đại sứ Mỹ Ma- tin được chỉ thị tìm cách gặp Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn trong bửa chiêu đãi của Đại sứ Ba Lan, đồng chí Tuấn không đi dự nên không có cuộc gặp này. Đến ngày 29 tháng 4, khi pháo của ta từ ngoại ô Sài Gòn dồn dập bắn vào nội thành, Đại sứ Ma-tin thông qua Đoàn Hung- ga-ri (thành viên ủy ban Quốc tế kiểm soát và giám sát) đề nghị muốn gặp trưởng đoàn đại biểu quân sự ta để "thương lượng", nhưng ta không trả lời. Đến trưa cùng ngày, một đoàn ba người là giáo sư Châu Tâm Luân, Trần Ngọc Liễn, linh mục Chân Tín nói là do Dương Văn Minh, khi đó đã lên làm Tổng thống Việt Nam cộng hoà, phái vào Tân Sơn Nhất để gặp đại diện Chính phủ Cách mạng lâm thời. Ta không nhận gặp nếu họ đến với danh nghĩa phái viên của Dương Văn Minh. Khi họ nói là đại diện của lực lượng thứ ba và đến với danh nghĩa cá nhân, ta đồng ý tiếp. Họ đề nghị không nên tấn công Sài Sòn bằng quân sự, và nếu Chính phủ Cách mạng lâm thời có yêu cầu gì thì cứ dọc cho họ ghi, họ sẽ chuyển cho Dương Văn Minh. Thay mặt đoàn, anh Võ Đông Giang đã nhắc lại tuyên bố ngày 26 tháng 4 của Chính phủ Cách mạng lâm thời đòi "xóa bỏ hoàn toàn ngụy quyền Sài Gòn và bộ máy chiến tranh kìm kẹp của nó".

        Sáng ngày 28 tháng 4, pháo và hỏa tiền của ta bắn dồn dập vào Tân Sơn Nhất. Tất cả cán bộ chiến sĩ đều ở trong hầm. Không may là một mảnh đạn pháo bay qua cửa thông hơi của hầm có nắp làm một dại úy hy sinh, một mảnh khác trúng một đồng chí cảnh vệ đang đổi gác ở ngoài công sự. Đến rạng sáng ngày 29 tháng 4, pháo binh ta tiếp tục các đợt cấp tập yểm trợ cho các mũi bộ binh tiến vào nội đô, nhưng đã không xảy ra sự cố gì cho đoàn ta tại trại Đa-vít.

        Cho đến 10 giờ sáng ngày 30 tháng 4, Tiểu đoàn 6, Sư đoàn 10, quân đoàn 3 do đồng chí Sơn, tiểu đoàn trưởng dẫn đầu, tiếp cận trại Đa-vít, anh em của ta ào ra đón, nghẹn ngào chào hỏi nhau, hoan nghênh những người đến giải phóng cho mình, rồi đưa cả kho nước ngọt ra mời đồng đội. Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn, thay mặt cán bộ chiến sĩ tại Ban Liên hợp quân sự, chào mừng và cảm ơn đơn vị và các chiến sĩ đến giải phóng cho đoàn. Buổi trưa, Phó trưởng đoàn ủy ban Quốc tế kiếm soát và giám sát Hung-ga-ri đi nhờ xe quân Giải phóng của anh Phùng Ngọc Bảo vào thăm đoàn. Tất cả đều hoan hỉ vì đoàn Hung-ga-ri và Ba Lan đều được an toàn, các đồng chí bạn chúc mừng thắng lợi của ta và bày tỏ lòng khâm phục quân ta đã nhanh chóng giải phóng Sài Gòn.

        Đúng 11 giờ 30 phút ngày 30 tháng 4 năm 1975, cùng với quân dân cả nước, chúng tôi chào đón thời khắc lịch sử dối với dân tộc ta. Riêng đối với tôi cũng như anh em cán bộ chiến sĩ trong Ban Liên hợp quân sự, thời khắc còn có ý nghĩa đặc biệt: đó là thời điểm kết thúc quá trình hai năm ba tháng ba ngày kiên cường bám trụ tại trại Đa-vít chúng tôi đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ khó khăn, phức tạp nhưng rất vinh quang trên trận địa ngoại giao trong lòng địch, thể hiện rõ bản chất anh Bộ đội Cụ Hồ.

        Gần 30 năm đã trôi qua, nhưng ký ức về những tháng ngày oanh liệt ấy vẫn không phai mờ trong tâm trí chúng ta Thực sự trại Đa-vit đã trở thành biểu tượng xứng đáng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam trong cuộc đấu tranh thi hành Hiệp định Pa-ri, góp phần đem lại thắng lợi vẻ vang cho dân tộc trong mùa Xuân 1975 lịch sử.

[Giangtvx]

NHỮNG ÁNH MẮT TRÌU MẾN
CỦA NHÂN DÂN THÀNH PHỐ SÀI GÒN
VỚI PHÁI ĐOÀN QUÂN SỰ CỦA CÁCH MẠNG

                 

             
       Ngày 10 tháng 4 năm 2004, Bà Nguyễn Thị Bình nguyên là Bộ trưởng Ngoại giao của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam gửi cho Ban liên lạc Câu lạc bộ truyền thống Ban Liên hợp quân sự (khu vực phía Bắc) một bức thư. Nội dung bức thư thế hiện sự gắn bó trách nhiệm của Bà với các phái đoàn quân sự của ta từ trại Đa-vít, Bà gửi kèm một bức thư của đồng chí Võ Đông Giang đã gửi cho Bà từ năm 1973 và Bà đề nghị xem có thể đăng vào cuốn Hồi ức về Ban Liên hợp quân sự phần nào ghi lại hoạt động của các đồng chí ta tại trại Đa-vít.

        Trao đổi với Ban liên lạc của Câu lạc bộ, chúng tôi đăng bức thư của Bà Nguyễn Thị Bình và trích đăng bức thư của đồng chí Võ Đông Giang.

THƯ CỦA BÀ NGUYỄN THỊ BÌNH

                                                                                             Hà Nội, ngày 10 tháng 4 năm 2004

        Thưa các đồng chí trong Câu lạc bộ truyền thống Ban Liên hợp quân sự bốn bên và hai bên khu vực miền Bắc!

        Tôi không phải là cán bộ hoạt động tại Camp David [1], nhưng với trách nhiệm của tôi trong thời gian trước, trong và sau Hiệp định Pa-ri về Việt Nam, giữa chúng ta có sự gắn bó mật thiết. Hơn nữa, tại Camp David, tôi có những đồng chí, những người bạn thân cùng hoạt động từ lâu, trong đó có Đại tá Võ Đông Giang, Thiếu tá Ngọc Dung, Đại tá Dương Đình Thảo.

        Đồng chí Võ Đông Giang cùng công tác với tôi ở Ban Tíông nhất Trung ương, tôi là tổ trưởng 1A, đồng chí Giang là tổ trưởng 1B. Trong những năm đầu hoạt động đối ngoại, chúng tôi rất bỡ ngỡ. Trước đó tôi hoạt động chủ yếu trong các đoàn thể thanh niên, phụ nữ, là một cán bộ hoạt động bí mật tại Thành phố Hồ Chí Minh (lúc đó là Sài Gòn ) tôi có kinh nghiệm đấu tranh chính trị, tổ chức biểu tình, bãi công, bãi khóa. Đồng chí Võ Đông Giang đã từng là Bí thư tỉnh Phú Yên, có hoạt động trong Liên khu đình chiến một thời gian ngắn. Trước yêu cầu của hoạt động ngoại giao rộng lớn của Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam, sau đó là của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, chúng tôi phải vừa làm, vừa học, tích cực ủng hộ nhau.

        Đồng chí Võ Đông Giang nay không còn nữa. Vì trách nhiệm và vì tình cảm bạn bè, đồng chí thân thiết nên tôi muốn có cái gì đó nói về anh Giang. Vừa qua, soạn lại tài liệu, tôi tìm được bức thư của anh Giang. Tôi xin chuyển lạị các đồng chí để xem có thể đăng phần nào để ghi lại hoạt động của các đồng chí ta ớ Camp David không.

        Xin kính chúc các đồng chí dồi dào sức khỏe.
  
                                                                                                               NGUYỄN THỊ BÌNH

[Giangtvx]

        Trích thư của đồng chí Võ Đông Giang nguyên là Phó đoàn đại biểu quân sự của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam trong Ban Liên hợp quân sự bốn bên và hai bên gửi cho Bà Nguyễn Thị Bình để phản ánh tình hình về cuộc đấu tranh của phái đoàn quân sự ta trong trại Đa-vít.

Ngày 18 tháng 10 năm 1975            

 

        ... "Chị Bình thân mến.

        ...  Tôi vừa đi dự một cuộc chiêu đãi ở Sài Gòn về ngày quân đội Ba Lan - cứ mỗi lần đi như vậy, tôi thấy được động viên thêm, về đến nhà lại được thư và quà của chị, quà thuốc lá, trong lúc một số anh em phải thức đêm, có cái để tỉnh người.

        Để có sức động viên mạnh mẽ mà tôi tiếc là không thé mô tả một cách đầy đủ là sự trìu mến biểu hiện trong ánh mắt của hầu hết những người dân ở thành phố này đối với những người đại diện của chính quyền cách mạng mà họ gặp lướt qua trên đường phố. Có lẽ phải biết làm thơ thì mới ghi và nói lại được một cách đầy đủ... ".

        ... "Một điều động viên nữa là thái độ "thiên Việt cộng" của số đông các nhà báo phương Tây mà tôi gặp trong chiêu đãi.

         Trong cái ồn ào của cuộc chiêu đãi, ớ đó ai cũng nói chuyện tay đôi, tay ba thì họ cũng tự do nói chuyện một cách tự nhiên. Họ cởi mở hơn vì ít sợ bị lính kín của Sài Gòn theo dõi như là trong các cuộc họp báo của đoàn tại trụ sở Tân Sơn Nhất.

        Họ có điều kiện hơn đã nói toạc ra với mình những cảm nghĩ không lấy gì làm tốt đẹp của họ đối với chế độ Sài Gòn.
        Tôi xin kể chị nghe vài mâu chuyện mà tôi cho là lý thú.

        Với tay Sharrock, giám đốc phân xã Roi-tơ. Tôi hỏi:

        - Chào ông Sharrock, gần đây không thấy ông đến dự cuộc họp báo của chúng tôi.

        - Tôi có vấn đề., hơi ngượng vớì các ông, tôi không tưởng tượng được rằng Chính phủ Anh của chúng tôi lại là chính phủ đầu tiên công nhận chế độ đảo chính ở Chi-lê, đi trước cả chế độ Sài Gòn nữa.

        - Không có lẽ đó lại là lý do đến ông không đến với chúng tôi ?

        - Tôi biết là Chính phủ Cách mạng lâm thời đã cắt đứt quan hệ ngoại giao với chế độ Chi-lê, đó là thái độ đúng đắn.

        - Ông cho rằng tôi không phân biệt được Chính phủ Anh với nhân dân Anh hay sao?

       - Nếu các ông phân biệt được như vậy thì tôi rất cảm ơn. Đúng là tôi có quyền tự tách mình ra khói thái độ của chính phủ nước tôi.

        Với bà Victoria, đại diện báo Lon don Times (gọi là bà, nhưng rất trẻ và khá đẹp đây chị ạ).

        - Chào bà Victoria, tôi cảm ơn bà đưa tin khách quan về việc chính quyền Sài Gòn ném bom Gò Dầu Hạ.

        - Đó là nghề nghiệp của chúng tôi.

        - Nhưng tôi chưa rõ là bà viết như thế nào mà khi đưa lại tin của bà, đài phát thanh của chúng tôi cứ oang oang lên là "ông ta" đã nói thế này, "ông ta" đã nói thế nọ...

        - Không sao, đài giải phóng họ ở xa, trách làm gì? Ở đây các ông biết, thế là tôi đã đưa "Recompenséc", dù rằng khi đưa tin, tôi không chờ mong chuyện ấy... ".

[Giangtvx]

       "... Bây giờ tôi trả lời thư chị. Hội nghị cấp cao không liên kết ở Alger, tiếng vang ở Sài Gòn lớn lắm chị ạ.

        Thằng ngụy như chó cụp đuôi hay như mèo bị cắt tai cũng thế. Bởi nó chủ quan, tưởng dễ phá ta, cho nên mới làm ồn ào lộ liễu, cuối cùng đã chẳng phá được lại còn phải xơi một cái nghị quyết độc quá, chắc là điếng cả người.

        Mấy tờ báo đối lập ở Sài Gòn như Điện Tín, Đại dân tộc lại xỏ cho máy bài bình luận rất ác, thằng ngụy lại càng tức Trong khi đó, tại Ban Liên hợp, cứ mỗi lần nó muốn đánh ngang bằng ta với nó trong việc vi phạm hay không vi phạm hiệp định thì quân ta lại đem phần nghị quyết "ác độc" của Hội nghị Alger ra đọc cho nó nghe chơi cho tỉnh người, "minh mẫn trí tuệ" thêm một chút. Hoặc là mỗi khi nó muôn giành thêm "thượng phong thì quân ta lại vác nghị quyết Alger ra bình một trận... ".

        Ức quá thằng ngụy bèn cho mấy tờ báo phản động nhất chửi đổng Hội nghị không liên kết. Nhưng mà nói càn nên tiền hậu bất nhất, chỉ càng làm trò cười và tự cô lập thêm. Đại thể có 3 pha: Ban đầu thì ve vãn người ta, sau không được mới lý sự rằng Nga, Tàu, Mỹ gì cũng đã hòa hoãn, bắt tay nhau, khối không liên kết không còn có tác dụng nữa. Cuối cùng bị cái nghị quyết đau quá, bèn lý sự rằng làm gì có chuyện không liên kết. Thời buổi này không đi với Mỹ thi đi với Nga. Tàu, không đi với phe "tự do" thì chỉ có đi với cộng sản mà thôi. Cái thứ lý sự lôm côm như vậy, các báo đối lập họ đều có sửa khéo cả đấy, tuy rằng có nhiều đoạn bị "tự ý đục bó".

        "... Tôi lại nhớ ra còn mấy việc nữa: Thằng ngụy vẫn lấy vụ tấn công hồi Tết Mậu Thân để gây căm thù đối với Việt cộng, nói là ta giết hại đồng bào. Không phải là không có người nghe đâu chị ạ. Tại bàn hội nghị để đập lại luận điệu bậy bạ của nỏ, tôi có một loạt tin của UPI, AP lúc bấy giờ tố cáo Mỹ cho ném bom, bắn phá thẳng tay thành phố Huế cho đến khi lấy lại được thành phố này. Nhưng thấy chưa đủ nhờ chị hỏi thứ các anh Tôn Thất Dương Tiềm, anh Trân, hoặc bà Chi, v.v.., lúc bấy giờ ở đó, có cách gì vạch mặt vu cáo và đổ vấy của nó không? Nêu có cái gì hùng hồn và thuyết phục, chắc là bổ ích lắm. Đưa lên đài hoặc gửi cho chúng tôi sử dụng.

        - Gần đây Bộ Ngoại giao ta ra tuyên bố liền tù tì, có nhiều cái sử dụng tốt lắm cùng một quả bóng đó mà tung lên, tung xuống kiểu này, kiểu khác. Đó là cách "phản phúc động viên " đỡ nhàm nhất.

        - Vấn đề tù chính trị, gần đây hơi lút, thực tế vẫn là vấn đề có cơ khởi động và cần khơi động trở lại. Vẫn là vấn để âm ỉ, chực bùng nổ; có liên quan đến các phe phái đối lập, là để tài mà chúng tôi chực nắm lấy để đá thằng Thiệu và cũng là đề tài mà thằng ngụy trông làm dịu đi được chừng nào tốt chừng ấy. Chúng tôi đang tính đưa vấn đề này trở lại như thế nào mà không loãng vấn đề ngừng bắn...

        Thôi chị nhé, hẹn chị thư sau. Xin chúc chị, các anh trong Ban Cán sự và tất cả anh chị em trong cơ quan luôn luôn vui khỏe và công tác ngày càng thắng lợi, chúng tôi cũng được phần"

 

VÕ ĐÔNG GIANG                

[Giangtvx]

QUÂN VÀ DÂN KHU 6 ĐẤU TRANH
THI HÀNH HIỆP ĐỊNH PA-RI

Thượng tướng NGUYỄN TRỌNG XUYÊN                  

                    Nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, nguyên Trưởng đoàn đại biểu quân sự Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hoà miền Nam Việt Nam trong Ban Liên hợp quân sự bốn bên khu vực IV – Phan Thiết


        Sau khi Hiệp định Pa-ri được ký kết, dưới sự lãnh đạo của Đảng, quân và dân Việt Nam ta lại có thêm một trận tuyến đấu tranh mới với phương thức đấu tranh mới. Đó là đấu tranh thi hành Hiệp định Pa-ri.

        Hiệp định Pa-ri là kết quả và là một thắng lợi chiến lược to lớn, tạo bước ngoặt quyết định trong cuộc chiến đầy ác liệt và máu xương của quân và dân ta trên chiến trường trong gần 21 năm vì sự nghiệp giải phóng miền Nam, cho Bắc - Nam liền một dải, cho non sông thu về một mối. Và đây cũng là một thất bại to lớn và nhục nhã nhất của đế quốc Mỹ xâm lược trong cuộc chiến này.

        Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, quân và dân Việt Nam đã thực hiện một cách tuyệt hảo phương châm chiến lược thiên tài của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại: Đánh cho Mỹ cút. đánh cho ngụy nhào". Thi hành Hiệp định Pa-ri, buộc hơn nửa triệu quân Mỹ phải cút khỏi miền Nam nước ta, không được can thiệp vào công việc nội bộ của miền Nam Việt Nam. Quân Mỹ rút không những làm cho cán cân lực lượng nghiêng hẳn về ta, rất không có lợi cho địch, mà còn làm cho ngụy quân, ngụy quyền mất chỗ dựa sống còn vốn có xưa nay, đưa đến sự suy sụp không sao cứu vãn nổi về mặt tâm lý - tinh thần, ý chí chiến đấu và khó khăn trang bị vũ khí của chúng.

        Nhưng là tên đế quốc hùng mạnh và nham hiểm nhất, bọn xâm lược Mỹ chưa hề chịu từ bỏ mưu đồ đen tối của chúng đối với Tổ quốc Việt Nam ta. ỷ cỏ sức mạnh của một siêu cường tựa hồ không ai địch nổi, chúng tưởng chỉ tạm thời lùi một bước để rồi tiến lên phản kích, phá hiệp định, lật lại thế cờ đã mất. Đúng lời "Cà cuống chết, đít vẫn còn cay?". Nào ngờ, mưu sâu thì họa càng sâu. Bước thất bại này đã và đang đẩy chúng càng rơi nhanh vào vực thẳm thất bại càng ê chề và nhục nhã hơn.

        Tuy nhiên, dù trong tình thế nào, quân và dân Khu 6 vẫn thề luôn khắc cốt ghi xương lời dạy của Bác muôn vàn kính yêu là phải "đánh" thì nguy mới nhào chứ không phải cứ Mỹ cút thì nguy tự khắc sẽ nhào.

        Chính nhờ nghiêm chỉnh chấp hành chỉ thị và mệnh lệnh của trên, quán triệt tình hình và nhiệm vụ mới tử khi có Hiệp định Pa-ri quân và dân Khu 6 càng ý thức sâu sắc rằng, công cuộc giải phóng miền Nam vẫn sẽ còn muôn vàn hy sinh và ác liệt. Vì vậy lúc này hơn lúc nào hết càng phải quán triệt sâu sắc hơn nữa quan điểm bạo lực của Đảng, nắm vững tư tưởng tích cực tấn công bằng sức mạnh tổng hợp của hai lực lượng, hai phương thức và ba mũi giáp công. Đặc biệt là lực lượng vũ trang phải luôn chắc tay súng, không được ảo tưởng.

        Đồng thời chúng tôi cũng ý thức được rằng, Hiệp định Pa-ri là cơ sở pháp lý rất quan trọng để ta tiến hành cuộc đấu tranh trên trận tuyến mới.

        Do đó một mặt chúng tôi dựa vào các điều khoản của hiệp định để đấu tranh với địch. Đây là một cuộc đấu tranh không kém phần gay go và phức tạp một chút nào.      Đồng thời, một mặt khác có ý nghĩa quyết định nhất là phải luôn sẵn sàng và kiên quyết hành động để kịp thời đánh trả, ngăn chặn những âm mưu và hành động phá hoại hiệp định của địch. Chính vì vậy, tuy Hiệp định Pa-ri đã được ký, nhưng cuộc chiến đấu đã không chấm dứt, mà trái lại, nó vẫn và cần được tiến hành một cách kiên quyết, tích cực và khẩn trương hơn cho đến khi giành được thắng lợi hoàn toàn trong công cuộc giải phóng miền Nam.

        Với nhận thức đó, Khu 6 đã khẩn trương và kịp thời chấn chỉnh và nắm vững các lực lượng, lực lượng vũ trang, lực lượng chính trị của quần chúng, luôn sẵn sàng để kiên quyết đánh bại âm mưu "tràn ngập lãnh thổ', của địch, không những chỉ đánh lùi các cuộc tiến công lấn chiếm của chúng, mà còn tích cực và chủ động tiến công giải phóng nhiều vùng đất đai, giành dân, mở rộng vùng giải phóng, tạo thế và lực mới cho cách mạng, trước mắt là ở vùng tranh chấp. Chủ trương trên đã được các tỉnh, các đơn vị bộ đội và các huyện thực hiện một cách thật nghiêm túc và đều khắp.

[Giangtvx]

        Tranh thủ thời gian khi hiệp định chưa có hiệu lực, ta huy động tất cả lực lượng kể cả bộ đội cảnh vệ, trinh sát và cả lực lượng sản xuất, làm kinh tế, cả dân quân du kích và cả lực lượng chính trị của quần chúng, nhân lúc địch chưa kịp đề phòng, ta đồng loạt hành động thật nhanh chóng làm cho kẻ địch không kịp trở tay. Kết quả ta thu được thật bất ngờ. Khi Hiệp định có hiệu lực, trong thế bị động, quân địch cố xua quân ra hòng đánh chiếm lại những vùng đã bị mất nhưng đều bị ta đánh trả gây cho chúng nhiều thiệt hại nặng nề buộc địch phải rút quân, ta vẫn giữ được vùng mới giải phóng. Tất nhiên, ta không hề dừng lại ở kết quả đã giành được mà còn tích cực chủ động tiến lên giành thêm nhiều thắng lợi hơn nữa.

        Đi đôi với mũi tấn công quân sự, ta huy động quần chúng dựa vào tính pháp lý của Hiệp định tiến hành đấu tranh đã buộc địch phải rút lui ở một số nơi.

        Lợi dụng lúc tâm trạng địch không ổn định, ta đẩy mạnh công tác địch vận một cách thật táo bạo và mạnh mẽ với nhiều hình thức phong phú và sinh động. Đồng bào nói với binh lính nguy: "Thi hành hiệp định, quân Mỹ thua, Mỹ về nước còn các chú về đâu? Hơn nửa triệu quân Mỹ hùng mạnh như thế mà còn bị Quân Giải phóng đánh cho phải rút chạy, bỏ lại một mình các chú với thân cô thế cô phải chống lại Quân Giải phóng, chẳng khác nào "trứng chọi đá". Các chú biết thân phải liệu sớm thì Mặt trận sẽ khoan hồng. Còn nếu không cứ hùng hùng hồ hổ thì đến lúc cùng dù có hối cũng không kịp. Lúc đó chẳng ai cứu các chú đâu, vì vậy bây giờ các chú hãy tự cứu lấy mình là đúng nhất".

        Nhờ quán triệt quan điểm và đường lối của Đảng và mà còn phát triển thêm lực lượng, cả lực lượng chính trị của quần chúng và cả lực lượng vũ trang, củng cố và cải thiện được cả thế và lực của ta tạo điều kiện thuận lợi cho cuộc chiến trên chiến trường cũng như cho cuộc đấu tranh của phái đoàn ta trong Ban Liên hợp quân sự bốn bên ở khu vực IV - Phan Thiết.

        Dẫu đã chủ trương và hành động như vậy, nhưng chúng tôi vẫn lo vì điều kiện chiến trường xa nên chưa nhận được chỉ thị cụ thể của trên. May mà trong khi ấy chúng tôi lại nhận được thông báo của Bộ Tư lệnh Miền về kinh nghiệm của Khu 9 đấu tranh thi hành Hiệp định Pa-ri là không được ảo tưởng ôm súng ngồi chờ quân địch thi hành Hiệp định, phải tranh thủ tấn công giành thắng lợi.

        Trong khi chúng tôi đang tích cực tiến hành những phương án tác chiến và đấu tranh mới thì nhận được chỉ thị của trên điều tôi đi làm trưởng đoàn quân sự khu vực IV trong Ban Liên hợp quân sự bốn bên ở Phan Thiết, gồm các tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận, Lâm Đồng, Tuyên Đức, Bình Tuy và Quảng Đức. Chấp hành chỉ thị của trên, Thường vụ Khu ủy 6 thống nhất đề nghị để đồng chí Bùi Văn Mỹ - Phó tu lệnh đi thay tôi, còn tôi ở nhà lo chiến đấu.

        Đề nghị của Thường vụ Khu ủy 6 không được chấp nhận thế là tôi phải lên đường ra Phan Thiết với nhiệm vụ là trưởng đoàn quân sự Ban Liên hợp quân sự bốn bên ở khu vực IV. Từ đây, tôi phải đảm trách một nhiệm vụ mới với phương thức đấu tranh mới, rất mới mẻ đối với tôi.

        Đoàn khu 6 vào Phan Thiết có gần 40 người theo quy định, gồm có cán bộ tham mưu, chính trị, hậu cần, phiên dịch, cơ yếu, thông tin, điện đài và cảnh vệ. Trung tá Võ Thọ Son ở miền Bắc vào và Trung tá Đinh Sĩ Uẩn chủ nhiệm chính trị khu làm phó đoàn.

        Chúng tôi chọn một trảng trống có bố trí và thiết bị đầy đủ các tín hiệu theo quy định cho trực thăng Mỹ đáp xuống đón chúng tôi, và đồng thời cũng chuẩn bị sẵn sàng chiến đấu đánh trả nếu quân địch lật lọng không đưa trực thăng đến đón mà đem bom đến đánh phá, như đã từng xảy ra ở một số nơi.

        Trước khi đi làm nhiệm vụ mới, toàn đoàn đã được quán triệt đi là vào chốn sào huyệt của địch với cuộc đấu tranh mới không kém phần gay go và quyết liệt. Vì vậy cần phải chuẩn bị sẵn sàng về các mặt, nhất là về mặt tinh thần - tư tưởng và ý chí chiến đấu, nắm chắc nội dung của Hiệp định để đấu tranh thắng lợi, cũng như độc lập chiến đấu và chiến thắng. Tôi nhấn mạnh thêm, trong cuộc đấu tranh trực diện với địch lần này, ta phải nắm vững quan điểm địch - ta rõ ràng, lập trường phải kiên định, tích cực tấn công, tư thế phải đàng hoàng chững chạc của người đang chiến thắng, còn thái độ phải lịch thiệp trong giao tiếp.
        Theo đúng hiệp đồng, Mỹ đưa bốn trực thăng đến đón đoàn chúng tôi ra Phan Thiết. Trong bốn chiếc trực thăng đó có một chiếc dành riêng cho trưởng đoàn, có một tên sĩ quan Mỹ, phó đoàn ngụy và Trung tá Võ Thọ Son phó đoàn của ta đang ngồi chờ sẵn trong đó. Lên trực thăng cùng tôi có một phiên dịch, một sĩ Quan liên lạc và bốn chiến sĩ mang theo một khẩu B40 và 3 khẩu AK để đề phòng trường hợp xấu có thể xảy ra. Tôi đã chuẩn bị sẵn một bài phát biểu để khi trực thăng đáp xuống sân bay Phan Thiết thì đọc để báo cáo với Đảng, chính quyền và nhân dân các dân tộc thuộc chiến trường Khu 6 về đoàn ta làm nhiệm vụ. Về trang phục, chúng tới mặc quân phục mùa hè miền Bắc màu xanh, áo bỏ trong quần, đội mũ cối có sao giải phóng, đi giày đen, cánh tay trái đeo băng có con.số 4 của Ban Liên hợp quân sự bốn bên.

        Khi trực thăng chở chúng tôi vừa đáp xuống sân bay Phan Thiết đã có đông đảo các nhà báo đứng xung quanh, tôi tranh thủ đọc bài phát biểu đã chuẩn bị sẵn, đồng thời anh em ta cũng kịp thời phân phát bài phát biểu ấy cho các nhà báo. Đọc xong, không đợi anh em xuống hết, tôi lên ô tô về trụ sở của đoàn tại trại Ê-sép-póc ở Phan Thiết, trong một khu cùng đoàn miền Bắc do Trung tá Tạ Viết Quý - làm trưởng đoàn.

        Đoàn tôi ở trong một khu nhà cấp bốn có hàng rào bao bọc xung quanh, cảnh vệ ta gác bên trong rào, quân cảnh nguy gác ngoài rào. Ban ngày hai đoàn ta có gì cần bàn thì qua cổng chính. Ban đêm cổng chính đóng, ta qua hàng rào đi sang với nhau một cách dễ dàng.

        Đoàn Mỹ ở khu vực IV do Đại tá Phoóc-man làm trưởng đoàn. Đoàn nguy Sài Gòn do Đại tá Nguyễn Mạnh Đĩnh làm trưởng đoàn. Đĩnh Ở tuổi 42, dân công giáo Kẻ Sặt di cư vào Nam năm 1954, là một tên chống cộng khét tiếng.

[Giangtvx]

        Bảo đảm ăn uống cho đoàn ta, Mỹ thuê một nhà thầu cung cấp cho ta lương thực, thực phẩm, củi đốt, còn việc nấu nướng thì tự lo lấy cho an toàn. Nước được chứa vào bể, thả cá sống vào để kiểm tra độ an toàn nếu cá chết phải xả bỏ hết nước ngay. Ở chân gường của mỗi người đều có một can nước 20 lít để đề phòng địch cắt nước, mới người đều có 5 cây nến để phòng khi địch cắt điện. Chúng tôi còn đục một lỗ lên trần nhà có thang leo lên leo xuống, sẵn sàng để khi có sự cố thì đưa điện đài, phương tiện tài liệu và người lên đó để liên lạc với anh Trần Văn Trà - trưởng đoàn của ta ở Ban Liên hợp trung ương và các đoàn Hung-ga-ri và Ba Lan để tới cứu. Chúng tôi còn đặt nhà thầu mua củi đun có độ dài khoảng 0,8m chắc chắn với lý do là để đun được lâu. Nhưng thực ra là để chọn những thanh củi chắc chắn để đầu giường làm vũ khí tự vệ. Trưởng đoàn ở một phòng, còn đoàn viên thì cứ hai người một phòng. Phòng ở cũng được luân chuyển luôn để đề phòng địch theo dõi, đặt máy nghe trộm. Khi bàn phương án đấu tranh, vào phòng tắm mở cho nước chảy rồi trao đổi. Sống trong sào huyệt của địch, chúng tôi buộc phải chuẩn bị mọi thứ bảo đảm luôn sẵn sàng đối phó với mọi tình huống có thể xảy ra trong bất cứ lúc nào.

        Nơi họp của bốn đoàn nguyên là một nhà thờ công giáo. Phòng họp đặt ở giữa nhà có một chiếc bàn vuông to mỗi đoàn ngồi một cạnh. Bốn góc nhà có bốn phòng dành riêng cho bốn đoàn.

        Buổi sáng họp từ 8 giờ. Sau mỗi giờ họp lại nghỉ ba mươi phút. Buổi chiều có hôm không họp.

        Trước phiên khai mạc, Ban Tổ chức đo lại các cạnh của chiếc bàn xem có bằng nhau không. Ghế ngồi của các đoàn phải giống nhau. Trưởng đoàn ngồi ghế đỏ. Ngồi bên phải tôi là đồng chí phiên dịch, bên trái tôi là phó đoàn, phía sau là năm sĩ quan, trong đó có đồng chí lo việc ghi chép, đồng chí ghi âm.

        Hôm khai mạc, các nhà báo được quay phim, chụp ảnh trong vòng mười phút rồi ra ngay, sau đó các đoàn lần lượt phát biểu theo chiều kim đồng hồ. Chủ tịch hội nghị cũng được thay phiên từng ngày. Đoàn Việt Nam dân chủ cộng hoà ngồi đối diện với Đoàn Mỹ, Đoàn Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam ngồi đối diện với Đoàn nguy Sài Gòn. Khi vào phòng thì ai vào trước đứng dậy bắt tay người vào sau. Nhưng điều đó chỉ được thực hiện giữa Đoàn Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam với Đoàn Việt Nam dân chủ cộng hoà, và sau đó, đoàn Mỹ chủ động đến bắt tay hai đoàn ta trước rồi mới vào ghế ngồi. Chỉ có Đoàn Mỹ bắt tay Đoàn ngụy.

        Khi đọc diễn văn khai mạc, các trưởng đoàn đều ngồi tại chỗ. Đọc xong để bài phát biểu trên bàn. Không ai vỗ tay cho ai. Nội dung bài diễn văn chủ yếu xoay quanh danh tính của mình hứa "đem hết sức mình thực hiện hiệp định..." rồi kêu gọi các đoàn nghiêm chỉnh thực hiện hiệp định... Cuối cùng "chúc sức khỏe...".

        Lúc đầu, chúng tôi chú ý thăm dò thái độ của đối phương. Sau ba ngày họp đầu, chúng tôi đã có cơ sở để khẳng định được âm mưu và hành động của địch trong cuộc đấu tranh này như chúng tôi đã xác định lúc ra đi, là địch sẽ phá hoại hiệp định bằng mọi giá, chỉ thi hành điều mà có lợi cho chúng. Minh chứng rõ ràng là những vấn đề lớn có tính xây dựng mà ta đưa ra, đối phương không quan tâm xem xét, mà chỉ tập trung vu cáo ta nổ súng chỗ này, đánh chiếm chỗ kia, làm cho không khí hội nghị càng trở nên căng thẳng, chứ không giải quyết được vấn đề gì cả tử đó, chúng tôi tập trung vào việc vạch trần những âm mưu và hành động phá hoại hiệp định của địch.

        Thật vậy, trên bàn hội nghị, trưởng đoàn Mỹ luôn thờ ơ vẻ mặt lạnh tanh, thỉnh thoảng còn cố khiêu khích hai phái đoàn của ta.

        Không chỉ khiêu khích trên bàn hội nghị, địch còn bày bao trò lố bịch khác. Có một buổi sáng khi ngủ dậy chúng tôi thấy một tốp khoảng bốn năm mươi tên cởi trần, trên ngực, trên cánh tay có xăm những hình hài thật quái dị đang múa võ, nhào lộn bên cạnh chỗ đoàn ta ở để phô trương.

         Trong buổi họp sáng hôm ấy, khi giải lao tôi nói với Nguyễn Mạnh Định, Trưởng đoàn nguy:
       
        - Sáng nay tôi thấy quân của ngài múa võ, xem ra động tác còn vụng về lắm, so với đặc công của chúng tôi thì còn kém xa.

        Từ đó không thấy bọn đầu trâu mặt ngựa ấy xuất hiện nữa. Nhưng chúng lại bày trò bỉ ổi khác, đưa một toán con gái ăn mặc hở hang nhố nhăng đến gần chỗ đoàn ta ở ăn uống, nhảy nhót hát ca trông thật ghê tởm.

        Tôi lại nói với Nguyễn Mạnh Đình:

        - Quân đội chúng tôi, doanh trại ra doanh trại, chứ không giống như trong doanh trại quân đội của các ông lại có cảnh lố lăng như tôi vừa thấy sáng nay.

        Chúng lại dẹp cái trò ấy.

        Ngoài ra địch còn tìm mọi cách thăm dò tìm hiểu tình hình ta, như cho những tên giả danh nhà thầu đến đưa thức ăn và tên đi phun thuốc diệt muỗi, để xem xét tình hình đoàn ta.

[Giangtvx]

        Khi Hiệp định Pa-ri có hiệu lực, Nguyễn Văn Thiệu được Mỹ tiếp tay đã trắng trợn tuyên bố chống phá hiệp định đến cùng. Chúng nêu khẩu hiệu "bốn không": không có hoà bình, không có ngừng bắn, không có giải pháp chính trị, không có tổng tuyển cử. Chúng còn ngang nhiên ra lệnh cho quân nguy thực hiện chính sách "tràn ngập lãnh thổ “, lấn chiếm vùng giải phóng của ta.

        Ngày 10 tháng 3 năm 1973, địch cho tiểu đoàn 202 bảo an ra lấn chiếm xóm Bầu. Xóm Bầu nằm ven đường số 8, cách thị xã Phan Thiết 4 cây số. Ta dùng đấu tranh chính trị để buộc địch phải lui quân, nhưng không thành. Ta lập tức tấn công tiêu diệt gọn một đại đội, bắt tù binh, thu vũ khí và bảo vệ được xóm Bầu. Bọn địch sống sót chạy thục mạng bỏ lại xác đồng bọn và số lính bị thương. Ta dùng bộ đàm báo cho phép địch đến mang xác đồng bọn và lính bị thương về.

        Hôm sau địch đưa vụ xóm Bầu ra tố cáo ta trong cuộc họp Ban Liên hợp bốn bên. Tôi trả lời ngay:

        - Xóm Bầu là thuộc vùng giải phóng của cách mạng. Các ngài xua quân đến lấn chiếm, tức là phía Sài Gòn đã trắng trợn vi phạm hiệp định. Bộ đội giải phóng đánh trả để bảo vệ chủ quyền là phù hợp với hiệp định.

        Đuối lý Trưởng đoàn nguy bèn đề nghị tổ chức điều tra xóm Bầu.

        Tôi lập tức bác ngay. Tới tuyên bố: Xóm Bầu là vùng giải phóng, bố trí mìn và phòng không rất mạnh đã không an toàn, đoàn chúng tôi không đi, Đoàn Việt Nam dân chủ cộng hoà cũng tuyên bố không đi thế là vụ xóm Bầu cho qua luôn.

        Một hôm, Đoàn nguy Sài Gòn đến họp chậm khoảng ba mươi phút. Đến giờ giải lao, Đĩnh nói với tôi:

- Thưa ngài, ngài có biết vì sao hôm nay chúng tôi đã họp chậm không.
 
Tôi chưa kịp nói thì Định nói ngay:

- Hôm nay trước khi chúng tôi đi họp, có một đoàn dài đến chỗ chúng tới đòi gặp các ngài để đấu tranh.

        Tôi nói ngay:

         - Tôi cần nới để các ngài biết, những người Việt Nam chân chính và yêu nước không bao giờ lại đi gây rắc rối với chúng tôi. Còn những người đòi gặp chúng tôi để gây rối là loại người nào, chắc ngài đã hiểu rõ hơn ai hết.

        Một lần khác Định lại nói với tôi:

        - Tôi và ngài đều có tuổi, chúng ta đều muốn đem lại hoà bình cho đất nước, cho con cháu mai sau.

        Tôi nói:

        - Chúng tôi cũng luôn mong muốn như ngài. Song vấn đề quan trọng nhất bây giờ là người Mỹ phải nhanh chóng rút khỏi miền Nam Việt Nam ta. Còn người Viết Nam với nhau, chắc chắn sẽ sớm có hoà bình.

        Một hôm địch lại vu cáo ta vi phạm hiệp định, đánh chỗ này, bắn chỗ kia ... Tôi nói luôn:

        - Chúng tôi đã báo cho phía Sài Gòn về địa điểm và thời gian đón Tổ Lâm Đồng. Tại sao các ngài không những không đến đón mà còn đưa máy bay đến bắn phá, buộc chúng tôi phải đánh trả. Tôi yêu cầu, từ nay các ngài phải chấm dứt những hành động phá hoại hiệp định để khỏi bị Quân Giải phóng đánh...

        Đến giờ giải lao, Đình gặp tôi thanh minh:

        - Thưa ngài, ngài thông cảm cho. Ngài là trưởng đoàn, đồng thời là tư lệnh, ngài ra lệnh cho đơn vị được. Còn tới là người chỉ được cử đi họp, mọi việc đều phải xin ý kiến cấp trên.

        Qua tiếp xúc càng thấy rõ hơn sự phụ thuộc của ngụy vào Mỹ. Chúng đi lại lom khom, đầu cúi thấp, đang phát biểu mà thấy sĩ quan Mỹ trừng mắt là im luôn, không dám ho he.

[Giangtvx]

        Trong phiên họp chuẩn bị cho cuộc họp bế mạc Hội nghị bốn bên khu vực IV ở Phan Thiết, Trưởng đoàn Mỹ đề nghị, nhân dịp này "chúng ta nên đến chào các ông tỉnh trưởng các tỉnh và các ông chủ tịch mặt trận giải phóng các tỉnh trong phạm vi khu vực IV". Sau khi Trưởng đoàn Mỹ nói xong, đoàn ngụy liền phụ họa đồng ý.

        Nắm được âm mưu của chúng là đưa ta đến chào các tên tỉnh trưởng của chúng là để hạ uy thế của ta, đồng thời tổ chức cho bọn côn đồ gây rối với ta, tôi trả lời ngay:

        - Theo ý kiến của các ngài, chúng tôi thấy không cần, vì khi chúng ta đến đây có đi chào ai đâu. Vì vậy nay cũng không nên đến chào ai cả. Hơn nữa chúng tôi được lệnh phải vào Sài Gòn ngay để chuẩn bị cho hoạt động Ban Liên hợp hai bên.

        Thêm âm mưu của địch đã bị bác bỏ.

        Hôm trước phiên họp bế mạc, Đoàn Mỹ gọi điện hỏi tên họ đồng chí phiên dịch của ta. Tôi bảo hỏi lại để làm gì? Sau khi được biết Đoàn Mỹ có tặng phẩm muốn khắc tên người được tặng, tôi trao đổi với đồng chí Tạ Viết Quý là ta phải chuẩn bị. Nhưng kẹt là ta không được ra phố thì lấy đâu ra tặng phẩm. May quá, các đồng chí miền Bắc có mang vào mấy bức tranh cô gái Mèo đang xoè ô múa và thanh niên Mèo đang thổi khèn và một số bức ảnh Quân Giải phóng hành quân, ngồi nghỉ đang thổi sáo Chúng tôi lấy các bức tranh đó làm tặng phẩm.

        Phiên họp bế mạc, tôi làm chủ tịch. Đọc diễn văn bế mạc xong, tôi bèn chủ động trao luôn tặng phẩm. Đoàn nguy không có chuẩn bị, bị bất ngờ, vội ấp úng nói mấy câu vu vơ để thanh minh. Sau đó Đoàn Mỹ mới đưa mấy chiếc bật lửa Zip-pô ra tặng các trưởng đoàn và phiên dịch.

        Khi nhiệm vụ ở Ban Liên hợp bốn bên đã hoàn thành chúng tôi tổ chức một bữa cơm liên hoan, có mời một số người phục vụ cho đoàn ta. Tên đến phun thuốc diệt muỗi cũng đã dự và chủ động thú nhận với đoàn ta: "Chúng giao cho tôi dò la theo dõi các ông để hàng ngày báo cáo cho chúng. Tôi chỉ nói lung tung mà không hề nói thật!".

        Sau khi đã hoàn thành nhiệm vụ ở Ban Liên hợp bốn bên, chúng tôi suy nghĩ nhiều về cách đưa đoàn ra vùng giải phóng, vì ở trong sào huyệt của địch nên việc này không dễ dàng và đơn giản chút nào, may quá, đúng vào lúc chúng tôi đang suy tính thì trên đã cử một đồng chí ra gặp chúng tôi và nói:

        - Đoàn phải về ngay Sài Gòn để chuẩn bị triển khai Ban Liên hợp quân sự hai bên. Trước khi đi cần chuẩn bị một số lương thực và những thứ cần thiết để sẵn tại trại Ê-sép-póc để khi xong việc ở Sài Gòn sẽ trở lại làm nhiệm vụ mới ở Phan Thiết. Tôi hiểu ngay đây là kế nghi binh để đoàn ta rút khỏi hang ổ của địch được an toàn.

        Thế là sau 55 ngày đêm đấu tranh trực diện với địch trong Ban Liên hợp quân sự bốn bên ở khu vực IV - Phan Thiết, cuối tháng 3 năm 1973, hai phái đoàn của ta đã rút khỏi hang ổ của địch một cách an toàn về với phái đoàn quân sự Ban Liên hợp trung ương tại trại Đa-vít, sân bay Tân Sơn Nhất Sài Gòn.

        Sau khi đến Sài Gòn, tôi và một số anh em Khu 6 đi máy bay Mỹ về Lộc Ninh, rồi từ Lộc Ninh về lại Khu 6 tiếp tục chiến đấu cho đến thắng lợi cuối cùng trên chiến trường cực nam Trung Bộ.

        Phái đoàn của ta ở trại Đa-vít đã vượt qua muôn vàn thử thách đầy hiểm nguy khôn lường trong sào huyệt cuối cùng của địch, với lập trường thật kiên định, tinh thần kiên cường và chủ động sáng tạo có kế hoạch bảo vệ ta và dũng cảm đấu tranh với kẻ thù. Đã hoàn thành xuất sắc vẻ vang sứ mạng cao cả của đoàn cho đến ngày 30 tháng 4 năm 1975.

        Và lá cờ đầu tiên của Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam ngạo nghễ tung bay sớm nhất trên bầu trời Sài Gòn chính là lá cờ của đoàn ta được treo trên trại Đa- vít vào lúc 9 giờ 30 ngày 30 tháng 4 năm 1975 lịch sử ấy.