Trại Đa-vít (Davis Camp) Sài Gòn

[Giangtvx]

ĐÓN XUÂN MỚI TẠI TRẠI ĐA-VÍT

        Theo Hiệp định Pa-ri về Việt Nam, phái đoàn của chúng ta được hưởng quy chế ngoại giao, được tự do đi lại mua bán lương thực, thực phẩm và các nhu yếu phẩm khác phục vụ cho công tác, sinh hoạt và được giao tiếp với đồng bào Sài Gòn thân yêu của mình. Nhưng Mỹ - nguy đã rất sợ điều này, vì vậy mọi thứ thiết yếu phải mua qua nhà thầu (cơ quan mật vụ trá hình) của chúng. Cán bộ của đoàn đi lại làm việc thì "quân cảnh" và "tuần cảnh" chặn đầu khóa đuôi.

        Biết được tình trạng đó, tại Hà Nội, Tổng cục Chính trị đã chuẩn bị cho cả hai đoàn đầy đủ bánh chưng, giò chả, các loại lương thực, thực phẩm, nhu yếu phẩm để hai đoàn ăn Tết cổ truyền đàng hoàng tại Sài Gòn. Số hàng này sẽ được chuyển vào Sài Gòn bằng chuyến bay liên lạc C130 thường lệ Sài Gòn - Hà Nội và ngược lại như Hiệp định Pa-ri đã quy định.

        Đúng dịp này, tại trại Đa-vít số lính Mỹ phục vụ bỏ về với lý do "đã giao trách nhiệm cho chính quyền ông Thiệu. Phía nguy Sài Gòn thì không đến... Đoàn chúng ta rơi vào tình trạng thiếu điện, thiếu nước, không lương thực, thực phẩm. Chúng tôi đấu tranh thì Mỹ đổ cho ngụy, ngụy đổ cho Mỹ - một chiến thuật "lúc giao thời". Dã tâm này càng bộc lộ rõ khi chuyến bay liên lạc C130 đến bầu trời Hà Nội, bay lượn vài vòng trên sân bay Gia Lâm rồi bay trở lại Sài Gòn với lý do không thể hạ cánh vì "thời tiết xấư". Số hàng Tết Tổng cục Chính trị chuẩn bị cho hai đoàn phải nằm lại ở Hà Nội. Hiểu rõ mưu đồ ti tiện của kẻ thù, hai đoàn chúng tôi vẫn ăn một cái Tết thật tưng bừng và thể hiện một khí thế chiến thắng đón xuân giữa sào huyệt của địch.

        Chúng tôi ăn Tết - đón giao thừa - vẫn có những cành đào, cành mai, một cái Tết mà hai đoàn Nam - Bắc chúc mừng nhau, Tết đầm ấm tươi vui chan chứa tình cảm thống nhất Nam - Bắc một nhà. Thật là cảm động, thât là thân tình và cũng thật là vui mừng của nhừng người bạn chiến đấu cùng sống chết với nhau trên khắp chiến trường đánh giặc, nay lại gặp nhau ở đây vào đúng dịp Tết Quý Sửu để tiếp tục phát huy chiến thắng đấu tranh làm thất bại mọi mưu đồ của kẻ thù.

        Trong chúng tôi, ai cũng có một ý nghĩ là, chúng ta ăn Tết, đón xuân giữa Sài Gòn này chính là đón một chiến thắng rất lớn, một cái Tết mà chỉ vài ngày sau cái Tết này là chúng ta, những sĩ quan của Quân đội nhân dân Việt Nam sẽ đi giám sát kiểm tra quân Mỹ và quân các nước chư hầu của Mỹ phải cút khỏi miền Nam Việt Nam.

        Một cái Tết mà toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đã thực hiện được cái vế thứ nhất, cũng là cái vế quan trọng và cơ bản nhất trong thư chúc Tết của Bác năm 1969 là "Đánh cho Mỹ cút...".

        Đúng giao thừa, các đồng chí lãnh đạo của hai đoàn đến từng chỗ ở của từng tiểu ban, từng bộ phận xiết chặt tay từng cán bộ, chiến sĩ mừng Đảng, mừng xuân, mừng chiến thắng và chúc nhau sức khỏe để hoàn thành tốt nhất nhiệm vụ của mình.

        Cái đặc biệt trong đón xuân Ở trại Đa-vít của chúng tôi là như vậy. Chưa hết, đêm 30 rạng mồng 1 Tết cũng đúng ngày kỷ niệm thành lập Đảng (3-2-1973), một đồng chí trong phái đoàn Việt Nam dân chủ cộng hòa cao hứng treo cờ Tổ quốc để mừng xuân, mừng Đảng. Mỹ, ngụy đã lồng lộn cho bốn trực thăng vũ trang quần đảo, chiếu đèn pha trên bầu trời của trại Đa-vít, 6 xe bọc thép đến án ngữ trước cổng, tiếp đó bốn xe chở đầy quân đến vây quanh trụ sở của đoàn ta. Chúng tưởng uy hiếp được chúng ta, chúng đã lầm to. Ngày 5 tháng 2 năm 1973, họp phiên đầu tiên của các trưởng phái đoàn quân sự bốn bên. Phía ta đã tố cáo mạnh mẽ thái độ và hành động của Mỹ - ngụy đối với hai đoàn ta và nói thẳng cho họ biết rằng chúng tôi vào đây để nói chuyện thi hành Hiệp định Pa-ri, không phải để chiến đấu. Hãy bỏ những hành động kém văn hóa láo xược và thô bạo đó đi. Địch chống chế đổ lỗi cho cấp dưới và sau đó buộc phải từng bước đảm bảo cuộc sống và làm việc bình thường cho hai đoàn ta.

[Giangtvx]

TRẠI ĐA-VÍT
XỨNG ĐÁNG LÀ MỘT DI TÍCH LỊCH SỬ

HUỲNH VÀN TRÌNH      

     Nguyên trung tá, ủy viên Đoàn đại biểu quân sự Chinh phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa trong Ban Liên hợp quân sự bốn bên trung ương - Phó Trưởng đoàn Việt Nam dân chủ cộng hòa trong Tổ liên hợp quân sự bốn bên về người chết và mất tích tại Sài Gòn 1973-1974    

        Sau ký kết Hiệp định Pa-ri ngày 27 tháng 1 năm 1973 về chấm dứt chiến tranh lập lại hòa bình Ở Việt Nam, trong khí thế chiến thắng, một đội ngũ hùng mạnh gồm gần 900 tướng lĩnh, sĩ quan, chiến sĩ hai đoàn đại biểu quân sự Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa và Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam lần lượt tiến về Sài Gòn vào cuối tháng 1, đầu tháng 2 năm 1973, bằng các phương tiện vận chuyển hiện đại do Mỹ cung cấp, để cùng với hai đoàn đại biểu quân sự của Chính phủ Mỹ và Việt Nam cộng hòa thành lập các Ban Liên hợp quân sự bốn bên và hai bên ở trung ương và các cấp địa phương nhằm tổ chức thực hiện Hiệp định.

        Ngoài bộ phận tiền trạm của hai đoàn miển Bắc, miền Nam đi từ Pa-ri đã vào Sài Gòn ngày hôm trước, ngày 29 tháng 1 năm 1973, Thiếu tướng Lê Quang Hòa, trưởng đoàn cùng Đoàn đại biểu quân sự Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa và một bộ phận thành viên Đoàn đại biểu quân sự Chính phủ Cách mạng lâm thời, tất cả hơn 200 người, đã đáp máy bay C130 cua Mỹ rời sân bay Gia Lâm đến sân bay Tân Sơn Nhất cùng ngày, một chuyến bay lịch sử đầu tiên nối liền Hà Nội - Sàỉ Gòn kể từ ngày độc lập 2 tháng 9 năm 1945.

        Ngày 1 tháng 2 năm 1973, Trung tướng Trần Văn Trà, trưởng đoàn và các thành viên lãnh đạo khác của Đoàn đại biểu quân sự Chính phủ cách mạng lâm thời từ Lộc Ninh (căn cứ R) cũng đến Sài Gòn bằng một số máy bay trực thăng của Mỹ.

         Ngày 2 tháng 2 năm 1973, phiên họp đầu tiên của bốn đoàn trong Ban Liên hợp quân sự, bốn bên Trung ương chính thức bắt đầu với sự có mặt của bốn trưởng đoàn là Thiếu tướng Lê Quang Hòa (Việt Nam dân chủ cộng hòa), Trung tướng Trần Văn Trà (Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam) - thời gian sau, Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn làm trưởng đoàn, Thiếu tướng Út-uất (Mỹ) và Trung tướng Ngô Du (Việt Nam cộng hòa).

        Đây là một cuộc tiến công độc đáo, hiên ngang và hùng dũng vởi thanh thế lớn có một không hai trong hch sử của quân đội nhân dân ta ở cả hai miền, được tiến hành công khai, đột nhập thẳng vào Sài Gòn, trung tâm đầu não Mỹ, vòng vây của kẻ thù, trong khi quân xâm lược Mỹ và chư hầu vẫn còn chiếm đóng ở miền Nam Việt Nam cùng với hàng triệu quân nguy Sài Gòn.

        "Trại Đa-vít - Tân Sơn Nhất”, nơi đặt chân đầu tiên của hai đoàn đại biểu quân sự của cách mạng trên đất “Thành đồng Tổ quốc”, từ 29 tháng 1 năm 1973, cũng là trụ sở hai đoàn ăn, ở, làm việc căng thẳng và liên tục trong suốt 823 ngày đêm, cho đến ngày hoàn toàn giải phóng miền Nam 30 tháng 4 năm 1975.

        Khu vực này khá rộng, ở phía nam "không cảng Tân Sơn Nhất", sát đường băng sân bay, vốn là khu doanh trại của phi công sư đoàn không quân Mỹ, nằm gần cơ quan Bộ Tư lệnh không quân ngụy (nhà con ó), chỉ cách Bộ Tổng tham mưu Quân đội Việt Nam cộng hòa 1 km theo đường chim bay. Mỹ và chính quyền Sài Gòn đã bàn giao để ta hoàn toàn tự quản khu doanh trại này với sơ đồ xác định vị trí của các căn nhà sàn lớn, nhỏ bằng gỗ, mái phi-bờ-rô xi măng, có đánh số nhà theo công dụng riêng: nhà ở, nhà ăn, nhà làm việc, hội trường, nhà kho; khu thể thao, hệ thống thông tin điện thoại và các phương tiện xe cộ đi lại. Điều đập ngay vào mắt chúng ta là, ngoài sự bố phòng rất cấn mật của khu vực sân bay Tân Sơn Nhất nói chung, riêng trại này còn bị vây kín bằng đày đặc quân cảnh, cảnh sát và máy bay trực thăng thường xuyên quần đảo trên đầu, bằng chằng chịt nhiều lớp hàng rào dây thép gai cuộn tròn, với 13 chòi canh cao gắn trọng liên 12 ly 7 lăm lăm chĩa họng súng vào trong trại, với đường hào sâu 4m bao quanh... Mỹ - ngụy nơm nớp sợ đặc công ta xuất quỷ nhập thần tấn công chúng!

       Mặc dù vậy, từ tổng hành dinh này, hai đoàn đại biểu quân sự Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa và Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam đã tiến hành thắng lợi các hoạt động liên hợp ở cấp Trung ương và chỉ đạo triển khai hoạt động của các đoàn ở bảy Ban Liên hợp quân sự khu vực (Huế, Đà Nẵng, Plây Cu, Phan Thiết, Biên Hòa, Mỹ Tho, Cần Thơ) và ở 26 tổ liên hợp quân sự địa phương.


        "Trại Đa-vít - Tân Sơn Nhất" đã trở thành biểu tượng sâu sắc của cuộc đấu tranh chính trị - ngoại giao - quân sự - dư luận trong thực thi Hiệp định Pa-ri, gắn với cuộc kháng chiến chống Mỹ, giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc của nhân dân cả nước.

        Có nhiều nhân tố đã tạo nên ý nghĩa lịch sử của trại Đa-vít:

        1 Đây 1à nơi hội tụ 1ực 1ượng thống nhất của cả hai miền, gồm nhiều luồng cán bộ khác nhau: ngoại giao, quân sự, công an, và một số ngành dân sự khác (thông tấn, báo chí, thông tin - văn hoá...), đến từ nhiều hướng: Hội nghị Pa-ri, Hà Nội, Lộc Ninh (căn cứ R), các vùng giải phóng ở từng địa phương, tiến về Sài Gòn để trực tiếp đấu tranh một mất, một còn với địch, triển khai thi hành Hiệp định Pa-ri tại trung tâm đầu não và trong vòng vây của Mỹ, ngụy ngoan cố, côn đồ và ngông cuồng chống phá.

        2. Đây 1à mảnh đất được đàng hoàng, công khai giải phóng đầu tiên ở Sài Gòn - Gia Định (l-1973), trở thành lãnh thổ bất khả xâm phạm của chính quyền cách mạng cho đến ngày hoàn toàn giải phóng; trung tâm thu hút sự chú ý của dư luận miền Nam và quốc tế về tình hình Việt Nam kể từ khi đàm phán ở Pa-ri kết thúc.

[Giangtvx]

        3. Về chính trị và pháp 1ý, việc một bộ phận 1ực 1ượng quân sự Việt Nam dân chủ cộng hòa và Chính phủ Cách mạng lâm thời đứng chân được ở trại Đa-vít và mở ra sự liên lạc thường xuyên giữa hai miền mà không thông qua một thủ tục mang tính địa lý quốc gia nào đã buộc địch phải thừa nhận trên pháp lý và thực tế nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một. Thủ đoạn của ngụy quyền Sài Gòn buộc ta phải làm thị thực nhập cảnh theo "thẻ nhập nội" của Việt Nam cộng hòa và ngăn không cho hai đoàn ta rời khỏi máy bay trong suốt 21 tiếng đồng hồ khi mới đến lần đầu 29 tháng 1 năm 1973 đã hoàn toàn thất bại trước sự đấu tranh kiên quyết của ta; cuối cùng chúng đã lùi bước, đưa xe đón hai đoàn ta về trụ sở chiều ngày 30 tháng 1 năm 1973. Từ đó về sau, việc ra vào Sài Gòn - Hà Nội theo các chuyến bay liên lạc hàng tuần không phải làm bất cứ thủ tục xuất - nhập cảnh nào.

        4. Đây 1à diễn đàn quan trọng đấu tranh toàn diện về pháp lý, chính trị, ngoại giao, quân sự và dư luận 'buộc địch thi hành nghiêm chỉnh Hiệp định Pa-ri; nơi biểu thị bằng người thực, việc thực sức mạnh áp đảo của miền Bắc xã hội chủ nghĩa và của lực lượng giải phóng, làm tăng lòng tin vào cuộc đấu tranh của đồng bào miền Nam; nơi tuyên truyền đối ngoại một cách nhanh chóng, rộng rãi và cởi mở, tranh thủ tình cảm và sự ủng hộ của nhân dân ta và bạn bè quốc tế đối với đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước.

        Với tinh thần chủ động tấn công, ta đã đấu tranh buộc Mỹ và chư hầu phải rút hết quân vào ngày 29 tháng 3 năm 1973, đánh dấu mốc lịch sử sau 115 năm từ 1858, lần đầu tiên nước ta sạch bóng quân xâm lược. Ta đã kiểm soát 65 chuyến bay rút hết quân gồm 53 chuyến quân Mỹ, 12 chuyến quân Nam Triều Tiên tại các sân bay Tân Sơn Nhất, Nha Trang, Đà Nẵng; làm tốt việc đòi trao trả được phần lớn các nhân viên quân sự và 5.075 nhân viên dân sự của ta. Việc ta trao trả hết tù binh Mỹ là cuộc biểu dương thắng lợi, ví như thời Nguyễn Trãi cấp thuyền, ngưa cho quân Minh rút về nước; luôn luôn đấu tranh củng cố ngừng bắn, đẩy lùi âm mưu lấn chiếm "tràn ngập lãnh thổ" đàn áp tự do dân chủ, chiến tranh tâm lý của địch; đề cao Chính phủ Cách mạng lâm thời; thúc đẩy hoạt động Ủy ban Quốc tế phối hợp với đấu tranh của ta; đòi cải thiện quyền ưu đãi miễn trừ ngoại giao; liên hệ mật thiết và tranh thủ tốt giới báo chí; giữ vững đoàn kết và an toàn đội ngũ 825 sĩ quan và chiến sĩ của hai đoàn.

        5. Đây 1à nơi ta tiến hành các biện pháp tình báo bằng con người và kỹ thuật phục vụ cho cuộc đấu tranh chính trị và chuẩn bị cho cuộc tổng tiến công vào dinh lũy cuối cùng của địch. Khi chiến dịch Hồ Chí Minh mở ra, từ đây cán bộ, chiến sĩ các đoàn ta trong Ban Liên hợp quân sự đã trực tiếp tham gia chiến đấu, góp phần xương máu vào giải phóng Sài Gòn - Gia Định, trong đó 2 đồng chí đã anh dũng hy sinh và 4 đồng chí bị thương (có 1 đồng chí bị thương nặng).

        6. Đây 1à nơi đặt chân đầu tiên của Bộ Chỉ huy chiến dịch Hồ Chí Minh để tiến vào trung tâm thành phố Sài Gòn vừa được giải phóng, gồm các đồng chí Phạm Hùng, Lê Đức Thọ, Văn Tiến Dũng...

        7. Từ trại Đa-vít, Đoàn đại biểu quân sự Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam đã tham gia tiếp quản dinh Độc Lập, làm nòng cốt đầu tiên cho công tác ngoại vụ của ủy ban Quân quản Sài Gòn - Gia Định do Thượng tướng Trần Văn Trà làm chủ tịch.

        Với sự đấu tranh kiên cường, dũng cảm và những đóng góp xuất sắc của hai đoàn đại biểu quân sự Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa và Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam trong giai đoạn thi hành Hiệp định Pa-ri và trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, chúng tôi cho rằng: "Trại Đa-vít - Tân Sơn Nhất" xứng đáng trở thành biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam và của đấu tranh ngoại giao - quân sự độc đáo của Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, gắn với Hiệp định Pa-ri; cũng giống như địa danh Trung Giã (Hà Nội) - trụ sở của Ban Liên hợp quân sự Trung ương Việt Nam - Pháp trong kháng chiến chống Pháp, gắn với Hiệp định Giơ-ne-vơ.

        Chúng tôi rất phấn khởi khi được biết trong Công văn số 685/BQP ngày 5 tháng 3 năm 2003 của Bộ Quốc phòng do Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Trung tướng Nguyễn Văn Được ký gửi ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh và ông Hoàng Anh Tuấn nguyên là trưởng phái đoàn quân sự của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam trong Ban Liên hợp quân sự hai bên đã nói rõ về vấn đề di tích lịch sử "trại Đa-vít".

        Công văn đó đã nêu rõ rằng, liên Bộ Văn hóa - thông tin và Bộ Quốc phòng đã có Thông tư số 1083/TTVH-BQP ngày 16 tháng 12 năm 1986, xác định khu di tích chiến dịch Hồ Chí Minh là một trong bốn di tích lịch sử quan trọng mà trong đó "trại Đa-vít" là một trong những điểm tiêu biểu của khu di tích chiến dịch Hồ Chí Minh.

        Bộ Quốc phòng cũng nêu rõ "trại Đa-vít" là một chứng cứ lịch sử. Ở đó đã chứng kiến quá trình đấu tranh kiên cường của cán bộ, chiến sĩ ta; thể hiện ý chí Việt Nam, tính độc đáo về nghệ thuật chỉ đạo chiến tranh của Đảng và hoạt động ngoại giao quân sự của ta trong quá trình đấu tranh đòi thi hành Hiệp định Pa-ri về Vỉệt Nam. Vì vậy trại Đa-vít xứng đáng là một địa danh lịch sử.

        Cũng trong công văn đó, Bộ Quốc phòng còn cho biết năm 1990, Bảo tàng chiến dịch Hộ Chí Minh (Bảo tàng Quân khu 7) cùng với Bảo tàng quân đội đã biên tập nội dung hồ sơ di tích 'ltrại Đa-vít" và bàn giao cho Sở Văn hóa - thông tin thành phố Hồ Chí Minh. Theo quy định của pháp lệnh sử dụng và bảo vệ di sản văn hoá thì việc xếp hạng di tích hch sử văn hóa thuộc trách nhiệm của Ủy ban nhân dân địa phương - tức là thuộc trách nhiệm của Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh do đó Bộ Quốc phòng đề nghị Ủy ban nhân dân và Sở Văn hóa - thông tin thành phố Hồ Chí Minh xem xét giải quyết.

        Chúng tôi là những cán bộ, chiến sĩ quân đội, ngoại giao và các ngành khác đã từng sống và hoạt động trong hai đoàn đại biểu quân sự của ta ở "trại Đa-vít" hết sức trân trọng về địa danh lịch sử "trại Đa-vít".

        Năm nay (2005) kỷ niệm 30 năm ngày toàn thắng của dân tộc mà "trại Đa-vít" một di tích lịch sử tiêu biểu của chiến dịch Hồ Chí Minh vẫn chưa thấy có động tĩnh gì trong việc triển khai xây dựng khu di tích đó. Với tư cách là những nhân chứng lịch sử chúng tôi thiết tha mong muốn các cơ quan có trách nhiệm khẩn trương có kế hoạch xâỳ dựng khu di tích lịch sử "trại Đa-vít" nhằm tôn vinh một địa danh lịch sử cách mạng và góp phần vào giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

[Giangtvx]

NGHE TIẾNG ĐÀN BẦU
TRONG TRẠI ĐA-VÍT

ĐlNH QUỐC KỲ      

           
        Hồi đó, vào những ngày cuối tháng 12 năm 1973, để chuẩn bị kỷ niệm 29 năm thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam (22-12-1944 - 22-12-1973), Tổng cục Chính trị và Cục Chính trị Quân giải phóng miền Nam quyết định cử hai tổ văn nghệ xung kích vào phục vụ trong "trại Đa- vít', Đây là trụ sở làm việc, sinh hoạt của hai phái đoàn đại biểu quân sự cách mạng trong Ban Liên hợp quân sự bốn bên và hai bên Trung ương tại khu vực cạnh đường băng sân bay Tân Sơn Nhất - Sài Gòn (nay là thành phố Hồ Chí Minh).

        Chuyến bay C130 do Mỹ lái từ Hà Nội vào Tân Sơn Nhất Ngoài những thành viên của Ban Liên hợp quân sự còn có một số anh chị em trong đội văn nghệ xung kích. Họ được tuyển chọn từ Đoàn văn công Tổng cục Chính trị. Hướng Lộc Ninh vào Tân Sơn Nhất có 3 người của Đoàn văn công Quân giải phóng miền Nam. Máy bay lên thẳng cũng do phi công Mỹ lái. Từ hai hướng, văn công của ta đã tập kết tại "trại Đa-vít" trước ngày lễ kỷ niệm. Trong số họ, có người đệm đàn, có người là diễn viên hát, tuổi đời chưa quá ba mươi.

        Có văn công, "trại Đa-vít" vui hẳn lên, cách nói năng, sinh hoạt thay đổi rõ rệt. Đám con trai chưa vợ cứ lúng túng, ngượng nghịu mỗi khi gặp gỡ, tiếp xúc với các nữ diễn viên. Có anh đỏ mặt, tía tai, lúng búng nói không thành lời. Bởi trong số họ, có người đã hàng chục năm trờỉ xa quê hương, chưa một lần gặp gỡ và chuyện trò cùng bạn gái. Chỉ có rừng thẳm, núi cao, suối sâu, dốc đứng. Chỉ có bom gào, đạn thét, khét lẹt mùi thuốc nổ và cay nồng của chất độc hóa học do giặc Mỹ trút xuống đầu họ. Những cơn sốt rét ác tính triền miên của rừng thiêng, nước độc, nhạt muối, đói cơm luôn thường xuyên bám đeo quanh năm, suốt tháng. Đôi khi, cũng có dịp gặp các má, các em trong vùng địch tạm chiếm hoặc thoát ly gia đình lên vùng giải phóng làm y tá, dân công, thanh niên xung phong.., nhưng cái cảm giác gặp gỡ ấy không làm cho đám con trai lúng túng đến khó tả như vậy. Lần này, có cái gì đó làm họ xốn xang, nhộn nhạo trong tim (?).

        Gần đến ngày lễ kỷ niệm, mọi hoạt động của ta trong "trại Đa-vít" càng sôi nổi. Chiều chiều, mọi người đều ra sân bóng rổ, bóng chuyền và ten-nit. Ai không vào thi đấu thì đứng ngoài cổ vũ, hò reo. Các sân chơi náo nhiệt, bừng bừng không khí của ngày hội. Các đồng chí thủ trưởng phụ trách cũng hăng hái tham gia. Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn vừa chơi ten-nit, vừa tham gia đội bóng rổ. Đại tá Đặng Văn Thu say mê ten-nit hơn cả. ông thường thi đấu với Thượng tá Nguyễn Đôn Tự. Bóng bàn dù đặt ở trong nhà nhưng không kém hào hứng.

        Bốn thành viên trong ủy ban Quốc tế cũng được mời tham gia đủ các môn: bóng bàn, ten-nit, bóng rổ và bóng chuyền.

        Cũng giờ đó, tiếng đàn, tiếng hát để chuẩn bị cho đêm diễn vang lên khắp khu vực đóng quân, lan sang "khu gia binh" và "trại huấn luyện lính dù" nằm bên kia đường Lê Văn Lộc.

        Mỹ - nguy rất lo sợ, chúng tăng cường lực lượng cơ động, thiện chiến nhất (lính dù, biệt kích, cảnh sát dã chiến...) cùng xe tăng, thiết giáp án ngữ ngoại vi "trại Đa- vít". Từ trong khu vực đóng quân, ta có thể thấy rõ sự gia tăng của các sắc lính, các chòi canh và hỏa lực mà chính quyền ngụy Sài Gòn có "nhã ý" bố trí dày đặc xung quanh.

        Còn một lý do nừa làm chúng lo lắng là những nhân viên quân sự, dân sự làm việc trong sân bay Tân Sơn Nhất các gia đình của ngụy quân, nguy quyền ở tại căn cử Hàng ngày, "trại Đa-vít" diễn ra những hoạt động văn nghệ, thể thao, các trận đấu hào hứng, sôi nổi là họ kéo đến bên ngoài hàng rào thép gai đứng xem rất đông. Họ cổ vũ nồng nhiệt cho các vận động viên đang tận tình thi đấu trong sân. Họ như hóa thân vào các hoạt động thể thao, văn nghệ của những người mà hàng ngày quen gọi là "Việt cộng", "Cộng sản Bắc Việt"... Nhất là những trận thi đấu giữa ta với các độí thành viên của Ủy ban Quốc tế, số khán giả đó đã cổ vũ cho "đội nhà" với sự thiên vị rõ rệt. Có một cháu nhỏ chừng mười một, mười hai tuổi hét toáng lên: "Đập mạnh đi chú ơi?". Một chị đứng bên có lẽ là mẹ cháu vội đưa tay che miệng đứa bé, mắt liếc nhanh về phía mấy nhân viên mật vụ đứng cách đó không xa.

[Giangtvx]

        

        Ấn tượng nhất là những buổi liên hoan văn nghệ. Các tiết mục ca hát, độc tấu đàn làm cho người xem xúc động. Tuyết Mai ngồi nép sau cây đàn A-coóc-đê-ông với bản nhạc Pô-lô-ne, cúi đầu lắc lư theo điệu nhạc với đôi mắt tròn, to và sáng. Kim Chi trong bộ trang phục Quân giải phóng mạnh mẽ với bài hát "Miền Nam, nhớ mãi ơn Người!" của Lưu Cầu. Minh Quang và Quang Đỗ với chất giọng khỏe khoắn, trầm hùng trong các bản hành khúc. Mộng Tước, Phương Linh và Bích Toàn trong trang phục áo dài thướt tha vởi nhừng bài hát về quê hương đất nước. Các tiết mục được biểu diễn với tất cả nhiệt tình của họ. Họ say sưa đàn hát như trên một sân khấu lớn. Họ quên rằng từ trong các vọng gác, các chòi canh bố trí dày đặc quanh "trại Đa-vít" là hàng trăm họng súng của quân thù đang hướng vào mục tiêu này. Các căn cứ quân sự, các sắc lính thiện chiến, cùng các loại hỏa lực hiện đại, các phương án hủy diệt được soạn sẵn cùng nhăm nhăm chờ lệnh đế nghiền nát khu vực trụ sở của chúng ta. Mặc, tiếng đàn, tiếng hát vẫn vút cao, vang xa.

        Có lần, trong một buổi họp báo của ta tổ chức tại "trại Đa-vít" có các phóng viên thông tấn, báo chí của những hãng thông tấn và báo chí lớn nước ngoài, có cả phóng viên trong nước của báo chí Sài Gòn và trong số họ không thiếu các nhân viên CIA, an ninh và "Phủ đặc ủy tình báo" ngụy. Các nhà báo thay nhau chất vấn nhiều nội dung, nêu những câu hỏi khá hóc búa được chuẩn bị trước. Người phát ngôn của ta giải đáp kịp thời, thỏa đáng, rất ôn tồn và lịch sự.

        Sau cuộc họp báo, họ được xem một chương trình biểu diễn văn nghệ do phái đoàn ta "chiêu đãi". Họ, rất thích thú, chăm chú theo dõi, có nhiều người chưa hiểu hết nội dung bài hát, bản nhạc nhưng nhìn họ tập trung theo dõi từng tiết mục, họ lặng người để thu nhận trọn vẹn những âm thanh, giai điệu một bài hát, một bản nhạc thì mới thấy được hết sức cuốn hút của các tiết mục đó. Có người không nén được xúc động đã reo lên: "Tuyệt vời! Thật tuyệt vời!"... Có người giơ ngón tay cái về phía sân khấu biểu hiện của lời khen: Hạng nhất! Số một! Miệng la to: "Năm-bơ-oăn!". Họ mặc cho những cặp mắt soi mói của mấy nhân viên an ninh ngụy, họ mặc cho sự giám sát của những "đồng nghiệp" mặc áo nhà báo nhưng ăn lương của các cơ quan mật vụ, CIA... Có người còn mạnh dạn lên gần sân khấu để được nhìn thấy rõ hơn diễn viên vừa biểu diễn tiết mục đó và các máy ảnh, máy quay phim ghi lại hình ảnh rất đầy đủ, kịp thời và họ muốn được thấy tận mắt vẻ đuyên dáng, xinh tươi của mấy nữ diễn viên đang chuẩn bị tiết mục tiếp theo. Họ không ngớt vỗ tay và ngợi khen mỗi khi kết thúc một tiết mục. Có một phóng viên nước ngoài, nói tiếng Việt chưa được rõ lắm, ghé vào tai Minh Quang và nói: "Các ông thật tuyệt vời? Như thế này thì làm sao các ông không thắng Mỹ. Họ thua là đương nhiên thôi?". Minh Quang vừa kịp quay lại, thấy người phóng viên nước ngoài bị các phóng viên khác chen lấn và không rõ anh ta là người của hãng thông tấn, báo chí nước nào. Lúc đó mà người phóng viên này đã có lời nhận xét như vậy chứng tỏ anh ta hết sức khách quan, chính xác.

        Từ phía sau, tôi đứng nhìn nhừng hình ảnh, những cảm xúc của người xem đối với các bản nhạc, bài hát vừa biểu diễn trong lòng cứ lâng lâng, bay bổng. Trong tôi lại chỉ thấy những cánh rừng bạt ngàn trơ cành, trụi lá vì chất độc hóa học, những hố bom chằng chịt làm lở loét mảnh đất quê hương, tiếng bom gào, đạn rú... Cảnh đoàn quân bì bõm trong đêm mưa, trên vai nào súng, nào đạn, nào gạo nặng trĩu đè xuống lưng tưởng như không nhấc được chân khi ngập vào vũng bùn... ánh pháo sáng chập chờn trong khoảng không phía chân trời. Và đoàn quân vẫn tiến về phía trước không quản gian lao, không nề nguy hiểm để quyết diệt giặc thù bằng sức mạnh hờn căm đang chất chứa trong lòng... Mắt tôi mờ nhòe, cay xè trong cảm xúc.

Biểu diễn kỷ niệm ngày thành lập Quân Đội Nhân Dân Việt Nam 21-12-1973 trong
       trại Đa-vít

        Ngày lễ kỷ niệm thành lập quân đội được tổ chức trọng thể và đầy ý nghĩa. Hôm đó, trời Tân Sơn Nhất buổi tối như thẫm hơn, màn đêm kéo xuống nhanh hơn. Đội văn nghệ xung kích đã chuẩn bị xong, chờ đến giờ biểu.diễn. Sâu khấu ngoài trời với những tấm vải treo lên để làm phông và cánh gà. Gió lồng lộng như muốn nhấc cả sân khấu mang đi. ánh sáng được tăng cường nên từ xa có thể nhìn thấy những giọt mồ hôi lăn dài trên khuôn mặt và thẫm đẫm lưng áo của diễn viên.

        Trên hàng ghế đầu, các thủ trưởng và lãnh đạo hai đoàn ta cùng các quan khách gồm trưởng, phó đoàn quân sự trong ủy ban Quốc tế đã ngồi kín chỗ. Khán giả là cán bộ, chiến sĩ ta ngồi và đứng phía sau. Đêm nay, vẫn những tiết mục đã trình diễn từ mấy buổi trước, chỉ khác là biểu diễn ngoài trời, có mời các vị khách nhân dịp ngày lễ.

        Tiết mục mở màn của dàn đồng ca nam nữ là bài hát "Sài Gòn quật khởi" của Hồ Bắc. Lời ca có đoạn "Rầm rập bước chân ta đi rung chuyển đường phố Sài Gòn... " làm cho mọi người cảm giác như đang sống lại không khí chiến đấu của mùa Xuân Mậu Thân và những mùa Xuân tiếp theo, những trận chiến đấu quyết liệt trên đường phố và tại các cơ quan đầu não của Mỹ - nguy hôm nào? Dáng đứng hiên ngang của người chiến sĩ giải phóng quân trên đường băng Tân Sơn Nhất như đang sừng sững hiện lên trước mắt mọi người. Anh đã làm nên dáng đứng Việt Nam, kiêu hãnh và bất khuất trước kẻ thù. Ngoài đường băng, ánh đèn dẫn đường máy bay chập chờn sáng tối trông như một người ốm đang cơn hấp hối...

[Giangtvx]

        Chương trình tiếp tục với những tiếp mục của Kim Chi, Mộng Tước, Bích Toàn, Phương Linh, Minh Quang và Quang Đỗ. Tiếng vỗ tay, những lời khen râm ran của người xem. Tuyết Mai và Xuân Trung, ngoài việc đệm đàn cho các tiết mục hát, họ còn độc tấu những bản nhạc quốc tế dân ca của từng nước thành viên trong ủy ban Quốc tế. Các vị khách này có người châu Á, có người châu Âu nhưng âm nhạc đã làm cho họ dễ hiểu về đất nước và con người Việt Nam hơn cả. Họ thích thú và xúc động thật sự khi nghe những âm thanh, những giai điệu được phát ra từ cây đàn A-coóc-đê-ông do Tuyết Mai và Xuân Trung biểu diễn. Có người mơ màng theo tiếng đàn như đang đứng trên đảo dừa giữa biển khơi mênh mông ầm ầm sóng vỗ.

        Đến tiết mục độc tấu đàn bầu do Phạm Kim Hạng biểu diễn. Anh là một chàng trai quê lúa Thái Bình, nước da xạm đen bởi nắng gió phương Nam, xanh xám vì sốt rét, cặp môi tím tái khi cơn đau dạ dày hành hạ anh. Kim Hạng độc tấu bài dân ca In-đô-nê-xi-a và bản nhạc "Vì miền Nam" của Huy Thục. Nhìn anh chơi đàn, đôi tay mềm mại và linh hoạt. Đôi mắt sáng rực khi tiết tấu của bản nhạc thúc giục đoàn quân lên đường tiến về phía trước nơi bom rơi, đạn nổ... Khán giả ngồi xem, theo dõi bàn tay rung cần đàn nảy ra những thanh âm làm mê đắm lòng người của anh với vẻ thán phục. Trong dòng âm thanh ấy có lúc đưa ta đến một vùng quê thanh bình yên ả, có khi hừng hực lửa tranh đấu, có tiếng bom gào, đạn xé, tiếng con trẻ khóc thét đòi mẹ vì giặc Mỹ đã giựt mất dòng sữa nóng hổi, ngọt ngào từ cặp môi thơ ngây, có tiếng kèn gọi đoàn quân xung phong nơi trận tiền mịt mù khói lửa... Kết thúc bản nhạc, khán giả như lặng đi, bỗng chợt tỉnh với tràng pháo tay liên hồi cùng những lời khen tốt đẹp nhất dành cho Hạng.

        Bỗng từ hàng ghế đầu, một vị khách mời trong ủy ban Quốc tế đứng bật dậy, ông tiến về phía sân khấu. Tới vị trí đặt chiếc đàn bầu mà Kim Hạng vừa biểu diễn, ông đưa tay nâng mảnh vải phủ chiếc bàn gỗ nơi đặt đàn để lộ một khoảng trống rỗng, không hề có vật lạ nào dưới đó. Trên mặt bàn, chiếc đàn bầu hơi xê dịch một chút vì khi nhấc mảnh vải đã chuyển động tới vị trí đặt đàn. Cây đàn một dây nằm đó, ông không tin vào mắt mình bởi sự cấu tạo quá thô sơ ấy đã cho ông và mọi người thưởng thức một chuỗi âm thanh phong phú nhiều cung bậc đến vậy! Càng ngạc nhiên hơn khi ông nhìn thấy thân đàn chỉ là một hộp gỗ không hề có những bộ phận hỗ trợ âm thanh nào khác. Hơn nừa, loại gỗ này chắc chắn không phải là loại gỗ đắt tiền để làm ra những cây vĩ cầm danh giá mà ông từng biết. ông cứ đứng như vậy thật lâu trên sân khấu để ngắm nhìn thật kỹ cây đàn độc đáo này. Chắc chắn đây là lần đầu ông được thấy, được nghe tiếng đàn bầu Việt Nam. Những âm thanh ấy đã cuốn hút sự chăm chú của ông, làm mê đắm ông và khán giả ngồi xem. ông quay về hàng ghế mà như đi trong mơ...

        Kết thúc buổi liên hoan văn nghệ với bài dân ca quan họ "Người ơi? Người Ở đừng về...". Lời ca thắm thiết, níu kéo làm cho người xem với người biểu diễn không còn khoảng cách, cứ lưu luyến mãi, dùng dằng không nỡ chia xa. Trời đêm Tân Sơn Nhất càng thêm huyền ảo. Những vì sao như sáng hơn, lung linh hơn.

        Đêm ấy, mọi người ra về không biết tâm trạng của họ thế nào? Còn tôi, về đến phòng ngủ, mắc màn xong, tắt đèn và không tài nào chợp mắt được. Tiếng gió Jồng lên trên nóc mái nhà, qua một khe hở tạo ra thứ tiếng ù ù như lời trò chuyện lúc to, lúc nhỏ càng làm tôi không thể nào ngủ được. Nhưng không phải vậy, chính là tiếng đàn bầu tối nay của Kim Hạng biểu diễn, vẫn văng vẳng đâu đây, đa diết quá. Tiếng đàn cho tôi nhớ về miền quê trăm nhớ, nghìn thương. Nơi đó con sông quanh năm ngầu đỏ phù sa và điểm tô cho đôi bờ bãi ngô xanh ngát. Cánh buồm nâu ngược xuôi mang theo bao câu chuyện tình vui, buồn oan trái Kỷ niệm tuổi thơ lại ùa về, như hôm nào cùng lũ bạn vẫy vùng trên sông mùa nước cạn, những bọt phù sa còn bám đầy trên tóc, trên lưng. Mỗi lần như vậy, mẹ lại lôi tôi ra bắt tắm gội lại. Gáo nước sạch gội xuống đầu kéo theo những hạt phù sa màu mỡ của dòng sông quê hương. Tôi cứ để hình ảnh ấy chế ngư mãi trong đầu.

        Từ nơi xa xôi này, tôi được nghe tiếng đàn bầu quê mẹ, đó không phải là tài nghệ của người biểu diễn, của những giai điệu độc đáo chỉ riêng có trong đàn bầu mà đây là món quà tinh thần quý giá mà Đảng, quân đội và nhân dân đã dành cho những đứa con thân yêu của mình đang từng giờ, từng phút đối mặt công khai, trực tiếp với quân thù. Sự quan tâm ấy, sự chăm lo ấy tạo cho chúng tôi niềm tin vào ngày thắng lợi cuối cùng, cho chúng tôi có thêm sức mạnh để tiếp tục cuộc chiến đấu trên trận địa ngoại giao giữa nơi hang ổ của kẻ thù.

        Thật vậy, niềm tin và sức mạnh ấy đã cùng với chúng tôi đi tới ngày Đại thắng mùa Xuân (30-4-1975).

        Đất nước sạch bóng quân thù, nhân dân ta tiếp tục sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trên mỗi chặng đường ấy tôi vẫn thấy tiếng đàn bầu Việt Nam luôn là nguồn cổ vũ cho mọi hoạt động của mình trong mỗi lúc khó khăn và động viên tôi khi thuận lợi.

        Sau này tôi còn nhiều dịp được nghe biểu diễn đàn bầu của những nghệ sĩ tài danh, trong các nhà hát có trang âm hiện đại. Nhưng chưa bao giờ có ấn tượng sâu sắc như lần được nghe tiếng đàn bầu do Phạm Kim Hạng biểu diễn trong "trại Đa-vít".

        Tiếng đàn ấy là một kỷ niệm sâu sắc nhất đối với tôi trong suốt chặng đường phục vụ quân đội và đi cùng tôi đến ngày hôm nay.

                                   4-2004

[Giangtvx]

              HAI ĐOÀN TRONG BỐN BÊN

                                                                                         NGÔ THẾ KỶ      
            
                              Nhằm đích Sài Gòn ta tiến quân
                              Bước vào trận đấu lắm gian truân
                              Hiên ngang sông giữa bao đồn giặc
                              Khỏe đẹp nhu hiền trong mắt dân
                              Đên các sân bay coi Mỹ cút
                              Qua bao ngục tôí đón người thân
                              Trên bàn hội nghị: lời đanh thép
                              Phôí hợp Bắc Nam đẹp tuyệt trần
                              Giọng hát điệu đàn say đắm khách
                              Đường cầu nhịp bóng rộn trên sân
                              Tám trăm ngày đấu tranh bền bỉ
                              Giải phóng miền Nam đã góp phần.

        Nhân kỷ niệm 30 năm ngày ký Hiệp định Pa-ri và họp mặt truyền thống anh chị em trong hai Đoàn đại biểu quân sự chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa và Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tại Hà Nội.

                                                            Hà Nội, ngày 27-4-2003
                           

[Giangtvx]

                            TA VÀO TRẬN MỚI
                                                                
            
                              Nhằm đích Sài Gòn ta tiến quân
                              Bước vào trận đấu lắm gian truân
                              Hiên ngang sông giữa bao đồn giặc
                              Khỏe đẹp nhu hiền trong mắt dân

                              Đên các sân bay coi Mỹ cút
                              Qua bao ngục tôí đón người thân
                              Trên bàn hội nghị: lời đanh thép
                              Phôí hợp Bắc Nam đẹp tuyệt trần

                              Giọng hát điệu đàn say đắm khách
                              Đường cầu nhịp bóng rộn trên sân
                              Tám trăm ngày đấu tranh bền bỉ
                              Giải phóng miền Nam đã góp phần.


                              Ngày ấy, em vừa đôi tám
                              Lên đường theo giải phóng quân
                              Qua rồi mấy mùa mưa, nắng,
                              Bưng biền in những dấu chân.

                              Lại đên mùa khô chiến dịch
                              Bom thù ngăn trước, chắn sau,
                              Cây khô trơ cành, trụi lá
                              Chất độc nồng cay, máu trào...

                              Em vẫn cùng anh ra trận
                              Băng qua trăm suối, ngàn đèo,
                              Cơn sốt dìm mình trong nước,
                              Chân run, em cố bước theo.

                              Gian nguy mà nghe em hát
                              Anh càng tin vào ngày mai
                              Lời ca bay trên lửa đạn,
                              Theo anh suốt chặng đường dàỉ.

                              Hiệp đinh Pa-ri vừa ký
                              Chúng mình được lệnh lên đường
                              Ta đã bước vào trận mới  Hẹn ngày về với quê hương.

                              Sáng nay vào Tân Sơn Nhất
                              Em vui rạng rỡ nụ cười
                              Hoa rừng trên tay thắm đỏ
                              Em là hoa ngát muôn đời.

                              Nhớ Tết Mậu Thân năm ấy,
                              Đường băng ai đứng hiên ngang,
                              Súng vẫn trong tay nắm chặt,
                              Làm nên dáng đứng Việt Nam.

                              Cùng đôi dép mòn chiến trận,
                              Cánh mũ tai bèo nhấp nhô,
                              Nắng sớm tô hồng đôi má,
                              Em về đây nơi thành đô.

                              Hôm nay ta vào trận mới,
                              Đạn bom lùi phía cuốí trời
                              Đốí mặt trước bầy quỷ dữ,
                              Tiếng ca em vang muôn nơi

                              Vầng đông sẽ hồng thành phố,
                              Đêm tàn úa dưới chân mây,
                              Vui giữa cờ, hoa chiến thắng,
                              Ta về, tay nắm trong tay...

                                                          Xuân 1973-2003
                                                               LlNH GlANG

[Giangtvx]

                            HOA NỞ TRONG TRẠI ĐA-VÍT
                                                                 
            
                              Hoa đã nở trên một vầng đất mỏng
                              Giữa mùa khô nắng nóng khét thịt da,
                              Bao ngày tháng cùng gió lay, chớp giật,
                              Hòa mồ hôi trong mỗi giọt mưa sa.

                              Hoa từ quê hương mang niềm vui của Mẹ,
                              Đến với con khi đang phải xa nhà,
                              Lòng thầm nhủ, Mẹ thương con nhiều lắm,
                              Là tấm áo này che bão tố, phong ba.

                              Trông hoa nở lại thấy hình dáng Mẹ,
                              Mảnh thân gầy mòn mỏi đợi tin con,
                              Nào ai biêt bao đêm đông rơi lệ,
                              Ngóng trời Nam vọng tiếng súng công đồn.

                              Xa quê hương mấy ngàn ngày không nghỉ
                              Dấu chân vương mây trắng đỉnh Trường Sơn,
                              Từ Plây Me đến Đắc Tô, Tân Cảnh,
                              Sóc Con Trăng hay Dầu Tiếng, Sài Gòn...


                              Trong bom đạn, lúc đói cơm, nhạt muối
                              Chỉ một lòng son sắt với quê hương.
                              Nay đang ở giữa hang hùm, miệng sói
                              Hoa cho ta một sức mạnh phi thường.

                              Ơi em gái tưới hoa bên hồ Hữu Tiệp
                              Xác “pháo đài bay" gục dưới chân em,
                              Cánh hoa mỏng manh hơn ngàn sắt thép,
                              Quỷ dữ kia, tội ác đã phải đền.

                              Hoa vẫn nở trên một vùng đất bỏng,
                              Mặc mùa khô nắng nóng khét thịt da.
                              Xin dâng Mẹ, đây bông hoa chiên thắng,
                              Để quê hương tươi thắm những mùa hoa.

                                                            Tân Sơn Nhất 1-1974
                                                                 Hà Nội 1-2004
                                                                 HOÀNG KHÁNH    

[Giangtvx]

                            VỀ THĂM "TRẠI ĐA-VÍT"
                                                                 
                                 Kính tặng hương hồn các liệt sĩ đã hy sinh tại "trại Đa-vít"  

                             Tôi về thăm "trại Đa-vít" xưa,
                             Mảnh đất nằm nghiêng bên đường băng Tân Sơn Nhất.
                             Nơi ấy, một thời chúng tôi đốí mặt
                             Với quân thù lắm chước quỷ, mưu ma...

                             Tôi đi tìm nhữug kỷ niệm chưa xa,
                                   Một vách gỗ,
                                          Một bóng cây,
                                                 Một căn hầm tránh đạn,
                                                        Một bóng dáng thân quen,
                                                                Một nụ cười bè bạn...
                             Khuất xa rồi, man mác mấy bờ lau (!)  

                             Tôi đi tìm vạt đất, luống rau,
                             Bông cúc nở, ngát căn phòng làm việc.
                             Cây trứng cá lắng nghe lời từ biệt,
                             Để ngẩn ngơ
                                             "Người ơi! Người ở đùng về!..."  

                             Trong hoang sơ tôi vẫn bước đi,
                             Làn mây trắng che lưng trời bớt nắng.
                             Ở đâu đó vẳng lên tiêng đàn bầu trầm bổng
                             Nhớ đêm nào ta đứng lặng cùng nghe...

                             Ngoài rào kia đang rộn rã tiếng ve,
                             Cỏ ngập lối mắt nhòe, tôi đứng lặng.
                             Anh ngã xuống trước hồi kèn chiến thắng
                             Máu đỏ loang thắm mảnh đất nơi đây.

                             Đồng đội ơi! Anh có thấy hôm nay,
                             Ngày đại thắng cùng đứng vào đội ngũ
                             Rừng cờ đỏ đang rợp trời thành phố
                             Khúc quân hành hát mãi đên mai sau...

                                 Tân Sơn Nhất, 4-2001
                                                                    QUỐC KỲ

Xuân Ất Mão tại Đa-vít. Trong ảnh có đồng chí Nông Văn Hưởng (tức Kiên)  hy sinh ngày 28-4-1975 trong trại Đa-vít