Lịch sử Quân sự Việt Nam

CHUYỆN XI      TRẬN PHAN RANG  (tiếp 14)

       Tôi dơ tay ra hiệu cho mọi người dừng lại. Sắp hết trảng cây rồi. Trước mặt chúng tôi là một rẻo đất cao vắt từ bên kia đường sang, cũng cỏ và cây lúp xúp khá rậm rạp, sim, mua, dứa dại và lau lách. Có nhiều vệt cây cỏ bị dẫm đạp còn mới. Chúng tôi cúi rất thấp, chỉ có cây cỏ che khuất thôi, không còn mái đường che đỡ nữa, vừa tiến vừa lắng tai nghe ngóng. Dũng đập vào tôi để tôi dừng lại và thì thầm:
-   Có mùi thuốc lào.
-   Ừ ! Mũi mày thính thật.
Chúng tôi dừng hẳn lại và bắt đầu bò về phía trước. Bỗng nghe tiếng điếu cày rít lên sòng sọc, rồi một bụm khói bốc lên cách khoảng chục mét. Sao lính tráng không nói chuyện mà im lặng thế. Tôi ra hiệu cho mọi người nằm rạp xuống rồi ném hòn đất về phía có khói thuốc bốc lên. Một giọng bắc cất lên:
-   Đứa nào thế ?
-   Chúng tôi lính 325 lên tiếp quản thay các anh đây. Đừng bắn !
Thấy một chú đội lá ngụy trang đứng lên, dớn giác nhìn quanh.
-   Tôi ở phía sau anh đây ! – Nói rồi tôi từ từ đứng lên, lom khom.
-   Bọn anh ở 325 bổ sung cho chúng tôi à ? Đại ơi ! mày lên báo ông Bang đi ! (Tôi không nhớ tên ae sư 3 nên cứ tạm gọi là Đại và Bang cho nó dễ nghe chứ không phải tên thật)
Một tay nhảy khỏi công sự chạy lom khom về phía trước. Chúng tôi cùng tiến về công sự của họ. Lính sư 3 đã kịp đào mỗi người một công sự cá nhân sâu đến thắt lưng, ngồi xuống ẩn nấp được, quỳ lên là bắn tốt, lại còn ngụy trang rất cẩn thận. Được lắm ! Lính này cũng dày dạn đây.
-   Bọn anh chốt ở đây đông không ?
-   Bọn tôi có một đại đội, bên này đường là trung đội tôi, bên kia là hai trung đội.
-   Tình hình địch phía trước thế nào ?
-   Chúng tôi tiến đến đây thì sáng rồi. Chúng nó bắn pháo chặn.
-   Vâng, bọn tôi cũng biết. Các anh đang đánh nhau với bọn biệt động. Cả dù và biệt động đều đang dạt lên núi thôi. Chúng nó chưa tan hết đâu. Mà các anh cũng thấy “o vê mù” thỉnh thoảng bay qua bay lại. Tôi nghĩ, đến cửa ngõ Phan Rang rồi, chắc phía trước chúng nó chốt chặn rất chặt. Khó lòng mà lên được. Dừng lại ở đây là tốt quá rồi.
-   Đại trưởng tôi cũng bảo thế.
Một loáng sau đã thấy ba người luồn lách qua đám cây lúp xúp tiến đến. Một ông có vẻ lớn tuổi hỏi:
-   Các đồng chí ở 325 à ?
-   Báo cáo anh, chúng tôi là trinh sát của 325 có nhiệm vụ bám địch, đến đây thì gặp các anh. Tôi chẳng có giấy tờ gì cả, chỉ có cái này.
Tôi rút từ túi áo ngực cái giấy “Chứng Minh Thư Quân Giải Phóng”. Cái giấy đã nhàu và ướt mồ hôi.
-   Chúng tôi không có giấy công tác.
-   Thôi ! Nhìn là biết rồi.
-   Quê ông ở đâu thế ? có phải Hà Bắc không ? Trông ông giống em thằng bạn tôi quá.
-   Dạ ! Không. Báo cáo, tôi Hà Nội, anh này Hải Hưng còn anh này Bắc Thái.
-   Được. Thế này nhé ! các ông muốn biết tình hình gì chúng tôi sẽ cung cấp. Chúng tôi đã nhận được lệnh rút sang đánh sân bay rồi nhưng mà chưa đi được. Có lẽ chiều muộn mới đi. Tôi là đại đội trưởng còn đây là ông Bang trung đội trưởng. Thế ra 325 thay chúng tôi chốt ở đây à ?
-   Vâng, tôi cũng chỉ biết thế thôi ạ !
-   Bang à ! Cậu trao đổi tình hình với mấy ông này nhé. Tớ chạy sang chỗ thằng Quân xem thế nào.(Quân cũng là tên bịa thôi, vì tôi không nhớ).
-   Vâng, anh cứ đi đi. Bọn em cũng sẵn sàng rồi.
-   Thôi chào các đồng chí nhớ !
-   Vâng ! Anh đi !

       Chúng tôi trao đổi tình hình địch với nhau trên tấm bản đồ căn ke. Vậy là rõ. Đây là phía trước của ta. Thôn Ba Tháp mình chưa tấn công tới, có lẽ địch lập phòng tuyến ngăn ta tại đó. Chúng tôi cảm ơn anh Bang Và bắt tay anh. Anh nói:
-   Có hai công sự này, nhường các anh. Bọn tôi cũng sắp đi rồi. Không biết có dịp gặp lại nhau nữa không ? Chúc may mắn nhé !
-   Vâng ! Chúc anh may mắn !

       Ba thằng tôi ngồi dưới bụi cây giở cơm nắm ra. Suốt từ sáng đến giờ không thấy đói sao bây giờ tự nhiên thấy đói thế ?

. . . (còn nữa)

Hoan hô bác TTNL mở tiếp phần 2!Cháu mong ngóng chuyện của bác mãi....cảm ơn bác đã cho lớp hậu sinh chúng cháu được biết những câu chuyện chiến đấu thật hay!

      
       PHÀN NÀN MỘT CHÚT

*(Trích lịch sử sư đoàn 3, lấy từ topic xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước – Trận Phan Rang và Xuân Lộc:
Ngày 15, trung đoàn 2 tiếp tục tổ chức nhiều đợt tiến công đánh bật bọn địch khỏi tuyến ngăn chặn Kiền Kiền -Ba Tháp. Trung đoàn 141 vượt qua đường số 1 tiến về phía đông. Trung đoàn 12 được lệnh đưa tiểu đoàn 6 phối hợp với trung đoàn 25 chuẩn bị đánh vào sân bay Thành Sơn. Trưa hôm đó, khi được thông báo của sở chỉ huy “Cánh quân Duyên Hải” sẽ có lực lượng của trung đoàn 101, sư đoàn 325 Quân đoàn 2 cùng xe tăng vào phối hợp chiến dấu, không khí chuẩn bị của sư đoàn Sao Vàng càng khẩn trương và gấp rút hơn. Sư đoàn đang dốc toàn bộ sức lực cho ngày 16, ngày tiến công dứt điểm Phan Rang.)*

 
       Mạn phép cho tôi được nói vài lời như sau, chỉ là suy nghĩ của một người lính, không có cái nhìn toàn cục trận Phan Rang nhưng biết rất rõ những gì mà chúng tôi trực tiếp tham gia. Lịch sử sư đoàn 3 ở đoạn trên viết như thế thì nên nghĩ là sư đoàn đã đánh bật tuyến ngăn chặn của địch ở Ba tháp hay là đã đánh bật địch khỏi Kiền Kiền thuộc về tuyến ngăn chặn của địch ở Ba tháp ?! Sáng 16/4, chúng tôi dẫn xe tăng để đánh Phan Rang thì Ba Tháp vẫn là của địch. Xe của chúng tôi bị DKZ của địch từ Ba Tháp bắn, may mà không trúng . . .Câu cuối cùng đoạn trích dẫn trên cũng không sai nhưng nghe có vẻ như chỉ có một mình sư đoàn 3 tham gia giải phóng Phan Rang ?!

       Tôi vẫn luôn nghĩ, cho dù trung đoàn 101 của 325 cùng với tăng 203, pháo. . . của quân đoàn II trực tiếp giải phóng Thị Xã Phan Rang nhưng công đầu giải phóng Phan Rang vẫn là sư đoàn 3, không ai có thể phủ nhận được.  

       Tuy nhiên, tôi thấy viết như trên là không đầy đủ và dễ hiểu lầm !

TTNL ơi, mình không được dự những trận này vì đã phải ra Bắc khi đơn vị bắt đầu tiến vào Thừa Thiên nhưng rất chú ý những chặng đường tiến công của đv qua các câu chuyện của các ae: c3 đã chốt ở Ba Tháp chờ phối thuộc với tăng nhưng không hiểu sao tăng của ta đã pháo kích dữ dội vào Ba tháp nơi c3 chốt.

He...He...!
 Vụ này tôi đã hơn một lần có ý kiến ở tô- pic trận PR- XL và cả ở một bài báo trên QDND hồi tháng 4 vừa rồi. Xét cho cùng, đó cũng là điều thường thấy ở những người quá yêu quý nên hơi chú ý hơn đến thành tích của đơn vị mình. Phải chăng đó cũng là một biểu hiện của bệnh thành tích? :-\

nhất trí với các bác,gọi là bệnh thành tích cũng đúng.Nhưng để viết sử cho đơn vị mình,có thêm đường gân của đơn vị bạn cũng là đủ.Vì đơn giản,là viết về mình mừ. ;D

       Chuyện C3 của 101 chốt ở Ba Tháp là vào ngày 16/4 cơ. Lúc đó xe tăng đã đánh qua rồi, c3 mới chốt giữ. Chắc là xe tăng phía sau tưởng là tàn quân địch nên mới bin vào ae. Chuyện xe đánh tăng đánh nhầm vào quân ta bây giờ bác nói tôi mới biết.

CHUYỆN XI      TRẬN PHAN RANG  (tiếp 15)

       Buổi chiều 15/4/1975. Trời nắng gắt, dường như không có một đám mây nào ngoại trừ những sợi mây ti bất động trắng muốt ở rất cao. Gió thoang thoảng thổi từ hướng đông mang theo hơi biển vào làm cho không khí đỡ phần oi bức. Tôi ngồi vẽ sơ đồ tình hình địch và ta khu vực Ba tháp cho đến Kiền Kiền, chỗ ông Thắng. Xong, tôi ghi nội dung báo cáo tình hình bằng lời vào một góc sơ đồ. Tôi cũng báo cáo chiều nay, ae của sư 3 sẽ rút khỏi khu vực này.  
-   Luân à ! bây giờ chạy về báo cáo tình hình cho ông Thắng đi. Chắc từ giờ đến tối ở đây không có chuyện gì đâu. Bọn nó có tâm trí đâu mà đánh nống ra. Mày đi cẩn thận, trên núi vẫn có bọn nó.
-   Được rồi, yên tâm ! Tao chỉ lo hai thằng mày ở đây . . .
-   Mày cứ ở chỗ ông Thắng, lúc nào có xe tăng thì dẫn đến đây. Mày cũng yên tâm, có gì bất trắc thì chúng tao cũng rút về Kiền Kiền. Nếu ông Thắng muốn thêm một đứa ở đây thì cử đứa khác. Mày tả đường đi cho nó. Mày phải ở lại đấy để tối còn dẫn xe.
-   Ừ !
-   Đi nhé ! – Mấy đứa bắt tay, rồi Luân nhanh nhẹn luồn cây và mất hút về phía sau.

       Dũng người thấp hơn tôi một chút và hơi đậm hơn. Đấy là lúc đó nhìn thấy thế chứ như bây giờ mà như vậy cũng là gày còm rồi. Nó ở tiểu đoàn 19 đặc công của sư đoàn. Tiểu đoàn bị giải tán đầu năm 1973 và bổ sung quân cho đại đội trinh sát của sư đoàn và 3 trung đoàn. Số còn lại về trinh sát tiểu đoàn và bộ binh. Tôi nhớ nó nhập ngũ tháng 12/71 thì phải.
-   Dũng à ! mày có người yêu chưa ?
-   Chưa. Tao cũng thích một đứa từ hồi học lớp 9, lớp bên cạnh. Đến năm lớp 10, lúc thi tốt nghiệp nó lại ngồi cạnh tao. Các lớp thi thốt nghiệp của trường tao xếp phòng thi theo a bê xê. Nó tên Dung mà.
-   Từ từ, . . . có xinh không ?
-   Xinh. Nhiều đứa thích nó lắm. Trước ấy, tao chưa bao giờ nói chuyện với nó, chỉ nhìn trộm thôi. Thấy nhiều đứa nói chuyện với nó, nó cười trông càng xinh nhưng mà trong người tao nó cứ sao ấy.
-   Mày ghen ?
-   Nhiều lần ở nhà nhớ nó, lại lo sợ nó yêu thằng nào mất, sót ruột lắm. Tao lên dây cót, nhất định hôm sau phải bắt chuyện với nó. Hôm sau, đến trường, thấy nó đi một mình, tao mạnh bạo đến gần nhưng nó hồi hộp làm sao ý, ngượng lắm. Thế là đi qua nó ngay bên cạnh mà vờ như không nhìn thấy. Mày bảo có dở hơi không ? Mày phải biết là trường cấp III ở huyện chỉ có 2 lớp 10 thôi. Biết hết nhau cả ý mà. Con gái cũng chỉ có đâu hai chục đứa, mỗi lớp một nửa.
-   Lúc thi tốt nghiệp thì sao ?
-   Lúc thi môn toán nó không làm được bài, cứ ngó nga ngó ngoáy. Tao để dịch bài cho nó xem. Tao làm không tốt lắm nhưng cũng được. Tao thấy hãnh diện ghê ! Lúc về, nó nhìn tao ghê lắm làm tao ngượng, phải cúi xuống. Môn thi sau cùng sắp xong thì trời mưa rất to. Lúc ra về tao không có áo mưa. Nó đưa áo mưa nhường tao. Mày bảo, ai lại để nó đi mưa. Tao cứ thế đi dưới mưa. Ai dè nó cũng không mặc áo mưa mà cũng đi mưa luôn. Nó hỏi tao trọ ở đâu. Tao bảo trọ ở thị trấn gần nhà nó. Thế là hai đứa đội mưa đi cùng đường. Mày bảo có dở hơi không ?
-   Tao thấy chúng mày tình tứ quá ! Ừ đúng là lúc bấy giờ chẳng ai dám đi chung áo mưa chứ bây giờ thì chết với bọ rồi. Mà sau mày đi lính thì sao ?
-   Mày nghe bài này nhé ! “ Hôm nay em lên xe hoa. Trời mưa, mưa rơi âm thầm. Nhìn xác pháo dưới gót chân. Giờ phút cuối đến tiễn em. . . Gót chân người xa xưa, sợ lấm nên cần tôi đưa. Nàng đã quên một lối về. Quên cả người trong gió mưa. . ."
-   Nghe buồn quá mầy !
-   Là hát thế thôi, chứ tao có được tiễn em lúc lấy chồng đâu. Tao nhận được thư bạn tao, nó nói Dung lấy chồng hồi cuối năm. “Mợ nó đi Tây rồi” ! Nhưng mà tao vẫn nhớ. Mày bảo có dở hơi không ? (Là thằng Dũng nó cứ hay nói cái câu “ Mày bảo có dở hơi không”).
-   . . . ?!
-   Mày còn viên sát trùng nào không ? – Tôi hỏi.
-   Còn.
-   Mày cứ ở đây nhé, đưa bi đông, tao đi lấy nước.

. . . (còn nữa)

TTNL à ! c3 của mình gần như bị xóa sổ ở 363 khi đánh Phú Lộc. Hôm đó thám báo địch giả là quân ta gặp c3 và sau đó pháo địch dội vào khe nơi c3 chuẩn bị xuất phát anh em thương vong gần hết cả c bộ hy sinh. Về sau khi giải phóng Huế ta bắt được mấy tên thám báo chỉ điểm trận đó. Sau này mình cũng được cụ Ngoan nói như thế. Trong cuốn lịch sử f325 có đề cập đến d1 khi đánh Phú Lộc do chủ quan đã bị thương vong nhiều nên không hoàn thành nhiệm vụ. Bạn có thể cho mình biết rõ hơn không. Ngay cả sau khi rút khỏi SG đầu tháng 5/1975 một xe chở quân c3 bị nổ 28 ae hy sinh. Nhưng nghe ae nói lại những thằng đã qua mùa hè đỏ lửa thì đều không sao cả.

       Trước ngày đánh xuống Phú Lộc, không phải chỉ có c3 của Bác Tường bị pháo bắn đâu. Trong quá trình chuẩn bị chiến dịch quá gấp rút. Cả trung đoàn 18 và trung đoàn 101 đều chuẩn bị đánh Phú Lộc. Trung đoàn 18 sẽ phát triển về phía Mũi Né, Phú Gia, Phước Tượng, Lăng Cô và Hải Vân. 101 sẽ phát triển đánh Bạch Thạch, Lương Điền, Truồi, Nong, Phú Bài, quân trường Quang Trung, đài phát thanh và Huế.

       Quá đông lực lượng triển khai từ Nam Đông vào khu vực Động Truồi, dãy Lưỡi Cái. Pháo 85 và cao xạ 37 thì kéo lên tận cao điểm 560. Rồi công binh chuẩn bị đường vận động cho xe tăng. Các lực lượng bộ binh cũng tham gia làm đường tăng, vác đạn, tham gia kéo pháo hò hét quá to, chẳng khác gì Điện Biên Phủ. Địch cho máy bay ném bom và bắn pháo tơi bời. Nhiều ae hy sinh lắm. Sau đó mọi người kéo pháo và vận tải đạn mới thôi hò hét. Ngặt một nỗi là chưa đến giờ "G" các loại pháo của ta vẫn chưa được nổ súng để lúc khai hỏa còn gây yếu tố bất ngờ.

       Chuyện c3 bị thám báo chỉ điểm chắc cũng chỉ là một trong những vị trí bị địch đánh bom pháo. Tôi chỉ biết là trước 5 giờ sáng ngày 21/3 (giờ G) là địch bắn ta một chiều. Ae c3 bây giờ còn ai thì chắc biết rõ bác Tường ạ.

       Ngày hôm nay là ngày giỗ của đại trưởng Hiền. Chiều qua, chúng tôi từ Hà Nội lên phố Thắng Hiệp Hòa Hà Bắc gặp bác Thanh. Suốt chiều hôm kia, ngay sau khi 6971 đưa thông tin tìm anh Hiền lên trang web của Hiệp Hòa, Bác Thanh đã đi tìm hai địa chỉ. Rất vất vả nhưng đã tìm đến tận nhà đại trưởng Hiền. Bác Thanh dẫn chúng tôi về nhà a.Hiền. Chuyện ở nhà a.Hiền, bác 6971 sẽ kể lại. Hết sức cảm động.

       Cảm ơn bác Thanh. Một con người nhiệt thành, chu đáo. Nói như cách nói của Bình Yên, bác ấy cũng "Khùng" lắm !

       Đây là nhà của a.Hiền. Vẫn ngôi nhà cổ từ ngày xưa.
       Ảnh 1:  Nhà chính.
       Ảnh 2:  Nhà ngang và tường hoa ngăn giữa sân và vườn.

       Nhà của các con trai của a.Hiền cũng nằm trên cùng một mảnh đất. Mỗi con trai ở một bên: 
       Ảnh 1:  Nhà của con trai thứ ba (trưởng nam).
       Ảnh 2:  Nhà của con trai thứ tư (út).

      1. Chị Vân, vợ a.Hiền. Chị đã có cháu gọi bằng cụ rồi nhé. (Ảnh cháu bé chụp chung bác 6971 có đấy !)
      2. Bữa cơm cùng chị Vân, thông gia của chị Vân, em a.Hiền, các con gái, con rể a.Hiền, con trai út của anh chị và có mấy cháu nữa.

Ôi, chúc mừng các bác đã tìm được nhà C trưởng cũ. Ở nông thôn, tình làng nghĩa xóm vẫn đậm đà lắm. Trông nhà như vậy thì kinh tế gia đình chắc cũng ổn, có nghề phụ chứ không phải thuần nông.

CHUYỆN XI      TRẬN PHAN RANG  (tiếp 16)

       Hoàng hôn bảng lảng trên triền núi phía tây. Ánh tía hồng hừng hực quét lên bầu trời thành hình rẻ quạt. Mảnh trăng non bàng bạc đã lắt lẻo tít trên cao. Ae lính f3 đã chuyển quân về hướng sân bay.
-   Dũng ơi ! Mình chuyển ra đường đi. Không biết lúc nào xe tăng mới đến nhỉ ?
-   Ừ ! Mình ở đây nhỡ xe đến, chạy ra không kịp. Nó chạy vào chỗ địch thì mo (không biết chữ “mo” này từ đâu ra nhưng mà lúc đó chúng tôi dùng với nghĩa “chết”).
-   Lại tìm chỗ cống thôi.
Chúng tôi xuống đường, chỉ cách chỗ cũ vài chục mét. Tìm ngay được một cái cống. Tốt rồi.
-   Có lẽ phải tiến lên thêm ra đến chỗ trống trên cánh đồng thì hay hơn mày ạ !
-   Ừ !
Trời đã tối hẳn. Chúng tôi tiến thêm lên phía trước cỡ 500 mét ra chỗ đồng trống. Hai bên là ruộng. Đường nằm cao hơn có dễ trên một mét. Chỗ này là một cái cầu nhỏ, nước chảy từ bờ đường phía tây sang phía đông. Nước rất thấp và chảy chậm.
-   Tao muốn tắm một cái. Mấy ngày rồi. Mày ở trên quan sát nhé.
-   Mát quá !  Mày có xà phòng không ?
-   Có. Hôm ở Đà Nẵng tao lấy xăng ở kho Liên Chiểu đổi lấy khăn mặt, bàn chải, thuốc đánh răng đầu tây đen, cả mấy cục xà phòng thơm hẳn hoi.
-   Mày tắm thơm để tối tán gái làng Kim liên chứ gì ?
-   Ngồi liên hoan văn nghệ cùng du kích thì cũng phải thơm chứ lị. Đây ! Nhanh lên cho tao còn tắm với.
Chúng tôi thay nhau tắm giặt. Quần áo vắt kiệt rồi chùm lên mấy cái cây lúp xúp ven suối.


-      Mày gày, sao ăn khỏe thế. Lúc nãy vừa ăn lương khô, bây giờ lại ăn. (Lúc đó tôi cũng thuộc diện gày nhưng mà chỉ là trung bình trong xê thôi. Cao nhất tôi cũng chỉ được 47 ký. Sau nhiều ngày lăn lộn liên tục chắc không quá 45 ký)
-   Mày không biết à. Tao lúc nào cũng là thằng ăn nhiều. Mâm tao chúng nó xong rồi đứng lên hết thì tao lại chuyển qua mâm khác. a2 của tao ở gần nhà ăn, mày biết rồi. Chín giờ cả đại đội phải đi ngủ là bọn tao lại lẻn vào nhà ăn. Luồn tay qua cái cửa phát cơm ấy. Thể nào cũng khoắng được mâm dự trữ. Mang về chén sạch rồi trả lại xong nồi vào chỗ cũ. Hôm tao đi tập trận ở Cùa về, ông P. gọi tao lên nói: “đồng chí về kiểm điểm đồng chí Thìn chui vào bếp lấy cắp một xong cơm, một xong canh, một khay thức ăn. Đồng chí rõ chưa”. Tao nói: “ Anh em họ đói mà thủ trưởng”. Ông ấy liền xổ ra một tràng về ý thức nọ kia. . . Tao đành hô rất to: “Rõ !” rồi biến. Hôm ấy, mâm dự trữ không để gần cửa phát cơm mà để trên giá ở xa. Thằng Thìn mới chui qua lỗ cửa phát cơm. Bất ngờ, thằng Phố mở khóa kho lấy gì đó mới giật mình thấy thằng Thìn ở trong. Buồn cười quá nó mới về kể chuyện với mấy đứa nhà bếp. Không biết đứa nào lên tâu ông P. Chứ thằng Phố nó biết bọn tao vẫn lấy trộm cơm của nhà bếp, nó chỉ cười hì hì, có nói gì đâu. Thằng Thìn bị cảnh cáo đại đội mày biết đấy. Sau, nó cũng bị ông P. chuyến đi vận tải cùng đợt với nhiều đứa khác.
-   Tao kể chuyện người yêu của tao rồi nhé ! còn mày thì sao ?
-   Chuyện hay lắm. Hồi lớp 4, tao thích một đứa xinh nhất lớp. Chỉ có thế thôi. Tiểu đội tao nó đòi tao kể chuyện người yêu. Lấy cảm hứng từ bạn lớp 4 tao liền phịa ra một câu chuyện nghe lâm ly lắm, oan trái lắm. Đứa nào nghe xong cũng thấy nuối tiếc. Bọn nó cứ thúc giục tao quay trở lại với em ấy. Làm gì có em nào. Chả lẽ lại là cái em lớp 4. Thế là tao đành thú nhận chuyện kể với bọn nó là chuyện tao bịa ra chứ không phải chuyện thật. Nhưng mà chúng nó không tin đó là chuyện bịa. Biết làm thế nào được !

       Bọn tôi ngồi ngay rìa đường. Bốn ngày và ba đêm rồi chưa được chợp mắt. Sao không thấy buồn ngủ. Chỉ thấy dường như mắt hoắm vào sâu bên trong, da thì khô ram ráp. Bước chân đi thấy chơi vơi chứ không thật chân như mọi khi. Tôi nói:
-   Chắc bây giờ cỡ chín giờ chứ mấy. Mày ngủ đi một tý . Tao thức được rồi.
-   Ừ ! Tao buồn ngủ quá ! – Nói rồi Dũng nằm luôn xuống dệ cỏ ven đường. Mắt cậu ta đã díp vào mất rồi.

       Mảnh trăng đã xế tà. Không gian bồng bềnh mà nhẹ tênh, trong suốt mà hư ảo, thức mà như ngủ mơ màng . . . Chút nữa thôi là mảnh trăng kia cũng xuống núi. Trái Đất vẫn quay, ngày qua ngày. Con tạo vẫn xoay vần, vô tình, có biết đến đâu trên một cái mảnh đất nhỏ bé kia là khói lửa, chớp giật, thấm đẫm máu xương. . .

       Bỗng nghe tiếng rì rì của xe tăng từ phía sau mà chưa nhìn thấy. Tôi đánh thức Dũng. Chúng tôi cùng đứng ra giữa đường. Chắc khoảng 12 giờ rồi. Phải 15 phút sau mới nhìn thấy ánh sáng le lói hắt ra từ đèn phòng không của mấy chiêc xe đang tiến đến. Mấy chiếc xe dừng lại cách chỗ chúng tôi chừng 500 mét. Tôi bảo Dũng ở lại và quay lại đón xe. Thì ra thằng Luân chỉ dám cho xe tiến đến chỗ ban sáng. Luân và tôi cùng nhảy lên chiếc xe thiết giáp đi đầu. Ngay sau chúng tôi là một chiếc xe tăng, đằng sau còn nhiều xe nữa. Tôi yêu cầu các xe tắt đèn, đi xa nhau đề phòng trên núi địch phát hiện yêu cầu máy bay ném bom hay bắn pháo. Được cái trời không quá tối nên có thể tắt đèn vẫn nhìn rõ đường và nhìn rõ xe đi trước nhưng phải đi chậm lại một chút. Đoàn xe từ từ tiến lên đến chỗ Dũng đứng thì dừng lại tắt máy.

       Sau khi trao đổi với anh chỉ huy chiếc xe thiết giáp về tình hình địch. Ba tháp cánh chúng tôi khoảng 1 cây số. Phía trước mặt là đồng trống, không có địch. Tôi được biết giờ “G” là 5 giờ sáng. Như vậy, đi đầu là chiếc thiết giáp, tiếp sau là 5 hay sáu chiếc xe tăng, rồi đến thiết giáp chở quân của 101, rồi đến ô tô chở quân (xe của 559) rồi pháo binh và pháo cao xạ 37. . .  

       Bên tăng họ hội ý với nhau xong thì ai về xe nấy. A37 ù ù xuất hiện. Pháo sáng giăng liên hoàn dọc trên đường 1. Tôi hét lên:
-   Chúng nó ném bom đấy ! Chui vào gầm xe đi.
Có hai cậu lính tăng đã nhanh chân nhảy lên xe và đóng nắp. số còn lại chui hết xuống gầm.
Tiếng bom dậy đất, mảnh lia ràn rạt, leng pheng vào thành xe. Xe của tôi không ai bị dính cả. Không biết phía sau thế nào. Chắc, máy bay của địch cũng mỏng mà quân của ta thì đông nên chúng cứ đánh rải ra chứ không tập trung vào một điểm. Tôi bảo anh xe tăng đưa xe xuống ruộng. Chúng tôi cùng đi kiếm lá để ngụy trang thêm cho xe. Thửa ruộng này khô. Một lúc sau đã thấy thằng Dũng nằm ngáy dưới gầm xe rồi. Bom còn đánh thêm vài lượt nữa, nó tỉnh dậy một tý rồi lại ngủ.  

. . . (còn nữa)

* Dưới đây là loại xe thiết giáp mà chúng tôi ngồi trên đó dẫn đường tấn công Phan Rang. Ảnh dưới có lẽ là loại xe tăng đánh trận đó.*

TTG tham gia tiến công PR tại thê đội 1 là dTTG4 của lữ 203. Biên chế dTTG 4 gồm 3 c: cT3 trang bị xe K63- 85, còn 2 c TG là c8 và c9. Theo trí nhớ của tôi thì 2 c này chủ yếu là trang bị xe K63 của Trung quốc.
Còn chiếc xe TG trong ảnh là loại BTR- 50 PK của Liên xô. Nếu có chắc toàn d chỉ có 1- 2 cái mà thôi.
Riêng về xe tăng thì cái ảnh đó là PT-76, không phả loại tăng đánh PR. Như tôi đã nói trên, tăng đánh PR là xe K63- 85 (còn gọi là K3B hoặc PT-85), cũng là xe bơi nước nhưng do TQ sản xuất và trang bị pháo 85 mm.
Ảnh của nó đây nè:

 (http://i627.photobucket.com/albums/tt353/datavehu/K63-85.jpg)

Nhìn chung, chúng cũng khá giống nhau. Tuy nhiên K63- 85 hơi to hơn một chút, pháo cũng to hơn và cói bầu hút khói giống với T54. Trên tháp pháo thì có gắn súng cao xạ 12, 7 mm. Xe PT76 nguyên thủy không có súng này.

       Cảm ơn bác Lixeta. Quá chính xác rồi. Cái thiết giáp lội nước thì tôi còn xem kỹ và nhớ rõ hình dáng, các nắp phía trên, cửa phía sau. Xe tăng thì tôi vẫn hơi ngờ ngợ. Khi đưa ảnh lên thấy không thoải mái. Nó phải là lọai lội nước được, pháo lớn, tháp pháo mu rùa như T54. Bác cho cái ảnh này là tôi nhất trí liền. Không còn băn khoăn gì nữa. Xin được post lại cái ảnh.

CHUYỆN XI      TRẬN PHAN RANG  (tiếp 17)

       Tôi ngồi ven đường làm nhiệm vụ gác. Thằng Dũng vẫn đang ngủ dưới gầm xe. Sắp đến giờ tấn công rồi. Tôi lay Dũng dậy. Hai thằng nhảy lên thùng xe. Chỗ nắp xe này hai thằng đứng là vừa. Chỗ nắp tròn có một lính của tăng đứng bắn 12 ly 7. Anh em nhà tăng đã sẵn sàng từ lúc nào. Họ không ngủ và đang chờ lệnh xuất kích. Thằng Luân ở sau cùng nhóm ông Thắng, tôi không biết họ lên xe nào. Sau tôi là mấy chiếc xe tăng. Có lẽ nhóm ông Thắng lên xe thiết giáp hoặc ô tô ở sau nữa. Tôi đề nghị với ae tăng nổ máy bò lên mặt đường. Tôi móc túi áo lấy hai viên dẫn đường và nạp lên trên cùng của băng đạn.

5 giờ ngày 16/4/1975
       Pháo ta bắn vào sân bay Thành Sơn cũng là pháo lệnh mở màn cho trận đánh.

       Chiếc thiết giáp BTR -50PK của chúng tôi là chiếc đi đầu dẫn đường. Chiếc xe gầm lên rất lớn rồi lao về phía trước. Phía sau chúng tôi, những chiếc xe tăng cũng lao theo. Cả đoàn xe gầm rít chạy gằn trên đường 1 tiến về Phan Rang. Phía trước chúng tôi là Ba Tháp. Trời chưa sáng rõ nhưng đã nhìn được lờ mờ khu vức ba Tháp. Tôi vỗ vai lính 12 ly 7 để anh chú ý. Tiếng gầm gào của đoàn xe rất lớn phá toang màn đêm yên tĩnh. Chắc chắn bọn địch nghe tiếng xe tăng đều khiếp sợ vì chúng chưa bao giờ bị xe tăng tấn công. Nhưng mà chúng cũng đang chờ để bắn mình đây.

       Cách khu tiền tiêu của làng Ba Tháp chừng 200 mét tôi vẫn chưa nhìn rõ thấy địch nhưng ở tầm này thì 12 ly 7 bắn quét hiệu quả rồi. Tôi điểm xạ, 2 viên AK đạn lửa vụt đi. Bầm bầm bầm . . . Đạn lửa 12 ly 7 vẽ thành từng dòng, quét qua quét lại.

       Bỗng một cục lửa từ phía địch bay nhanh về phía chúng tôi rồi xạt qua bên phải. Thì ra chúng chơi DKZ. 12 ly 7 bắn trả vào đúng chỗ đó, rất rát. Đại liên 12 ly 8 của địch cũng bắn rất dữ. Chúng tôi có tấm chắn nên không có cảm giác sợ gì bọn đại liên. Đúng là lô cốt di động lợi hại thật. Xe chúng tôi chạy chậm lại và nép về bên phải. Hai chiếc xe tăng nhanh chóng vượt qua. Pháo 85 trên xe bắn thẳng vào Ba Tháp. Đại liên trên xe tăng quét liên tục. Vài phút sau, đã vào tới Ba Tháp. Lính địch đang tháo chạy nháo nhác. Tôi vỗ chỉ hướng cho 12 ly 7 bắn quét sang hai bên đường. Dũng và tôi, cũng quét AK về hai bên đường tiến.

       Chỉ vài phút sau đoàn xe đã trôi qua Ba Tháp.

       Tiếng gầm gào của xe, tiếng pháo tăng chát chúa, tiếng ùng ùng của 12 ly 7 ngay bên tai và bao nhiêu tiếng động khác. Rung động truyền đến từng thớ thịt những người lính. Máu chảy rần rật trong các huyết quản, mê mải, say say . . . 

       Sơ đồ tác chiến trận đánh vào thị xã Phan Rang sáng ngày 16/4/1975 của quân đoàn 2, dẫn đầu là thiết giáp và xe tăng của lữ 203 (về sau này và hiện nay 203 là biên chế của quân đoàn 2). Phía sau là trung đoàn BB 101, Pháo 85 của trung đoàn 164, Cao xạ 37 ly,. . . (Xem hình ở dưới)

. . . (còn nữa)

Năm ngoái em nằm viện cùng phòng với bác Luyến người Hải Hưng nguyên E tr 95 ,  sau lên F phó F 325, bác kể là xe tăng đi trước đến BB khi vào Phan rang cứ theo đường thẳng chạy , địch chống cự ít . Đến một cái chợ có  dân vẫn đang mua bán  ,dừng lại  hỏi đường . bà con chỉ cho đường vào sân bay Thành sơn , cả đội hình quay lại đánh đến cống thì phía trong f 3 đã chiếm
 ( Tại sao mấy hôm nay không vào quân su VN được các bác quản trị nhỉ ??- hôm nay cũng vậy  vào "máu và hoa "thì được nhưng vào cả trang QSVN thì không ?//??

Chi viện hỏa lực phòng không cho bác TTNL vào giải phóng Phan Thiết ;D

(http://2.bp.blogspot.com/_e1j2gjyaF1c/Rw73fLRh96I/AAAAAAAAA9Y/yiHhADTgRuE/s1600/LDC11mdf.jpg)
(http://1.bp.blogspot.com/_e1j2gjyaF1c/SgV4oqxH1BI/AAAAAAAAFAI/DKaE8jGJd4E/s1600/LDC2mdf.jpg)

Hồi ký của Thượng tướng Nguyễn Hữu An (QSVN, trang 6) "Một phát đạn tên lửa vác vai A.72 của thiếu úy Lê Đại Cương, đã bắn rơi tại chỗ một phản lực F.5 đang bổ nhào ném bom vào đoàn xe của quân đoàn." Hỏi chuyện thì được anh Lê Đại Cương cho biết 3 lần phong chuẩn úy nhưng khi ra quân vẫn là thượng sĩ sau 10 năm quân ngũ. Cụ An cho lên "thiếu úy" chắc là vì những người chắp bút hồi ký đã phiên ngang từ trung đội trưởng phòng không sang.

Đọc chuyện bác TTNL đánh PR, Bob tui nhớ lại: ngày ấy đơn vị F10 của bob nhận lệnh hành quân cơ động vào Tây ninh chuẩn bị cho chiến dịch HCM. Trong khi Phan rang (Ninh thuận) chưa giải phóng, sân bay thành sơn vẫn còn nguyên ven. Vậy mà các "Bố" Chỉ huy F10 nghêng ngang cho hành quân giữa ban ngày..
Cả đội hình cơ động bằng xe cơ giới (các loại). Mà xe của bộ đội thì ít (vài chục cái) còn lại là xe huy động của dân, xe tải có, xe ca có, xe kéo rơ móc có. thôi thì có loại xe nào chở được bộ đội là lấy tuốt...! Cả đội hình sư 10 "Rồng rắn" dài cả chục cây số. Bob tui vốn con nhà cao xạ gặp máy bay nhiều rồi nên khi lên xe chợt nghĩ: " chắc địch nó mù hết rồi sao"...! Y trang, vừa vào qua thị trấn Cam ranh, cách Du long chừng 10km thì máy bay A37 nhào tới... toàn bộ E24 còn đang trên quốc lộ 1 bị bom đánh vào đội hình...
(không hầm hố trú ẩn, chỉ còn cách chạy nép vào vệ đường, bờ ruộng...). rồi xe cháy, người chết, người bị thương... Thật hú vía. Một bài học đắt giá cho sự chủ quan khinh địch. đoàn chúng tôi bị máy bay (từ sân bay Thành sơn Phan rang) đánh bom từ khoảng 10h trưa cho đến tối. đơn vị tôi bị thiệt hại khá nặng. Nên khi bác kể về trân đánh SB Thành sơn Bob Ké tẹo, bác thông cảm nhé.   

Ơ, thế cao xạ đâu mà dể A37 nó tung hoành thế ạ?!?

Tôi có nghe nói f10 không vòng lên Tây Nguyên để xuống Nam Bộ mà đi đường khác. Bác bob khi qua Phan Rang là thời điểm nào, nếu trước thời điểm QD2 đánh PR thì lực lượng địch còn rất mạnh làm sao cả sư đoàn lọt qua được.

Vâng Bob tui trước năm 1973 ở D30  súng máy cao xạ (thuộc E40 pháo binh). Năm 1973 sang e24, f10bb.
 -trong chiến dịch 1975 từ Nha trang hành quân vào tây ninh để tham chiến dich HCM (Tôi nhớ mang máng khoảng mồng 9 hay 10 tháng 4/1975) lúc đó Phan rang chưa giải phóng. Nên không đi theo QL1 qua Phan rang được. Mà chỉ đi Theo QL1 một đoạn qua Cam ranh đến ngã ba (gần Du long) rồi rẽ lên lâm đồng...Cả sư 10 mới chỉ có e28 đi trước là lọt qua lên được huyện Bác ái, Lâm đồng. Còn E24 chúng Tôi Đêm ấy phải quay về Nha trang rồi đi ngược lên Buôn ma thuột, qua Gia nghĩa rồi qua Lâm đồng...xuống Bến súc, Tây ninh...
 - Còn cao xạ lúc đó hình như cũng đang hành quân cơ động nên khi có máy bay cũng không kịp "Dạng càng" hay sao ấy nên suốt thời gian máy bay A37 nó oanh tạc Tui chả nghe thấy tiếng súng cao xạ nào cả. Nói khí không phải: nhưng các bác cao xạ khi đang hành quân cơ động mà bất ngờ gặp máy bay oánh vào đội hình thì chắc cũng phải núp đã. Có phải không các bác?! (Những chuyện như thế ít ai nói tới, nhất là các xếp ra lệnh cho hành quân ban ngày) ngay trước mũi quân thù như vậy. May mà chiến dich 1975 toàn thắng chiến công lớn quá át hết cả những khuyết điểm sai lầm, chứ không kiểm điểm lại có ối người "chịu tội"! những chuyện của Bob vừa kể mới đúng là cười ra nước mắt đấ!!!. có phải không bác TTNL!.
- Cảm ơn các bác đã quan tâm!

Em tìm trích một đoạn trong lịch sử của f10, để bác bob nhớ về "những chuyện của Bob vừa kể mới đúng là cười ra nước mắt đấ!!!. " . Phải nói là thiệt hại quá lớn đối với f10.

" ...Sau 72 giờ chuẩn bị ở Cam Ranh, toàn sư đoàn rầm rộ xuất phát, theo trục đường 450, nhằm hướng Nam tiến tới.
Cuộc hành quân của sư đoàn diễn ra dưới bom đạn đánh chặn ác liệt của quân địch. Ngày 10 tháng 4, tiểu đoàn công binh cầu phà trung đoàn 7 bị địch đánh cháy sáu xe chở phà. Ngày 11, trung đoàn 28 bị cháy năm xe. Ngày 12, sư đoàn bộ và trung đoàn 4 bị cháy bảy xe. Ngày 13, trung đoàn 24 bị cháy 9 xe… Đường 450 trở thành tọa độ lửa. Nhưng cả đoàn xe hàng trăm chiếc chở đầy bộ đội và súng đạn, lương thực vẫn hùng dũng lao lên phía trước.
Chiều ngày 13 -4-1975, khối sư đoàn bộ, trung đoàn 4 pháo binh, trung đoàn 28 bộ binh, trung đoàn 7 công binh và trung đoàn 273 xe tăng, vượt qua bom đạn địch, hành quân vào tới Đơn Dương (Đà Lạt). Đồng bào vùng mới giải phóng vô cùng sung sướng, ào ra đứng chật hai bên đường chào đón các chiến sĩ quân đội nhân dân con em của mình. Niềm vui giải phóng bừng sáng lên trong mỗi gương mặt, mỗi ánh mắt.
Ngay tối ngày 13 tháng 4, Tư lệnh quân đoàn điện bổ sung nhiệm vụ: sư đoàn 10 không tập kết ở Đình Quán trên đường 20 nữa mà quay lại đường 21 đi Buôn Ma Thuột, sau đó theo đường 14 về Lộc Ninh, tập kết phía nam quận lị Chơn Thành
Nhận được chỉ thị của cấp trên, bộ tư lệnh sư đoàn thấy rằng khối đi đầu của sư đoàn vừa vượt qua một tuyến đường địch đánh phá rất ác liệt, nếu cho đội hình quay lại đường cũ sẽ bị tổn thất thêm, qua cân nhắc, tính toán thời gian sư đoàn có mặt ở vị trí quy định và để phù hợp với tình hình thực tế, bộ tư lệnh sư đoàn đề nghị Tư lệnh quân đoàn cho sư đoàn hành quân trên hai đường:
- Bộ phận đã tới Đơn Dương tiếp tục theo quốc lộ 20 đến Di Linh rẽ sang Gia Nghĩa và Kiến Đức.
- Bộ phận đang còn ở Nha Trang - Cam Ranh và các đơn vị đang đi trên đường 450 sẽ quay lại theo đường 21 về Buôn Mê Thuột.
Toàn sư đoàn sẽ hội quân ở Kiến Đức..."

CHUYỆN XI      TRẬN PHAN RANG  (tiếp 18)

       Đoàn xe cứ thế tiến lên. Xe tăng và thiết giáp vừa chạy vừa bắn 12 ly 7 về phía trước và hai bên ruộng. Ở đó bọn địch đang tháo chạy tán loạn. Phía trước mặt chúng tôi bây giờ đã là thôn Gò đền. Một làng trù phú. Rút kinh nghiệm ở Ba Tháp, lần này pháo tăng nã đạn trước vào chốt của địch ở đầu làng. Quá kinh hãi vì xe tăng, bọn địch ở đây hầu như không phản ứng lại được và tan ra rất nhanh giống như ở Ba Tháp. Thế là trôi qua Gò đền. Chắc giờ này chưa quá 5 giờ 30. Trời đã sáng, quan sát sang hai bên ruộng thấy bọn địch chạy bạt mạng, dạt về phía biển và về phía sân bay Thành Sơn.

       Sắp đến thôn Cà Đú. Đây là một ngã ba quan trọng. Rẽ phải sẽ vào sân bay, chạy thẳng là vào thị xã. Chắc chắn lực lượng chặn của địch ở đây phải nhiều hơn và có tổ chức phòng ngự mạnh hơn.
 
       Quả đúng như vậy! Đoàn xe tiến được thêm một đoạn nữa thì hai chiếc xe tăng đi trước tôi bị DKZ của địch bắn trúng, bị cháy và dệ sang bên đường.(bác LiXeTa cho biết số xe của 2 xe đó là 764 và 761, trận này 203 chỉ bị cháy 2 xe tăng và không phải do bị bom như nói trong lịch sử sư đoàn 3). Xe chúng tôi vượt qua hai chiếc tăng cháy. khi đi ngang qua, thấy anh em từ trong xe tăng cháy bật nắp nhảy ra, có anh trên người còn đang cháy, khói nghi ngút. Không rõ sau đó có sao không. Chúng tôi không được phép dừng lại, cứ thế vượt qua.
  
       Xe của chúng tôi lại thành ra đi đầu. 12 ly 7 quét liên tục về phía địch. thấy chúng nó bỏ chạy, thằng thì chạy dọc theo đường, thằng thì chạy tản ra phía hai bên cánh đồng. AK của tôi cũng được dịp điểm xạ liên tục. Sao mà điểm xạ ngon thế, đúng hai viên một, không tắc cú phát nào. Nhưng không biết có trúng được phát nào không, thấy chúng ngã xuống thế mà khi chúng tôi đi qua chúng lại vùng chạy tiếp . . . Hì . . . hì. . . Chúng tôi chạy qua Cà Đú, thẳng đường tiến về phía thị xã.
        
       Tiếng xe tăng gầm rú, tiếng pháo tăng và tiếng 12 ly 7 thì đùng đùng ngay bên tai khiến tôi và xạ thủ 12 ly 7 có gào lên cũng không nghe thấy nhau. Tôi vỗ vai anh ấy và chỉ lên phia trước, trên đầu. Một tốp A37 bốn chiếc bay rất thấp. Chúng bay rất nhanh có cảm giác như nếu không cúi xuống thì nó đâm vào mặt mất. Xạ thủ 12 ly 7 (có lẽ đêm hôm trước đã hỏi tên anh rồi nhưng mà bây giờ không nhớ) hướng súng về phía máy bay vừa rê súng vừa giữ cò liên tục. Anh ấy khỏe thật. Giữ cò liên tục như vậy ê ẩm và rung giữ dội lắm, không khỏe thì đã bung tay ra rồi.

       Ngoảnh lại phía sau, tôi thấy một đoàn xe rất dài của ta đang hành tiến trên đường. Bọn chúng bay thấp quá chắc là cao xạ 37 không kịp bắn, chỉ thấy toàn 12 ly 7 bắn. Bị bắn rát quá nên sau đó các tốp A37 khác bay lên cao thả bom. Tôi có nghe thấy tiếng liên thanh của cao xạ 37 nhưng không nhìn thấy máy bay rơi vì đang mải quan sát địch ở phía trước.(Về sau này tôi mới biết hôm đó máy bay địch cũng bị hạ rơi mấy chiếc ?!)

. . . (Còn nữa)

* Có lẽ đoạn đường số 1 lúc chúng tôi tiến đánh Phan Rang trông giống hình này. Đây là ảnh cũ chụp đoạn đường 1 ở Phan Rang năm 1972 *

Lại đề nghị quê TTNL nhớ lại cho chính xác về chiếc xe mà quê đi hôm đó. Nếu là xe TG BTR50PK thì không có 12 ly 7, mà chỉ có 01 khẩu RPK mà thôi. Còn nếu lắp 12 ly 7 thì có lẽ là xe K63. Hai loại xe này có hình dáng bên ngoài rất khác nhau nên rất dễ phân biệt, đặc biệt xe K63 có cửa cho BB lên xuống ở phía sau xe. Hình của nó đây:

(http://i627.photobucket.com/albums/tt353/datavehu/k63.jpg)

@TLS: Nói cho công bằng, mặc dù Thiệu được Uây- en cố vấn quyết định xây dựng PR thành tuyến phòng thủ vững chắc để bảo vệ phần lãnh thổ còn lại song việc xây dựng hệ thống công sự, trận địa, vật cản ở đây tiến hành chưa được bao nhiêu thì đã bị ta đánh tới (chúng ước tính sau GP Đà Nẵng ta phải mất 2 tháng mới đánh tiếp được). Tuy nhiên, không thể nói là không ác liệt. Điều đó chỉ đúng với e95 và các đơn vị ở phía sau thôi.

Còn dTTG4 và e 101 ở thê đội 1 thì ác liệt ra trò đấy. Chỉ riêng cT3- đơn vị cũ của LXT đã cháy 2 xe (chính xác là 764 và 761), hy sinh 4 (Hải xoăn Thái Bình- bt, Cát Tuyên Quang, Nhàn Hà Tĩnh, Kiên Hải Hưng); còn bị thương 5-6 người, trong đó có cả ct Tường và cv Trạch. Trường hợp một chiến sĩ khi nhảy ra ngoài quần áo vẫn đang cháy là pháo hai Nguyễn Văn Cát (Cát thợ săn ở c4, ai đã đọc HT đén dinh ĐL sẽ nhớ cái tên này, mới chuyển sang c3 được mấy tháng). Khi anh em đến cấp cứu thấy da thịt Cát tướp hết cả ra, một lúc sau thì chết. 

       Bác LiXeTa à !  Có thể cái thiết giáp mà tôi nói không phải là BTR50PK nhưng mà cái ảnh mà bác cho xem này tôi thấy hình như không giống. Tôi đành tả lại để bác xem nó là xe nào nhé. Phía mũi xe phải có phần hếch lên để bơi. Phần hếch lên này nằm phía trước, chưa tới phần xích xe. Phía trên có ít nhất hai nắp, một nắp tròn bên trái, có gắn 12 ly 7. Một nắp Chữ nhật ở bên phải, cũng gần ngay nắp tròn. Lúc đứng trên xe tôi đứng ở nắp chữ nhật thấy đứng ngay cạnh người bắn 12 ly 7.  Chỗ nắp chữ nhật có thể đứng được 2 người lính thoải mái, nếu đứng thêm người nữa có thể được nhưng không còn xoay sở được nữa. Tôi nhớ phía sau có nắp cho bộ binh lên giống như ảnh trên. Cái xe không sơn ngụy trang loang lổ mà chỉ có một màu lính - xanh già. Cả cái xe tôi đưa ảnh lên và cái xe trong ảnh của bác đưa lên tôi đều thấy chắc chắn quá. Cái xe tôi có vẻ tuềnh toàng hơn và cũ rồi, lúc chạy có vẻ như nhiều bộ phận nó lọc xọc.

       Các bác Hải, Cát, Nhàn, Kiên bây giờ nằm ở đâu? Hôm đó xong Phan Rang mình có kịp chôn cất anh em không bác ? Thắng trận ở Phan Rang quá nhanh nhưng hôm đó lúc xong trận, được dân cho uống nước, tôi nhớ anh em chúng tôi chẳng có ai cười cả. Chắc trông chúng tôi lúc đó đáng sợ lắm, lem luốc bẩn thỉu, gày gò, mắt thô lố, láo liên, đằng đằng sát khí . . . Không thấy đâu nụ cười chiến thắng như trong phim ảnh.

       Anh em còn lại chắc bây giờ cũng về hưu hết rồi hoặc là ra quân sớm hơn về nhà với cuộc sống rồi. Bác thử tìm lại những anh em đánh Phan Rang hôm đó chắc chắn họ nhớ ngay là xe gì.

       Tôi không nhớ hôm đó e95 có tiểu đoàn nào không vì lúc đó 95 đã đi phối thuộc với đơn vị bạn và đang tham gia đánh Xuân Lộc.

* Cái thiết giáp có vẻ giống cái này nhưng làm sao mà lắp 12 ly 7 thì không rõ *

       Bác TàiLiênSơn à ! Tôi e rằng bác Luyến nhớ nhầm. Lúc ấy chắc bác ấy là lính của trung đoàn BB 101. Hôm 16/4, đánh Phan Rang. Xe tăng phía trước của ta bắn pháo và súng đại liên, địch thì ném bom và bắn 20 ly từ trên máy bay dọc đường từ ngã ba thị xã đến sân bay. Không thể có chuyện dân họp chợ. Lúc đánh nhau như thế dân bao giờ cũng đi "chạy giặc" rồi. Câu chuyện bác ấy nói vậy không thể hiểu được.

       Một số ảnh về Phan Rang trước năm 1975

Sân bay Thành Sơn trước năm 75 nhìn từ các hướng khác nhau

Có thể bác TTNL đi xe BTR-50PK gắn pháo PK 23mm hoặc SMPK 14,5mm. Hai loại này ta sử dụng nhiều từ 1972, đặc biệt là trong trận phản đột kích Cửa Việt mà, bác lixeta! ;D

(http://i614.photobucket.com/albums/tt226/trandoan/BTR-50PK.jpg)

   Sau khi kiểm tra lại các thông tin thì tôi khẳng định: chiếc xe TG đi đầu đội hình lúc đầu mà TTNL lên đi cùng là xe K63. Đó là chiếc xe TS của dTTG4, do đc Bùi Định- TLTM d chỉ huy. Anh Định hiện đang là Chi cục trưởng Chi cục kiểm lâm tỉnh Bắc cạn. Bác này vốn SV ĐH Lâm nghiệp vào, trước ở cT4 (ai đọc Những mảnh rời...sẽ nhớ cái bác bắn được con lợn rừng gần tạ ở A Lưới- chính là Bùi Định.)
   Bản thân quê TTNL cũng nhớ là nó có cửa sau cho BB lên xuống cơ mà, và lại trang bị súng 12 ly 7, cửa trên thì khá hẹp chỉ dứng được 2 người. Còn nếu là BTR50PK thì cửa trên nó rất rộng, cả tiểu đội đứng được. Về màu sơn thì đúng là hồi ấy tất cả các xe của ta đều chỉ sơn 1 màu: xanh hoặc cỏ úa.
   Còn 4 LS hy sinh hôm đó được bộ phận thu dung mai táng ngay gần đường. Tuy nhiên, theo tôi được biết, sau GPMN lữ đoàn 203 tổ chức đi quy tập và thu gom LS thì hình như tìm không được (tôi biết chắc chắn gia đình LS Cát không thấy mộ, còn 3 trường hợp kia thì không rõ- tôi sẽ hỏi lại thêm).

Bác lixeta. Chiếc thiết giáp này đúng là loại tôi thấy ở trục đường 4 hướng từ Cửa Việt vào TX QT ngay tại thôn Đầu Kênh và thôn Hà My. Có 2 chiếc bị cháy nằm ở đó, không hiểu bị thời gian nào

Đây chính là một trong 2 cái xe bị cháy tôi gặp trên trục đường 4 hướng từ Cửa Việt tới TX QT, nằm giữa thôn Đầu Kênh và thôn Hà My. Theo như lixeta đây là loại BTR50PK.

Có thể đây là e95A của Tây Nguyên đánh xuống, còn e95B của f325 sau khi cùng f10 đánh BMT rồi lại phối thuộc với f320A truy đuổi địch ở Cheo Reo-Phú Bổn trên đường 7. Đầu tháng 4/1975 phối thuộc cùng QĐ4 vây hãm Xuân Lộc, tiến đánh Ngã ba Dầu Dây. Sau này gặp nhau anh em cứ đùa trong chiến cục Xuân 1975 e95B là e cave. Thật đáng nể những chiến công của e này

có lẽ là cái BTR này chăng bác TTNL ???
(http://www.fas.org/man/dod-101/sys/land/row/btr-50p-004.jpg)

       Tôi thấy bác LiXeTa chắc là chính xác rồi. Vẫn đề là tôi không nhớ chính xác nên phải mô tả kỹ để nhờ bác ấy xem là loại nào. Hơn nữa tôi nhìn nó vào ban đêm, 5 giờ sáng thì trèo lên, không để ý đến xe nữa. Vừa xuống xe, chưa giập bã trầu lại biến mất rồi. Đúng là cái cửa chữ nhật có thể đứng lèn 3 người nhưng sẽ không còn ngọ ngoạy gì được, chỉ đứng được 2 người thôi. 12 ly 7 đứng ở lỗ tròn riêng.

       Vậy là xe K63. Cảm ơn bác LiXeTa.

       Chuyện anh em hy sinh được thu dung chôn ven đường không biết 203 quy tập mộ ae năm nào. Nếu làm muộn thì địa phương người ta quy tập về nghĩa trang mất rồi. Nhiều trường hợp vì thế thành mộ chưa biết tên.

       Năm 1995 tôi mượn xe máy, một mình đi từ Sài Gòn lên quá Xuân Lộc đến Long Khánh, rẽ vào rừng cao su đi đúng con đường đất đỏ cách đó 30 năm tôi đã đi qua để tìm mộ đồng đội Nguyễn Thế Dân và Nguyễn Văn Nhật hy sinh 22/4/1974. Mộ chôn ven đường 21. Tôi tìm lại đúng khu vực cũ nhưng không thấy mộ đâu. Cảnh vật tất nhiên nhiều thay đổi rồi, nhưng chính xác là khu vực đó. Cuối cùng hỏi thăm dân, người ta dẫn vào nhà một ông lão chính là người đã chôn 2 liệt sỹ. Ông bảo tôi đã tìm đúng chỗ rồi nhưng mà đã hai lần quy tập. Một lần lên nghĩa trang xã thì ông còn nhớ vị trí mộ. Về sau quy tập lên nghĩa trang tỉnh thì ông chịu. Hôm sau tôi về Sài Gòn huy động 5 người nữa đi nghĩa trang tỉnh Bà Rịa. Tìm hết các danh sách, không thấy 2 cái tên đó. Thế là thành vô danh (hồi đó gọi là "vô danh", sau này lịch sự mới gọi là "chưa biết tên").

CHUYỆN XI       TRẬN PHAN RANG  (tiếp 19)

       Chạy tiếp được một đoạn, xe chúng tôi lại chạy nép về một bên để nhường đường cho xe tăng. Từ đây chúng tôi vừa chạy tốc độ cao vừa bắn liên tục về phía trước và hai bên đường. Qua Cà Đú, không thấy có một sự kháng cự nào đáng kể

       Tiến quân như chẻ tre. Tuy nhiên, bọn A37 bắn như đổ đạn. Nó đang bay thẳng tới phía trước  mặt chúng tôi. Thấy nó hơi chúi xuống một chút là đạn 20 ly đã xả xuống rất nhanh. Có thằng thì bay cao hơn và chúc xuống thả bom. Chúng bị 12 ly 7 từ tất cả cá xe bắn rất rát nên thả bom không trúng. Tôi có cảm giác nóng ran khắp người vì đây là lần đầu tiên đánh nhau trực diện với máy bay địch. 2 trinh sát chúng tôi vừa quan sát và bắn địch trên mặt đất, vừa quan sát trên trời để chỉ điểm cho 12 ly 7 bắn máy bay. Chưa bao giờ được đánh nhau thoải mái như thế này. Không phải chui rúc trong hầm vì bom pháo. Cứ bắn nhau thôi, trúng đạn thì thôi mà không thì cứ xông lên.

       Chúng tôi lướt tới ngã ba thị xã vẫn chưa tới 6 giờ sáng. Đến đây xe tăng và thiết giáp rẽ thành hai ngả. Mũi bên trái sẽ tiến thẳng vào phố. Mũi bên phải để tiến đánh sân bay Thành Sơn. Không biết pháo của ta bắn sân bay thế nào mà trên đường đánh vào sân bay chúng tôi vẫn phải choang nhau với máy bay. (Sau này, theo tài liệu của địch tôi mới biết A37 của địch cất cánh ở sân bay Phan thiết để đánh chặn ta trong trận Phan Rang)

       Hoàn toàn không phải đánh nhau với địch trên mặt đất. chúng nó đã tan rã hết rồi. Mạnh đứa nào đứa nấy chạy. Nhiều đứa trút bỏ quần áo lính chạy vào các làng xóm vên đường hoặc chạy ra ruộng. AK của chúng tôi cứ bắn ào ào vào những đứa còn đang loay hoay chưa kịp vứt vũ khí và chạy gần xe của chúng tôi.

       Liên tục A37, chiếc này tới chiếc khác thay nhau khạc đạn 20 ly bắn chặn đoàn xe. Tôi không bắn bộ binh địch nữa mà tập trung quan sát cho 12 ly 7 bắn máy bay. Nhiều lần thấy máy bay nó bổ thẳng vào mặt và bắn vãi đạn. Cả anh xạ thủ và tôi không ai cúi xuống một lần nào. Hai bên đối mặt nhau, anh ấy cứ thế bắn thẳng. Đang bắn chiếc này, tôi quan sát thấy chiếc khác đang bổ nhào chếch từ hướn trái chúng tôi. Thấy bom nó rời máy bay còn thằng đó thì ngóc lên. Tôi giật áo anh “ly bảy”, kéo anh ấy, cả hai cùng thụt xuống. May mà bom không trúng xe, mảnh thì mặc kệ nó . . .

       Khoảng 6 giờ sáng thì không thấy còn máy bay của địch nữa.  Có lẽ chúng tập trung vào đánh cứu ở khu sân bay. Ở đó nhiều lực lượng của địch đang bị vòng vây của sư 3 xiết chặt. Các sở chỉ huy của địch đều ở đây, lại nhiều tướng tá nữa.

       Chúng tôi cũng được thông báo là sân bay Thành Sơn đã có đơn vị khác đảm nhiệm  rồi. Chúng tôi quay lại thị xã ngay. Khi tới nơi thì mọi việc trong thị xã cũng xong rồi. Cũng mới chỉ có tăng và thiết giáp của 203 ở khu vực trung tâm thị xã. Tiếng súng đã ngừng. Xe của chúng tôi đỗ sát vào vỉa hè cùng 2 xe tăng, phía bên kia đường là một vườn hoa nhỏ cũng là hai chiếc xe tăng khác. . .
 
Mới là 6 giờ 30 !

. . . (Còn nữa)

Chào các bác CCB, đọc chuyện các bác viết thấy thật là hào hùng.
Các bác cho em hỏi có bác nào đi vào nam trong thời kỳ đầu năm 1970 không ạ, mà là quân của đơn vị huấn luyện của quân khu III ở khu vực Chí Linh ấy ạ

Đọc loại bài TRẬN PHAN RANG này tự nhiên em nhớ tới cuốn "Những người tháo chạy".

Cảm ơn bác TTNL!

Đó là trận thọc sâu, vu hồi chiến dịch giải phóng huyện Triệu Phong của d66/ eBBCG202 hiệp đồng với eBB27 vào ngày 28.4.1972.
Trận đánh này sẽ được LXT tái hiện trong BT tập 3.

CHUYỆN XI      TRẬN PHAN RANG  (tiếp 20 và hết)  


       Hai trinh sát chúng tôi nhảy ra khỏi xe, súng lăm lăm. Trong thành phố không khí vẫn còn hơi đêm, mát mẻ. Có mấy cây phượng vĩ đã lốm đốm vài túm hoa đỏ. Dân từ trong các căn nhà đóng kín cửa đã bắt đầu thò ra nghe ngóng. Một lúc sau thì xe chở bộ binh cũng vào tới nơi. Lúc này dân mới mở cửa. Nhiều người ra khỏi nhà đến gần để nói chuyện với “Giải phóng”, có người còn mang theo nước uống để mời chúng tôi, có người còn mang dừa bổ sẵn ra mời lính uống nước dừa. Trưởng xe, cảnh giác bảo:
-   Đừng uống !
-   Không sao đâu ! – Tôi nói.
Đón trái dừa từ tay một cậu thanh niên cao gày, quần loe, tóc dài đi giày Xì Mông cao gót, mặt trứng cá. Tôi uống làm mẫu cho mọi người. Lính tăng không dám rời xe nên mấy người dân phải đưa nước đến mời tận nơi.

       Dân đón bộ đội giải phóng như vậy chứ không có như trong phim ảnh. Trong phim, đoàn chiến xa tiến vào thành phố giữa hai hàng cờ hoa của nhân dân . . . dân vẫy cờ và hoa để chào đón ?! Cũng không thấy đâu cờ giải phóng đã sẵn sàng chuẩn bị từ những hôm trước để lúc ta vào dân bung cờ ra ngay. Cũng chẳng thấy du kích hay biệt động Phan Rang dẫn đường cho xe tăng đánh vào thị xã như trong phim. Một cái phim về Phan Rang, hình như là “Trước Lúc Bình Minh . . .” gì đó thì phải. Trong phim thấy dân rộn rịch chuẩn bị đón “giải phóng”. Thực tế lúc xe chạy vào thành phố thấy vắng tanh vắng ngắt. Vẫn đang là sáng sớm.

       Vậy là trận đánh giải phóng thị xã Phan Rang chỉ diễn ra trong vòng có hơn một tiếng đồng hồ.

       Sau này tôi được biết, 10 giờ sáng hôm đó quân của sư đoàn 3 đã hoàn toàn làm chủ sân bay Thành Sơn. Sư đoàn 3 truy quét tàn quân địch và bắt được nhiều tù binh trong đó có trung tướng Nguyễn Vĩnh Nghi, tư lệnh tiền phương quân đoàn 3,  chuẩn tướng Phan Ngọc Sang tư lệnh sư đoàn 6 không quân, Đại tá Nguyễn Thu Lương lữ đoàn trưởng lữ dù 2 . . . Khí tài và trang thiết bị tại sân bay Thành Sơn gần như còn nguyên vẹn. . . .

 Trận đánh vào thị xã Phan Rang ta bị cháy 2 xe tăng. Máy bay có làm cho đoàn quân phía sau bị thương vong gì không thì tôi không được rõ vì ngay sau đó tôi gặp lại đại đội trinh sát và được lệnh tiếp tục trinh sát chuẩn bị đánh Phan Thiết. Chia tay các lính xe tăng rồi bọn tôi lên xe ô tô tiến về Phan Rí.

(Hết chuyện TRẬN PHAN RANG)

* Dưới đây là một số ảnh đoạn đường 1 từ Bà Râu đi về Phan Rang ngày nay *

       Một số hình ảnh Phan Rang ngày nay

@Bác TichTuongNhuLe:

Cho phép tôi thắc mắc tí chút.

Các bác là TS C20 đi trinh sát cho F325 vào đánh Phan Rang (rồi tiếp theo là Phan Thiết). Nhưng xem bài thấy như các bác đi đầu rồi đánh cùng tăng luôn (hoặc là trinh sát rồi đón tăng vào đánh, nhiệm vụ na ná như biệt động hay bộ đội nằm vùng vậy), chứ không thấy các bác báo tình hình về F để lên phương án tác chiến.

Thế là các bác thay bộ binh đi đầu, gặp đâu đánh đấy rồi còn gì. Giả sử như trận đánh ác liệt, tăng pháo bị chặn lại thì các bác làm sao?

Đây là trận đánh đựoc tiến hành theo phương thức "tiến công trong hành tiến" và sử dụng triệt để cơ giới để tăng tốc độ tiến công. Phương án tác chiến đã được thống nhất từ chiều 15.4.75 tại SCHTP của quân đoàn 2 tại khu vực Ba Ngòi (có đến 6 vị tướng và đại tá Đào Huy Vũ- tư lệnh TG tham gia). Theo phương án, dTTG4 sẽ đi đầu thê đội 1, xe tăng và TG sẽ chở theo BB, còn lực lượng BB chủ yếu cùng với pháo binh, pháo CX đi phía sau bằng ô tô. Các TS của 325 lúc đó có nhiệm vụ nắm địch để báo cho thê đội 1. Cũng may, tuyến phòng thủ của địch lúc đó chưa được củng cố cho thật vững chắc nên ta tiến công khá thuận lợi và chúng tan rã nhanh. Lực lượng BB đi phía sau hầu như không phải đánh nhau.
Cũng nhờ tổ chức như vậy nên tốc độ tiến công được đẩy lên đến gần 70 km/ ngày (trong ngày hôm đó thê đội 2- dTTG5/203 còn đánh đến tận Cà Ná). Từ bài học thành công này nên đến CZHCM, qđ2 đã vận dụng và tổ chức binh đoàn thọc sâu gồm toàn bộ lữ 203 cùng với BB và một số BC khác tiến công vào SG ngày 30.4.75 đạt kết quả và tốc độ rất cao. 

       Lúc chúng tôi xuất quân từ Đà Nẵng đã có khẩu hiệu "thần tốc" rồi. Bây giờ trinh sát không thể theo cái kiểu chui hàng rào nữa - bao giờ cho xong ?

       Từ trận Phan Rang vào đến Sài Gòn. Khi đơn vị lớn, có xe tăng dừng lại thì trinh sát mò lên trước nắm địch, báo cáo tình hình rồi đón xe tăng dẫn đường đánh luôn.

       Tôi chỉ là một a trưởng, thường chỉ phụ trách một toán thôi nên không biết đại đội 20 và ban trinh sát các thủ trưởng chỉ huy và nắm thông tin thế nào. Nhưng tôi biết mỗi toán trinh sát có 1 thông tin đi cùng và luôn gởi điện về ban 2.

       Hôm 16/4 chúng tôi có bị làm sao thì phía sau chúng tôi, vẫn còn cả nhóm ông Thắng. Phía sau nữa còn cả c20. Ông Thắng biết chúng tôi ở trên xe dẫn đường rồi, tình hình chiến sự diễn biến thế nào, ông ấy phải báo cáo về ban.

       Tôi thấy rất hay là trinh sát chỉ đi lẻ vài ba người nhưng mất toán này sẽ còn toán khác.

       Nói thế thôi chứ năm 75 mình thắng địch ở thế và ở tinh thần. Nếu mà khác đi thì mọi chuyện chắc sẽ rất khó khăn. Cái kiểu trinh sát như vậy chắc phải thay đổi cho phù hợp.

Cám ơn lixeta ! Bác đã hóa giải cho tôi câu hỏi của mấy chục năm qua. Không hiểu số phận của kíp xe đó như thế nào. Tôi nhớ đến 2 xe này vì trên đường từ cứ vào chốt đều phải qua chỗ đó, mấy lần đi qua bị pháo kích tôi đều chui vào gầm xe thoát chết.

Theo tôi đây là cách đánh trong hành tiến mà thực tế quân ta mới áp dụng trong CZ1975. Có những trận đánh " Trinh sát" nên vai tro trinh sát cũng khác trước kia là phải bám địch. Tất nhiên là lực lượng cơ giới và BB luôn sát theo sau TS. Tham mưu con một tí ;D

     Trận Phan Rang quá tuyệt ! Từ đây đến Phan Thiết cũng không còn bao xa nữa, mong bác "thần tốc, thần tốc hơn nữa" rồi làm luôn một mạch vào Sài Gòn ngày 30.4 để kịp chung vui cùng bác Lixeta, bác nhá.

 Sau này ở K bọn tôi đánh địch trong hành tiến bằng cơ giới cũng như vậy :xe tăng đi đầù chở theo tốp trinh sát đến xe tăng ,  M113,xe tải chở BB....gặp địch ở đâu tất nhiên xe đi đầu nổ súng ,  BB phía sau nhảy xuống oánh luôn ..

Khi tiến vào Phan Thiết, cách Phan thiết khoảng 7 km, là Thị trấn Phú Long. Bác có đụng độ với lính VNCH không. Trước đây tôi có nghe nói , có 1 nhóm lính VNCH kháng cự tại cầu Phú Long,không biết thựa hư ra sao.

Cảm ơn bác ongbom đã trích dẫn lịch sử f10, Bob tui không biết hết thiệt hại của các đơn vị khác trong sư 10 dịp ấy. nhưng là người trực tiếp chịu trận nên thấy sao kể vậy... các nhà viết sử cũng tổng hợp theo báo cáo của các đơn vị là chính. Riêng đoạn nói e24 bị đánh cháy 9 xe, theo bob là rât "khiêm tốn". chắc là thống kê riêng số xe của bộ đội, chưa kễ xe "mượn" của dân. Vì ngay ở đại đội Bob tôi đã có ba xe ca của dân (chở bộ đội) bị cháy. Đêm đó khi bộ đội dồn lên các xe khác tiếp tục hành quân thì các bác tài (dân sự mà xe bị cháy) chạy đến nói với tôi làm sao ghi nhận cho họ đã tham gia chở bộ đội, rồi xe bị cháy...Để họ còn báo cáo lại cho chính quyền CM. Việc này đúng ra là trách nhiệm của các xếp to hơn giải quyết. Nhưng lúc bấy giờ đang rối tinh cả lên, lại đang trong đêm tối chả ai biết các xếp ở đâu mà chỉ... Bob tôi làm bộ (oai ra phết) nói: Các chú các bác yên tâm tôi sẽ thay mặt đơn vị viết giấy xác nhận cho các bác. Thế là Tôi moi giấy bút trong xà cột ra viết cho mỗi bác tài một tờ giấy xác nhận đàng hoàng với chũ kí "Quân giải phóng" to tướng... xong xuôi tôi không quên cảm ơn, chia tay các bác lái xe đã giúp đỡ cách mạng, rồi nhảy lên xe tiếp tục hành quân. không biết những tờ giấy đó sau này có giải quyết được gì cho các bác tài ấy không?!     

Trích:

Thế là Tôi moi giấy bút trong xà cột ra viết cho mỗi bác tài một tờ giấy xác nhận đàng hoàng với chũ kí "Quân giải phóng" to tướng... xong xuôi tôi không quên cảm ơn, chia tay các bác lái xe đã giúp đỡ cách mạng, rồi nhảy lên xe tiếp tục hành quân. không biết những tờ giấy đó sau này có giải quyết được gì cho các bác tài ấy không?!     
---------------
   Tôi tin là cái giấy viết tay của bác Bob khi đó có tác dụng, rất có tác dụng là đằng khác. Khi đó uy tín Quân giải phong rất lớn. Không người dân nào dám viết bịa ra để giả mạo đâu, chẳng ai dám nghi ngờ hiệu lực của nó dù không có dấu.

  Hôm 2/4/1975 tôi phụ trách trạm gác phía Bắc đầu cầu  Đà Rằng cũng thế. Cấp giấy cho mấy người dân qua cầu tìm thân nhân hoặc về nhà, cũng chỉ xé sổ viết tay, ký chữ Trong to tướng dưới dòng : Chỉ huy trạm gác QGP bờ Bắc, thế mà dùng ngon lành. Phía Nam kể cả quân ta lẫn bộ đội địa phương tin sái cổ. Đến chiều có ông tìm được người nhà còn quay lại cầm theo tờ giấy ấy cám ơn rối rít.

       Bác Trong6 nhanh quá "nhảy" ! ngày 2/4/75 đã là quân cảnh ở Nha Trang rùi. Đúng ngày giải phóng Nha trang và Cam Ranh.

       Lúc đó anh em chúng tôi còn đang ở Đà Nẵng. Hôm đó tôi cưỡi bình bịch đi chơi thành phố Đà Nẵng. Lúc về bị quân cảnh Đà Nẵng tóm, bắt nộp xe bình bịch. Quân cảnh nó "ác" thế chứ không có viết giấy cho tôi chạy bình bịch đâu. Sau phải xin giấy của sư đoàn ra chỗ quân cảnh để lấy lại xe. Nhưng mà lính trinh sát láu cá lắm. Khi bị giữ xe, tôi liếc nhanh thêm vài số xe nữa. Giấy của sư đoàn cho lấy một xe thì tôi điền luôn thêm số cảu một xe nữa. Thành ra lĩnh về 2 xe. Trả cho sư đoàn 1 xe, còn đưa về đại đội trinh sát 1 xe để đi chơi. Chiếc xe 67 đó sau này cũng lên ô tô hành quân thần tốc cho đến tận Sài Gòn.

- Bác TTNL nhầm địa danh rùi, cầu Đà rằng ở Tuy hòa, Phú yên. Bác trọngC6 hồi đó ở f320 thần tốc đánh địch tháo chạy từ Pleiku theo đường 7... xuống Phú yên. Còn f10 của Bob tui ngày 2/4/1975 mới vào Nha trang.

       À há ! Cảm ơn bác Bop !

       Chiều nay các cựu chiến binh nhập ngũ 6/9/1971 và  các năm 1970, 1972 gặp nhau tại Quán Gió hồ Bảy Mẫu.

       Các bác xem có nhận ra bác nào không ?

Tiếp vài ảnh nữa . . .

       Và ảnh cuối cùng.

       Bữa trước có một số anh em nhắc đến cái tên suối La La ?! Cả tên gọi và vị trí nó là thế nào . . .

       Đây là suối La La, một con suối không có tên trên bản đồ. Một con suối mà năm 1972 rất nhiều anh em vượt Bãi Hà, lội qua sông bến Hải, lội qua suối La La, lội qua ngầm B hoặc ngầm A của sông Cam Lộ để sang đường QL9 đi về Đông Hà hay thẳng xuống Ái Tử.

       Con suối La La bắt nguồn từ dãy núi có cao điểm 544. Trên bản đồ này tôi cũng đưa vào các địa danh nổi tiếng như cao điểm 544, cao điểm 241, Đầu màu. Trên bản đồ, tôi vẽ con suối La La màu đỏ.

Summer là điểm cao bao nhiêu bác TTNL ơi, có phải là căn cứ Mai Lộc không? Bác cho cái bản đồ nữa xuống phía Nam quanh Summer xem có xác định được nơi bác 6971 bị lật xe không?

       Bác Phong Quảng à ! Đây là bản đồ vùng Cùa, Mai Lộc, sông Ba Lòng, điểm cao 365. Đây là bản đồ quân sự của Mỹ, tiếc là các điểm cao không ghi rõ độ cao bằng mét như bản đồ UTM thông thường. Độ cao được tính bằng feet. 1 (foot) = 30,45 (cm)

 Anh Tường ơi ! Bài hát con suối La La là bài hát thường xuyên được phát thanh trên đài truyền thanh Quảng Trị . Có một lần dự đám cưới em có nghe một tay hát bài con suối La La nhưng mà là bài hát tâm lý chiến của chế độ củ . Em mới hỏi tay vừa hát xong " Con suối La La ở đâu vậy anh ? " Tay nầy trả lời rằng : con suối La La ở miền tây . Em mới cười khẩy , không biết hắn có hiểu không ? Như vậy con Suối La La cã hai phía đều có bài hát về con suối nầy .

Không biết đúng sai thế nào nhưng ở Hướng Hóa cũng có một con suối đựoc bà con gọi là suối La La. Suối này lại đổ ra sông Sê Pôn cơ ;D ;D

Bác TTNL đưa cái bản đồ có điểm cao 544 làm tôi nhớ lại: Năm 1970 tôi đang ở D113- BTL PKKQ, Vác súng 14,5 ly (cải tiến) Từ Bãi hà (Vĩnh linh) vượt sông Bến hải vào làng Cù đinh. (gọi là làng Cù đinh nhưng lúc ấy chỉ còn trơ lại mấy cái nền nhà...cỏ mọc um tùm...) lập trận địa để "phục" bắn máy bay...! Trận địa chúng tôi chỉ cách điểm cao 544 chừng vài cây số (ước lượng). Cuối năm đó rồi qua đầu năm 1971 khi diễn ra chiến dịch đường 9 nam Lào. máy bay trực thăng bay "hàng đàn" qua gần trận địa, không hiểu vì lý do gì mà "chỉ huy" không dám cho bắn. Nằm ẩn mình ở đó cả tháng chả bắn được phát nào. Hồi ấy Bob tui là xạ thủ số 1 khi có máy bay là vào ghế ngồi rê nòng súng theo mục tiêu, chờ lệnh... Rồi "không bắn"! thế mới tức. Thế rồi một lần (tôi không nhớ chính xác ngày, tháng) vào lúc chiều tà, Khi một tốp trực thăng (khoảng 5, 6 chiếc) bay qua trận địa,(hình như từ đường 9 nam Lào về). tôi chủ động chọn "ngắm" vào chiếc bay sau cùng... Rồi đạp cò: Đoành...đoành...đoành...! -Ông a trưởng đang nằm trong hầm giật mình vọt ra quát: Ai cho mày bắn!? - Lộ trận địa thì sao...!? "Thế mới biết"! Chuyện thật 100% đấy các bác.   

Bố Bob ơi, TTNL là lính trinh sát. Với lính trinh sát, nom ngon và ngứa ngáy lắm rồi mà phải chịu mới là bình thường. Nổ sung thì dễ, im mới là khó! Trinh sát mà nổ súng thì không phải a trưởng quát mà là địch nó quát.

À quên, thế 5-6 cái trực thăng lần ấy đoành ... đoành ... đoành ..., có rụng cái nào không?

       Bác LiXeTa à ! Đây là trích đoạn nói về anh hùng Bùi Ngọc Đủ:

Dũng sĩ diệt Mỹ, Bùi Ngọc Đủ sinh ra và lớn lên ở Quảng Xương, Thanh Hóa nhưng anh nặng tình với chiến trường Quảng Trị và Tây Nguyên. Cái tên dũng sĩ diệt Mỹ, Bùi Ngọc Đủ đi vào trong bài hát "Ơi dòng suối La La" ấy như một huyền thoại anh hùng.
 
Bài hát do nhạc sĩ Huy Thục sáng tác năm 1967, ca ngợi trận đánh thắng rất anh hùng của tiểu đội do Bùi Ngọc Đủ chỉ huy bảo vệ kho đạn ở khu đồi Không Tên thuộc làng Chanh, xã Tân Kim, huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị. Tuy lớn lên trong thời hòa bình, nhưng đọc sử sách và nghe lời kể lại qua hơn 130 trận đánh có Bùi Ngọc Đủ tham gia, tôi cảm thấy thật kính phục. Không ai nghĩ một con người có thân hình nho nhỏ như anh mà đã làm nên những kỳ tích, làm cho kẻ thù khiếp sợ.  


       Có thể xem đầy đủ với link:   http://antgct.cand.com.vn/News/PrintView.aspx?ID=54101

       Như vậy con suối La La có tên trong bài hát "Ơi con suối La La" của Huy Thục đúng là con suối mà tôi vẽ trên bản đồ. Không biết có còn con suối La La khác không ?

 Con suối La la bác TTNL vẽ đúng đấy. Năm 1970 Bob đã được lội một doạn con suối ấy, rồi qua đồi không tên vào làng Cù đinh, đến gần điểm cao 544... nên bob tui rất cảm ơn bác TTNL đã đưa lên cái bản đồ làm tui mới nhớ lại cái hồi bắn máy bay ở gần làng Cù đinh. À mà trên bản đồ làng cù đinh nó nằm ở chỗ nào Bác nhẩy?

Bác Bob ơi ! Khi vừa ký hiệp định em cũng là số 1 của 12,7 li thấy 4 chiếc trực thăng bay theo đội hình bậc thang, cái đi đầu bay thấp nhât thấy rõ cả thằng ngồi máy bay mà cũng không cho bắn. Lính cũ mắng :" nó có 4 cái mà bắn để mà toi à " , ngẫm lại CCB có lý anh ạ.
Bác TTNL : nhìn bản đồ này chưa biết 367 này nằm ở đâu nhưng đường 15N đi bám sát phía tây Động Ông Do và 367, Suy luận của em sau khi giải phóng Cam Lộ và Mai Lộc ( Đông Hà, THị Xã Quảng Trị chưa giải phóng) Đường của pháo binh đi theo đường này, có thể có những con đường khác nhưng từ tháng 7/1972 thì em nghĩ đây là đường duy nhất.
Như vậy suối La La này chính là suối trong bài hát về tiểu đội Bùi Ngọc Đủ, Tôi cũng đã qua con suối nhỏ chảy qua nhũng khóm lau lách này khi vượt Bến Hải.

       Bác PhongQuảng à ! Điểm cao 367 là cái tam giác đỏ trắng còn đỉnh động Ông Đô là 275 TTNL vẽ trên bản đồ dưới này nè !
  
       Đỉnh 367 và đỉnh 275 chỉ cách nhau có 3 km đường chim bay thôi. Bản đồ này mỗi cạnh ô vuông là 5 km. Ở đỉnh 367 bọn mình bị mất hai anh em, anh Điển chuẩn úy, trung đội trưởng vừa học lục quân ở Sơn Tây vào và Quách Ngọc Sơn, tiểu đội phó trinh sát cựu từ 72 ở Thành Cổ. Anh em bò lên trinh sát, lúc ra không xóa hết dấu vết. Khi bò vào lần thứ hai, địch phục sẵn bằng mìn Laymo . . .

 Em nghe các bác pháo 308 QT72 nói đi qua động Ông do theo hướng Đông bắc-Tây nam khoảng 10km, rồi rẽ trái là tới chân 367, nhìn chếch phải là 1 con đường lên điểm cao. Pháo 308 không vượt sông Mỹ chánh(sao bản đồ lại ghi là sông Nhùng nhỉ).

 Bác TTNL vẽ giúp em con đường 10km ấy được không ạ?

       Đúng là pháo mà đi từ chân động Ông Do tới chân Động Tiên có 1 đỉnh là 367 phải mất 10 km. còn cái đỉnh 367 chỉ cách đỉnh 275 của động Ông Do có 3 km đừng chim bay thôi. Pháo của 308 không bay được như chim thành ra phải đi dưới các bình độ thấp và qua các đèo. Mà cũng không thể lên được 367 đâu mà đi vòng ở chân núi phía tây 367 thôi. Tôi sợ 10 cây số là hơi ít đấy.

       Chính xác là chân 367 có sông Nhùng. Trước khi luồn sâu dọc theo sông Nhùng, tôi đi địa hình có trèo lên á đỉnh 367(á đỉnh ta chốt, đỉnh 367 địch chốt). Từ trên 367 nhìn xuống sông Nhùng ngoằn nghoèo ngay dưới chân.

Bác TTNL : em hình dung ra rồi, đường 15N men theo bình độ phía tây khe Ba Thang. Đoạn con đường gần 367 nhất là cây số 48, ước lượng đường chim bay không quá 1km đâu. Tiểu đoàn 15 cuối 72 trực thuộc 304 tham gia giữ 367, đến tháng 11/72 mất 367 thì K15 chốt ở điểm cao 105 dưới chân 367, ở đây bọn em mất một khẩu đội DKZ bốn người. Khi em về K15 thì đơn vị đóng ở cây số 52, nghe anh em kể là lúc mất 367 coi như đường 15N kẹt, người đi qua rất khó khăn đừng nói gì đến xe pháo, lệnh trên cho rút lính pháo ra làm nhiệm vụ khác giao lại cho BB bảo vệ, không giữ nổi nữa thì cho nổ bọc phá. Rất may là địch cũng không cố được và hiệp định Pa Ri đã ký.
 Năm 2007 một số anh em đã quay lại tìm hài cốt 4 LS không được mà tí nữa thì không tìm được đường ra. Địa hình thay đổi quá nhiều, giữa nền đường 15N đã có những cây to một người ôm.

       Bác Phong Quảng à ! Tôi nhớ lại, đường 15N ở gần cao điểm 367 có đoạn phải lội suối. Không biết người ta đổ loại đá gì như đá gan gà dưới suối (gọi là ngầm), xe lội suối không bị sa lầy mà nước chỉ hơi đục một tý rồi lại trong ngay. Hết đoạn ngầm thì đến một thung lũng nhỏ. Đi tiếp một đoạn thì đường lại phải lội qua sông Nhùng. Năm 1974, tôi đi bộ theo đường từ Ái Tử, men theo bờ bắc Thạch Hãn, qua chân dãy Ba Gơ rồi qua khe Trai (nhiều người gọi là khe Trái. Chỗ này Địch trấn giữ trên cao. Tuy ngừng bắn đấy nhưng mình đi bên dưới vẫn phải bí mật nếu không nó bắn liền) rồi bắt vào đường 15N. Đến sông Nhùng thì tôi đi men theo bờ bên phải chừng 1 cây số thì đến cứ của huyện Hải Lăng.

       Xâu chuỗi những gì nhớ được thì đúng là đường 15N chính xác như bác Phong Quảng nói ở trên.

       TichTuongNhuLe xin lỗi ae đã quan tâm và động viên tôi viết lại "Những Chuyện Không Thể Quên . . .".  Hôm rồi offline cùng một số anh em, mọi người có hỏi sao không thấy tiếp tục đi.

       Xin được có lời xin lỗi ae vì đang có 2 topic nóng của các bác cùng sư đoàn 325 là "Ký Ức Một Thời Hoa Lửa" của LeXuanTuong và "Nhật Ký Viết Lại" của SauChinBayMot nên TichTuongNhuLe tôi tránh đường hai bác và lùi lại một đoạn.

       Xin mọi người cho thư thư một chút nhé !

--
là lính trinh sát mà nổ súng là điều không hay đấy.
--

Đúng vậy các bạn ạ. Lính trinh sát súng ống đạn dược ít lắm.
Tất cả chỉ có 2 băng đạn AK, 2 quả lựu đạn và 1 con dao găm.
Khi đi làm nhiệm vụ thì tùy vụ mà mang cái gì theo. Thường thì có con dao, 1 băng đạn và 1-2 quả lựu đạn. Lần tôi đi mang ít nhất là chỉ 1 quả lựu đạn, 1 con dao găm và quần đùi. Thường trinh sát đi chỉ 1-2 người, lại ở phía bên đối phương, nên nếu phải nổ súng thì thường là bị lộ và rất bất lợi.

Vì thế đời lính của tôi ở Quảng Trị một năm rưỡi (7.1972- 1.1974) cũng may mắn chỉ nổ súng hai lần. Một lần đi trong rừng phía bên ta, chính trị viên trưởng dừng lại cho bắn hai phát súng lục K54 cho biết, lần nữa sau hiệp định 1973 ở đài quan sát Ái Tử phía bên ta, nhặt được khẩu AR16 cả tụi mỗi đứa bắn thử mấy phát xem nó ra sao.

Ba đứa dự khóa bay rồi trinh sát sư đoàn tụi tôi (TTNL, 6971 và TLT), chỉ có bác TTNL là đi đến tận 30.4.1975 và nổ súng thật.

Tuy nổ súng nhiều ít khác nhau
Nhưng thương binh thì đều thành cả.

CHUYỆN XII          TRỊNH THÚC DOANH – BẠN TÔI

       Hôm nay 16/9. Ngày này cách nay 38 năm, sau 81 ngày đêm kiên cường chốt giữ thị xã Quảng Trị, chính thức thì người lính cuối cùng cũng đã vượt sông Thạch Hãn rút qua bờ bắc (đúng ra là bờ tây) trong ngày này. Chắc hẳn còn không ít anh em, hoặc ở chốt độc lập không biết lệnh rút, hoặc lạc đồng đội, hoặc bị thương không thể vượt sông đã ở lại bờ nam sau ngày 16/9/1972. Những anh em đó, cho đến bây giờ, vẫn không ai biết gì về họ . . .

       Trịnh Thúc Doanh học cùng tôi suốt 4 năm kể từ lớp bảy cho đến hết lớp 10. Hết lớp 10, Doanh thi vào Đại Học Bách Khoa còn tôi thí vào Đại Học Tổng Hợp. Chúng tôi thân nhau từ năm học lớp 9, sơ tán ở Hưng Hóa, Tam Nông, Phú Thọ. Những buổi chiều hay ngày Chủ Nhật hai đứa thường dạo chơi ở thị trấn Hưng Hóa, một phố huyện miền trung du đất đỏ với con đường rải đá khấp khểnh. Thể nào cũng rẽ qua cửa hàng hợp tác xã mua bán, nhìn ngó một tí thôi chứ có gì mà mua. Cái mà chúng tôi cần thì từ cái khăn mùi xoa cũng chẳng có. Đi lòng vòng một hồi chán rồi có khi rẽ qua đường đi Thanh Sơn, một con đường đất đỏ ngoằn nghoèo, chạy ven một cái đầm toàn những cỏ lác rồi chạy về phía núi. Cũng có khi chúng tôi đi về phía Trung Hà, qua đầm Dị Nậu, thôn Dị Nậu, mỏi chân thì quay về bờ sông. Đoạn sông này cũng là một phần của sông Hồng, chưa gặp ngã ba với sông Đà. Cuối cùng thì xà vào một cái quán nước ven sông. Đây là một bến thuyền nhỏ, thỉnh thoảng có thuyền chở than đến, rồi thuyền chở chuối, mít từ đây về xuôi. Hai thằng gọi 2 bát nước chè xanh, rồi trứng vịt luộc và chuối. Sao mà ăn khỏe thế. Chục trứng luộc chấm muối ớt chỉ một loáng là đánh bay, lại đánh tiếp chuối, chuối tiêu, chuối tây, chuối hột hay chuối lá.

       Tối chúng tôi thường ra sân bóng, nằm trên cỏ ngắm trăng sao và nói chuyện linh tinh, đủ các thứ chuyện chỉ trừ chuyện gái. Không phải kiêng đâu mà vì không biết gì. Hết lớp 10 chúng tôi vẫn chưa lớn mà.

       Năm 1970, Doanh vào Bách Khoa còn tôi vào Tổng Hợp. Tôi hay đến nhà Doanh. Nhà nó ở khu tập thể bệnh viện 108 quân đội. Bố Doanh là bác sỹ. Ông là bác sỹ đầu tiên được đào tạo dưới chính thể của Cụ Hồ. Mẹ Doanh cũng đang tại ngũ. Nhà tập thể cấp bốn chỉ có một phòng. Đàng sau nhà là khu bếp tập thể, mỗi nhà một ô. Muốn xuống bếp thì phải trèo qua cửa sổ . . .

       Không ngờ rằng hai thằng tôi cùng nhập ngũ một ngày, 6/9/1971. Thế là từ đó bặt tin nhau.

Về sau này khi ra quân rồi tôi mới biết Doanh và tôi cũng ở cùng sư đoàn 325. Doanh ở trung đoàn 95 và lĩnh đủ 81 ngày đêm ở thị xã Quảng Trị.
       Đúng ngày 16/9/72, được lệnh rút qua sông. Doanh hy sinh vì bị pháo lúc vượt qua sông . . .

. . . (còn nữa)

 Bác tralientay chỉ nhòm nhiều thui, ít khi được bắn! nên khi lượm được khẩu AR15 (còn gọi là M16) lại gọi là AR16! - Ở chỗ bác có loại AR16 thì tui không biết?! có gì không phải bác thông cảm. 

Nếu không đọc bài này của bác, em cũng không nhận ra hôm nay là 16/9. Năm nào cũng có 1 ngày 16/9, đối với người này thì chỉ như 1 ngày bình thường như bao ngày khác, đối với người khác thì lại ghi dâu những khắc khoải trong lòng. Cuộc đời đôi khi cũng vô tâm quá bác nhỉ? Cảm ơn bác về những dòng tâm sự rất xúc động.

     Trích: TichTuongNhuLe:
     "Trong ngày này. Chắc hẳn còn không ít anh em, hoặc ở chốt độc lập không biết lệnh rút, hoặc lạc đồng đội, hoặc bị thương không thể vượt sông đã ở lại bờ nam sau ngày 16/9/1972. Những anh em đó, cho đến bây giờ, vẫn không ai biết gì về họ . . ."
    
     
     Một cựu thủy quân lục chiến ngụy tham gia trận đánh 81 ngày đêm kể lại: Sau khi lính mình rút khỏi thị xã và thành cổ về Bắc Thạch Hãn vào rạng sáng 16/9, lính họ tổ chức lùng sục khắp nơi và đã gặp rải rác trong khu vực quanh Thành cổ một vài ổ chiến đấu cùng thương binh của mình còn sót lại (đúng như bác TTNL đã viết). "Những người lính này có vẻ như không hề biết đến việc rút lui của đồng đội họ nên vẫn đánh trả kiên cường một cách ngoài sức tưởng tượng. nhưng rồi lần lượt, họ hy sinh đến người cuối cùng".

     Cũng cần phải nói thêm rằng, lính VNCH thường dùng từ "tử trận" chứ không dùng từ "hy sinh" đối với lính chết trong lúc làm nhiệm vụ. Nhưng người cựu TQLC này đã dành từ "hy sinh" cho những người lính Việt Cộng bên kia chiến tuyến một cách vô cùng kính trọng.

     Bác cựu TQLC này cũng nói lính dù và thủy quân lục chiến bên họ trước,nay chưa bao giờ ngán bắn nhau với lính Bắc Việt, nhưng từ sau trận 81 ngày đêm trong Thành cổ, họ phải thừa nhận không thể sánh bằng đối phương về độ lì lợm, gan góc.

     Đến lạ và cũng có thể chẳng có gì là lạ là ông ấy, cái ông cựu TQLC từng đánh nhau tóe khói với "Cộng sản Bắc Việt" ấy bây giờ lại là bạn nhậu chí côt với một bác có gốc gác cách mạng gộc, bản thân cũng mấy chục năm tuổi đảng.

     Nhân loại sinh ra vốn yêu thương nhau. Có thể một lúc nào đó, vì một lý do nào đó nhân loại xúm vào đánh nhau. Xong, nhân loại lại quay về với tính bản thiện của mình và...yêu thương nhau.

Dịp 27.7 năm trước, 6971 có dịp đi cùng các cựu binh DHXD, cựu chiến cỹ Thành cổ 72, về thăm chiến trường cũ và viếng đồng đội. Đoàn đi viếng nhiều nghĩa trang, nơi có đồng đội các e 101, 95, 18 của f325 hy sinh. Riêng nghĩa trang thị xã QTr để lại cho 6971 nhiều suy nghĩ vì những nét rất riêng, không đâu có.

Bác quản trang nói rằng có khoảng 650 mộ, trong đó có khoảng (bác nói con số cụ thể, nhưng không nhớ) gần 100 mộ có tên. Đây là tỷ lệ rất thấp so với các nghĩa trang khác. Điều đặc biệt nữa là trên nhiều mộ chí ghi: "Liệt sỹ tự nhận ABC". Tôi tò mò hỏi. Bác quản trang trả lời: Đây là các mộ xác nhận theo ngoại cảm hoặc các hình thức tìm mộ khác.

Nghĩa trang thị xã cũng đặc biệt như cuộc chiến bảo vệ thị xã.

---
Hôm nay 16/9. Ngày này cách nay 38 năm, sau 81 ngày đêm kiên cường chốt giữ thị xã Quảng Trị, chính thức thì người lính cuối cùng cũng đã vượt sông Thạch Hãn rút qua bờ bắc (đúng ra là bờ tây) trong ngày này. Chắc hẳn còn không ít anh em, hoặc ở chốt độc lập không biết lệnh rút, hoặc lạc đồng đội, hoặc bị thương không thể vượt sông đã ở lại bờ nam sau ngày 16/9/1972. Những anh em đó, cho đến bây giờ, vẫn không ai biết gì về họ . . .
---

Hôm nay là một ngày bận rộn nên tôi cũng quên mất là 16/9, may trưa đọc QSVN có TTNL nhắc.

Vậy mà đã 38 năm. 16/9 tôi có cả một ngày ở bờ này sông Nhan Biều, cảm thấy vẫn còn những đồng đội mình bên kia sông, khi nhìn những đụn khói bay bên thành cổ trong một chiều im tiếng súng.

Trở lại Quảng Trị lần đầu sau 30 năm tôi vẫn nhớ rất nhiều về các anh, nghĩ rất nhiều đến tất cả "những người đã ngã xuống nơi đây, những người đã hóa thân thành sông nước, thành cát trắng, thành nắng rát, thành dai dẳng mùa mưa Trị Thiên."

Nhìn ảnh Doanh TTNL gửi vẫn như một ám ảnh.

---
Bác tralientay chỉ nhòm nhiều thui, ít khi được bắn! nên khi lượm được khẩu AR15 (còn gọi là M16) lại gọi là AR16! - Ở chỗ bác có loại AR16 thì tui không biết?! có gì không phải bác thông cảm.
---

Bác nói đúng quá. Tôi nhầm khẩu AR15.

Nhân đây cũng muốn hỏi có bác nào nhớ từ hạm đội Mỹ bắn vào có kích thước bao nhiêu, có phải 330ly không? Tôi nhớ hố đạn to như hố bom, sức phá cực lớn.

... có bác nào nhớ pháo từ hạm đội Mỹ bắn vào có kích thước bao nhiêu

     Trích: 6971
     "Đây là các mộ xác nhận theo ngoại cảm hoặc các hình thức tìm mộ khác".

     Về việc tìm mộ liệt sỹ bằng phương pháp ngoại cảm cũng còn nhiều vấn đề khúc mắc. có nhiều trường hợp rất đáng tin nhưng trường hợp khác lại khiến ta hoài nghi.

     Cách đây vài năm, dư luận xã hội, các cơ quan truyền thông báo chí đã một phen ầm ĩ về vụ bộ phim tài liệu "Linh hồn Việt cộng". Nội dung phim thế nào xin phép không bàn tới, duy chỉ có chi tiết Nhà ngoại cảm Phan Thị Bích Hằng hướng dẫn gia đình thân nhân liệt sỹ đi tìm mộ mới đáng nói. Nhà ngoại cảm chỉ dẫn gia đình vào một nghĩa trang liệt sỹ trong Tây Nguyên, đến ngôi mộ liệt sỹ vô danh số... hàng... khu...nằm ở phía trái đài Tổ quốc ghi công, đấy chính là ngôi mộ mà gia đình liệt sỹ cần tìm. Khi gia đình tìm thấy thì mộ đã được một gia đình khác nhận là thân nhân và bốc đi từ vài năm trước. Nhà ngoại cảm lại chỉ cũng mộ số...hàng...khu y như thế nhưng lần này là nằm phía bên phải của đài Tổ quốc ghi công.

     À, từ cổng nghĩa trang nhìn vào là bên trái, còn từ trong nhìn ra thì phải là bên phải, đúng quá rồi còn gì, chẳng qua là hiểu lầm ý nhau một tí ý mà. Bốc thôi !

     Tiếc thay, hài cốt của người lính ấy lại nằm ở khu vực những chiến sỹ hy sinh năm 1975, thời điểm chỉ còn một vài tháng nữa là giải phóng Sài Gòn. Còn người liệt sỹ mà gia đình thân nhân cần tìm thì đã hy sinh từ năm 1969.

    Tôi không bao giờ có ý làm phiền lòng những người lính đã ngã xuống vì tổ quốc, mà với tôi họ là những anh hùng. Dù trong sâu thẳm lòng mình không mong muốn, nhưng nếu vô tình mà có sự lầm lẫn thì sao? linh hồn và cốt xương những người lính ấy sẽ chưa được về với gia đình, về với quê hương.

    Còn điều này quả thật không dám khẳng định, nhưng những hài cốt liệt sỹ tìm được bằng phương pháp ngoại cảm hình như cũng không được giám định ADN.

Xin góp một chi tiết: Những ngày tôi ở đài quan sát Ái Tử (11-12/1972), hay đi lang thang quanh bãi tăng, bãi pháo (xem Nhật ký viết lại - Những câu chuyện Ái Tử), thấy la liệt đạn pháo chưa bắn, xếp thành lô, thường là đạn 175, to và dài. Duy nhất có Một quả, chỉ một quả rất to, nhưng ngắn, chắc khoảng 50-60cm, lạc vào đó. Tôi hỏi cố đại đội trưởng Nguyễn Đức Hiền. Thấy ông bảo: Đạn pháo 203ly đấy. Thế khẩu pháo 203 to lắm à? Không biết, vì 203 chỉ bắn từ hạm đội thôi, không có ở đất liền.

Thỉnh các cựu pháo binh và google.

Người quản trang có giải thích với tôi: Hồi đầu, bằng ngoại cảm hay cách nào đó nhận ra mộ phần là được bốc. Gần đây, để đề phòng chuyện "tranh chấp" mộ phần LS, mới xuất hiện cụm từ "LS tự nhận" và quy định không được bốc các mộ này khỏi nghĩa trang này. Hôm đó, tôi có thắc mắc, ghi "LS tự nhận" không chặt chẽ lắm, nhất là khi chưa được nghe giải thích. LS đã mất rồi làm sao tự nhận được. Nhưng cũng khó tìm một cụm từ nào ngắn mà trọn nghĩa. Cũng như, đã có thời trên mộ chí ghi: "LS vô danh", bây giờ đổi là "LS chưa biết tên".

 Cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc khác hẳn cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc .  trong CT Bảo vệ Tổ quốc bỏ trận địa là mất lãnh thổ do đó dù phải hy sinh đến người cuối cùng vẫn phải giữ cho được đất của cha ông để lại , nhưng trong chiến tranh giải phóng có thể đánh mục tiêu này bỏ mục tiêu khác mà không bị câu thúc về thời gian , có thể "làm lại "nếu thấy cần ...
 NGhe nhiều chuyện kể , đọc ký ức của các CCB thành cổ , viếng nghĩa trang đường 9 trong đầu tôi luôn lởn vởn câu hỏi : Tại sao mình chấp nhận hy sinh ,tổn thất quá lớn như vậy chỉ vì mấy KM vuông thành cổ ??
  Vì ý nghĩa chiến lược của thành cổ ;nó quyết định cái gì ??
  vì ý nghĩa chính trị: có cần thiết không ?/
 tôi cũng đã nghe một người có trách nhiệm kể lại có người chỉ huy  (Có tầm cỡ ,tên tuổi )xin trên cho rút ra nhưng không được ,ông đã khóc . Người chỉ huy chiến dịch này quyết thí mạng lính vì cái gì..vì dốt , vì danh , vì sợ cấp trên nữa ??
Cho đến bây giờ vẫn chưa có ai đủ dũng cảm để phân tích nói lên sự thật thời đó
 Có gì lệch lạc xin mo cứ xóa

Trong chiến tranh VN Mỹ đưa hạm đội 7 vào tham chiến, trong số đó có tầu New Jersey có trang bị pháo cỡ nòng 406 ly ( cỡ nòng lớn nhất của pháo hạm đội thời bấy giờ). Chính tầu này những năm 1967, 1968 đã bắn phá bờ biển Quảng Bình, Vĩnh Linh và cũng đã trúng đạn pháo bảo vệ bờ biển của ta. Giai đoạn cuối của chiến tranh VN không thấy nói đến con tầu New Jersey này nữa. Lúc này chủ yếu là pháo tầu cỡ 203 ly. Còn pháo bộ 203 ly chỉ thấy khi Mỹ chưa rút quân trước 1970 là loại pháo tự hành cỡ pháo 203 ly.   

       Thời chúng tôi ở Quảng Trị, địch có rất nhiều loại vũ khí mà địch dội lên đầu lính ta. Ở đây, 1972, thì không kích chỉ có máy bay Mỹ gồm "pháo đài bay B52" bay cùng với "thần sấm" hoặc "con ma". Thám sát trên không thì có OV-10 và L19. Khi phát hiện thấy mục tiêu, OV-10 nhào xuống bắn pháo khói để chỉ thị mục tiêu đồng thời gọi F4 hay F5 đến thả bom. Tôi thấy Hải quân Mỹ Thường dùng F4 thả bom vào mục tiêu hoặc bắn tên lửa. L19 bay rất cao, thường là trinh sát toàn bộ tuyến, ít trực tiếp gọi máy bay đánh mục tiêu ngay lúc đó. Có thể sau đó, khi bay về căn cứ, thông tin mới được xử lý rồi mới đánh bom "tọa độ".

       Pháo Mỹ chỉ có "pháo biển". Đây là pháo 203 ly. Pháo này cũng bắn theo kiểu "tọa độ". Bọn này thường bắn với các điểm tác xạ khá thưa nhau. Không biết các ae khác thế nào nhưng một số anh em và tôi có thể nghe được tiếng nổ đầu nòng của bọn này. Đang đi bình thường mà nghe tiến "cùng . . . cùng. . ." rất xa từ hướng đông là lăn ngay xuống các hố bom pháo cũ. Có thể đạn nổ gần chỗ mình nhưng cũng có thể nó đang bắn chỗ khác rất xa

       Bọn ngụy thì có đủ các loại pháo từ 175 ly "vua chiến trường" đến pháo lựu 155 ly và nhiều nhất là pháo nòng dài 105 ly. Phải nói là bọn này chơi pháo 105 rất khá, bắn chính xác với nhiều bài bắn khác nhau. Từ trên các điểm cao, trinh sát pháo của chúng có thể gọi pháo bắn vào bất cứ điểm nào, gần như được đáp ứng ngay lập tức. Bọn pháo binh có bản đồ riêng, bọn tôi vẫn gọi là "bản đồ pháo binh". Trên đó thường có các tọa độ và vật chuẩn được đánh số sẵn, gì gì đó, tôi không biết sử dụng như thế nào nhưng biết rằng với bẳn đồ căn sẵn các vật chuẩn và tọa độ như vậy thì khi được yêu cầu, lấy phần tử bắn sẽ rất chuẩn. Không chỉ trinh sát pháo mà chỉ huy bộ binh từ cấp đại đội trở lên cũng có thể gọi pháo. Bọn "dù" và "thủy quân lục chiến" lại có pháo riêng. Chúng hợp đồng tác chiến với bộ binh rất nhanh và bắn chính xác.

Liệu chuyện bác nói có liên quan gì đến việc thay thế cả Tư lệnh và Chính ủy chiến dịch không?

Qua những ý kiến của các bác ở trên, tôi xin được lạm bàn vào 2 ý:

- Về chuyện pháo: Trong KCCM thấy nói chỉ có từ Thanh Hóa (Cụ thể là từ cầu Hàm Rồng) ra là do pháo biển của Mỹ không với tới được nên phải dùng không quân (chịu tổn thất nhiều) để đánh, còn từ Nghệ A trở vào có rất nhiều cây cầu đường bộ (nhiều cầu chỉ dài độ mươi mét) thì bị bắn gãy 100% do pháo biển. các anh em quê Nghệ An, Hà Tĩnh vào đơn vị kể là chỉ nghe nó ùng ùng tít xa rồi chỉ vài quả thôi đã bắn sập cầu. Chả phải dùng đến không quân cho tốn. Thế thì cũng phải công nhận hải quân Mỹ căn tọa độ trên biển chuẩn thật. (đấy là mình dân đất liền phục thôi chứ ngư dân họ cho là bình thường. Ngư dân đánh cá ở Hà Tĩnh, thả hom ngầm khi ra biển chỉ cần quay lại nhìn hướng núi cũng xác địng chỗ thả hom ngầm của mình không lệch quá một mét).

- Về chuyện Quảng Trị: Nếu Nhà nước tổ chức được một cuộc hội thảo cỡ quốc gia để bàn luận thì quá tốt. Nhưng chưa chắc đã làm được. Tôi thiển nghĩ có khi lại cũng như kiểu đánh giá Mậu Thân 1968 vậy. Lại nghe các cụ nói lính trận mới là đánh trận (vì phải đổi bằng sinh mạng mình), còn các vị tướng đánh trận cũng chỉ như chơi cờ vậy thôi.

"...Khi phát hiện thấy mục tiêu, OV-10 nhào xuống bắn pháo khói để chỉ thị mục tiêu đồng thời gọi F4 hay F5 đến thả bom. Tôi thấy Hải quân Mỹ Thường dùng F4 thả bom vào mục tiêu hoặc bắn tên lửa. L19 bay rất cao, thường là trinh sát toàn bộ tuyến, ít trực tiếp gọi máy bay đánh mục tiêu ngay lúc đó. Có thể sau đó, khi bay về căn cứ, thông tin mới được xử lý rồi mới đánh bom "tọa độ"."

Chiến thuật của các trận oanh kích của địch là: dùng các phương tiện(Máy bay trinh sát, cây nhiệt đới, thám báo) để phát hiện mục tiêu, sau đó xác định tọa độ cho pháo hạm, b52 hoặc không quân chiến thuật tiêu diệt mục tiêu đó.
OV10, L19 là các lọai máy bay trinh sát thực địa, nếu phát hiện mục tiêu, hoặc chỉ nghi ngờ, chúng sẽ dùng pháo khói để chỉ thị mục tiêu cho máy bay ném bom.
 Nếu phát hiện nơi trú đóng của ta( ví dụ trinh sát kỹ thuật phát hiện đài phát 15w chẳng hạn, hoặc bãi trú quân, trận địa phòng ngự , trận địa pháo không ngụy trang chu đáo) thì chúng sẽ xác định tọa độ trên bản đồ, tính toán ra phần tử mục tiêu cho pháo bắn, hoặc tọa độ đó dùng cho không quân ném bom oanh tạc(thế mới có tên là ném bom tọa độ) nhiều khi địch nghi ngờ một khu vực sẽ có quân ta thì chúng sẽ xác định tạo độ khu vực đó, bất ngờ ném bom mà không cần biết khu vực đó có quân ta hay không, thủ đoạn cũng tương tự như "pháo đĩ" vậy.

Vấn đề sử dụng pháo binh thì giữa ta với địch cũng có điểm tương đồng về kỹ thuật nhưng khác về chiến thuật
.riêng việc gọi pháo bắn của địch thực ra cũng đơn giản, có nhiều cách để có thể có phần tử bắn nhanh, tên tiền sát viên(cách gọi của địch cho người gọi, sửa bắn) chấm sẵn tọa độ vào khu vực chiến đấu, có vài điểm chuẩn như vậy và khi phát hiện mục tiêu, nó sẽ căn cứ điểm chuẩn mà gọi pháo bắn vào .
Pháo ca non-lựu 105 là loại thông dụng nhất trên chiến trường vì nó dễ sử dụng, gọn nhẹ, cả ta và địch đều sử dụng loại này thành thạo như nhau, các cụ ngày xưa đánh ĐBP toàn loại này.

--
 NGhe nhiều chuyện kể , đọc ký ức của các CCB thành cổ , viếng nghĩa trang đường 9 trong đầu tôi luôn lởn vởn câu hỏi : Tại sao mình chấp nhận hy sinh ,tổn thất quá lớn như vậy chỉ vì mấy KM vuông thành cổ ??
  Vì ý nghĩa chiến lược của thành cổ ;nó quyết định cái gì ??
  vì ý nghĩa chính trị: có cần thiết không ?/
 tôi cũng đã nghe một người có trách nhiệm kể lại có người chỉ huy  (Có tầm cỡ ,tên tuổi )xin trên cho rút ra nhưng không được ,ông đã khóc . Người chỉ huy chiến dịch này quyết thí mạng lính vì cái gì..vì dốt , vì danh , vì sợ cấp trên nữa ??
Cho đến bây giờ vẫn chưa có ai đủ dũng cảm để phân tích nói lên sự thật thời đó
--

Không phải chỉ người chỉ huy chiến dịch.
Lúc đấy tôi nhớ có nhiều "truyền đơn" (không rõ có phải ta gọi thế không) phía bên ta. Chi tiết tôi không nhớ hết, nhưng chắc chắn nhớ như in "Bộ chính trị, quân ủy trung ương" ... "quyết bảo vệ thị xã Quảng Trị". Ở giữa không nhớ có phải gì đó như "chỉ thị", hay "... trung ương, cùng toàn quân quyết bảo vệ thị xã Quảng Trị" ...

Về sau có nhiều tranh luận khi đó chúng ta "phòng ngự chiến thuật" hay "phòng ngự bị động".

Tôi là thế hệ sau nhưng có vài ý tham gia về trận Thành cổ.

Nếu nói xương máu đổ ra trong 81 ngày đêm không có ý nghĩa chiến lược thì không hoàn toàn đúng. Rõ ràng quân ta không thể giữ được thành cổ vì đó chính là nơi Mỹ quyết đánh bằng mọi giá - bằng mọi khả năng về hỏa lực có thể để yểm trợ quân đội Sài gòn.

Trận Thành cổ chứng tỏ rằng Mỹ chỉ có thể cứu được quân đội Sài gòn bằng một cố gắng tột độ về hỏa lực. Mỹ có thể làm khi quân đội Mỹ còn ở Việt nam và khi chưa có hiệp định - theo tôi Mỹ phải làm để bảo vệ danh dự nước Mỹ trong chiến lược toàn cầu.

Do vậy năm 1975, khi Mỹ lựa chọn việc yểm trợ quân đội Sài gòn thì Mỹ hiểu không thể có một cố gắng tương tự được khi mà quân đội Mỹ đã rút hoàn toàn ở Việt nam. Nếu năm 1972, chỉ cần yểm trợ vài loạt B52 trong 1-2 tuần mà quân ta đã rút khỏi Thành cổ thì chắc chắn tình hình sau này sẽ khác.

Tuy nhiên theo tôi cái quan trọng là chúng ta chọn chiến thuật phòng ngự có tốt không - có bào vệ xương máu chiến sỹ không , tôi có đọc hồi ký của bác Nguyễn Hữu An cho thấy ta không có chiến thuật phòng ngự tốt mà chỉ nghĩ tới tấn công và còn nghi ngờ những ai nói tới phòng ngự thì phải.

  Trích: Tralam99
"tôi có đọc hồi ký của bác Nguyễn Hữu An cho thấy ta không có chiến thuật phòng ngự tốt mà chỉ nghĩ tới tấn công và còn nghi ngờ những ai nói tới phòng ngự thì phải". 
 

     Chiến dịch tiến công giải phóng Quảng Trị diễn ra từ khoảng 3-4/1972, và ta đã thành công. Trận đánh 81 ngày đêm xảy ra sau này, từ 28/6 - 19/9. Trận này mình chủ yếu phòng ngự chống phản kích của ngụy hòng tái chiếm thị xã và Thành cổ.

     Phòng ngự chống phản kích ở đây là một bên "quyết chiếm" với hỏa lực chi viện là pháo hạng nặng bắn hàng vạn quả/ngày, B52 bay như nhặng trên đầu, còn bên kia "quyết giữ" với vũ khí bộ binh là chủ yếu, lại trong một địa bàn chật hẹp như Thành cổ thì chiến thuật phòng ngự kiểu gì để có thể hạn chế thương vong, hả bác Tranlam99?  Thế nên tổn thất lớn như vậy là điều không thể tránh khỏi.

     Vấn đề là tại sao phải trụ lại lâu đến thế thì....không rõ lắm.

 TL@ Tôi nghĩ : chiến dịch Đường 9 Nam lào đã chứng minh cho Mỹ thấy là Mỹ bị thất bại khi định thay đổi màu da xác chết với phương châm  " Hỏa lực Mỹ +quân lực Sài gòn" rồi ,cần gì phải chứng tỏ ở thành  cổ ...

Có ai đó nói ta quyết lấy Quảng Trị để làm Thủ đô Chính phủ Lâm thời Cánh mạng Miền Nam Việt Nam, và đối phương dứt khoát phải ngăn cản việc này.

Đây là đoạn hồi ký của bác Nguyễn Hữu An, về chiến thuật phòng ngự của ta tại Quảng Trị - theo tôi chắc cũng có vấn đề về chiến thuật chưa đúng chăng.

------
Lúc này lực lượng của toàn mặt trận gồm các sư đoàn 320, 304 và 308, hầu như đấu lưng với nhau để giữ vững khu vực Thành Cổ - Quảng Trị. Giữ một đống gạch vụn, không dân, không có ý nghĩa gì về chiến thuật, chiến lược quân sự, nhưng lại rất có ý nghĩa chính trị trên bàn ngoại giao ở Pa-ri.

   Nắm tình hình đơn vị xong, đêm hôm ấy tôi trao đổi suy nghĩ của mình về chủ trương của mặt trận (28-6) "chuyển từ tấn công sang chiến dịch phản công tiêu diệt địch giữ vững vùng giải phóng. Đánh bại cuộc hành quân của địch, phát triển tấn công vào thời cơ có lợi".
Tôi đặt câu hỏi: tại sao ta từ tấn công lại chuyển sang phản công?
 
    Tôi liên tưởng tới chiến dịch Cánh Đồng chum, chỉ khác ở đây về quy mô và cường độ, còn cái ruột diễn biến, gần giống nhau. Cũng lúc đầu chiến thắng ào ạt, tiến rất nhanh vào hậu phương địch bỏ trống vùng mình vừa giải phóng. Lực lượng của ta xa hậu phương đánh liên tục không kịp bổ sung, càng chiến đấu càng yếu. Địch có phương tiện cơ động nhanh. Sau cú đầu choáng váng chúng đã hồi phục, liền cơ động về phía sau ta, và chiếm lại vùng đã mất. Đáng lý với lực lượng chừng ấy ta chỉ phát triển tới sông Mỹ Chánh, dừng lại chuyển sang củng cố khu vực đã chiếm.

   Trước mắt quân ta lúc này là sư đoàn dù, sư đoàn lính thủy đánh bộ và sư đoàn bộ binh số 1 nguy, được yểm trợ bằng hỏa lực mạnh của không quân và pháo của hạm đội 7 Mỹ. Về phía ta, sư đoàn 308 đã mất sức chiến đấu, quân số của một đại đội chỉ còn 20 đến 30 người là cùng. Gạo, đạn tiếp tế kiểu ăn đong. Tôi nhớ, ngay lúc tới đây đã nghe cán bộ hậu cần phàn nàn: "Hậu cần mặt trận tiếp cho sư đoàn một số đạn pháo 105, hậu cần của "304" đã nẫng tay trên". Các sư đoàn 304 và 320, tình hình chung không khác gì sư đoàn 308.

   Sự so sánh này rõ ràng là địch "ăn hiếp" ta. Tôi còn gợi ý: ta có nên chuyển vào phòng ngự chăng?

   Tất cả sự đánh giá tình hình, anh Hồng Sơn đều đồng ý nhưng tới việc chuyển vào phòng ngự, anh im lặng không tỏ thái độ.

   Ngày hôm sau tôi lại mang nội dung ấy để trao đổi với chính ủy Hùng Phong, khi tôi nói "nên chuyển sang phòng ngự", Hùng Phong không nhất trí.
 
   Khoảng hơn 11 giờ khuya tôi cầm tổ hợp định gọi chủ nhiệm trinh sát, nghe thấy có người vừa nhắc tên mình, tôi lắng nghe xem chuyện gì. Tôi nghe rõ tiếng Hùng Phong đang nói với người phía đầu dây bên kia là đại tá Lê Tự Đồng.

   - Vâng - Hùng Phong nói - anh hữu An tỏ ra không thông với chủ trương của Quân ủy Trung ương, nhất là ở thời điểm này... Dạ ... ý của anh ấy muốn chuyển sang phòng ngự.

   Anh Lê Tự Đồng nói:
   - Tôi đã cùng anh An sống với nhau ở một đơn vị. Anh ấy là người chỉ huy có trình độ vững vàng, mọi ý kiến đều có suy nghĩ với tinh thần trách nhiệm. Theo tôi, ý kiến của anh ấy, ta phải lắng nghe và trân trọng nghiên cứu.

   Nghe tới đó tôi đặt tổ hợp xuống, và suy nghĩ về những điều mình vừa tình cờ nghe được. Ngay sáng hôm sau tôi nói thẳng với Hùng Phong điều mình nghĩ:
   - Tớ tình cờ nghe được - tôi nói - chuyện đêm qua cậu phản ảnh với cấp trên. Vấn đề đó để mình suy nghĩ tiếp, tự mình sẽ làm báo cáo lên trên.

   Sau đó một tuần tôi đã báo cáo cho anh Song Hào những đánh giá tình hình của tôi và kiến nghị; tôi biết anh Song Hào có đưa báo cáo của tôi cho cơ quan nghiên cứu và báo cáo lại với anh.
Hàng nửa tháng liền, không mấy ngày được nắng ráo; nhiều trận mưa kéo dài, trong hầm hào lúc nào cũng ngập ngụa bún nước. Sư đoàn tôi vẫn giữ vững tuyến ngã ba Long Hưng, khu tam giác Đệ Ngũ, đồn Gia Long, La Vang, Phước Môn, Tân Téo, Như Lệ, Tích Tường. Ngày đêm bom B.52, pháo mặt đất, pháo hạm của địch dội xuống ác liệt. Anh em phải chiến đấu trên tục, không có thời gian làm công sự, phần lớn các phân đội mới làm được hố bắn và chiến hào ngắt quãng. Công sự mỏng yếu nên số thương vong vì bom, pháo tăng lên. Chiến đấu kéo dài liên tục trong ác hệt và mưa gió lầy lội, nên sức khỏe bộ đội giảm sút, ảnh hưởng nhiều tới sức chiến đấu. Tôi nhắc các đơn vị trong nhiệm vụ "phản công" phải chú ý các trận địa chốt và lực lượng dự bị phải có công sự chống đỡ được bom pháo địch, ý muốn nói phòng ngự giữ địa bàn nhưng không hề đả động đến hai chữ “phòng ngự”... Nhiều cán bộ chỉ huy không thông với lệnh "phản công" và cho rằng: dừng lại phòng ngự thì giữ được đất và đỡ thương vong, nhưng họ sợ nói ra điều đó lúc này sẽ bị "quy chụp" cho là "dao động không có tư tưởng tiến công“.

   Trong đầu tôi không ngày nào dứt ra khỏi câu hỏi: “Tại sao khi ta thất thế trong tấn công, không chuyển sang phòng ngự? Tại sao lại phản công...?".

   Một đêm, đã khuya lắm rồi, tiếng chuông điện thoại reo, tôi nhấc ống nghe và áp vào tai, nghe tiếng Nghi Lộc chọ chẹ của đại tá Hoàng Đan trong máy, tôi rất mừng. Trong lúc này có bạn tri kỷ để tâm sự, còn gì quý bằng, nhất là gặp cây tiếu lâm này chắc sẽ có nhiều chuyện vui.

   Hoàng Đan hỏi:
   - Có thiếu thốn gì không? Chắc đi đường tới đây thì mọi thứ cạn láng rồi phải không? Thiếu đường, thuốc lá mình gửi cho.

   Tôi nói vui:
   - Ở đây cái gì cũng thiếu. Có hảo tâm, cứ viện trợ đừng hỏi.
   - Ông vào đây cả tuần rồi, đã hiểu chiến thuật Quảng Trị chưa?
   - Chiến thuật gì?
   - Chiến thuật "ba chưa, một ngay".
   - Thế là cái gì, mình chưa biết.
   - Ba chưa là: thứ nhất, chưa nắm được địch; thứ hai, chưa nắm được địa hình; ba là, chưa có quân bổ sung, chưa có gạo, đạn. Còn một ngay, nghĩa là '"phải đánh ngay“.

   Tôi cười to sảng khoái:
   - Nghe cái chiến thuật lạ tai đấy.

   Sau vài câu nói vui, chúng tôi trao đổi vào công việc nghiêm túc. Tôi hiểu ý Hoang Đan cũng chưa thông với tư tưởng “phản công" vào lúc này.

   Vài tối sau vào giờ khuya, Hoàng Đan lại gọi điện nói chuyện với tôi. Anh tỏ thái độ tâm đắc việc đánh giá tình hình, và chọn cách đánh của tôi nói chuyện lần trước. Anh nói:
   - Tình hình này rõ ràng là địch đã giành được quyền chủ động, chúng đang uy hiếp ta, ta chuyển sang phản công tiêu diệt địch là điều hơi khó. Nếu ta chuyển hẳn sang phòng ngự chặn đứng được địch, giữ vững được vùng giải phóng là giỏi rồi. Mình thấy cán bộ trong sư đoàn cũng có ý nghĩ ấy, nhưng không dám nói.

   Tôi tỏ ra vui mừng vì Hoàng Đan đã cho tôi lượng thông tin có ích. Tôi nói:
   - Mình cân nhắc thêm. Thế nào mình cũng sẽ điện lên trên những suy nghĩ đã trao đổi với nhau.

   Ngay hôm sau tôi bắt tay viết bức điện gửi ra Cục tác chiến, nhờ đại tá Cục trưởng Vũ Lăng chuyển cho đại tướng Võ Nguyên Giáp (đồng gửi B5). Nội dung bức điện đó có đoạn viết: “Tôi thấy nó giống chiến dịch “Z”… Chỉ khác không gian, thời gian, quy mô và cường độ. Tôi thấy không nên ham tấn công mà nên chuyển vào phòng ngự. Ở đây công tác chỉ đạo, chỉ huy vẫn ham tấn công và phản công, trong tình thế địch mạnh hơn đang ăn hiếp ta; lực lượng ta đã suy giảm và đang rơi vào bị động. Tôi nghĩ rằng: sức ta yếu hơn địch, ta chuyển vào phòng ngự là cần thiết. Nhưng ở đây hễ nói tới phòng ngự thì cấp trên lại cho rằng đó là tư tưởng hèn nhát thụ động, như vậy là không đúng với tình hình thực tế. Đề nghị với Bộ quyết tâm dứt khoát chuyển vào phòng ngự. Tình hình này ta muốn tiêu diệt gọn một tiểu đội, một trung đội cũng khó”.

   Sau Hiệp định Pa-ri tôi về Hà Nội, ghé thăm anh Văn. Nói lại chuyện gay go giữ thành Quảng Trị, anh Văn thân mật hỏi:
   - Nếu tôi cho cậu chuyển sang phòng ngự, cậu có giữ được không?

   Tôi nói:
   - 100% thì không được, chứ 90% đến 95% có thể bảo đảm giữ được.
   Tôi tìm hiểu tình hình ta trong Thành Cổ. Phương thức tác chiến không dứt khoát, theo lệnh “phản công tiêu diệt sinh lực địch” để giữ thành, nên không có công sự trận địa phòng ngự chu đáo. Hỏa lực của địch gồm hàng trăm nòng pháo, hàng ngày trung bình 35 đến 40 lần chiếc B.52 bắn phá, thả bom, chủ yếu gây thương vong cho ta trong Thành Cổ. Quân số chiến đấu của ta trong Thành Cổ mỗi ngày tiêu hao không ít. Nhiều chiến sĩ đưa vào bổ sung, chưa kịp biết mặt cán bộ phân đội của mình đã thương vong hoặc mất sức chiến đấu.
……………….

CHUYỆN XII          TRỊNH THÚC DOANH – BẠN TÔI  (tiếp 2)

       Doanh nhập ngũ 6/9/71 vào trung đoàn 95. Sau 3 tháng huấn luyện ở Việt Yên, Hà Bắc. Cuối tháng 12 năm đó, toàn sư đoàn vào trấn giữ đèo Ngang đề phòng địch đổ bộ vào khu vực này khi 308 và 304 đánh Quảng Trị.

       Tháng 6/72, sư 325 bắt đầu vào Quảng Trị. Đây cũng là lúc địch phản kích để tái chiếm Quảng Trị. Trung đoàn 95 lúc đó ở Cam Lộ, đóng quân tại dãy Nghĩa Hy. Vị trí này rất thuận tiện đường đi lối lại. Nếu tiến lên thì có thể xuống Đông Hà rồi đi về Cửa Việt. Có thể tiến về phía nam thì đi qua gần căn cứ Phượng Hoàng đỏ ối rồi vào Ái Tử, Nhan Biều và vượt sông sang thành. Chếch xuống phía tây thi vào động Ông Do, Đá Đứng, Như Lệ - Tích Tường. Đường rút cũng rất thuận lợi. Có thể rút thẳng qua Cam Lộ, Bãi Hà và cũng có thể rút qua Đầu Mầu, Tân Lâm để đi Tà Cơn, Khe Sanh.

       Ngày 1/7/72, hai tiểu đoàn của 95 vượt sông Thạch Hãn. d5 chốt giữ bìa đông nam của thành cổ, Ty Cảnh Sát, khu Đông Mỹ, chùa Bà Năm, kho rốc két. d4 chốt giữ bìa tây nam thành cổ và khu vực Dinh Tỉnh Trưởng cho đến khu Mỹ Tây. Trong thành là d3 của tỉnh đội Quảng Trị (gọi là quân của tỉnh Quảng Trị nhưng toàn lính bắc), sau đó thì d1 của trung đoàn 48 cũng rút về thành. d7/e18/f325 thì chốt giữ khu vực nhà Tin Lành, Đệ Ngũ. Trung đoàn 101 chốt giữ phía bắc sông Vĩnh Định kể từ Chợ Sãi.

       Thực ra thì mức độ ác liệt ở mọi nơi của thị xã cũng tương đối như nhau. Nhưng khi nói đến Quảng Trị 72 thì nhiều người nghĩ chỉ có Thành Cổ. Có một đia danh khác là Cổ Thành. Đây là một làng nằm phía bắc Thành Cổ. Theo tôi, chữ Thành Cổ bây giờ có nghĩa tượng trưng cho cả khu vực thị xã Quảng Trị trong mùa hè đỏ lửa 1972. Có thể rằng một vài điểm khác còn nóng hơn trong khu vực Thành cổ. Chẳng hạn như bến vượt ở Dinh Tỉnh Trưởng hay bến vượt ở Trường Phước, rồi Tri Bưu, khu Mỹ Đông, ty Cảnh Sát, Khu Mỹ Tây, Dinh Tỉnh Trưởng, Chợ Sãi, An Mô . . .

       Nhà Doanh có 5 anh em. Lúc đó bố, mẹ Doanh và 2 anh trai của Doanh cũng đang tại ngũ. Do đó trước khi “đi bê”, Doanh được cho về thăm gia đình. Khi vào đến Quảng Trị thì Doanh vào sau mọi người. Lúc đầu về đến trung đoàn thì trung đoàn 95 đã ở phía nam Thạch Hãn. Doanh được đưa về c23, vệ binh trung đoàn. Sau đó, Doanh xuống đơn vị chiến đấu từ lúc nào thì các bạn tôi đều không nhớ. Chỉ nhớ là Doanh vào sau khoảng một tháng.

       Tính từ 1/7/72 đến 16/9/72 là thời gian trung đoàn 95 tham gia chốt giữ thị Xã Quảng Trị - 78 ngày. Nếu Doanh vào sau một tháng thì thời gian ở đây là 48 ngày. Nhưng số ngày nào có nghĩa gì. Lúc vượt sông sang thành, rất nhiều anh em đã hy sinh. Chỉ là “không” ngày. Vậy thì 0 ngày hay 81 ngày có gì là quan trọng đâu !  Quan trọng là, từng giờ, từng phút, từng giây biết bao ae đã đổ máu xương trên cái mảnh đất “Thị Xã Quảng Trị”, một vết thương không bao giờ có thể lành được . . .

Chuyện kể lại của Toàn, đồng đội Doanh

-   Thằng Doanh vào sau trong đợt đổi quân và được phân về cùng hầm với tôi và thằng Phú. Doanh hiền lành, trẻ măng. Tôi còn nhớ, mặt nó nhiều trứng cá. Nó bảo bố nó làm ở bệnh viện 108... có quen trung đoàn trưởng Lý Long Quân nên xin phép cho nó về nhà trước khi đi chiến trường. Thằng này nó hiền lắm. Bọn mày biết đấy. Lúc đó bọn tao suốt ngày ngồi trong hầm, không thể ló mặt lên được. Hết B52 rồi lại đến máy bay ném bom. Lại còn máy bay gì hình như là L19, tao cũng chả biết, luôn tục xăm soi bắn đại liên suốt ngày.
-   Chắc nó bắn 20 ly đấy.

. . . (còn nữa)

Dưới đây là sơ đồ tác chiến các ngày 7, 8, 9 tháng 9/1972, theo tài liệu của "Ban Liên Lạc Truyền Thống - Ban Chiến Đấu Bảo Vệ Thành Cổ Quảng Trị"  - 12/2004.

Ngày 10/2/1972, sư đoàn 325 rời Hà Bắc (ga Bắc Giang), lên tàu vào Hà Tĩnh, nhưng không phải toàn bộ sư đoàn. Chắc chắn có sư bộ và các đơn vị trực thuộc. Riêng Trung đoàn 101 mãi đến tháng 3 mới rời Hà Bắc vào Hà Tĩnh (xem Mãi mãi tuổi 20).   

Xin chào các bác CCB KCCM! Nghe các bác kể chuyện thật cảm động và tự hào.
Bác ruột cháu ngày trước cũng là lính F325, vào vệ quốc đoàn rồi chuyển sang đơn vị nào đó cháu không nhớ  :), đi B năm 63 nhưng đến năm 65 về đi học rồi sau đó công tác tại DH KTQS (sau này là học viện KTQS). Bác cháu nay yếu lắm và vẫn ở khu TT học viện KTQS đấy.

       Bác 6971 chỉnh lại đúng rồi Tháng 2/1972 95 mới hành quân vào đèo ngang. Sau đó cũng đi diễn tập ở đèo ngang rồi sang Quảng Bình.

     Trích: Tranlam99 - Hồi ký N.H.A
   "Sau Hiệp định Pa-ri tôi về Hà Nội, ghé thăm anh Văn. Nói lại chuyện gay go giữ thành Quảng Trị, anh Văn thân mật hỏi:
   - Nếu tôi cho cậu chuyển sang phòng ngự, cậu có giữ được không?

   Tôi nói:
   - 100% thì không được, chứ 90% đến 95% có thể bảo đảm giữ được".
                                                      ..................................................................

     Thị xã bé như cái khăn mùi xoa. Thành cổ nằm trong cái khăn ấy nên còn bé hơn. Thế mà được Mỹ ưu ái cho ăn đạn pháo trung bình mỗi ngày hơn vạn quả, bom không rõ nhưng tổng kết lại đâu khoảng bằng 7 quả ném xuống Hirosima năm 1945, chưa kể các loại hỏa lực bộ binh nhì nhằng phụ họa thêm. Thế thì phản công hay phòng ngự, hầm chắc hay chưa chắc, chắc kết quả cũng chẳng khác nhau là mấy. Chỉ có cái chết bi tráng của mười mấy ngàn chiến binh Thành cổ là thật nhất, đau xót nhất.

     Những người lính vượt sông Thạch Hãn vào Thành cổ ngày ấy đều xác định cái chết cho mình một cách nhẹ nhàng nhất. Ai ra được thì đúng như bác Lê XuânTrường đã nói ở đâu đó: Quả là một sự vô lý.

     

--
Những người lính vượt sông Thạch Hãn vào Thành cổ ngày ấy đều xác định cái chết cho mình một cách nhẹ nhàng nhất. Ai ra được thì đúng như bác Lê XuânTrường đã nói ở đâu đó: Quả là một sự vô lý.
--

Tôi bổ sung thêm hai điều mắt thấy tai nghe:

1. Đầu tháng 7.1972, trước khi vào Nhan Biều, tiểu đội tôi đóng chừng 10 ngày ở một thôn phía Bắc thị xã QT quãng 4-5km, bờ Tây Thạch Hãn, bên trái là Ái Tử (xem lại thì có thể là thôn Ái Tử hay Hà Xá hoặc ở giữa). Hằng ngày bọn tôi đi vào Ái Tử tìm hiểu địa hình. Đây là lúc làm quen bom đạn, vì ngày nào cũng có pháo bắn vào hoặc gần làng.

Và lúc đó tôi biết các đợt chuyển quân vào Thành vì đây là điểm giao quân từ Bắc vào.

Mỗi đêm, một số lính dăm bảy chục người do cán bộ khung dẫn hành quân qua đêm, rạng sáng tới làng. Chập tối hôm sau, dăm cán bộ đại đội từ vùng thị xã ra nhận quân. Mỗi đơn vị nhận một số lính, thủ trưởng mới và lính mới không rõ mặt nhau, chỉ một danh sách trong tay. Vào đến nơi, mỗi hầm sẽ nhận một hai lính mới thay cho những người bi thương hay hy sinh một vài ngày trước. Có anh ra nhận quân nói, lính hôm trước đưa vào chưa kịp biết mặt, thuộc tên (vì ai ở hầm nấy) thì ngay trong đêm hay hôm sau đã thương vong rồi.

"Thằng Doanh vào sau trong đợt đổi quân và được phân về cùng hầm với tôi và thằng Phú."

Họ hầu hết là lính mới nhập ngũ, rất nhiều chưa qua đủ 3 tháng huấn luyện. Từ chỗ chưa biết bom đạn là gì họ đến thẳng một nơi nhiều bom đạn nhất trên đời.

2.
--
Thực ra thì mức độ ác liệt ở mọi nơi của thị xã cũng tương đối như nhau. Nhưng khi nói đến Quảng Trị 72 thì nhiều người nghĩ chỉ có Thành Cổ. Có một đia danh khác là Cổ Thành. Đây là một làng nằm phía bắc Thành Cổ. Theo tôi, chữ Thành Cổ bây giờ có nghĩa tượng trưng cho cả khu vực thị xã Quảng Trị trong mùa hè đỏ lửa 1972. Có thể rằng một vài điểm khác còn nóng hơn trong khu vực Thành cổ. Chẳng hạn như bến vượt ở Dinh Tỉnh Trưởng hay bến vượt ở Trường Phước, rồi Tri Bưu, khu Mỹ Đông, ty Cảnh Sát, Khu Mỹ Tây, Dinh Tỉnh Trưởng, Chợ Sãi, An Mô . . . (TTNL)
--

Đúng. Cần hiểu cuộc chiến 81 ngày đêm bảo vệ thị xã Quảng Trị gồm những trận đánh xung quanh thành cổ và tại chính thành cổ trong những ngày cuối, có mức ác liệt đều rất cao.

Rất khó có ai có thể nhìn tổng thể để đánh giá mức độ khốc liệt ở các nơi. Hai đài quan sát của tiểu đội tôi quãng 15.7-16.9.1972 ở bờ sông Nhan Biều trông qua thị xã và đầu cầu QT có nhiệm vụ chính là hằng ngày đếm số bom, số đạn pháo, ... ở vùng quanh thị xã (cả làng Nhan Biều) và mỗi ngày vài lần điện về sư đoàn. Tôi cũng trực tiếp theo dõi nhiều trận đánh phía bên kia sông. Có thể nói thành cổ chịu rất nhiều bom đạn trong suốt những ngày tháng đó, ngày nào cũng rất nhiều bom pháo, dù các trận đánh ở đây chỉ dày đặc hơn ở giai đoạn cuối. Các trận đánh khác rất khốc liệt tại Tri Bưu, La Vang, ... diễn ra trong thời gian ngắn hơn.

Có thể nói những trận xung quanh thị xã rất ác liệt trong một vài ngày hay một hai tuần lễ, nhưng chịu bom đạn mật độ cao và dai dẳng thì chính là thị xã và thành cổ, và những trận đánh cuối cùng ở đây cũng rất ác liệt, vì chỉ còn mỗi nơi này.

Phan Nhật Nam, vốn là lính sư dù rồi làm phóng viên chiến trường của QLCH, trong cuốn "Mùa hè đỏ lửa" có mô tả (tại chỗ) các trận đánh ở phần đầu của mùa hè này. Có lẽ đó là những mô tả trực tiếp duy nhất có trong sách báo.

Tiếc là chưa có một cuốn sách nào về trận 1972 ở QT.

.

CHUYỆN XII          TRỊNH THÚC DOANH – BẠN TÔI  (tiếp 3 và hết)

Chuyện kể lại của Toàn, đồng đội Doanh

-   Bọn mày biết không ? Bọn tao mót đái thì cứ bụm tay mà đái vào rồi hất ra ngoài. Trời thì cứ mưa suốt. Hầm thì nước vào, dưới chân bùn nhão nhoét trộn với máu. Tao nghĩ chẳng khác gì bọn Pháp ở Điện Biên hay bọn Mỹ ở Khe Sanh. Kinh thật ! bây giờ nghĩ vẫn kinh.
-   Quá kinh ! Mà sống được là không sao hết.
-   Lúc bọn tao ở sát thành, thằng Doanh mới vào. Nó còn hộp sữa đặc mẹ nó nhét vào ba lô trước khi đi. Đói quá, bọn tao lấy thông nòng xọc hai cái lỗ, thế là thay nhau tu. Rồi khát nước. Mày biết không ? tu hết hai bi đông nước, toàn nước sông, sát trùng sát chiếc gì cũng chẳng có. Cả ba thằng bị tháo tỏng. Thằng Phú bĩnh cả ra quần thành ra trong hầm vừa khai vừa thối, ẩm thấp tanh tưởi. Nghĩ lại, ghê quá !
-   Thế lúc rút qua sông như thế nào ?
-   Cứ từ từ . . .  cho khoai nó nhừ ! Đến chiều 15 bọn nó đã bao vây ba mặt. Bọn tao chỉ còn mấy cái hầm. Ban ngày không thể liên lạc được với nhau. Cứ hầm nào có địch thì hầm đó chống trả, thỉnh thoảng mới hỗ trợ được cho nhau. Mãi tối khuya mới có thằng truyền đạt chạy đến bảo rút qua sông.
-   May mà ra lệnh rút nếu không bây giờ bọn tao đâu nhìn thấy mày.

Chuyện kể lại của Huy, đồng đội Doanh

-   Đêm 15/9 chúng tao được lệnh rút. Tao chỉ cầm theo khẩu súng thôi. Mà thằng nào cũng thế. Lúc đó ba bề bốn bên đều là địch rồi, chỉ còn mỗi lối xuống sông thôi. Nếu không cho rút thì chết hết cả.. Toán nào toán nấy, nháo nhào bổ xuống sông. Tao nhanh chân chạy đầu tiên, lao ngay xuống nước, mấy thằng nhóm tao cũng bơi bám theo. Súng tao khoác vào vai, thế là tao bơi rất nhanh. Bọn thằng Doanh và mấy thằng nữa cùng chốt của nó chạy sau tao cũng lao xuống nước. Một quả pháo nổ sáng lòe ngay phía sau tao. Tao thấy hơi tức ngực nhưng có vẻ như không bị thương. Nhóm thằng Doanh, thằng Toàn, thằng Phú chạy sau tao không biết có việc gì không ? Bọn tao sang đến bờ mới ngồi thở, sờ khắp người thấy không bị thương ở đâu. Chờ chúng nó một lúc thì chỉ thấy thằng Toàn mới thằng Phú bơi sang. Chúng nó bảo thấy quả pháo trúng chỗ thằng Doanh.
-   Thế ông có biết chỗ vượt sông là chỗ nào không ?
-   Chỉ biết bên này là Nhan Biều thôi.
-   Thế phía trên hay phía dưới cầu Quảng Trị ?
-   Phía dưới chứ !
-   Thế có gần cầu không?
-   Chắc là gần.
-   Được rồi.
-   Ừ ! Lúc đó làng mạc, phố phường, chỗ nào chẳng như chỗ nào tơi tả hết biết đâu là Nhan biều hay hay nhan biếc gì, là khi bọn tao chốt thì thấy bảo bên kia là Nhan Biều. Thế thôi !

Chuyện kể tiếp của Toàn, đồng đội Doanh

-   Thằng Doanh chạy trước, rồi đến tao, thằng Phú chạy sau cùng. Lúc tao đến sát bờ sông thì đã thấy thằng Doanh nhảy xuống rồi. Nó đang bơi thì lòe một cái tối tăm mặt mũi. Quả pháo trúng ngay chỗ thằng Doanh. Bọn tao thì lăn ngay xuống, đ… biết là hố hay rãnh hay gì nữa. Lúc ngớt pháo tao vẫn còn lóa, phải một lúc mới nhìn được. Hai thằng tao mới gọi thằng Doanh, mà cũng chỉ dám gọi khẽ. Bọn nó ở ngay xung quanh mà. Bọn tao lội xuống rồi bơi, quờ quạng khắp mà không thấy.
-   Ừ !  Thôi, mày đừng có day dứt mãi thế ! Trong cảnh ấy thì làm sao mà tìm được. Chắc nó trúng đạn, lại mang súng thì chìm xuống rồi
-    Mãi rồi bọn tao đành bơi qua sông. Thật may khi qua sông không bị quả đạn pháo nào. Sang đến nơi mới thấy pháo sáng bọn nó bắn ăn mừng, rực trời. Cả ngày hôm sau tôi nằm trong hầm ngập nước ở Nhan Biều ngủ li bì. Có lẽ Doanh trúng đạn rồi bị cuốn trôi theo dòng. Khi ấy đang là mùa nước.
-       . . .
-   Mày biết không ? Tao vẫn bị ám ảnh cảnh thằng Doanh bị trúng pháo. Tiếng chúng tao gọi nó rất nhỏ thôi mà sao lúc nào cũng văng vẳng bên tai tao :  
                  “Doanh ơi . . . ! Doanh ơi . . . !”

.

       Theo lời kể của Toàn và Huy thì chỗ Doanh cùng đồng đội vượt sông là chỗ vòng tròn đỏ.

--
Theo lời kể của Toàn và Huy thì chỗ Doanh cùng đồng đội vượt sông là chỗ vòng tròn đỏ.
--

Tôi nghĩ là phải ở phía trên nữa, có thể quãng giữa vòng tròn và thành cổ. Mặt sông phía ta giữ được mấy ngày cuối chỉ chừng 300-400 mét. Từ thành cổ đến đầu cầu hơn 1km. Đoạn giữa Nhan Biều (trông sang thành cổ) và đầu cầu là nơi chúng tôi thường đi lại hàng ngày giũa hai đài quan sát.

Các bạn ấy hình như cũng nhầm, vì cầu ở phía dưới không phải phía trên.

Trưa hôm qua 17/9 chúng tôi đi ngang Hưng Hóa, vào chụp ảnh cột cờ Hưng Hóa (tham khảo http://www.baophutho.org.vn/baophutho/vn/website/van-hoa-xa-hoi/2010/10/125B3DD4542/ (http://www.baophutho.org.vn/baophutho/vn/website/van-hoa-xa-hoi/2010/10/125B3DD4542/)).
Cột cờ nằm trong doanh trại của đoàn công binh N43. Nơi mà ngày xưa bác và Doanh nằm ngắm trăng sao nói chuyện linh tinh là đâu đó ở bên phải của tấm ảnh này. Cái sân bóng, bây giờ, phần sát đường đã thành phố thị, sau đó là sân, khu thể thao của đoàn N43. Tôi chụp ảnh này từ phía lối vào cổng chính cũ bây giờ nó chỉ là một ngõ nhỏ ngắn qua lớp nhà dân. Cổng chính đoàn N43 mới bây giờ ngoảnh về dãy quán bán chuối, trứng,... mà qua đấy là đến bờ sông Thao.

Đọc các bài viết của Bác tichtuongnhule thật cảm động..48 ngày sống và chiến đấu của Liệt sĩ Doanh thật ngắn ngủi nhưng nó đã viết nên lịch sử nghìn năm hào hùng và anh dũng của dân tộc !!

       Có thể bác TraLienTay nói đúng nhưng cầu ở phía trên là đúng rồi vì tính theo dòng nước chảy chứ không phải nhìn trên bản đồ. Đây là bản đồ tỷ lệ 1:50000 được phóng to lên, mỗi ô chỉ là 1 km. Từ Dinh Tỉnh Trưởng tới cầu chưa đầy 1 cây số.

       Đẹp quá nhảy bác ViTinh ! Doanh trại này trước kia cũng của công binh. Tôi nhớ hồi ở đó vẫn còn một số nhà để cầu phao. Chắc sân bóng trước cổng doanh trại bây giờ là nhà dân rồi. Thế thì đường vào chỉ là một con đường hẹp thôi. Nhưng đường trong phố thị chắc trải nhựa ngon lành, nhà cửa phố chắc cũng khang trang, sạch đẹp.

--
Có thể bác TraLienTay nói đúng nhưng cầu ở phía trên là đúng rồi vì tính theo dòng nước chảy chứ không phải nhìn trên bản đồ. Đây là bản đồ tỷ lệ 1:50000 được phóng to lên, mỗi ô chỉ là 1 km. Từ Dinh Tỉnh Trưởng tới cầu chưa đầy 1 cây số.
--

Đây là chuyện nếu làm rõ hơn được thì tốt, do liên quan đến nơi một người bạn hy sinh, nên tôi thêm vài lời.

Tôi vẫn nghĩ chỗ mọi người qua sông vào đêm 15/9 ở gần phía Bắc hơn. Trong vòng quãng 1-2 tuần trước khi mất thị xã, từ ở đài quan sát Nhan Biều tôi đã theo dõi một trận đánh lớn ở dọc bờ sông quãng gần trưa. Đây là lần duy nhất tôi thấy rõ quân bên kia, không rõ dù hay thủy quân lục chiến, chạy đi chạy lại, bắn và ném lựu đạn vào các chốt của ta (các trận khác phía trong tôi không thấy người, trừ khói và tiếng súng). Nơi trận đó diễn ra theo tôi nhớ gần thành cố hơn chỗ cái vòng bắc TTNL khoanh rồi. Mà quân ta trong những ngày cuối chắc không có dịp đẩy bên kia lùi lại.

       Bác TraLienTay là người trực tiếp quan sát tình hình thị xã Quảng Trị những ngày ta sắp rút. Một đài quan sát của trinh sát sư đoàn 325 tại Nhan Biều. Theo góp ý của bác tôi đã chỉnh lại vị trí vượt sông của Thúc Doanh và đồng đội như hình dưới.

.

CHUYỆN XIII     LÀNG QUẤT XÁ

       Toàn tuyến Quảng Trị đã im tiếng súng. Nơi ác liệt nhất sau ngày ngừng bắn 28/1/73 là Tích Tường và Như lệ cũng không còn xảy ra chiến sự nữa. Bọn địch không làm gì nổi mấy cái chốt nhỏ bé kiên cường ấy nên đành bỏ cuộc. Quảng Trị còn duy nhất đoạn Khe Trai là thỉnh thoảng địch còn bắn vào ta khi anh em đi gần khu vực này.

       Khi chúng tôi từ Như Lệ về đơn vị thì xê 20 không còn ở suối La La nữa mà chuyển về thôn Quất xá. Đó là một làng khá trù phú nằm ở chân động Động Hà, nơi có cao điểm 544. Phía bắc làng là dòng sông Cam Lộ (còn gọi là sông Hiếu) chảy quanh co uốn lượn như rồng. Đoạn sông nước nông, trong vắt, rì rào chảy qua thềm sỏi đá. Cá nhỏ bơi từng đàn tung tăng luồn lách khe đá này sang khe đá khác, lóng lánh trong nắng vàng hanh hanh. Con đường nhựa đen xám cũng miết mải lượn theo dòng sông ôm lấy bìa làng phía nam. Một cái làng, rừng và núi nghiêng nghiêng hắt bóng, đá và nước chảy lô xô, làng xóm và những con đường mòn ngoằn nghoèo trong cỏ cây. Một bức tranh khảm thiên nhiên làm cho bất cứ họa sỹ nào cũng phải rung động !

                    Nước giữa dòng vừa trong vừa mát
                    Đường Cam Lộ nhỏ cát dễ đi . . .

      Ở sau thôn Quất Xá có một vạt đất lớn, bằng phẳng, cây cối um tùm. Rất nhiều cây lớn và tre ngà. Chúng tôi đang xây dựng doanh trại ở đó. Mỗi tiểu đội làm một cái nhà tranh, hai cái hầm kèo và một cái nhà âm. Chúng tôi sẽ làm một cái làng nhỏ – Làng Xê Hai Mươi. Trong khi xây dựng cái làng này, đơn vị tôi vẫn ở nhà dân.

       Cái làng trầu cau này lo chuyện trăm năm cho các đôi lứa cũng bị bom rải thảm, lại cả bom bi nữa. Dăm bảy nóc nhà đã bị đánh bay với những hố bom sâu hoắm. Một số dân bị  thương vong lúc máy bay đánh bom và sau đó vẫn còn thương do bom bi thỉnh thoảng lại nổ. Những người già hôm nay vẫn nhớ trận B52 ngày đó. Tên tuổi những người dân bị chết thảm không phải ai cũng nhớ hết, nhất là trẻ con vì chúng còn quá nhỏ :

1. Phạm Công Xê                2. Lê Thị Đỉu                    3. Lê Thị Liên      
4. Nguyễn Khung                5. Lê Thị Giao                   6. Phạm Thị Con   
7. Nguyễn Thị Xoa             8. Hoàng Vấn                   9. Nguyễn Thị Hương
10. Trần Bối                    11. Nguyễn Thị Chậm           12. Nguyễn Thị Mang
13. L/S Trần Xuân Trường (Cán bộ xã)   14. L/S Trần Xuân Thạc (Du kích xã)
15. Nguyễn Thị Thược + 3 con nhỏ     . . . . . . . . . . . .

       Chuyện “Làng Quất xá” là nén tâm nhang thành kính, không nói thành lời. Xin kính cẩn nghiêng mình trước nỗi đau thương này !  Một ngày năm sau Xê Hai Mươi chúng tôi sẽ trở lại . . . Vâng 38 năm rồi !

. . . (còn nữa)

Em nghĩ chỗ vòng tròn đó vẫn còn nằm trong đoạn này (đoạn bến vượt theo sơ đồ tác chiến)
Vào những ngày cuối thì chỗ này đâu còn gì nữa... (ảnh này là "ảnh nháp" ghép panorama - nên bị méo nhiều - chụp trong thời gian đầu, trước tháng 6/72)

Dời vòng tròn đỏ về phía Bắc một tí nữa về hướng thôn Cổ Thành (thì cũng hợp lý với tầm tác xạ của pháo cối 4"2 của bọn TQLC phản công từ phía Quy Thiện - nghiệt ngã cũng là chỗ đó!)

Một ông anh kết nghĩa của SGG, trước là ppCSGT tỉnh QT, nay đã hưu về nhà ở gần nhà thờ LaVang - nguyên là BVCT tỉnh đội thời kỳ ấy, sau đó có "vào ra" thị xã thường để thực hiện một số công tác cứu tù binh, hủy tài liệu... kể rằng, thị xã chỉ còn có hai chỗ cao nhất là khung trường tiểu học Bồ đề và một cây cổ thụ hướng đông thành cổ
 
(http://www.saigonguider.com/DATAshare/QuansuVN/QuangTri1972s.jpg)

Cám ơn bác SaigonGuider. Bức ảnh làm nhớ quá.

Khi bọn tôi đến gần thị xã QT vào giữa tháng 7.1972 rồi hàng ngày theo tình hình bên thị xã, tôi chưa bao giờ thấy nhà cửa cả.

Tôi nghĩ bến vượt là một khái niệm để chỉ các chỗ vượt sông sang thành, và phía ta có nhiều bến vượt, tùy lúc tùy đơn vị. Tất nhiên các bộ phận thường xuyên như tải thương, vận tải cần có các bến vượt xác định trước và chắc họ cũng thường thay đổi. Riêng bọn tôi trong các lần bơi sang sông bao giờ cũng tự chọn chỗ xuống nước, không cố định.

       Cảm ơn Bác SGG về bức ảnh tuyệt vời. Thời điểm chụp bức ảnh trông thanh bình quá. Sau đó thì tả tơi, không còn gì.

Nói về mức độ ác liệt của chiến trận và tổn thất từ phía bên kia, một đại đội trưởng TQLC địch (đại đội 3/tiểu đoàn 3) nhớ lại:
"Cổ thành rêu phong chỉ còn cách xa có 400 mét, cở 2 tầm đạn M16. Chỉ 2 tầm đạn súng tay, 2 Tiểu đoàn 3 và 8 Thủy Quân Lục Chiến đã luân phiên đánh 48 ngày ròng rã, tiến lên từng thước một, có ngày bò xa được vài chục thước, tối lại phải lui về chỗ cũ. Đại đội quân số 140, chỉ 48 giờ sau còn lại 80, lại phải lui ra bổ sung và tiếp tế."

và:
"Bốn Tiểu đoàn Bộ binh xa luân chiến trong suốt 40 ngày mới xua được hết địch chui trong cái Cổ thành khốn nạn này. Trong suốt 40 ngày đó, Đại đội nào đi xa nhất chỉ được 500 thước, và cũng trong thời gian ấy có phía chỉ tiến lên được 200 thước, 200 thước bằng xương máu của binh sĩ.

Mặt trận phía Nam quận lÿ Triệu Phong cũng vậy. Hai Tiểu đoàn 1 và 2 của Thủy Quân Lục Chiến cũng thay nhau đánh cả tháng trời mà cũng không ai làm được Quận trưởng quận Triệu Phong."

tiếp:
"Kể từ ngày qua sông Thạch Hãn, chỉ 10 ngày sau mình đã tiến gần, đã thấy ngôi Cổ thành Đinh Công Tráng, Sư đoàn Nhảy Dù đã chiến đấu trong 20 ngày mà chỉ bám được vào mặt thành, dựng vội một lá cờ để rồi bị đánh bật trở lại. Sư đoàn Thủy Quân Lục Chiến lên thay thế đã chiến đấu ròng rã trong 80 ngày, chỉ đẩy được tất cả các chốt địch ngoài bờ thành vào trong, và điểm gần nhất cũng còn cách bờ thành 200 mét. Trận đánh thật kỳ cục, cả một Sư đoàn dồn vào một mục tiêu mỗi chiều có 500 mét, thượng cấp sốt ruột, người dân cũng nóng lòng chờ tin chiến thắng. Không thể chần chờ, Bộ tư lệnh Sư đoàn Thủy Quân Lục Chiến soạn thảo kế hoạch Phong Lôi, xử dụng tối đa hỏa lực trong 48 giờ liên tiếp, Không quân chiến lược B52 oanh tạc ngày đêm trải thảm bên kia sông Thạch Hãn tới Đông Hà, đập nát những dàn Pháo binh hỏa tiễn cùng những bộ chỉ huy, điểm tiếp vận của địch."

Về mức độ sử dụng pháo địch trong đợt cuối (Phóng Lôi 2), viên đại đội trưởng này nhớ lại:
"Hải pháo từ các chiến hạm ngoài khơi bắn vào các điểm tình nghi của địch suốt ngày đêm. Pháo binh 175 ly từ Phong Điền tăng cường quấy rối, đặc biệt ngôi Cổ thành được chiếu cố thật kỹ, 12 khẩu đại bác 155 ly, 54 khẩu đại bác 105 ly cơ hữu của Sư đoàn Thủy Quân Lục Chiến được lệnh tác xạ không ngừng một phút, pháo thủ chỉ được thay nhau ngủ vài giờ đồng hồ nửa đêm, từng khẩu pháo được điều chỉnh để không một trái nào lọt ra ngoài bờ thành. Đạn bắn không cần đếm, hàng trăm xe vận tải dài chở đạn suốt ngày đêm trên lộ trình Đà Nẵng - Quảng Trị; đạn pháo để dọc lề đường quốc lộ 1 hàng cây số. Các xe của Tiểu đoàn Pháo binh cứ chạy ra vác về, khỏi phải làm phiếu lãnh. Tại điểm tiếp liệu Mỹ Thủy, xà lan chở đạn cũng đổ đầy bờ biển. Chưa bao giờ các pháo thủ được bắn xả ga như vậy. Có người đã ôm viên đạn nhưng không đủ sức nạp vào nòng súng và ngã xuống. Trong 48 giờ đồng hồ 4 Tiểu đoàn Pháo binh đã bắn đi 60 ngàn trái đạn. Có thể nói không thước đất nào là không có đạn rơi. "

tiếp:
"Sau hết, phải nhờ đến một số bom “Mắt thần”, những trái bom nặng 500 lbs điều khiển bằng Radar, đánh trúng bờ thành đã làm nhiều chỗ mòn đi quá nửa."

nhưng:
"Cái tường thành ngạo nghễ rêu phong chỉ còn thấp chừng vài ba thước, gạch đất ngỗn ngang. Nhưng giữa đống gạch vụn cao thấp đó vẫn còn địch quân chui rúc trong những căn hầm chữ A, loại hầm cứng chắc có khả năng chịu đựng được các loại pháo của ta. Cứ dứt pháo là địch lại nhô đầu ra bắn điên cuồng về phía trước mặt."

Về chuyện rút khỏi thành cổ, trong hồi ức của đại tá Nguyễn Việt thì đó là quyết định của ban chỉ huy thành, chắc là do tình thế, chứ không phải đã có lệnh của f325 hoặc B5. Nhận xét của bác Việt khi vào thành chỉ huy thay bác Thúy e trưởng 48 vào ngày 20/8/72 là hầm chốt khá vững chắc, nhưng nhược điểm cơ bản là không có hệ thống giao thông hào nối liền.  

"Hai giờ sáng ngày 16 tháng 9 năm 1972, tôi đang chập chờn ngủ ở Nhan Biều thì đồng chí Thả vào báo cáo đã cho quân trong Thành rút ra an toàn. Bàng hoàng vì quá bất ngờ, nhưng rồi cũng thấy ngay là thực tế phải xảy ra!
Chúng tôi vội báo cáo tình hình đó về Bộ Tư lệnh B5 và sư đoàn 325. Sáng 16 tháng 9, Bộ Tư lệnh B5 lệnh chúng tôi tiếp tục sử dụng trung đoàn bộ binh 18 vượt sông đêm 16 tháng 9 để chiếm lại Thành cổ. Nhưng đến chiều ngày 16 tháng 9, trong lúc chúng tôi đang lo chuẩn bị phương tiện và hỏa lực chi viện cho trung đoàn bộ binh 18 vượt sông thì nhận được lệnh B5 cho trung đoàn bộ binh 18 dừng lại không vượt sông nữa, chuyển gấp vào phòng ngự Nhan Biều Ai Tử, lấy tiền duyên phòng ngự từ mép bờ tả ngạn sông Thạch Hãn, lệnh trung đoàn 95, trung đoàn 48 và các lực lượng khác từ trong thành rút ra về củng cố nghỉ ngơi ở hậu cứ từng đơn vị.
Chấp hành lệnh B5, chúng tôi dừng việc vượt sông, chuyển sang tập trung trước mắt đón số quân còn lại bên Thành cổ đang lẻ tẻ rút nốt về (chủ yếu là quân trinh sát, đặc công, vệ binh.)
Chúng tôi cho kiểm tra lại quân số các đơn vị xem còn sót lại ai bên thành cổ. Hỏi về Ban 2 chiến dịch qua kỹ thuật thu tin địch có bắt được chiến sĩ nào của ta không? Anh Kim Hùng trưởng ban 2 chiến dịch trả lời có xảy ra một vài vụ ta địch bắn súng lẻ tẻ bên Thành cổ vào đêm 16 và hiện địch chưa bắt được người nào của ta cả.
Thế là tạm yên tâm về việc rút khỏi thành cổ, không xảy ra sự cố phức tạp. Quân ta đã rút an toàn, không một ai bị bắt, không một trường hợp đào ngũ chạy sang hàng giặc."

Nói vậy, nhưng ở những chốt xa, chắc không rút kịp hoặc không được báo kịp thời, vì vậy sau khi chiếm thành, tài liệu địch nói còn phải bung rộng càn quét và vẫn chạm súng với quân ta.

Trong đoạn hồi ức trên, khi đó bác Việt đã được B5 gọi ra Nhan Biều, để tổ chức cho e18 vượt sông vào thành và lập trận địa hỏa lực chi viện bằng pháo tăng từ bên tả ngạn.

Trích từ port #223 của Tralientay ở topic Ký ức một thời hoa lửa:

Cuối tháng 8, thủ trưởng Luyến phó ban trinh sát sư đoàn xuống chỉ huy nhóm trinh sát gồm tiểu đội tiểu đội tôi của c20 sư đoàn và nhóm c20 trung đoàn (e95). Tối 13/9, có lệnh trinh sát sang thị xã lấy tin. Tôi và một người của trung đoàn đi.

Mấy hôm đó nước sông đã lớn. Thành đã bị vây ba mặt, và mặt còn lại quay ra bờ sông cũng bị thu hẹp dần, chỉ còn quãng trên dưới 200 mét. Hai chúng tôi với trang bị nhẹ, ngụy trang bơi qua không bị lộ và không gặp pháo dù mặt sông bị pháo sáng soi khá rõ.

Hầm của Ban chỉ huy bảo vệ thị xã nằm dưới tầng hầm nhà tỉnh trưởng, được đào sâu và kiên cố. Có nhiều hầm nhỏ nối vào hầm chính (bọn tôi chỉ ở đó). Hầm khá ngột ngạt và chật vì nhiều thuơng binh chưa đưa được qua sông. Tôi nhớ, sau khi nhận tin và trước khi về, một anh trung đội trưởng trong số thương binh đó kể là bị thương cách hầm có mấy chục mét mà bò hai ngày đêm mới về tới đó.

Có lẽ Dinh tỉnh trưởng là một trong những "nốt nhấn" của 81 ngày đêm Thành Cổ. Tôi không có "may mắn" vào đấy như TLT. Và đáng tiếc, nó không được lưu giữ lại như một chứng tích như Trường Bồ Đề hay một đoạn đường băng sân bay Ái Tử để bây giờ có thể ít nhiều hình dung được. Đâu đó trong QSVN đã có đưa ảnh Dinh TT, nhưng vào khoảng 6-7/72, tức là vẫn còn "nguyên vẹn".


Không biết bức ảnh dưới đây do phía VNCH chụp sau 16/9/72 có phải là phần hầm của Dinh TT không?



So với bây giờ, không biết Dinh TT ở quãng nào nhỉ, bác nào biết chỉ giáo giúp.

SGG em đang chìm đắm trong xúc động vì bài viết của một đứa em nhỏ hậu sinh lần lượt nhận ngay phản hồi của các Bác tralientay, sauchinbaymot, TichTuongNhuLe... là chính những đồng đội đàn anh đã trải trong những tháng ngày ấy...

Những dòng hồi ức của các anh đã gây ấn tượng với em biết nhường nào!
Không thể tả được cảm xúc của em khi đọc những dòng chữ rất... bình thản của Bác TichTuongNhuLe với hai chữ "tuyệt vời, trông thanh bình quá..."  :'(

Năm ấy - khi các anh đang đi giữa lằn ranh của cái chết và sự sống - thì ở cách đó một nghìn cây số về phía Nam, một thằng nhóc 10 tuổi ngày ngày đọc nghiến ngấu một loạt các tờ báo, phần tin chiến sự: Chính luận, Trắng đen, Chuông vàng, Điện Tín, Tin Sáng... và cả những tờ báo cáo nội bộ chiến sự hàng ngày của... lực lượng TQLC (!)

Số là, năm ấy, ông ngoại của em - nghe đâu là đang "làm rừng" ở "cây số 125", bị tai nạn làm hỏng mắt (!)... nên quay về SG, đầu cổ băng trắng xóa...
Thế là, hàng ngày, ông mua đủ các tờ báo ấy và em có nhiệm vụ đọc hết cho ông nghe, không bỏ sót một góc nào! riêng các tờ báo cáo chiến sự của TQLC thì... em không biết tại sao mà có "một chú lính... TQLC" mang về cho ông... hai ba ngày còn có xe jeep TQLC đến chở ông đi "khám bệnh' nữa chứ (!)
...tầm vài tháng sau đó - đến ngày ông ngoại "tháo băng" thì tình cờ em biết một số chuyện... - mà nhiều năm sau này mới "giải mã" được...

@tralientay: Trong bài post trên - em nói "chỗ bến vượt theo sơ đồ tác chiến", ý là em căn cứ theo đồ hình "diễn biến chiến đấu" mà Bác TichTuongNhuLe đã đưa ra trong bài post #100 đó mà
Bởi cái hình ấy là chỗ dinh tỉnh trưởng - nơi đặt BCH chiến đấu bảo vệ thị xã đó - lúc ấy có lính gác nghiêm chỉnh hen!


@sauchinbaymot: Em cũng vừa trình với Bác tấm ảnh "Vài phút trước dinh tỉnh trưởng QT" mà từng được đánh giá là có tí "tạch-tạch-xòe" nên không được ta dùng nhiều vào việc tuyên truyền (riêng em thì lại tâm đắc ở khía cạnh nhân văn của nó - có thằng lính nào mà không háo hức với ống kính chứ!)

Được biết, lẽ ra Dinh tỉnh trưởng cũng có thể coi là một "điểm còn cao" của thị xã nếu như sau đó không vì một lý do gì đó sau thời điểm đó ít lâu thì cả cái mái bị đổ sập ầm xuống - người ta đã đổ bằng cái nóc rồi chất một mớ bao cát lên đó làm giống như một cứ điểm hỏa lực (ấy là em được nghe kể lại từ một người quen lúc đó làm quan sát viên trong cuộc "trao đổi tù binh... 1973")

Riêng việc trường Bồ Đề được duy trì mà không bị san phẳng xây dựng lại - để tới nay trở thành chứng tích chiến tranh - đó là do chính quyền miền nam lúc đó đã cố ý duy trì lại để làm "tuyên truyền tâm lý chiến" nhân dịp một thời gian sau đó có sự kiện "hai quả 105ly rơi vào trường tiểu học cộng đồng Song Phú - ở Cai Lậy" (Tiền giang bây giờ)
Thì tức nhiên cũng là luận điệu vu cho CS "sát hại trẻ thơ trên toàn cõi VNCH" từ tổng hành dinh bọn "Phượng Hoàng"

À! còn tấm ảnh cánh cổng - đó là cổng phía đông của thành cổ đó Bác ạ! Năm ngoái, em có "nghe đồ" là người ta đòi tháo ra để "tôn tạo" (chuyện tôn tạo, duy trì và trùng tu các chứng tích chiến tranh ở QT là một chuyện dài nhiều tập - có thể nói, tỉnh này là tỉnh đầu tiên trong cả nước có hẳn một "BQL các di tích lịch sử - văn hóa" với những tiêu chí... khó hiểu!?!?)

     Xem cái ảnh chứng tích trường Bồ Đề thấy buồn quá. Cây cối, cảnh vật xung quanh thay đổi thì còn có thể hiểu được, chứ cái cổng với hàng rào sơn phết linh tinh thì chán hẳn. Bên trong có khi lại thêm vài hộ "nhảy dù" vào ở chưa biết chừng?

     Khái niệm "trùng tu di tích" của mình phải nên hiểu là "tân trang di tích" thì mới đúng.

     Cái ảnh panorama đẹp thật, lại có người lính ôm súng đứng ở góc dưới bên phải làm bức ảnh giá trị hẳn lên.

Mình đã hỏi anh em địa phương thì dinh tỉnh trưởng sau khi địch chiếm chúng dùng thuốc nổ đánh sập hầm. Bây giờ tòa nhà BCHQS TX Quảng Trị được xây dựng trên nền dinh tỉnh trưởng cũ, năm 1989 mình lần đầu quay lại đây chẳng còn vết tích gì của tòa nhà nữa.

Còn cái cổng vòm có lẽ chính là cổng hậu còn sót lại của Thành cổ.

     Trên trang youtube.vn có nhiều videoclip chiến tranh Việt Nam, một số trong đó nói về trận Quảng Trị 1972 do bên VNCH thực hiện, tất nhiên cũng chỉ loanh quanh bên ngoài thôi, các bác vào xem xem có mấy % sự thật trong đó.

     Em không đưa đường link, nhưng tựa đề của nó là: "1 of 4 mua he do lua 1972".

Chính là cổng phía đông của Thành đây bác (@saigonguide, em chụp 25/6/2010, trông có vẻ chưa được tôn tạo) :

@fanlong74: Ồ ồ... cảm ơn Bác quá!
Nhìn tấm hình của Bác mà mừng vì như vậy là có... "tôn tạo, bảo tồn" rồi đó Bác!
Hình của Bác chụp từ hướng trong thành ra ngoài  - đã thấy bên ngoài có phát quang dọn dẹp mần đường rồi!
Còn tấm hình cũ thì chụp từ phía ngoài vào! - Khi đó, sau những ngày ác liệt, các thứ ngổn ngang đổ vỡ chắc là được công binh xe ủi dồn tọng vào phần sau cửa như là để lấp cửa thành này rồi!

Cho đến giữa năm 2006, ở phía trong cửa vẫn còn một bờ đất vắt ngang, phần song sắt trên cửa vẫn còn - bên ngoài thì đất cỏ mọc đầy...
Còn nhớ - từ sau sự kiện bị dư luận phản đối ầm ĩ về chuyện không cho "dỡ cầu" Hiền Lương (cũ), phải phục hồi lại... thì những cánh cổng lỗ chỗ vết đạn này không còn được coi như... sắt vụn nữa, mà cũng được... "giữ gìn kỷ lưỡng" và được mi một lớp sơn tạm màu xanh...
Đến nay thì không biết dự án "Khu ghi dấu ấn về cuộc chiến đấu 81 ngày đêm ở góc Đông Nam" (bên tay phải) - tái tạo lại chiến trường năm 1972 với hầm hào, công sự, hố bom… Rồi có đặt 81 khối đá tự nhiên tạc văn bia mô tả cuộc chiến đấu phi thường của quân và dân ta.
Khu phục dựng Thành cổ nguyên sinh: ở phía Đông Bắc (phía tay trái hình) - thu nhỏ kiến trúc các công trình cổ, trồng một rừng mai vàng để gợi biểu tượng "non Mai sông Hãn"...

Mọi chuyện đã đến đâu rồi...

Hai bức ảnh cách nhau 38 năm. Nếu căn cứ theo 2 cảnh cổng, và nếu 2 cánh cổng trên ảnh mới đúng là 2 cánh cổng trên ảnh cũ (xem kỹ từng chi tiết) thì hình như ảnh mới chụp ngược hướng với ảnh cũ? Một bên cánh cổng bị một vết khoét như hình bia tập bắn, tệ quá nhỉ 

@sauchinbaymot: SGG em có nói ở bài trên là ảnh mới từ trong ra còn ảnh cũ từ ngoài vào rồi đó Bác
Sau những ngày ấy, ở trong chắc là đầy... mìn, làm sao pv dám vào chụp ảnh nhỉ :D - vì sau này nhiều năm, lâu lâu trong đống vụn vặt kia vẫn còn... phát nổ mà - những năm 80's bên trong vẫn còn có bảng "Warning: Mine" mừ...

Còn cái "lỗ" kia - được biết là... nguyên bản đó chứ - vốn trước đó, góc thành ấy vừa có một kho quân nhu tiếp liệu, có một chỗ là trại giam nữa - và địch bố trí ở đây một đội cảnh khuyển (K9) nữa - khung cửa sập có chốt xoay ngay góc trên bên trái ở chỗ "cái lỗ" dành cho chó ra vào đấy Bác ạ!
Cũng bởi ở đoạn đó ra sau hào nước về phía nam - ngã ba Long Hoa dài xuống - cũng là nơi dễ "tiềm nhập cứu tù" chăng?
(giá mà có Bác cựu "vũ trang thành nội" hay đặc công chủ lực nào trong này kể lại thì hay hơn nhỉ :D)

p/s: Những năm 90's - mở cửa - áp lực thực hiện tour "Chiến trường xưa", cách nhìn nhận vấn đề và phải làm như thế nào cho đúng ý nghĩa (vừa đạt ý đồ chính trị vừa đạt... xiền đô) cũng là điều "cãi nhau tóe khói" của... bọn em Bác ạ!;D

Giải mã ra sao hả bác?

       Tôi viết mấy chữ đó không ngờ bác SGG đọc thấy phản cảm rồi. Vì trong tôi lúc nào hình ảnh thị xã Quảng Trị cũng là bom đạn, chết chóc có giây phút nào được như trên tấm ảnh không? Một tấm ảnh đẹp về kỹ thuật. Mấy anh em được đi lại tự do thoải mái như vậy, không phải chui rúc dưới hầm như Trịnh Thúc Doanh và những người lính trong 81 ngày đêm. Cảnh này chẳng là tuyệt vời sao. Nó không làm cho tôi liên tưởng được đến những ngày sau đó.

       Tôi giải thích những từ tôi dùng ở trên có nghĩa như vậy. Mong bác SGG hiểu đúng ý !

Không, nhưng mà vẫn nghi cái "lỗ" lắm !!! Tính theo thiết đồ thì nếu cái "lỗ" ấy là cho chó thì phải là chó sau này, chứ không phải "chó Cộng hòa".

.

       Hình ảnh thị xã Quảng Trị giữa tháng 9 và sau ngày 16/9/72.

.

       Trường Bồ Đề, di tích 1972 còn lại duy nhất hiện nay.

Chết thật...
Kính Bác TichTuongNhuLe,
Trước nhất, SGG khẳng định là em hiểu đúng ý Bác (về cảm nhận phút thanh bình...)
Và kế đến thì em cũng xác định là em cũng viết đúng... ý em - em đã có cân nhắc nhiều khi dùng từ "bình thản" để gán vào anh, về sự cảm nhận của anh...

Có lẽ cái dzích dzắc ở đây là vì em không thể tả thêm về nỗi xúc động của em sau khi đã viết hai câu trên kia rồi (em đã tự trích lại rồi đó!) - bỡi em không muốn bị rơi vào tình thế "quá lời... nịnh" để tỏ sự bái phục của mình với những người anh là... chứng nhân!

Khi không cưỡng được lòng mình để đặt bút viết vào topic này - SGG biết mình đang đối diện từ xa với ai chứ!
- Một ông anh lấy cái nickname là tên của hai ngôi làng "đầu cầu" bờ nam sông Thạch Hãn - bởi chính anh đã gắn bó với hai ngôi làng mà ai cũng tưởng tưởng chỉ nhằm bảo vệ cho BCH CM Miền Nam đang ở làng Quật xá nằm bên bờ bắc - mảnh đất ấy ngay tầm pháo hạm từ biển cũng như rất vừa tầm loại cối ứng dụng 4"2 (phóng lựu 106ly) của các đơn vị TQLC được rải khắp vùng sau những ngày đó, không chỉ được "cố thủ" để làm "bàn đạp" cho những tiến công sau này, mà lúc ấy còn để thu hút sự chú ý và chia sẻ chịu hỏa lực... để cách đó vài km về hướng tây, có được mấy con hầm đào chui mặt lộ 9... và các đơn vị công binh làm đường kiên cố với sự giúp đỡ của anh em Cuba...
- Hai ông anh còn lại, 6971 là cái đoạn thanh xuân đẹp nhất, là lính trinh sát BB và... tralientay, cũng... trinh sát (không biết cái nick này có dính dáng gì với động tác "trả liền tay" của dân pháo cao xạ không nhỉ? :D)

Như đã nói, lúc cả ba ông anh đang "trần ai khoai củ" ở chốn này - thì thằng em chỉ mới chục tuổi đầu suốt ngày ngồi đọc tin chiến sự!
Rồi để bây giờ tham gia bài viết... lại được ngay phản hồi hàm ý... tán thưởng của chính các ông anh... em xúc động lắm chứ!

Nỗi niềm còn trào dâng hơn nhiều lắm khi đọc những phút xúc cảm nét thanh bình - em dùng từ bình thản - để thấy tính nhân bản rất bình thường của một người lính, lại là người lính đang ở mép cheo leo nhất của hai bờ cái chết và sự sống...
Sự "bình thản" cảm nhận phút bình yên... dễ liên tưởng như những phút thanh bình hiếm hoi giữa cuộc chiến, để rồi sau đó lại là bão lửa, thịt nát xương tan... cái "bình thản" đến... rợn người! Chả phải là người ta hay ví von vậy sao?

Thật xin lỗi anh nếu như đã làm anh hiểu nhầm tâm ý em... Có lẽ... thực tình là... SGG em hầu như quên mất ta đang kể lại chuyện gần 40 năm trước anh ạ - Chắc là cũng tại vì, các bài viết hồi ức của chính các anh... rất là sống động như là... ta đang trãi qua !?!?

Em không hề quan tâm đến hướng "phản cảm" đâu anh! Xí xóa nhé!

- -

@sauchinbaymot: có thể em nhầm với một cánh cổng khác lúc ấy (Bắc?) - Chỉ biết là, hiện nay, còn duy nhất cổng Đông này được giữ - vì em nằm trong nhóm "phản đối gỡ"

Tấm ảnh có 3 người đứng trước dinh tỉnh trưởng thì người đeo kính râm tay cầm máy ảnh là phóng viên ảnh chiến trường Đoàn Công Tính ( đây là ảnh chụp hồi tháng 7/1972)

- Một ông anh lấy cái nickname là tên của hai ngôi làng "đầu cầu" bờ nam sông Thạch Hãn - bởi chính anh đã gắn bó với hai ngôi làng mà ai cũng tưởng tưởng chỉ nhằm bảo vệ cho BCH CM Miền Nam đang ở làng Quật xá nằm bên bờ bắc - mảnh đất ấy ngay tầm pháo hạm từ biển cũng như rất vừa tầm loại cối ứng dụng 4"2 (phóng lựu 106ly) của các đơn vị TQLC được rải khắp vùng sau những ngày đó, không chỉ được "cố thủ" để làm "bàn đạp" cho những tiến công sau này, mà lúc ấy còn để thu hút sự chú ý và chia sẻ chịu hỏa lực... để cách đó vài km về hướng tây, có được mấy con hầm đào chui mặt lộ 9... và các đơn vị công binh làm đường kiên cố với sự giúp đỡ của anh em Cuba...
- Hai ông anh còn lại, 6971 là cái đoạn thanh xuân đẹp nhất, là lính trinh sát BB và... tralientay, cũng... trinh sát (không biết cái nick này có dính dáng gì với động tác "trả liền tay" của dân pháo cao xạ không nhỉ?

He...He...!

Cựu lính pháo đi làm du lịch
Sài Gòn Guide cái gì cũng bít
Thế mà không biết Trà Liên Tây
Một ngôi làng nổi danh khắp nước ;D

@lixeta: Khi biết nói về hai tên làng Tích Tường và Như Lệ thì SGG cũng biết Trà Liên tây mà - huống chi, đàn anh trinh sát có nói rõ trong mấy bài trước đó rồi "Đầu tháng 7.1972, trước khi vào Nhan Biều, tiểu đội tôi đóng chừng 10 ngày ở một thôn phía Bắc thị xã QT quãng 4-5km, bờ Tây Thạch Hãn, bên trái là Ái Tử (xem lại thì có thể là thôn Ái Tử hay Hà Xá hoặc ở giữa)..." - cách nhau con lộ 1 chứ mấy mà...

Nhưng vì nghe chuyện lão ấy "vẽ cảnh đồ... từ ngã ba (Long Hoa) tới đường sắt, đầu cầu...", "hai đài quan sát... đếm pháo..." v.v...
Nên thằng em mới kiếm chuyện nói về cụm từ thao tác ấy... - trả liền tay - cốt để chính đàn anh ném đá điều chỉnh em

Cốt để có phải... "người nhà" không ấy mà! (đã bảo em là dân "pháo không đẩy" mà - "lính pháo" mà có biết pháo đâu :D)

Ai dè - ném đá em lại là bố "pháo tháp bấm điện" huhuhu...

p/s: Ở cái góc sân bay Ái tử ấy - cái tên "thôn văn hóa Trà Liên" không ấn tượng gì với dân DL bọn em bằng "Trà Bát và một ngôi đình..." (chậc, chậc... quên tên rồi!) mới là "điểm nóng" quen hơn ấy nghen!

       Không có gì !

.

CHUYỆN XIII     LÀNG QUẤT XÁ  (tiêp 2)

       Nhà tiểu đội tôi ở có hai ông bà già. Con dâu ông bà là chị Phụ, hay nết đẹp người. Chị có hai đứa con trai, thằng lớn tên Nga, bốn tuổi, thằng nhỏ tên Đức mới có hai tuổi. Hai thằng bé xinh đẹp như hai thiên thần vậy. Đúng là vưu vật !

       Nghe nói chồng chị Phụ là đại úy phía bên kia. Nhưng ông bà và chị rất quý mến bộ đội. Chúng tôi cũng rất quý ông bà, quý chị và yêu hai thằng bé. Khi chúng tôi từ chỗ doanh trại về đến nhà chị Phụ là hai thằng bé lại quấn quýt. Thằng Đức đang tập nói bi bô nhiều lúc làm cả nhà bật cười. Bữa cơm chiều của chúng tôi sớm hơn nhà chị Phụ nên lúc nào hai thằng bé cũng ăn cơm cùng bộ đội. Không bữa nào chị Phụ không có thức ăn thêm cho bộ đội, lúc thì bát canh, khi thì đĩa cá, còn cà thì lúc nào cũng sẵn. Có một câu ngắn gọn rất giống út Mừng mỗi lần chị đưa canh cho chúng tôi: “Keeng !” (xem chuyện “Đặc Sản Như Lệ”). Mỗi lần như vậy, H. và tôi lại nhìn nhau cười.

       Chồng chị Phụ là đại úy bên kia thì cũng không tạo ra một chút khoảng cách nào giữa chị và chúng tôi. Sau này anh đã trở về với cha mẹ già và gia đình. Năm sau, xê 20 chúng tôi sẽ  gặp mặt tại Quảng Trị, sẽ về lại làng Quất xá. Có thể chúng tôi sẽ chuyện trò cùng nhau trong bữa cơm cùng với gia đình. Thằng Nga và Đức cũng đã trên bốn mươi rồi. Hôm nọ tôi vừa nói chuyện qua điện thoại với chú Phát, hiện nay là phó chủ tịch công đoàn thành phố Đông Hà. Lúc chúng tôi ở Quất xá, chú Phát mới 13, 14 tuổi. “Thắng Quản” và tiếp phẩm Dõi của xê hai mươi ở nhà chú Phát. Chú Phát có nói, chồng bà Phụ về nhà “vẫn sống bình thường lắm anh ạ”.

       Ban đêm chúng tôi vẫn tổ chức gác. Một đêm nọ, hai thằng gác phát hiện có lợn rừng từ trên núi xuống và nổ súng. Con lợn rừng ấy được cắt làm hai phần, dân một phần và bộ đội một phần. Đấy cũng là lần đầu tiên tôi được ăn thịt lơn rừng. Thịt thì toàn nạc, chẳng có tí mỡ nào. Không biết anh nuôi chế biến thế nào, cả thịt và bì đều dai ngoanh ngoách. Tôi chẳng thấy gì là ngon. Chỉ có món canh xương nấu xu hào là chạy nhất. Hồi đó đơn vị tôi, do tài xoay sở của anh Thắng quản lý (gọi là Thắng Quản), cử người ra Quảng Bình mua lợn và mua rau. Xu hào là để dành được lâu nhất.

      Lạ thật ! Lúc bom pháo ùng oàng, chúng tôi cũng ở suối La La rừng rú mà có bao giờ thấy lợn rừng đâu. Thế mà vừa mới im tiếng súng được ít hôm chúng đã lại có mặt ở đây rồi. Không nói gì giống lợn thông minh, d24 quân y còn bắt được cả nai. Ấy là lần xe cứu thương từ Cùa đi về Quất Xá vào ban đêm, lúc qua cao điểm 241, anh lái xe nhìn thấy đôi mắt sáng của con gì đó đang đi trên đường. Con vật bắt đèn xe nên đứng ngây ra. Xe chạy đến gần thì phát hiện ra đó là một chú nai nhỏ. Thế là anh lái xe cứ thế tông thẳng. “Duỳnh” một cái thì xe dừng lại. Mấy người trên xe nhảy xuống túm được, nó chỉ bị thương và bị trói chặt quẳng lên thùng xe. Đơn vị được bữa “tèn tén ten !”.

. . . (còn nữa)

       "Thôn văn hóa Trà Liên" cũng không phải là "một ngôi làng nổi danh khắp nước" đâu cho đến khi có hai sự kiện nổi cộm:

-  Một là, vụ ban đêm trai làng đánh chết một thanh niên đi cùng bạn gái
-  Hai là, bỗng nhiên hàng loạt dân trong làng, già có, trẻ có, vài chục người đang khỏe mạnh bình thường thì đột ngột bị chết không rõ nguyên nhân. Có ý kiến cho rằng, mùa mưa lũ, làng bị ngập nước hàng tháng trời, dân ăn nước sông đó nên có thể bị phơi nhiễm chất độc da cam rửa trôi từ thượng nguồn về.

       Năm ngoái, 6971 và tôi có về thăm lại Trà Liên Tây. Ngôi làng mà xê hai mươi chúng tôi đóng quân từ 1973 đến đầu 1974. Nick TraLienTay xuất phát từ đó.

     Bác TTNL đang trên đường vào Phan Thiết chợt nhớ chị Phụ "hay người đẹp nết" quá nên ngược trở ra thăm lại Quất Xá đây mà.

       Bác NguyenQuocChung tâm lý thế. Lúc nào nói chuyện về Quất xá thì chúng tôi cũng nhớ chị Phụ. Hôm 6/9 gặp mặt. Mấy thằng xê hai mươi ngồi gần nhau. Khi nhắc tới Quất xá, tôi và thằng H. nhìn nhau đồng thanh kêu lên "keeng !".

       Trận Phan Thiết, tôi đi sau. Ở phía trước, toán trinh sát của c20 bám địch, đụng nhau với một đại đội thám báo, theo người ta nói là chiến đấu và bắt sống một đại đội thám báo. Thực ra mình chỉ kêu gọi và chúng ra hàng thôi. Ở phía trước thấy cũng không phải đánh đấm gì vất vả lắm. Xe của tôi chạy sau nên cứ chạy tồng tộc vào thị xã. Khi qua "cầu Phan Thiết" (lúc đó chúng tôi gọi như vậy vì không có bản đồ, sau này thấy gọi là cầu Trần Hưng Đạo), cầu vẫn nguyên vẹn. Phía bên phải đường 1 có một bãi đáp trực thăng nhỏ, vẫn còn một chiếc trực thăng trông ngon lành đậu ở đó. Đoàn quân cứ thế tiến lên, một mũi rẽ trái để đánh vào Hàm Tân, một mũi thẳng tiến về phía Sài Gòn.

Chiếc cầu Bác nói đó phải là cầu 19-5 - cách phía bắc cầu Trần Hưng Đạo chừng 5km
Ở ngay đoạn trống nhất để từ trên QL nhìn ra hướng biển Mũi Né, thấy Tháp chàm Porshanur và "dấu vết lô cốt chỗ nền Lầu Ông hoàng"
Sở dĩ đoạn đó trống là vì dựa theo lợi thế dòng chảy của một nhánh sông Mương Mán (Cà ty), dễ làm "thao bọt", diêm dân tập trung mở ruộng muối tại khu này!
Cũng vì thế mà chiếc cầu này còn được dân địa phương gọi là "Cầu Sở muối"

Trên cái bãi trực thăng đó, từng có trụ sở của "HTX SX Muối 19 tháng 5"... trước khi có khu "KS nhà nghĩ 19-5" như bây giờ!

Hầy dà, bác TTNL ơi, thiếu tướng tư lệnh quân đoàn của bác bảo đánh nhau dữ lắm mà. Trinh sát ta tóm gọn một đại đội trinh sát địch chứ có phải chơi đâu. ;D ;D

     Theo tôi, nhận định "chỉ kêu gọi và chúng ra hàng" của bác TTNT có vẻ hợp lý hơn, vì muốn "tóm gọn" cả đại đội thám báo thiện chiến của nó đâu phải dễ trừ phi bản thân nó... muốn bị tóm gọn

Thị xã còn nguyên vẹn.
(http://img543.imageshack.us/img543/969/quangtri3.jpg) (http://img543.imageshack.us/i/quangtri3.jpg/)

Uploaded with ImageShack.us (http://imageshack.us)

Rồi không lâu sau đó.
(http://img816.imageshack.us/img816/8967/h20.jpg) (http://img816.imageshack.us/i/h20.jpg/)

Uploaded with ImageShack.us (http://imageshack.us)

Về tổng thể, trận đánh Phan Thiết tuy không quá ác liệt nhưng cũng không phải thật dễ dàng. Nguyên nhân là do ở đây đã là phần đất khá sâu trong địa bàn qk2, trong khi địch tăng cường xây dựng tuyến phòng thủ vòng ngoài ở PR rồi nên ở đây có phần chủ quan. Và có lẽ cũng không còn nhiều tài lực để tổ chức phòng thủ nữa.
Về cách đánh, qđ2 vẫn vận dụng hình thức "tiến công trong hành tiến" như ở PR, sử dụng TTG chở BB dùng tốc độ cao cơ động từ xa lại đánh chiếm mục tiêu. Có điều khác là lần này đảo dTTG5 lên làm thê đội 1 và dTTG4 làm dự bị.
Trong trận này có chuyện lái xe Nguyễn Thái Sinh- người xã Đạo Đức, Bình Xuyên, VP lái xe K63 số 146 đã húc thẳng vào 1 xe M113 của địch. Bọn địch hoảng sợ, ra hàng. Còn Sinh ta thì gẫy mất 1 răng nên có biệt hiệu là "Sinh sứt". Sinh ra học SQ cùng tôi nhưng do yếu sức khỏe nên ra quân sớm, khi chưa học xong. Bọn này trêu: "Mày ngủ gật đâm vào nó chứ gì" ;D ;D

     Tháo chạy hỗn loạn khỏi tuyến phòng thủ Phan Rang. Ngụy quân và dân di tản dùng đủ phương tiện từ thuyền, phao cao su, can nhựa, phuy xăng, gỗ cây..., thậm chí bơi tay không ra tàu lớn đậu ngoài xa, bỏ lại trên bờ trực thăng, xe tăng các loại. Nhộn phết.
(http://img210.imageshack.us/img210/1141/v4250329095.jpg) (http://img210.imageshack.us/i/v4250329095.jpg/)

Uploaded with ImageShack.us (http://imageshack.us)

Bác TichTuongNhuLe ơi! Em đang chờ tiếp câu chuyện "Làng Quật Xá" của Bác đây!
Mà đóng quân tại Quật Xá - lại bắt anh nuôi đi chợ tận "chợ Quảng Bình" - sao mà xa thế?
Lúc ấy, cầu Bến Quan còn chưa có - em nghĩ tới chợ Bến Quan là đủ xa lắm rồi chứ!

@nguyenquochung: Trong nhà QSVN mình, chỗ topic "Ảnh chiến tranh" có một tấm ảnh của nhà báo Nhật - đứng bên Nhan Bièu chụp về phía Nam - thời điểm ấy là 1/1973 "trao trả tù binh" nên có nhiều nhà báo bám càng
(trong 6 điểm "trao đổi tù binh" thì ở Thạch Hãn là tệ nhất - tù binh người nhà mình "trùi trụi sang sông" - may mà ta có "chiêu" cho các nhà báo ấy đi tham quan đủ thứ khác, để tránh những ống kính khai thác với dụng ý không tốt)

       Thế ra K63 khỏe hơn M113 hả bác LiXeTa ?

       Trận đánh vào Phan Thiết và Hàm Tân, tôi là thằng đi sau. Trên đường từ Phan Thiết vào, một bên núi, một bên biển, giữa ban ngày, máy bay đich vẫn đánh chặn quyết liệt. Không biết ở phía trên thế nào. Xe "Giải Phóng" chở lính trinh sát đi sau mũi tấn công mới tấp vào ven đường, cắm lá ngụy trang kín như bưng. Tôi thì lăn ra ngủ vì đã bốn ngày đêm rồi chưa chợp mắt. Bỗng giật mình choàng tỉnh, tôi lăn một phát thì tỉnh hẳn. Nhận ra là bị bom nó thả vào đội hình. Sau loạt bom, mọi người rình rịch chạy tới chỗ bom vừa nổ. Có hai thằng hy sinh, tan tành hết. Thịt xương, quần áo bắn lên vất vưởng trên cây. Thằng Tiến, tiểu đội tôi bị thương vào tay, cụt hai ngón. Mọi người băng bó cho nó  xong thì cho nó lui về sau, không biết nó về d24 hay về viện 43.

       Sau này, năm 76, Tiến được ra quân. Nó về nhà đi buôn rau. Quê nó ở Kim Động, nó đạp xe đạp, thồ hai sọt bắp cải với xu hào ra Hà Nội bán buôn. Quãng năm 80, một hôm nó bán hết rau thì rẽ vào nhà tôi. Lúc đó đơn vị tôi ở Hà Nội không nhiều, địa chỉ nhà tôi thì cả đại đội hầu như thằng nào cũng nhớ. Mà khi ra quân, bận mưu sinh, có mấy thằng đến được. Thằng Tiến vào nhà, vẫn quần áo bộ đội, quần sắn móng lợn, mồ hôi thấm đẫm trên áo nó. Gặp nhau, hai thằng phấn khởi lắm, nói chuyện hàn huyên mãi đến chiều, cơm nước xong thì nó về.

       Khốn nạn quá ! Nhà tôi lúc bấy giờ có mười người mà có hai phòng bé tí. Bố mẹ tôi một giường, ba cô em gái một giường, hai vợ chồng em rể và con nhỏ mới sinh một giương, tôi ngủ với thằng em trai dưới đất. Cứ gọi là san sát (không biết ông em rể và cô em gái làm ăn thế nào ?), không có chỗ nào để bảo nó ngủ lại một đêm. Ở Quảng Trị, mấy thằng rúc vào một hầm có sao đâu. Nhưng bây giờ chẳng biết làm thế nào ?! Tôi thấy buồn và khó xử, chẳng thoải mái như hồi lính tráng, thế nào cũng được.

       Thật là "khóc không ra nước mắt" - Cái thời cạp lồng.

       Thằng Tiến còn đến vài lần nữa, chẳng bao giờ ở lại. Chuyện này làm tôi cứ áy náy đến tận bây giờ . . .

.

CHUYỆN XIII     LÀNG QUẤT XÁ   (tiêp 3)

       Hàng ngày, nhất là đêm đêm, xe từ ngoài bắc, qua Bãi Hà, vượt qua ngầm B và ngầm A trên sông Cam Lộ rồi ầm ì chạy trên đường 9 đi về phía tây để chuyển vào sâu hơn theo đường mòn HCM. Những đoàn xe nối đuôi nhau chở lương thực và đạn dược đến khắp các chiến trường. Chúng tôi hiểu rằng đây là công việc chuẩn bị chiến lược cho trận đánh lớn cuối cùng nay mai.

       Tôi nhớ, hôm mới về Quất Xá, đại đội chỉ còn ít gạo ở suối La la chuyển ra. Anh Thời đại đội phó mới lấy mỗi tiểu đội một hai người đi lấy gạo ở kho hậu cần của sư đoàn mãi tận sâu trong rừng. Tôi không nhớ có phải thằng Quynh a trưởng a4 phụ trách không. Sáng sớm chúng nó đeo ba lô không ra đi, mang theo hai khẩu AK, có lẽ chiều chúng nó mới về. Ấy vậy mà chưa dập bã trầu đã thấy chúng nó dẫn hẳn một xe ô tô chở đầy gạo chạy từ đường 9 vào làng, thẳng đến nhà Thắng Quản. Chúng nó dùng bài cũ, ra đường 9 cách độ hai trăm mét, dương súng, bắt xe hỏi xe chở gì. Xe chở súng đạn thì cho qua. Rồi chúng tóm được chiếc xe “Giải Phóng” chở gạo đầu tiên, bắt lái xe chạy về đơn vị. Không biết hôm đó anh Thời hay Thắng Quản ký giấy biên nhận cho lái xe. Lái xe cũng sướng, có thể nhiều thời gian, tranh thủ tụt tạt đâu đó cũng nên.

       Vẫn là gạo Trung Quốc, mỗi bao năm mươi cân, đóng 4 lớp bì. Ngoài cùng là bao gai, rồi đến hai bao nilon màu xanh cứt ngựa, trong cùng lại bao gai nữa. Loại gạo này, lúc trước ngừng bắn được tàu của Trung Quốc thả xuống từ ngoài khơi biển Quảng Bình. Gạo trôi dạt vào bờ được du kích và dân vớt lên sau đó vận chuyển tiếp vào chiến trường.

       Vào rừng chặt gỗ làm hầm và làm nhà. Gỗ đòn nóc hầm phải hai thằng khênh lặc lè. Xong món gỗ, chia nhau, thằng thì đào hầm, thằng thì dựng nhà, thằng thì cắt tranh. Công việc kể ra cũng vất vả nhưng được cái ăn no, ngủ kỹ nên thằng nào thằng nấy trông đã bắt đầu có da có thịt.

       Hôm đó, thằng Thìn tiểu đội tôi, không nhớ là quay về nhà lấy cái gì thì một quả bom bi nổ. Nó bị một viên bi xuyên vào đùi. Quân y sư đoàn (d24) cũng đóng ở Quất xá nên chỉ vài ngày sau là nó đã ra viện. Chiều chiều nó vẫn ra sông Cam Lộ tắm cùng với chúng tôi, coi như không có chuyện gì xảy ra. Thỉnh thoảng bom bi lại nổ đâu đó trong làng. Rất nhiều người dân làng Quất Xá vẫn tiếp tục bị thương.

. . . (còn nữa)

Đúng là có 2 lớp bao nilon màu xanh, dày và chắc, trên có in chữ gì đó, nhưng bác TTNL gọi là màu "cn" thì hơi nghi. Lính (Quảng Trị) đứa nào cũng phải có một túi hoặc nửa hay góc túi nilon bao gạo này trong balô, để bọc giấy tờ, sách vở, nhật ký, lại dự phòng làm phao bơi. Nhà sưu tầm đồ cổ nào còn giữ được túi này pọt lên cho anh em ngẩn ngơ tý.

Tiện thể, 6971 xin giới thiệu chiếc ca Tàu còn giữ được, thương tật 2/4, in song ngữ trên thành và đáy, với 2 dòng chữ, nhưng đã mờ gần hết dòng trên.

Thật là xúc động...
Chỉ có vài mươi chữ... mà rõ cái chất, cái tình thằng lính - lại đặc tả được cái góc cạnh của một thời kỳ!

Nói về cái chất, thì thật tình, SGG em cứ là mê mẫn cái chất "sĩ phu Bắc Hà" của các cậu mợ sinh viên, tiếng là "xếp bút nghiên lên đường ra trận", thế mà cũng ráng xách theo vài thứ "đồ nghề"...
...để rồi giờ mới có hàng loạt nhật ký, bản thảo... thậm chí cả tác phẩm tranh vẽ... - xem ra, lại toàn là những "vi phạm điều lệnh đi B" cả ấy chứ!

Dưng, nói thật tình, nếu mà không có những cái "phạm quy" ấy, thì bây giờ làm sao mà lớp "hậu sinh" chúng em mới tỏ tường nhiều mặt góc cạnh của cuộc chiến gian khổ trường kỳ vừa qua...

Còn nhớ, năm 2003 - Nhật ký chị Trâm và Anh Thạc ra đời cùng một lúc...
Năm ấy, theo dấu vết "Đường ra trận" của anh Thạc, con đường là một dấu hỏi ngược chiều kim đồng hồ vòng bao quanh cận ven Hà Nội... nếu theo con đường ấy - những "thằng làm du lịch" chúng em sẽ có ngay một cung đường "Đông Bắc sang Tây Bắc cận ven Hà Nội", xuyên qua toàn những miền danh thắng và lịch sử - để bổ sung cho sự nghèo nàn sản phẩm của ngành du lịch mình!
Đã đi và đã đến cả ngôi mộ "của người cùng tên" ở nghĩa địa mà đơn vị anh Thạc dừng chân rồi ấy chứ!
Dưng SGG em lại mê mẫn với bài toán "giải mã tín hiệu Đa-nuýp xanh" trong các báo cáo tình báo âm thanh (từ nốt thu cây nhiệt đới) để dựng lại gót chân nhỏ bé của "bà chị" ĐTTrâm trên đất thép Phổ Cường - nay tất cả đã nằm dưới đáy lòng Hồ thủy lợi Liệt Sơn, Đức Phổ - dù sao thì cũng đã tìm ra được dấu tích trạm xá và nơi hy sinh của "bà chị" để khỏi bõ công những ngày dọc ngang đất rừng bản làng H're
Nhất là càng hiểu thêm về kỳ tích - do phía địch tự nhận - "Những bước chân của Bs.Trâm có sức chiến đấu ngang cấp... sư đoàn"

Tóm lại - bỏ qua những truy cứu bắt bẻ vụn vặt, thì cộng cả những áng văn "Mãi mãi tuổi hai mươi" với những "Nhật ký viết lại" cùng "Những chuyện không thể quên..." gần như lớp "em út" đã hình dung được toàn cảnh của một thời "Máu và Hoa"

Phát biểu một cách kinh điển: Những "vi phạm" của các chiến sĩ ấy, giờ lại chính là những bù lấp đáng kể vào những "khoảng trắng bất lực" của các nhà làm sử chiến tranh!

- - -
Viết tiếp đi Bác TichTuongNhuLe ơi!

   Trích: SGG
 "trong 6 điểm "trao đổi tù binh" thì ở Thạch Hãn là tệ nhất - tù binh người nhà mình "trùi trụi sang sông" - may mà ta có "chiêu" cho các nhà báo ấy đi tham quan đủ thứ khác, để tránh những ống kính khai thác với dụng ý không tốt".
                                                .....................................................................

     Cá nhân tôi không thấy bức ảnh  mang dụng ý xấu nào cả. Bối cảnh chụp ở vùng sông nước nên ăn mặc “thiếu vải” tí chút cũng không ảnh hưởng nhiều đến tính thẩm mỹ, như đi tắm biển thôi mà. Cái đáng kể ở chỗ là bức ảnh đã toát lên được tình đồng đội thiêng liêng của người lính giải phóng quân. Nét hân hoan trên gương mặt người lính không hẳn chỉ vì vừa thoát khỏi cái chết, nụ cười rạng rỡ của họ trong ngày gặp lại không chỉ mang ý nghĩa vừa được thoát khỏi ngục tù, mà ở đây nó còn mang ý nghĩa giống như là: “Nụ cười chiến thắng” vậy.

     Về khía cạnh nghề nghiệp thì thể loại ảnh thời sự phải luôn đưa tiêu chí chân thật lên hàng đầu, còn yếu tố nghệ thuật đẹp hay không đẹp, “sạch” hay chưa “sạch” …tính sau.

     Mọi sự so sánh đều khập khiễng nên tôi không có ý định làm thế, nhưng bức ảnh “em bé napal” cũng “Trùi trụi”, thậm chí lúc đầu có người còn xếp vào hạng mục ảnh khiêu dâm, cuối cùng lại trở thành bức ảnh chiến tranh có tầm ảnh hưởng số 1 trong thế kỷ 20.

     Ngoài lề tí mong bác TTNL bỏ quá cho.

     Trích: TTNL
"Cứ gọi là san sát (không biết ông em rể và cô em gái làm ăn thế nào ?"

     Ối giời ơi là giời! Đoạn này làm em suýt phun cafe vào màn hình vi tính, vợ ngồi đâu đó quát nhặng lên: Điên à !. Dân tộc ta, nhân dân ta, trong hoàn cảnh muôn vàn khó khăn gian khổ vẫn luôn biết phát huy triệt để tinh thần sáng tạo mà, bác cứ lo xa.

     Thật, đọc chuyện bác nhiều lúc em không nhịn được.

Theo 6971 được nghe kể (chứ không được chứng kiến) và mang máng nhớ thì có chuyện khi trao trả tù binh, mỗi bên đều cho tù binh ăn mặc thế nào đó, không đến nỗi, thậm chí lịch sự, với ít đồ cá nhân, nhằm cả tính nhân đạo lẫn dụng ý chính trị trong đó. Khi trao trả, (phần lớn) tù binh chủ ý vứt bỏ những thứ đó để về với tự do.  

       Khi xem bức ảnh anh em mình được trao trả ở Thạch Hãn, tôi cũng nghĩ như bác 6971. Ae mình không bao giờ chịu nhục và cũng rất thông minh, nhanh nhẹn. Khi được trả về, lập tức trút bỏ áo tù để về với đồng đội. Bức ảnh thực sự tôi thấy rất đẹp, có tính thời sự và tính nhân văn rất cao.

       Bác 6971 quên rồi, có hai loại bao nylon rất dày. Một loại màu xanh lá cây xẫm, loại này rất nhiều. Một loại màu cứt ngựa, rất ít, chữ Trung Quốc in bé hơn, loại này gạo ngon hơn hẳn loại kia. Mấy thằng đi bắt xe không biết tình cờ hay cố tình chọn được xe gạo ngon.

Em xin chen ngang tí, 3 người nằm chung giường mà 2 người kia vưỡn làm ăn tốt, nữa là bác nằm dưới đất thì sao biết trên giường làm gì, hì hì....

Vâng, Bác TTNL cho em xin tí chút ngoài lề nhé...
@nguyenquochung: Nếu Bác biết rằng, các tù binh ở phía bên kia được trao trả tại sân bay Lộc Ninh đều ăn mặc tươm tất và trong bọc mỗi người còn có thêm một bộ đồ dự phòng - dẫu cũng có mặt giám sát của "đại diện QS 4 bên" nhưng không thu hút nhiều nhà báo phương Tây, bởi sự đơn giản vì chỗ đó không phải là khu DMZ mở rộng
Nếu Bác có thể đọc những thông tin hình ảnh của phía bên kia thời điểm ấy thì cũng sẽ biết "về đồ đạc để mặc-trong-ngày-trở-về" - đã phải có nhiều bàn thảo dàn xếp của các bên trung gian lắm rồi đó chứ!
Nếu Bác biết rằng - anh em ta ở Thạch Hãn - không thể mang trên mình bộ đồ "bộ đội chính quy" và lại càng không thể mặt bộ đồ "quân giải phóng Miền nam" (dù rằng ta đã khéo đặt BCH MTGPMN tại Cam Lộ rồi đó chứ!) - nên cuối cùng, giới hạn được đặt ra giữa dòng sông, không có ai "phía bên kia" được "lội nước" để rồi đặt chân lên bờ bắc Thạch hãn ngoài anh em ta cả...

...thì Bác sẽ hiểu những dzích dzắc ngóc ngách của "mặt trận không-tiếng-súng" nhà ta có những điều gì - mà nay ta chỉ dùng mấy chữ "khéo léo, tài tình" để nói về điều ấy thôi! Cũng như bác nhà báo Nhật kia thì cắm cúi cách đó vài trăm mét để lo chụp tấm hình nọ!

(còn nhớ, cũng ngay trong thời điểm ấy, có những loạt hình tù binh phi công Mỹ ở Hỏa Lò mặc áo thun lót ba lổ bộ đội, đánh bóng chuyền...)
Mở rộng thêm để minh họa... chúng ta hẳn là không ai không biết những chuyện về lá cờ, dàn loa, đấu cờ tướng, đánh bóng chuyền, nói thành ngữ, mời trà, chúc Tết... giữa hai bên đồn bờ giới tuyến cầu Hiền Lương

- - -
Tuy nhiên, ở đây, ngay trong topic này, khi "Những câu chuyện không thể quên..." ở đoạn thành cổ được kết thúc bằng hình ảnh đổ nát của thị xã Quảng trị - lẽ ra ta chờ tiếp mạch chuyện "làng Quật Xá" của Bác TTNL thì bạn lại kéo vào một hình ảnh một khu phố trước thời điểm phản công của địch...
Nên em mới "nhắc khéo" về tấm ảnh của nhà báo Nhật kia ở thời điểm sau chót nhất - hoang tàn, đổ nát... (như tấm ảnh Corbis của Bác đã có chú thích)

Việc "khèo thêm" hình ảnh trao trả tù binh - cũng chỉ là cớ cho có dịp này, vì biết chắc Bác sẽ 'xin ngoài lề", để em được trần tình cùng Bác một góc nhìn và cách sử dụng của lớp hậu bối chúng ta về những hình ảnh mang tính lịch sử - không đơn giản chỉ là "Nhộn phết" hay "...như đi tắm biển thôi mà..." Bác nhé!
Nói thật tình, khi viết góp chi tiết với "nhà cụ" Lixeta về việc "có chiếc trực thăng đỗ trên bãi, bên phải, sau khi qua cầu Trần Hưng Đạo... ở thị xã Phan Thiết" - thì nhà em đây chỉ vin vào cái "chính xác" đơn giản nhất "là vì phía bên trái, của chỗ đó, là dãy nhà buôn của... chính nhà SGG em nè - Hãng xuất nhập cảng nước mắm Hồng Đức, nhà tư sản nổi tiếng trong giới cảnh sát ngụy vì "luôn bị đứt dây trôi tàu vào bãi cát Hàm tân" (tại sao thế? há còn ai biết!)

Vâng! tiếp cận, hầu chuyện với những chứng nhân - khơi gợi để nghe được nhiều chuyện ly kỳ nhất cũng phải biết cách...

Và bây giờ, xin chúng ta trở lại với làng Quật Xá - với câu hỏi còn để lửng: "Anh nuôi của Bác TTNL đi chợ Bến Quan hay chợ Quảng Bình vậy hè?" ;D

@fddinh: ui giời! còn nợ Bác câu chuyện "ông ngoại em ở rừng 125" - đợi đến lúc giải lao giữa mạch "Chuyện làng Quật Xá" nghen Bác!

       Bác SGG !  Đơn vị tôi nhiều lần cử người ra Quảng Bình mua thực phẩm. Tôi không được đi lần nào một phần là phải cử người to khỏe, mang vác được nhiều. Phần nữa vì ở xê hai mươi chúng tôi chỉ có hai thằng "binh địa" là 6971 và tôi nên có nhiều việc phải làm sau ngừng bắn như : Đi vẽ toàn bộ tuyến chốt giáp ranh ta địch, vẽ lại các căn cứ cũ của địch, vẽ tài liệu cho ban 2, vẽ phục vụ tổng kết của sư đoàn, phóng vẽ bản đồ lớn cho phòng tham mưu, . . . Nhưng những đứa đi mua thực phẩm đều bảo là ra Lệ Thủy. Vùng này trù phú, chăn nuôi, trồng trọt khá.

Bác PQ kể chuyện tổ 3 người mất một tuần, từ VN sang tận Lào mới xin được... hom sắn về trồng  ;D

khà khà... thật ra thì chợ cầu Bến Quan - cách chỗ đóng quân của mấy anh theo đường 15 cũ tầm 35km - lúc ấy coi như thuộc "phần thương mại" của Lệ Thủy rồi - vì dầu trên đất Vĩnh Linh nhưng Hồ Xá lúc đó cũng chả có gì ngoài ba trạm cảnh báo xe qua Ba Dốc (Bá dốc này là ba dốc bên kia vĩ tuyến chứ không phải phía Dốc Miếu trong này)

Thằng em hỏi thế vì vừa để kéo tiếp câu chuyện - mà cũng vì vừa hỏi nhóng xem các anh có đi ra chợ ấy chơi không mà!
Bởi năm 2003... ăn nằm nhiều ngày trên đường Trường Sơn đoạn Atép-Hiên-Giằng - em có quen với vài bạn chuyên gia CuBa sang hỗ trợ ta làm đường HCM... có một cô nàng (?) khoe một tập ảnh của bố ngày xưa được Fidel cử sang làm đường cơ giới ở đoạn Quảng Trị... trong đó, những ảnh chợ cầu bến Quan dễ làm ngất ngây hồn người với áo yếm tứ thân và trang phục người dân tộc nữa...
Thế mà nhiều năm sau này... tìm hỏi, thì không một nhà văn, nhà báo, nhiếp ảnh quân đội nào nói đến chỗ này... lạ thật! (trừ một bác CCB già, đoạn 95-97 làm bảo vệ cho địa đạo Vịnh Mốc, xác nhận thêm là cả bà con Vịnh Mốc cũng phải đi chợ này!)
Cuối cùng, SGG em tự kết luận rằng, cái đoạn ấy - do vẫn còn lo pháo hạm Mỹ, cầu Hiền lương còn đang làm lại... nên "đường chính" của ta vẫn nằm trong Hướng Hóa - nên chăng các tay "sáng tác" cứ theo đường Đakrong vào nam mà chẳng ai để ý đến đoạn Bến Quan-Bến Tắt này...

ùh! mà quên mất - SGG em cứ "nằm lòng" ông TTNL nhà mình là... nhà văn - nên cứ đè ra mà hỏi tới :D
hihi... tiếp đi Anh...

---
p/s: éééét.... zzzz.... Nói đến Lệ Thủy... thì Bác vitính xuất hiện kìa  ;)

     Trính: TTNL
"Khi được trả về, lập tức trút bỏ áo tù để về với đồng đội"
     Trích: 6971.
Khi trao trả, (phần lớn) tù binh chủ ý vứt bỏ những thứ đó để về với tự do. 
                                                                       .....................................................

 Hoàn toàn chính xác! cảm ơn bác TTNL và 6971 đã hiểu ý em.

.

CHUYỆN XIII     LÀNG QUẤT XÁ   (tiêp 4)

       Chúng tôi nghỉ buổi chiều rất sớm sau một ngày lao động cật lực. Xóm Xê Hai Mươi ở sát bờ sông. Không ai bảo ai, tất cả đều nhào xuống bãi tắm (xem trên bản đồ ở dưới, bản đồ đã post ở trang 12 của topic này). Nhanh thật, mới ngừng bắn mà nhu yếu phẩm đã có đủ thứ, xà phòng Liên Xô 72%, thuốc đánh răng (lúc đó chưa gọi là kem đánh răng),khăn mặt nhuộm màu lính, thuốc lào, thuốc lá, . . . có thằng tắm ùm ùm rồi mới giặt, có thằng giặt xong, vắt kỹ rồi phơi trên bãi đá rồi mới tắm. Lính vừa tắm giặt vừa đùa nghịch, rộn rã cả một quãng sông. Quãng sông này lòng sông toàn đá, nước trong vắt. Gần bờ, nước chảy lắt lẻo qua những kẽ đá tảng. Muốn ngâm mình thì phải lội ra xa một chút. Gần bờ, mấy tảng đá to làm phản giặt, tha hồ mà chà xát, tha hồ mà đập.  

       Đứng dưới sông, nhìn về hướng tây, núi cao ngân ngất, có đoạn hai bờ núi dốc thẳng xuống sông. Ánh Mặt Trời chiếu chếch qua khe núi, trải thành một dải xanh vàng trên đám cây cối xanh xẫm um tùm. Một vài tia nắng lấp lóe qua tán lá cây. Bạn phải dơ tay ra chắn các tia nắng mà ngắm nhìn cảnh núi rừng, . . . Đẹp ! hùng dũng, xốn xang lòng người !

-   Ối ! chiệc chiệc ! Cá nó rỉa chúng mày ơi !
-   Đâu ?
-   Đây này.
-   Sao chỗ tao không có ? À, mày bị ghẻ nên cá nó mới bâu vào đớp.
-   Mày còn ghẻ hơn tao. Mày ghẻ quá, lên mùi, cá nó sợ không đến đâu.
 
       Càng lúc càng nhiều cá ở đâu ra không biết, từng đàn. Tinh giống cá bằng ngón tay, dài dài. Giống cá suối nhanh và mạnh. Không thằng nào là không bị cá rỉa. Lúc đầu bị rỉa hơi giật mình. Giống này rỉa đau chứ không như giống cá rỉa trị liệu ở một số điểm du lịch bây giờ. Mấy thằng có vết lở loét bị cá rỉa đau quá, vừa tắm vừa đuổi cá. Những thằng khác cũng bị rỉa đau nhưng vẫn mặc kệ. Mấy thằng ra vẻ thông thạo cãi nhau về tên của giống cá rỉa, thằng bảo cá nọ, thằng bảo cá kia, viện đủ lý lẽ dẫn chứng, không phân thắng bại.
-   Thôi chúng mày không biết thì để tao bảo cho mà biết. Có thế mà cũng không biết.
-   Mày bảo cá gì ?
-   Bọn mày thấy nó có bé không ?
-   Ừ !
-   Vậy là cá tép. Nó lại rỉa. Thì tên nó là "tép rỉa" chứ còn gì.
-   Ồ ồ . .ì . . .
-   Thôi nhanh mà về ăn cơm, hôm nay ăn tươi, có thịt bò, lúc nãy tao vừa thám thính được.
-   Về là về thế nào ? mày ngu lắm ! Chị em đang ra tắm kia kìa.

       Bà con trong làng Quất xá bây giờ mới đi tắm. Đàn ông, đàn bà, trẻ con, các út nữa. Từng tốp, từng tốp đang đi từ trong làng ra.

       Đám lính trẻ bớt ồn ào đi đôi chút. Thằng nào thằng nấy liếc mắt về bãi đá phía dưới, chẳng xa chỗ chúng tôi tắm là mấy.
-   Này cẩn thận không có mọc lẹo ở mắt đấy.
-   À ! Cái thằng mắt ve này, mày nhìn gái từ bé lên lẹo mãi nó mới thành ra ve. Bây giờ sợ rồi hả ? Thôi mày chuồn trước đi !

. . . (còn nữa)

.

CHUYỆN XIII     LÀNG QUẤT XÁ   (tiêp 5)

        Chiều muộn, sau khi cơm nước xong TBH, SauChinBayMot và tôi thường đi dạo trên con đường làng. Con đường đất dẫn chúng tôi ra cánh đồng, đường Quốc lộ số 9 ngay kia. Mặt Trời đã khuất sau đỉnh năm bốn bốn. Ráng chiều đỏ hắt lên từ sau dãy núi. Cái núi già nguyên sinh trở nên sẫm màu thăm thẳm. Quay lại nhìn về phía làng. Một cảnh tượng thanh bình đến lạ lùng. Những dải khói lam chiều mỏng mảnh uốn lượn nhẹ nhàng bốc lên từ những mái nhà lẩn khuất sau rặng tre ngà. Lạ thật ! Sao chỉ có những buổi chiều thanh bình như thế này mới thấy màu khói lam ngăn ngắt như vậy nhỉ ?  Nhà ai đó kia?  Rặng duối rậm rạp, hàng cau cao vút. Thấp thoáng sau những cây mít là những giàn trầu biêng biếc xanh.

       TBH học hết năm 2 khoa toán ĐHSP còn SauChinBayMot và tôi cũng vừa hết năm thứ nhất khoa vật lý ĐHTH. Chúng tôi nhập ngũ cùng một ngày 6/9/1971. Mới hơn một năm thôi mà sao biết bao nhiêu chuyện. Chuyện nắng chuyện mưa, chuyện vui chuyện buồn, chuyện sống chuyện chết. Cuộc chiến ác liệt ở Quảng Trị chỉ là vài ba tháng thôi, nhào nặn chúng tôi thành những người hoàn toàn khác. Thỉnh thoảng tôi liếc ngang nhìn hai người bạn. Vẫn trẻ thế nhưng sao dày dạn, rắn giỏi, từ tốn, đĩnh đạc và bao dung. Dường như tất cả cái mãnh liệt của trai trẻ đã lẩn vào trong. Hai người bạn tôi đây đã trở nên đẹp lạ ! Nét đẹp của những người lính chiến, như những bức tượng đồng ngạo nghễ. Trong lòng tôi không khỏi không ngưỡng mộ mà thốt lên: “đẹp thật !”

       Có hôm cả ba đứa đều có thư. Chúng tôi vừa đi vừa đọc thư rồi trao đổi cho nhau. Hồi hộp nhất là khi đọc thư của TBH vì đó thường là thư của một người con gái ở rất xa, mãi bên trời tây. Tình bạn của hai người vừa trong sáng vừa lãng mạn vừa đằm thắm. SauChinBayMot và tôi có cảm tưởng đang được lần giở từng trang tiểu thuyết của một chàng lính dày dạn trong chiến trận giống như Bolkonsky và một tiểu thư như Natasha nhà Rostov trong tiểu thuyết “Chiến Tranh và Hòa Bình” của Lev Tolstoy vậy. Một mối tình bay bổng, thoát khỏi thực tại ác liệt của đời lính chiến. Mối tình thơ mộng. Nỗi nhớ dịu ngọt. Niềm ngưỡng vọng xa xôi, chắp cánh cho anh bay lên cao, dường như thoát khỏi những lăn lộn dập vùi nơi chiến địa khốc liệt này.

       Buổi tối ở Quất xá chúng tôi thỉnh thoảng mới phải sinh hoạt. Lần đầu tiên sinh hoạt trung đội sau ngày ngừng bắn, anh Thêm b trưởng bắt ae ra xóm Xê Hai Mươi. Lính tráng đi bộ từ trong làng ra vừa đi vừa lầm bầm khó chịu. Chỉ có vài đứa có đèn pin nhưng cũng may, trăng nhạt đầu tháng cũng vừa đủ để đi trong làng mà không đâm vào bụi rậm hay lăn xuống hố.  Trung đội ngồi ngay trên bãi cỏ lớn to bằng nửa cái sân bóng đá. Đây sẽ là sân trung tâm của dại đội. Anh Thêm phổ biến tình hình, lên dây cót về kỷ luật và công tác dân vận xong thì chuyển sang phần văn nghệ.

       Mảnh trăng khuyết đã chênh chếch chiếu xuống sân cỏ. Thằng Thìn nổ bài đầu tiên “Tình Ca”, thằng An vừa đánh ghi ra vừa hát bài gì tôi không nhớ tên: “ Trăng lại chiếu sáng trên lưng đồi, ánh trăng/ Lung linh bên hàng dừa xanh êm đềm/ Biển rộng ơi nghe chăng lời hát ân tình . . . .”.  Hết mỗi bài, lính tráng vỗ tay và hò hét rất to. Cuối cùng là hát tập thể. Đùn đẩy nhau mãi, cuối cùng thằng Thìn phải lên “cầm càng”. Tiếng bên dưới nhao nhao í ới:
-   Ta là con của bố ta mẹ ta đê . . .
-   Đêm nay trên đường hành đê . . .
-   Vùng lên đê . . .
Thằng Thìn phải quát lên chúng nó mới chịu yên :
-   Được rồi, bây giờ mọi người hát bài “Vùng lên” nhớ ! Nào thôi, bắt đầu nhớ ! Tôi bắt giọng, mọi người hát theo nhớ !
 
Thằng Thìn đằng hắng mấy tiếng rồi cất giọng, rất to :

         “Ôi xương tan, máu rơi . . . “  hai – ba . . .

. . . (còn nữa)

Ôi ôi!...Đến chết sặc với mấy anh Quân giải phóng mất thôi. Bác TTNL đền em ly "mầu đá" khác đi. :D

       Bác Brest à ! Bác gửi vào tin nhắn cho tôi số điện thoại của bác, hôm nào đền bác một chầu cái gì đấy có đá hay không đá, có màu hay không màu, quắc cần câu !

.

       Xin lỗi anh em ! TichTươngNhuLe có nhầm lẫn về vị trí làng Quất xá. Tôi nhớ làng Quất xá nằm ở chỗ con sông Cam Lộ có đoạn chữ "S", chữ "S" này không sát với đường 9. Lần trước chọn vị trí làng trên bản đồ xong tôi vẫn băn khoăn vì thấy làng hơi nhỏ và nằm sát đường quá, lại không thấy làng cách đường 9 một đám ruộng. Tôi nghĩ rằng chắc lâu ngày không còn nhớ. Sự thật thì ngược lại. Tôi rất nhớ nhưng chấm sai vị trí trên bản đồ.

       Sau khi xem xét cẩn thận và đối chiếu với nhiều bản đồ, tôi xin đính chính lại vị trí cái làng Quất Xá. Vị trí này là chính xác. Có bản đồ của Mỹ đánh dấu làng Quất xá ngay cạch đấy nhưng lại ở dưới ruộng có ký hiệu trồng lúa, cái dấu đó chỉ có tính chất tương đối tượng trưng chứ không phải vị trí trung tâm của làng.

       Lần nữa xin được xin lỗi anh em ! Mong mọi người thông cảm !

       Dưới đây xin post lại ba tấm bản đồ.

Nhìn bản đồ thì Mai Lộc nằm ngay 241 ( Camr Carrol ), thế mà cứ thắc mắc mãi không biết căn cứ cạnh Mai Lộc là căn cứ gì. Như vậy đường 15N cũng đi qua căn cứ này.

Cho SGG em lanh chanh hóng hớt tí nghen...
Em "nhét" luôn mấy ông anh thông Quật Xá, Trà Liên Tây và... TTNL dzô chung mảnh bản đồ này luôn hén :D

(http://www.saigonguider.com/DATAshare/QuansuVN/thon_Quatxa_va_duong_Phao.jpg)

@PhongQuang: Cái đường 15N, vốn có từ trên Mỹ Thủy (QB) - ở đoạn này, trên bản đồ là đường 561 và 558 - đi từ cầu Cam Lộ cũ vắt xéo chút đường 9 đi vào thôn Bảng Sơn (CC Mai Lộc) rồi vô tới Ba Lòng (ck thời Pháp) - theo khe Bà Thang (Ba dang) tới "tây chân mõm cao điểm 367" rồi sang trái băng ngầm sông Nhùng, lên dốc Ba Lé - tới động Tiên, có một ngã ba rẽ về... Cốc Muôn (hình như là cc của F324 và "đầu não" của dân "Giáp Ranh" ?? ;D)

Được biết, sau ngày giải phóng, từ hướng Đắkrong, tháng mưa đèo PêKe xe không qua được (theo trục đường HCM bây giờ) - xe khách Đông Hà-A lưới chuyển tuyến theo đường này... hành khách đi xe, xách theo xoong, gạo... vì cũng... 2-3 ngày mới tới!

Hình như là Bác quan tâm đến đường kéo pháo của 308 - mà không qua Thạch Hãn (như lão GiangNH nói) - có phải không ạ? ;D

Đúng là có đoạn đường đi theo con suối

 Bác Phong Quảng quan tâm đến đường ra của pháo 130 Bông lau cơ, bác GGG ạ!

 Hôm nọ em thuộc "như cháo chảy" đường vào cũng như đường ra của pháo 308, nhưng hôm nay em lại quên tịt rồi. Pháo Bông lau cũng vào theo đường pháo 308, nhưng ra đường nào thì em chưa hỏi được?

@GiangNH: Em chịu thua vì không theo dõi kịp nhịp mấy bài trước (vào-ra khúc nào, đoạn nào...?)
Nhưng từ Cốc Muôn thì không nói đường lên A lưới - Ở trong khu vực "Giáp Ranh" có đường xuống tận Huế lận mà...
Ấy là chưa động gì đến đường 12 đó nhé

PhongQuang: Cái đường 15N, vốn có từ trên Mỹ Thủy (QB) - ở đoạn này, trên bản đồ là đường 561 và 558 - đi từ cầu Cam Lộ cũ vắt xéo chút đường 9 đi vào thôn Bảng Sơn (CC Mai Lộc) rồi vô tới Ba Lòng (ck thời Pháp) - theo khe Bà Thang (Ba dang) tới "tây chân mõm cao điểm 367" rồi sang trái băng ngầm sông Nhùng, lên dốc Ba Lé - tới động Tiên, có một ngã ba rẽ về... Cốc Muôn (hình như là cc của F324 và "đầu não" của dân "Giáp Ranh" ?? Grin)

Được biết, sau ngày giải phóng, từ hướng Đắkrong, tháng mưa đèo PêKe xe không qua được (theo trục đường HCM bây giờ) - xe khách Đông Hà-A lưới chuyển tuyến theo đường này... hành khách đi xe, xách theo xoong, gạo... vì cũng... 2-3 ngày mới tới!
Nghe SaigonGuder thì đường 15N như vẫn còn hoạt động một số đoạn.
Còn Côc Muôn là nơi Liệt sĩ Hiền e6 hy sinh, nhìn bản đồ mình thấy nó gần khu vực Động Chuối. Cả Động Chuối và Tam Dần 2 nơi này mình đã qua, thời mình qua là 73_74, Tam Dần là " thủ phủ " của bộ đội bắc Huế. Đọc sách thấy chân Động Chuối năm 68 là nơi khu ủy Trị Thiên đặt SCH đánh Huế, năm 1973 đường 15N qua đây, có thể Cốc Muôn ở đâu đây mà mình không biết.

Đường 15N ở khu vực bắc QL9 bây giờ chỉ còn một đoạn ngắn chừng 200m hình chữ C, nằm "vất vưởng" trong một vạt chồi nhỏ ven đường HCM - ngay khúc trảng trống giữa đoạn NTLS Trường Sơn và ngã ba Cam Lộ
Còn ở phía nam, từ ngã ba đường QL9, một con đường cấp phối được nắn thẳng chạy hun hút vào trông như "đường trong đồn điền" (?) nhưng chắc cũng chỉ tới khu vực Mai Lộc-Ba Lòng xưa

Lại nói thêm về "một số đoạn" của đường 15 - đoạn từ cầu xe lửa Đức Thọ về đất Nam Đàn là những khúc quanh qua những xóm làng tuyệt đẹp mà "ngày ấy" cũng là một trong những đường hành quân bộ của các chiến sĩ đi B có cho phép... "người thân hoặc gia đình" đi theo (phải ăn ở riêng với đoàn quân) - sự quyến luyến được quyền bày tỏ cho đến... bến đò Linh Cảm mới chia tay! (em tạm gọi là điển tích của câu "Ngày ấy bên Sông Lam" :D)
Ngược về phía bắc, loanh quanh đâu đó trong vùng từ Phủ Lý kéo ra nam Hà thành... cũng có vài dấu tích con đường 15 này...

Nhưng, có vẻ, con đường này, thoạt kỳ thủy, được lập nên do nhu cầu đi lại của các vị cố đạo Phú-lang-sa từ khu Phát Diệm đến... Kontum thì phải (hình dung cho... dễ nhớ vậy mà! :D) - có nghĩa là đường 15 có từ hồi nẳm lận chứ anh, chẳng qua là cách gọi tên của từng giai đoạn thời kỳ thôi.

.

CHUYỆN XIII     LÀNG QUẤT XÁ   (tiêp 6)

       Khoảng tháng 10/1972, do một số lính trinh sát bị hy sinh và bị thương, một số chuyển đơn vị khác, chúng tôi được bổ sung thêm lính mới. Nói đúng hơn là chúng tôi bổ sung lính cũ lấy từ các đơn vị bộ binh sang. Ba cán bộ trung đội trưởng về các đơn vị bộ binh để tuyển chọn những người chiến đấu xuất sắc, dũng cảm. Thế là có vụ “lừa”. Các b trưởng lấy giấy của sư đoàn để xuống các đơn vị. Không biết trong giấy ghi gì nhưng khi xuống các đơn vị từ trung đoàn rồi tiểu đoàn và đại đội, người ta đều tưởng là cử những lính chiến xuất sắc nhất đi học ở ngoài bắc. Khi “lính mới” về đến đại đội tôi, bấy giờ hậu cứ sau cùng ở suối La La (gọi là khu B), họ mới té ngửa ra là về trinh sát sư đoàn. Ai nấy đều tiu nghỉu. Chắc hẳn rất buồn ? Một là không được ra bắc. hai là bị chia cắt khỏi các đồng đội vào sinh ra tử, sống chết bên nhau bấy lâu nay. Ba là, trinh sát - kinh bỏ mẹ, lúc nào cũng đi lẻ, lạnh sườn lắm.

       “Lính mới” lại toàn lính cựu từ các trung đoàn 101, 95 và 18 về.  Thằng Thìn, lính 12 ly bảy của tiểu đoàn 1;  thằng H. tiểu đội trưởng tiểu đội 1, trung đội 1, đại đội 1, tiểu đoàn 1, trung đoàn 101 (toàn một). Thằng Cam, liên lạc của tiểu đoàn trưởng tiểu đoàn 6 và thằng Nội ở 95. Bốn thằng được bổ sung vào tiểu đội tôi. Tình cờ, cả bốn thằng đều là dân Hà Nội. Hồi đó có câu: “Hà chuồn, Nam lủi, Thái Bình bay”. Mấy đứa Hà Nội này không chuồn mà lại chiến đấu ở phía bắc và phía nam thành cổ cho đến tận bây giờ thì cũng phải gấu lắm.

       Thằng Nội, mặt rất dài, có một vết sẹo lớn nhăn nhúm ở má bên trái kéo suốt từ thái dương xuống dưới gò má. Trông nó đúng là dân anh chị ở Chợ Đuổi (Chợ Giời). Sau này có lần ở chung hầm với nó ở khu A. Nó kể chuyện đi chơi đêm, đĩ bợm, linh tinh, . . . rất tự nhiên cởi mở, thoái mái. Vậy mà ở bộ binh chắc đánh nhau cũng “hăng tiết vịt” lắm nên mới “được” về đây. Sao cái thằng này nó lại gày thế, nhìn đâu cũng thấy xương xẩu. Mặt dài như bơm, chân tay dài loằng ngoằng. Hẳn là cái gì cũng dài rồi ?! Dáng điệu của nó, ai đã nhìn thấy một lần thì không thể quên. Lòng khòng, giống như hình ảnh thần chết mà người tây hay vẽ. Nó hút thuốc lào trông mới càng quái dị. Lúc rít thuốc cái sẹo kéo xếch bên mắt trái của nó, mắt phải thì lờ đờ sung sướng. Hình ảnh tôi nhớ nhất về thằng Nội là hôm làm hầm. Nó khênh cái đòn nóc với thằng Thìn. Hai thằng đều cao nhưng thằng Thìn thì to con, khênh ngon. Cái cây gỗ nặng quá, thằng Nội thì có phải gánh ghiếc gì bao giờ. Nó gân cổ lên mà gồng, vài bước lại phải đổi vai. Đau vai quá, có đoạn nó dâng cây gỗ lên đỉnh đầu như cử tạ, cứ thế oặt oẹo, lắc lư mà bước. Trời thì mưa to, sụt sùi. Hai thằng ướt lướt thướt. Bộ quần áo lính rộng thùng thình. Trông thấy nó thế tôi không thể nào ngăn được nước mắt.

       Sau này, thằng Nội chuyển đi đơn vị khác. Bặt tin nhiều năm trời. Đột nhiên, một tối tôi đang ở nhà thì có người gọi tên tôi rất to ngoài đường. Từ trên gác ngó xuống, chẳng nhìn rõ là ai :
-   Ai đấy ?
-   Tao đây ! tao Nội đây.
Địa chỉ nhà Nội ở ngõ ngách, nên tôi không nhớ. Địa chỉ nhà tôi, nó nhớ mà bây giờ mới tìm đến. Mấy ngày sau tôi đến nhà nó. Thấy tôi đến, cả vợ nó và hai đứa con đều xúm lại xung quanh nghe chuyện. Nó thì chìa tay để vợ nó đưa tiền cho nó đi mua mấy điếu “ViNa” lẻ. Hai vợ chồng nó không có việc làm. Nó khoe nó mới mở rửa xe. Cả nhà chui lên gác xép cho nó có chỗ rửa xe. Đã là rửa xe trong ngõ nhỏ thì chớ, nhà thì chật, dụng cụ cũng không có gì, bơm xe máy cũng bằng tay. Trông cảnh nhà thằng Nội nheo nhóc, túng bấn quá. Trông quần áo nó cũ mướp, tả tơi. Nhà nó chắc không hơn nhà “Chị Dậu” là bao. Lúc đó kinh tế tôi cũng hẻo lắm nhưng nhìn cảnh thằng Nội thật không đang lòng. Tôi về nhà, vét voi được ít tiền bắt nó đi mua đồ rửa xe máy. Lúc ở chợ Giời, nó toàn chỉ vào những cái máy bơm hơi bé tẹo và cũ hoặc máy bơm tự chế từ bình hơi của xe ô tô. Tôi không để cho nó quyết mà chọn một máy bơm to. Lúc về đi qua khu quần áo Kim Liên tôi bắt nó mua hai bộ quần áo mới, cởi đồ cũ thay ngay tại trận. Mang đồ về, thử xong ngon lành hai thằng tôi kéo nhau vào một quán bia hơi hoành tráng một bữa. Khi say say, thằng Nội mới nói là nó đói, đói thật, theo nghĩa đen. . . !

       Mấy lần sau đến chơi, thấy nó có vẻ khá hơn nhưng vẫn cực kỳ khó khăn, nhếch nhác.
     
       Rồi đột nhiên có biến động cách đây 2 năm. Người ta làm đường “Kim Liên mới” (đường Xã Đàn), nhà nó ra mặt đường. Mấy anh em nó bán nhà , chia nhau, mỗi người mua nhà riêng. Nó mua nhà mấy tầng ở khu Cầu Mới đi vào sâu trong làng. Còn thừa tiền, thế là dính vào ma túy. Tiền hết, nó quay ra vừa hít vừa bán. Nó bị bắt một năm nay. Phải bóc lịch 4 năm. . .

     Ôi ! đồng đội tôi. Sao lại thế ! . . .

. . . (còn nữa)

Đoạn đầu thì cười, sau thì....

Bác TTNL: Chia sẻ nỗi buồn của bác, nhất là với những người đồng đội đã cùng vào sinh ra tử. Những chuyện như bác Nội không nhiều mà cũng chẳng hiếm. Mỗi đoạn đời lại có một thử thách phải vượt qua, chẳng cái nào giống cái nào. Chỉ có người trong cuộc mới thấm, thử thách nào là khó vượt qua nhất. Đơn vị em trước đây có một anh cùng trường nhưng trước vài khóa, chuyên môn tốt, bằng cấp xịn, sống chan hòa, thủ trưởng và anh em đều quý, thế mà "chết" vì tội: cái gì cũng cho tuốt vào chai. Đang đêm, có tiếng kẻng báo động, cả đơn vị chạy ra, ối giời ôi, ông thượng úy TLTM mặc mỗi cái quần cụt đang nằm lăn quay trên vũng nước mưa hồi chiều, cạnh vỏ quả bom làm kẻng hiệu lệnh. Thủ trưởng hỏi: Sao lại nằm đây, lè nhè: nóng quá nằm cho mát; không có việc gì sao gõ kẻng, gõ cho vui. Sáng hôm sau tỉnh dậy cười hề hề, gãi đầu gãi tai lên xin lỗi thủ trưởng. Nhưng mà riết ai chịu cho được. Anh em và đồng hương khuyên bảo mãi không được. Rồi thì tương lai cũng theo chai bay mất.   

Chia sẻ với bạn,vì về với đời thường tự do rồi mỗi người lính chúng ta mỗi  cách hòa vào cuộc sống.Mưu sinh,cơm áo gạo tiền...một mình bươn trải,nhiều khi cảm thấy cô đơn thèm vô cùng tình đồng đội.Lại nhớ lần đầu tiên vào QSVN.net,được chào đón,quan tâm như thời còn đang ở lính ,sung sướng đến chảy nước mắt.Nghe kể về bạn của TTNL@ thật buồn.

Hồi những năm cuối của 196x, khi còn là những cô lính sinh viên tuổi  19 đôi mươi, T. (chị gái của Vitinh@),Kim và mình ba đứa cùng tổ ba người cùng tiểu đội của trung đội lớp Hữu tuyến điện trường DHKTQS hay hát.Thời đó những chiến công của các chiến sĩ ở miền Nam thường thành những bài hát.Núi Thành,suối LaLa,sông Pa kô...Hôm nay thấy bạn TTNL@ nhắc đến tên suối LaLa làm mình nhớ quá.T. hát rất hay,mình và Kim ăn theo.
   "Ơi con suối LaLa...có anh Bùi ngọc Đủ...." bây giờ già quá chẳng còn nhớ đựoc lời bài hát nữa,chán thật.
Mình đi rất nhiều khi còn công tác ở Binh chủng TT nhưng chưa một lần được đến giòng suối LaLa đã đi vào câu hát ấy.Rất mong nếu được bạn TTNL@ tả lại con suối,những chiến công của nó và có ảnh thì tuyệt.Rất cám ơn bạn.

       Chị HaTuyenHa à ! Suối La La em đã nói đến và có cả bản đồ ở trang 7 trong topic này rồi. 

Bác TTNL à, sang năm có gắng vào Cam Lộ một chuyến thăm lại suối LaLa, chụp ảnh phục vụ chị Hà. Không biết bây giờ nó ra sao(?), có khi nó biến thành cống LaLa thì buồn quá.

     Đoạn trên đang tủm tỉm thoắt cái đoạn sau đã rưng rưng. tình đồng đội cao cả quá, nhưng người bạn chiến đấu một thời của bác không biết đáng thương hay đáng trách.

Quan trọng thế mà mình lại bỏ qua,chắc hồi đó vào đầu tháng 9 bọn TT nhà mình mải mê với 65 năm thành lập binh chủng nên bỏ qua mất.Cám ơn.
TTNL@ nhé lại còn được gặp anh hùng Bùi ngọc Đủ mà lúc đó mới là dũng sĩ diệt Mỹ  thôi.Và cả  đồi không tên nữa,cả con suối La La.
 Ôi cái đất nước mình,cái đất nước mà tên người ,tên núi,tên sông đều được ghi danh vào lịch sử...ai đó đã có câu nói rất hay này mà ở đây nhắc đến tên người,tên đồi tên suối các bạn nhỉ.Nếu có điều kiện,bạn nào đưa ảnh của cái dòng suối La La và đồi không tên này cho mình biết với nhé.Rất cám ơn.

Cô hatuyenha ơi có phải cảnh suối La La đây không ạ:

Cô cám ơn Hoa cúc@ nhé,chắc phải hỏi bạn TTNL@ thì mới biết đúng hay không.Nhưng thế này thì suối La La đẹp quá,bên suối bên  núi đá.Không thành cống  LaLa như Phong Quang@ lo lắng.Hì...hì...hì...

Hoa Cúc ơi ! Suối LaLa nhỏ lắm chứ không đẹp và to như trong ảnh đâu.

Bức hình của Hoacuc là Sông Lala đấy.

       Bác HoaCuc à !  Tôi ở suối La La, đoạn đã gần đổ ra sông Cam Lộ rồi mà thấy nó nhỏ hơn nhiều, ít nước. Lòng suối toàn đá sỏi. Suối nông, lội thoải mái. Có đoạn, chỉ cần túm quần lội qua, nước đến ống chân.

       Bác 6971 lại đặt tên mới cho cái sông nào là sông La La Vậy ?

Bài hát " Ơi con suối La la" của tác giả- nhạc sỹ Huy Thục  sáng tác ( Nghe bài hát tại đây http://www.nhaccuatui.com/nghe?M=djsUdwMm7b)
Sau khi  biết tin về chiến công của Bùi Ngọc Đủ và tiểu đội ghép của mình đã giữ vững trận địa, tiêu diêt được nhiều lính Mỹ tại Đồi không tên,thuộc làng Chanh, xã Tân Kim, huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị. tại chân đồi có một con suối nhỏ, lúc bấy giờ vẫn chưa có tên, Huy Thục quyết định ca ngợi chiến công đó bằng một sáng tác mới, khi cảm xúc dâng trào, ông hát : Ơi con suối... chữ suối hát lên ngang với nốt La và ông hát tiếp: Ơi con suối la la, nước trong xanh hiền hoà.... Vừa vần điệu lại vừa hay, vậy là ông đi một lèo hết bài mà không hình dung ra rằng cái nốt la của mình đã thành tên gọi một dòng suối gắn với chiến công của tiểu đội Bùi ngọc Đủ,
 Có giai thọai về việc đề nghị phong Anh hùng LLVT cho Bùi Ngọc Đủ
Trích"
"Nay mới biết chuyện ông Đủ.
“… chuyện cũ kể lại, khi xưa có lần ông đang làm hồ sơ để phong danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân thì có tin nhà báo viết về câu trả lời của ông rằng: "Ta không bắn thằng Mỹ thì nó bắn ta...". Vậy thôi, ông nói thật trần trụi như nông dân vậy mà không được phong Anh hùng đợt ấy.
… Nhưng rồi sau đó, có đợt ông làm lại hồ sơ để phong Anh hùng, trong lúc chưa xong thì có nhà báo lại viết Bùi Ngọc Đủ là Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân nên bị truy ngược vì "cầm đèn chạy trước ôtô" và rồi chuyện ấy cũng không thành. Còn năm nay (2007), hồ sơ của ông đã gửi lên cấp Trung ương và chờ quyết định cuối cùng...”
Các bạn vào đây xem bài viết về BNĐ Và bài hát OCSLL
 http://antgct.cand.com.vn/News/PrintView.aspx?ID=54101

Dạ tại hình suối La La em tìm trên Guc nó ra hình ảnh như vậy đấy các bác ạ :D Vì em nghe bài hát thấy dòng suối có vẻ thơ mộng và đẹp quá nên thử tìm xem. :D Không phải thì đành chờ ảnh của các bác đi thăm về chụp sau vậy ;D

Nguồn ở đây các bác ạ ;) http://vn.360plus.yahoo.com/ktsthanhhai/article?mid=222

       Chuyện ở khu vực Khe Sanh hay Ba Lòng cũng có có suối La La thì tôi cũng đã nghe nói tới rồi. Có thể ở đó cũng có một con suối không tên và ai đó tưởng rằng đấy là con suối La La của Bùi Ngọc Đủ nên đã gọi như vậy.

       Bác HoaCuc có thể xem ký ức của anh hùng Bùi Ngọc Đủ và nguồn gốc bài hát theo đường link dưới đây. Trong đó đoạn đầu đã viết :

"Dũng sĩ diệt Mỹ, Bùi Ngọc Đủ sinh ra và lớn lên ở Quảng Xương, Thanh Hóa nhưng anh nặng tình với chiến trường Quảng Trị và Tây Nguyên. Cái tên dũng sĩ diệt Mỹ, Bùi Ngọc Đủ đi vào trong bài hát "Ơi dòng suối La La" ấy như một huyền thoại anh hùng.
Bài hát do nhạc sĩ Huy Thục sáng tác năm 1967, ca ngợi trận đánh thắng rất anh hùng của tiểu đội do Bùi Ngọc Đủ chỉ huy bảo vệ kho đạn ở khu đồi Không Tên thuộc làng Chanh, xã Tân Kim, huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị."

       Như vậy con suối La La ở xã Tân Kim, huyện Cam Lộ, nơi c20 chúng tôi đóng quân năm 72. Vì vậy nó không bắt nguồn từ Hương Hóa mà bắt nguồn ngay ở Động Hà (có cao điểm 544 nổi tiếng).

       Vị trí suối La La tôi cũng đã vẽ trên bản đồ ở trang 7 trong topic này.

       Chỉ là trao đổi cho thấu đáo thôi, chứ không có phản đối gì đâu bác HoaCuc nhé !
 

       Xem tại đây:  http://antgct.cand.com.vn/News/PrintView.aspx?ID=54101 (http://antgct.cand.com.vn/News/PrintView.aspx?ID=54101)

.

CHUYỆN XIII     LÀNG QUẤT XÁ   (tiêp 7)

       Nhà Thằng Cam cũng ở gần nhà thằng Nội, cùng làng Xã Đàn. Hai thằng cùng đi lính một ngày, cùng huấn luyện ở Hòa Bình, cùng về trung đoàn 95 một lúc. Rồi hai thằng cùng về tiểu đội tôi một dịp. Thằng Cam hơi thấp, hơi béo, cực trắng luôn. Lúc đó nó mới 19 tuổi. Nó là liên lạc cho ông Trị, tiểu đoàn trưởng tiểu đoàn 6. Ông Trị đi đâu thì nó theo đó. Nó cũng lăn lộn khắp phía nam thành cổ rồi sang Như Lệ. Đêm 15/9/1972, nó cùng ông Trị bơi từ bên thành, rút qua sông. Vừa sang đến bên này sông, hai cha con bị pháo bắn. Thằng Cam nhanh nhẹn kéo thủ trưởng lăn xuống hố pháo nằm đè lên nó.
-   Mày gian quá Cam ạ ! Dám kéo thủ trưởng làm bia đỡ đạn cho mày. Thế mà ông ấy còn yêu mày, cử mày đi học. Hay thật đấy !
-   Đâu !  Tao kéo thủ trưởng ngã xuống đè lên tao cho nó êm, thủ trưởng đỡ đau đấy chứ.
-   Giỏi thật !
-   Hì hì . . .
-   Tao nghĩ mày trông ngon như con gái, ông ấy thì xa vợ. Trông thấy mày thì yêu luôn.
-   Chẳng biết được . . .

       Khi chúng tôi chuyển từ Quất Xá về Trà Liên Tây, lúc đầu ở nhà dân. Thằng Cam ở nhà ông lái đò. Nó thích út Túy con gái ông. Sau đó chúng tôi làm nhà riêng thì nó vẫn thân với út Túy. Út Túy vừa cao vừa to, lại đen, ngược hẳn với thằng Cam.
       Hôm tôi và thằng Cam uống rượu, hai thằng chơi hết một chai huyết thanh một lít với một cân đường làm đồ nhắm, tôi hỏi chuyện nó với út Túy thì nó bảo “ Có gì đâu !” Bây giờ thỉnh thoảng gặp nhau hỏi lại thì nó chỉ cười hì hì.

       Thằng Nội chuyển đi bộ binh đầu năm 73 còn thằng Cam chuyển sang d26 (tiểu đoàn xe) cuối năm 74.

       Gọi là tiểu đội trưởng nhưng trước khi ngừng bắn tôi chẳng biết tiểu đội có những ai vì mỗi đứa đi một hướng, giăng ra suốt các nơi. Từ khu B, khu A, cao điểm 108, Cao điểm 20, Ái tử, Nhan Biều, Bích La, Như Lệ, . . . Bây giờ mới có dịp về đây kha khá. Còn vài đứa nữa vẫn đang ở một số điểm nóng hay đài quan sát.

       Thằng H., a trưởng a1/b1/c1/d1/e101 cũng rất trắng, cao và gày, trông rất thư sinh. Vậy mà nó cũng đánh nhau trày trụa ở Bích La, An Lộng, từng rơi nước mắt khi bạn thân nhất của nó chết ngay trước mắt nó.

       Thằng Thìn to con là lính 12 ly 7 của d1/e101. Nó bảo 12 ly 7 bắn sướng lắm nhưng quét không kỹ bằng đại liên (Sướng gì mà sướng, vác súng đạn thì nặng làm sao chạy pháo cho nhanh được). Thằng này chẳng bao giờ chịu kể chuyện nó bị bom pháo gì (đơn vị nó cũng hy sinh rất nhiều). Lúc nào nó cũng chỉ cười hề hề, nói chuyện tếu, nhất là chuyện em út. Khi ra quân, nó học trường Phú Thọ ở Sài Gòn, khoa kinh tế ngoại thương. Ra trường làm ở Seaprodex, số 4 đường Đồng Khởi. Sau rồi làm lên đến giám đốc gì đó xuất khẩu thủy sản, rồi giám đốc du lịch. Bây giờ thì làm xuất khẩu lao động. Nó bị bệnh tiểu đường. Lại bệnh tim, hai cái động mạch vành của nó đã được nong bằng hai cái sten rồi. Nó vẫn nhậu hết cỡ, ăn uống thoải mái, chẳng kiêng khem gì ráo. 90 ký lậng !

       Thằng Tính, dân Diễn Thành, Diễn Châu, Nghệ An đi lính 5/72, bổ sung vào tiểu đội tôi 8/72 mà bây giờ tôi mới biết mặt. Thằng này to béo và đen, ae gọi nó là “Tính béo” hay “Tính Diễn Tru” (Tru tiếng khu 4 là con trâu). Nó là dân đánh cá biển, ra khơi vào lộng đã ba năm, ăn to nói lớn, đặt lưng là ngủ. Sao thằng này nó nhiều mồ hôi thế. Cái riêng nhất của nó  là lúc nào cũng mồ hôi lấm tấm trên chóp mũi. Sau này, khoảng tháng 4/73, nó ở trong toán “trinh sát cắm” tại Cửa Việt. Đại đội tôi, duy nhất có nó làm trinh sát trên biển.

       Lúc đó thằng Tính ở nhà dân, lên thuyền đánh cá của dân. Nó mang theo một khẩu súng bắn pháo hiệu. Yếm đạn của nó nhét đầy đạn pháo hiệu xanh, đỏ, vàng. Nó còn mang theo một khẩu B40 và mấy quả đạn. Nó đi cùng dân. Tham gia đánh cá, ăn ở với dân trên thuyền. Nếu tình hình bình yên, không có tàu hay canô của địch thì nó bắn pháo hiệu xanh. Có khả nghi địch ở xa thì bắn pháo vàng. Nếu địch vào gần thì bắn pháo đỏ. Tín hiệu của nó giúp cho các đơn vị trong bờ sẵn sàng đánh địch từ biển vào. Mỗi khi nói chuyện đi biển là nó kể chuyện rất hăng say về cái nghề đánh bắt cá, Nào thì  tìm dò cá, nào thì buông lưới mấy chục sải thế nào, nào thì cháo cá, rồi cá ăn gỏi ngay trên thuyền, . . .

      Hôm 6/9 rồi, nó ở Diễn Châu đưa con ra Hà Nội khám bệnh, tôi kéo nó đến chỗ gặp mặt ae. Dưới đây là tấm hình có thằng Tính, đen nhất.

 . . . (còn nữa)

He...He...!
Quê TTNL mà làm như thế này đêm nay có người sẽ khó ngủ đây ;D
Ngày mai chắc lại phải nghỉ làm để đi spa :-\.

Hoa Cúc mất ngủ rồi!

Sao bác còn thức?

@lixeta: Dạ em không mất ngủ đâu ạ :D Em vốn ngủ khỏe mà, chỉ có người nào hay thức đêm để viết sách thì mới mất ngủ thôi ạ ;D

Thời đi lính em ăn cả cà phê bột mà vẫn ngủ ngon lành bác ạ :D

     Suối Lala đây có phải không ạ?
 (http://img823.imageshack.us/img823/9034/ap20100519035814633.jpg) (http://img823.imageshack.us/i/ap20100519035814633.jpg/)

U(http://img819.imageshack.us/img819/3342/ap20100519040014788.jpg) (http://img819.imageshack.us/i/ap20100519040014788.jpg/)

U(http://img522.imageshack.us/img522/1616/nuocthaitucosochebienca.jpg) (http://img522.imageshack.us/i/nuocthaitucosochebienca.jpg/)

Uploaded with ImageShack.us (http://imageshack.us)ploaded with ImageShack.us (http://imageshack.us)ploaded with ImageShack.us (http://imageshack.us)   

       Bác NguyenQuocChung à !  Ảnh mới thế này, tôi không nhận ra được. Trước đây cũng khống có cầu treo.

Bác TTNL có nhận ra đoạn này không? Bác và các đồng đội hay tắm ở khúc nào?

       Chắc chắn không phải ở đoạn này. Lúc đó c20 ở bãi Tân Kim. Một bãi đất bằng phẳng, không có đồi ở gần như trong ảnh. Nước suối nhiều hơn chút nữa vì lúc đó mưa rất nhiều. Lòng suối cũng nông nhưng rất rộng và toàn đá sỏi.

Một con suối nhưng mỗi đoạn cảnh sắc của nó lại khác nhau.
Những con suối khác nhau nhưng có những đoạn lại rất giống nhau :-\
Vì vậy, bảo quê TTNL có nhận ra đấy có phải suối La La không thì hơi khó đấy. Tôi thì tôi thấy hai tấm ảnh này giống với một con suối dưới chân Tam Đảo ;D

.

CHUYỆN XIII     LÀNG QUẤT XÁ   (tiêp 8 )

       Rồi việc làm doanh trại cũng xong – Xóm Xê Hai Mươi. Cơ ngơi của đại đội tôi rất đẹp, không khác gì “Rì-sọt” (Resort) bây giờ. Xung quanh là tre vầu và tre ngà rất cao, lại thêm rất nhiều cây cổ thụ. Cái sân của đại đội là một bãi cỏ xanh rì, phẳng phiu, tự nhiên. Những mái nhà tranh nấp bóng dưới các tán cây. Một khu nghỉ dưỡng thiên nhiên tuyệt đẹp.Vài lối đi vào khu nghỉ dưỡng đó là mấy con đường đất nhỏ ngoằn nghoèo. Hai đường dẫn vào làng Quất Xá, một lối dẫn lên núi, vài ba lối nữa luồn qua rặng tre dẫn thẳng xuống bãi tắm. Mỗi tiểu đội có một nhà. BCH đại đội một nhà.

       Nhà của tiểu đội tôi nằm mé gần làng, dưới một gốc cây đại thụ, lá xum xuê nhiều tầng, chỉ vài bóng nắng lấp lánh trên mái tranh. Dưới mái tranh là căn nhà âm. Mỗi thằng biết vài thứ, bảo nhau làm từ A đến Z, từ việc làm vì kèo, luồn con xỏ, chống kèo, đặt đòn tay, đặt dui, kết mè, đánh tranh, lợp mái, . . . cứ như chuyên nghiệp vậy. Chúng tôi đóng cọc xuống đất, gác các thang giường rồi đặt giát lên trên. Các tấm giát giường được ken bằng tre theo kiểu chõng. Mấy đứa còn lấy sơ vót tre đánh nhẵn bóng. Đặt lưng xuống, mát lạnh.

       Tiểu đội tôi làm xong nhà sớm. Mấy thằng nghĩ ra chuyện làm bồn hoa. Thằng Lê Văn Ngữ, dân Nam Định (không nhớ là Hải Hậu hay Xuân Trường), truyền thống cây cảnh. Nó bắt mọi người vào làng đánh duối để trồng làm tường hoa. Ở Quất xá rất nhiều nhà trồng hoa nhưng chỉ có mỗi giống hoa vạn thọ (loại hoa cúc lớn) thành ra bồn hoa của tiểu đội tôi cũng chỉ có vạn thọ. Mấy tiểu đội khác thấy vậy cũng bắt chước làm theo. Thằng Ngữ và thằng Sự rất chịu khó, nó đi nhặt phân trâu bò, đánh tơi với đất, đem đổ xuống hố để trồng mướp. Thằng Sự nó tia thấy trên gác bếp nhà chủ có mấy quả mướp giống, nó xin một quả từ bao giờ.

       Thằng Hưởng, quê Hà Tĩnh, ve một bên mắt, tóc xoăn tự nhiên, lúc nào cũng điệu. Thỉnh thoảng nó rút lược trong túi ra, chải ngược tóc lên, thêm tí nước, rồi ép xuống cho lượn sóng kiểu “đầu bồng đít vịt”.  Tôi vẫn hay hát trêu nó : “Mời anh đến thăm quê tôi/ Mà xem mấy chú cao bồi/ Chải đầu bồng, đi tán gái/ Tì tì tì . . . ti tí ti ti” (câu cuối cùng hơi bậy một tý nên tôi thay bằng tì tí ti . . ., ai biết thì biết, ai không biết thì thôi !). Ấy vậy mà chăm ra phết, ai bảo làm việc gì là lăn ra làm quần quật. Chúng nó đứa nào cũng vun vén như nhà riêng của mình vậy.

      Tôi thấy sung sướng lắm vì có những thằng như vậy trong tiểu đội. Lúc chiến, chẳng nói nhiều cũng hiểu ý nhau, về đến tiểu đội thì như gia đình.

       Mỗi tiểu đội đã cử 1 người gúp tiểu đội anh nuôi làm nhà và làm bếp nên công việc của anh nuôi cũng xong.

       Một sớm, chúng tôi dọn từ trong làng ra xóm mới. Hai thằng một giường. Tôi nằm cùng giường với thằng Ngữ. Sau này thằng Sỹ tiểu đội phó chuyển đi bộ binh thì thằng Ngữ lên thay.

      Tối hôm đó, sáng trăng. Sinh hoạt đại đội kết nghĩa với du kích làng Quất Xá. Tôi không còn nhớ. Nhưng có một bài mấy du kích nam nữ vừa múa vừa hát thì rất ấn tượng. Một nét nhạc ngây thơ với lời hát quê mùa, mộc mạc :“Vui hát ca, hòa bình đã về ta/ Nay sướng vui dân ta có ngày/ . . . ./ Chúng ta vui đón chào mùa xuân”.

--------------
Tái bút : “Tì tí ti . . . “ ai biết thì hô lên là biết nhé ! Ai không biết thì cấm được hỏi !

. . . (còn nữa)

Bác sui bọn chúng em hô lên để TL treo ráo lên cột điện sao bác! He he, (em mượn bác dienbaanh tẹo)

[quote author=TichTuongNhuLe
...
 ... Thỉnh thoảng nó rút lược trong túi ra, chải ngược tóc lên, thêm tí nước, rồi ép xuống cho lượn sóng kiểu “đầu bồng đít vịt”.  Tôi vẫn hay hát trêu nó : “Mời anh đến thăm quê tôi/ Mà xem mấy chú cao bồi/ Chải đầu bồng, đi tán gái/ Tì tì tì . . . ti tí ti ti” (câu cuối cùng hơi bậy một tý nên tôi thay bằng tì tí ti . . ., ai biết thì biết, ai không biết thì thôi !)...

--------------
Tái bút : “Tì tí ti . . . “ ai biết thì hô lên là biết nhé ! Ai không biết thì cấm được hỏi !

. . . (còn nữa)

[/quote]
  ******************************88
  Ha ha ! ! !
 Cái " Tì tí ti . . . " của Bác , ngày xưa đã làm Tôi bị ông chú ruột tát cho vênh hết cả mặt . Đang cùng mấy đứa tiểu yêu  lâu la gào lên , trêu 1 anh " Đầu bồng đít vịt " đạp xe đi ngang qua chỗ bọn tôi đánh khăng , vừa đến câu  "... đi tán gái . Ngồi sờ  ... "   ,  thì  " bốp " 1 cái , tối tăm hết cả mắt mũi , chưa kịp hát tới câu cuối :  " nó  ...ái  ra tay "
  Cuối 1971 , Chú nhập ngũ . Giữa 1972 thì  Hy sinh !   Hu hu ! ! !
 Sống về quá khứ , chúng ta vừa khóc vừa cười . . . ! Hỡi ôi .

     Bác TTNL tả lại chuyện dựng doanh trại mà cứ như đang vẽ nên một bức tranh thủy mặc vậy. Em bảo này, bác kiếm mảnh đất rồi dựng lại y nguyên cái doanh trại ngày xưa, bảo đảm "tây" đến chật. Riêng súng, lựu đạn, dao găm... không cần nguyên bản cũng được.

Khômg chỉ riêng c20 của TTNL xây dựng doamh trại như thế. Sau khi ký HĐ Pa ri thì đơn vị nào cùng cố gắng bố trí cho bộ đội ăn ở tươm tất hơn.
Có điều lạ là hình như lính ta cái gì cũng làm được. Từ dựng nhà đến trồng rau, rồi bồn hoa, cây cảnh, cái gì cũng chơi được hết. Chính vì vậy, các bác ctv lại càng lên nước: "Quân đội ta là một trường đại học tổng hợp". :-\ :-\
Nhưng xét cho cùng, câu cửa miệng đó cũng có cái lý của nó ;D ;D

.

CHUYỆN XIII     LÀNG QUẤT XÁ   (tiêp 9)

       Một sáng Chủ Nhật được nghỉ, ba đứa Thìn, H. và tôi rủ nhau đi chơi Đông Hà. Lúc đó, mới ngừng bắn nên không có xe đò, cũng chẳng có xe ôm như sau này. Trên đường ra Đông Hà, đoạn đầu gần Quất xá, chỉ thấy toàn xe tải đang chở nặng đi về miền tây. Thỉnh thoảng mới thấy một vài chiếc xe đạp. Người đi bộ trên đường cũng không nhiều, gặp lính tráng đi bộ là nhiều nhất.

       Không hiểu tại sao đường 9 không bị hư hỏng gì nhiều. Đường rải bê tông nhựa, độ khum vừa phải, rất nhẵn. Thỉnh thoảng mới thấy hố pháo trên đường, không sâu lắm, chỉ khoét trên đường một cái ổ gà. Chỗ hố pháo, nhiều mảnh mặt đường bị văng lên, tung tóe xung quanh. Tôi nhặt một mảnh lên. Một lớp trải mặt rất đẹp, rắn chắc, đá sỏi kích cỡ khác nhau trộn với nhựa rất đều, trông như miếng kẹo lạc. Nắng mưa Quảng trị đều dữ mà mặt đường không có chỗ nào bị chảy nhựa. Xe tải nặng đi trên con đưởng 9 từ cảng quân sự Đông Hà sang Lào không hề làm sụt lún mặt đường. Đường Mỹ làm rất tốt. Bây giờ đường của ta làm theo công nghệ này nhưng vẫn không bằng được.

       Chúng tôi đi rất nhanh, mấy khi được đi người không thế này. Mười hai cây số đi bộ trên đường 9 chỉ một loáng đã tới. Mãi gần đến Đông Hà mới có làng mạc ven đường. Cũng như ở Quất Xá, dân đã trở lại cuộc sống bình thường, không còn cảnh chui rúc dưới hầm, ban đêm mới dám ra đồng làm việc nữa. Nhanh thật ! chỉ mới ngừng bẵn có ít hôm mà trông làng xóm có vẻ rất thanh bình.

       Đông Hà mới là nơi mà tháng 4/72 có giao tranh quyết liệt. Chúng tôi đi qua đường tàu mới thấy cảnh đổ nát thực sự của chiến tranh. Duy cái lô cốt có tháp canh ở góc đoạn đường quẹo vẫn đứng sừng sững với nhiều vết đạn chiu chít. Cái tháp này còn đứng đấy cũng vì nó được giữ làm vật chuẩn của pháo địch. Chúng tôi đi qua cái tháp, bấy giờ chưa có hai cái xe tăng M41 và M48 kéo vào để ở chân tháp. Đường phố Đông Hà đã được dọn sạch, không còn cảnh đổ nát trên mặt đường. Hai bên phố cũng được dọn dẹp, vẫn cảnh đổ nát nhưng trông rất sạch sẽ. Gọi là thị xã Đông Hà nhưng đường phố thực ra chỉ có mỗi đoạn từ góc quẹo ra đến đường 1. Phần còn lại của thị xã cũng chỉ là làng xóm. Nhưng Đông Hà có quân cảng lớn (bây giờ là di tích được xếp hạng), có sân bay, có ga tàu, có giao lộ quan trọng đường 1 với đường 9, có kho bãi hàng rất lớn. Về quân sự và kinh tế thì Đông hà quan trọng hơn tghij xã Quảng Trị rất nhiều. Nghe nói, có lúc định chọn thị xã Đông Hà làm thủ phủ của chính phủ cách mạng lâm thời Cộng Hòa Miền Nam Việt Nam ?!

       Phố xá Đông Hà chưa có gì. Một vài nhà dân trở về đang sửa chữa nhà. Chợ Đông Hà đã họp lại, vẫn ở chỗ cũ như bây giờ. Mới chỉ có lều lán dựng tạm của dân. Cầu Đông Hà vẫn có đoạn nhịp đang gục xuống sông. Công binh đang bắc cầu phao qua sông, chắc vài ngày nữa là xong. Đây sẽ là con đường quan trọng vận tải từ bắc vào. Từ Đông Hà, theo đường chín lên đường Hồ Chí Minh để vào trong nữa.

       Cái lô cốt có tháp canh ở góc quẹo thị xã bây giờ không còn nữa. Một di tích có giá trị như vậy lại bị phá bỏ. Bây giờ chỗ này là ngã tư rồi. Người ta giải thích rằng chỗ đó hay xảy ra tai nạn giao thông nên phá đi. Sao không giải quyết bằng cách khác ? Thật đáng tiếc !

       Mấy cái ảnh dưới đây, tôi lượm trên mạng để anh em xem tạm.

. . . (còn nữa)

.
       Tiếp ảnh Đông Hà.

.
       Tiếp ảnh Quảng Trị

.

       Cái lô cốt Đông Hà được xây dựng từ hồi Pháp thuộc. Sau 1954, địch thường xuyên có một trung đội trực ở lô cốt tháp này.

       "Riêng lô cốt Đông Hà thì từ năm 1993 đã bị đập phá do nhu cầu mở rộng ngã tư nối đường Trần Hưng Đạo, Lê Quí Đôn và đường Hùng Vương.
Tháng 4/2007, UBND thị xã Đông Hà đã tiến hành quy hoạch lại khuôn viên, dựng bia di tích và trưng bày lại hai chiếc xe tăng nguyên đặt dưới lô cốt cũ để lưu giữ những dấu tích lịch sử làm minh chứng cho một thời kỳ chiến tranh bi hùng trong hai cuộc kháng chiến của quân và dân Đông Hà" (trích từ trang của Đông Hà):

       http://www.dongha.gov.vn/Include/default.asp?option=2&ChitietID=402&MenuID=214&MenuChaID=191&hienthivanban=0 (http://www.dongha.gov.vn/Include/default.asp?option=2&ChitietID=402&MenuID=214&MenuChaID=191&hienthivanban=0)

       Cầu Đông Hà bị địch đốt cháy ngày 6/4/1972 khi rút chạy.

.

       Thắc mắc một chút

Bài đầu tiên trong topic "Nhật ký viết lại" của bác SauChinBayMot có cái ảnh "Bến Hải" làm tôi hơi băn khoăn không biết có phải là bến hải hay không. (xem ảnh 1)

Nhìn bóng cột cờ đổ xuống thì thấy con đường có cầu qua sông ở đoạn này có vẻ như gần với hướng tây-đông. Trong khi đó đường ở 1 ở đoạn cầu Hiền Lương gần với hướng bắc nam. Cho dù là đường có hơi chếch một chút và về mùa đông Mặt Trời có ở nam chí tuyến 23,5 độ đi nữa thì cũng khó hình dung sao lệch hướng nhiều như vậy. Thêm nữa, cột cờ ở bờ bắc trước đây có nằm ở mé đông đường một không thì tôi không rõ. Nếu đây là cột cờ bờ nam thì không rõ cột cờ có nằm ở phía tây đường không.

Ngoài ra, không biết cầu Hiền Lương có bị đánh mất nhịp số 1 không ?

Dưới đây tôi đưa lên cái ảnh gốc, kích thước lớn hơn (ảnh 2) và bản đồ Google để so sánh.

Xin thỉnh giáo anh em !

     Bác TTNL xem chú thích bằng tiếng Anh của tác giả bên dưới bức ảnh.
(http://img694.imageshack.us/img694/4219/c696146.jpg) (http://img694.imageshack.us/i/c696146.jpg/)

Uploaded with ImageShack.us (http://imageshack.us)696146 The DMZ: A large North Vietnamese flag, surrounded by bomb and shell craters, marks the beginning of North Vietnam. The Ben Hai River in the foreground constituted the border between North and South Vietnam. The photo was made from a small single-engine propeller-driven reconnaissance aircraft, armed only with smoke marker rockets. We flew about a mile into North Vietnam.

Hướng từ Bắc vào Nam mà cột cờ bên tay trái thì có lạ không? Có thể ảnh bị đặt lật úp?

Em lại nghĩ là tay phóng viên ảnh ngồi trên máy bay, bay từ hướng biển đông vào đất liền, bờ bắc Bến Hải có cột cờ đỏ sao vàng nằm tay phải ảnh (phía bắc) cũng hợp lý mà bác.
Máy bay này là loại trinh sát một động cơ cánh quạt, chỉ mang theo rocket khói pháo hiệu, bay cách bờ bắc 1 dặm, dám là U17 quá ;)

Bọn phóng viên này có lẽ nó cố chơi. ;D Chắc chắn 1 điều là không thể ở không phận Miền bắc mà chụp được, nó phải ở vùng ...tự do bay. Bác "Tinh vi" nói quá đúng , nó rửa ảnh ngược.
* Cột cờ do PV nhà mình chụp từ nửa phần cầu phía Bắc ( nó ở bên phải nhìn từ bờ Bắc qua bờ Nam )
(http://i742.photobucket.com/albums/xx61/ongbom_f2/CauHienLuong-Benhai.jpg)

* Còn đây là PV họ chụp :
(http://i742.photobucket.com/albums/xx61/ongbom_f2/CtCHLuong-1.jpg)

* và họ in ảnh  rồi ghi chú:
(http://i742.photobucket.com/albums/xx61/ongbom_f2/CtCHLuong.jpg)

_____________
Bác cối xem có lý không nhá rồi cho em xin một nhời  ;D

Có ý đây, bác bom:
1. Ảnh của phóng viên Mỹ chụp năm 1969, tôi vẫn nghĩ là bay từ biển vào (thượng nguồn sông Bến Hải bên tay trái, biển góc dưới phải), chú ý cột cờ lúc này nằm bên phải cầu HL (trên ảnh cầu đã sập) và đường lên cầu
2. Ảnh của bom đưa lên có 2 chiến sĩ không rõ năm nào, (nhưng nhìn quân phục đó thì lâu rồi, trước 1969, cầu HL chưa sập), góc máy chụp từ bờ nam BH chụp sang bờ bắc, cột cờ lúc này nằm bền trái cầu và đường lên cầu.
3. Thế lão bom có dám chắc là bom đạn hủy hoại nhiều ở khu vực đó, có thể dẫn đến làm xê dịch vị trí cột cờ và đường lên cầu không, như ảnh 1969 so với ảnh trước kia không?

     Cái ảnh đen trắng chắc chắn phải chụp từ thời Diệm trở về trước, lúc đó biên phòng hai bên vẫn còn qua lại làm việc với nhau. 1969 mà đi lại thong dong như thế là dễ ăn đạn lắm.
     Ý kiến của bác Hungnt_ E1 F2 xem ra hợp lý. Cột cờ ngày xưa bên trái đã bị bom đánh hư hại nên dựng lại phía bên phải từ bờ Nam nhìn qua.
 

Mấy bố trinh sát, binh địa "giở giói ra", làm cho mọi người vất vả. Cũng hay. Chưa rõ trắng đen ra sao, nhưng xin góp một link, ở đó nói: Cả cầu và cột cờ đều không còn nguyên chỗ cũ.

http://vietnamnet.vn/psks/phongsu/2004/07/218466/

(http://i974.photobucket.com/albums/ae222/trungtq/Untitled-1.jpg)
<a href="http://s974.photobucket.com/albums/ae222/trungtq/?action=view&current=Untitled-1.jpg" target="_blank"><img src="http://i974.photobucket.com/albums/ae222/trungtq/Untitled-1.jpg" border="0" alt="Photobucket"></a>

Ảnh Gúc này có hướng tương đương với tấm ảnh, có vẻ như người chụp đứng từ hướng Đông Nam, tức là phía bờ nam sát biển.

     Cột cờ Hiền Lương đầu tiên được dựng vào năm 1954, làm bằng gỗ dương, đến năm 1963 được dựng lại bằng sắt. Đến năm 1967, Mỹ ném bom làm sập cột cờ và cầu Hiền Lương.
     
     Mấy bác trinh sát rành về bản đồ, phương hướng nên hay đông, tây, nam, bắc. Cứ theo góc máy của người chụp thì máy bay đang ở ngay trên chính giữa lòng sông Bến Hải, bay từ hướng bờ Nam bay qua.

.

       TTNL xin lỗi anh em vì chưa suy xét kỹ làm mọi người mất thì giờ. bây giờ xem lại cẩn thận thấy ra vấn đề rồi.

       Bức ảnh chụp hoàn toàn đúng hiện thực, chính xác với địa hình ở bờ sông nơi chân cầu (mọi người xem kỹ lại chút). Ảnh đúng chiều không phải bị úp ngược phim. Để ý thấy đường 1 trước kia thẳng hướng với cầu cũ cho nên cột cừ ở mé đông của nó. Đường 1 mới bây giờ thẳng hướng với cầu mới nê vị trí cột cờ cũ thành ra ở phía tây của đường. Vấn đề là đường thay đổi thôi. Sau này ae nào có dịp đi qua Hiền Lương kiểm tra vết tích đường cũ là rõ ngay. Do nắn lại đường nên chăc chắn vị trí cột cờ cũng phải di chuyển. Ảnh của OngBom cho thấy cái cột cờ ở phía tây đường có thể hơi thấp nên về sau ta làm cái khác cao to hơn ở phía đông đường.

       Theo tôi chỉ đơn giản thế thôi. Mọi thứ đều trở nên chính xác !?

     Ngày xưa, cột được dựng bên phải đường dẫn lên cầu, khi bom đánh ngã thì dựng lại bên trái, sau này nắn đường 1 cho thẳng hướng cầu mới, cột cờ lại trở về vị trí bên phải. Đơn giản thế thôi mà đau đầu quá nhảy.

Ảnh cột cờ của LIFE:

Công ty baoleo thi công đường Vinh-Đông Hà bằng vốn vay của WB -năm 1998.
Năm 1997, baoleo tôi đi khảo sát tuyến này hàng tháng trời, nên nhớ rõ:
Tại thời điểm 1997, đường No. 1 chạy từ Bắc vào Nam, khi qua cầu Hiền Lương, là đi qua cầu sắt, vị trí lệch về phía thượng lưu, so với vị trí gốc của cầu Hiền Lương.
Lúc này, baoleo tôi thấy di tích cột cờ là nằm bên tay trái, theo hướng từ Bắc vào Nam. Thực ra, di tích cột cờ chỉ còn là cái bệ xi măng với mấy cái vết thép góc đã bị cưa cụt âm xuống bệ xi măng. Phần sắt thép phía trên (nếu có), đã bị dân thu gom sắt phế liệu đưa đi từ hồi tám hoánh.  ;D

Năm 75, khi hành quân ra Bắc tôi vẫn nhớ là cột cờ nằm ở phía Đông đường QL1. Nghĩa là nếu đi từ HN vào thì cột cờ nằm ở phía tay trái đường. Chắc bây giờ nắn đường nên nó mới sang bên phải ::)

Vì bảo vệ di tích lịch sử nên người ta nắn đường đấy ạ.

Em theo bác minhnam1803 mấy nhát  ;D
* Trước 1975
(http://i742.photobucket.com/albums/xx61/ongbom_f2/cuHinLng.jpg)

(http://i742.photobucket.com/albums/xx61/ongbom_f2/BenHai19661.jpg)

(http://i742.photobucket.com/albums/xx61/ongbom_f2/CauHienLuong.jpg)

* Và sau khi cầu mới được khánh thành
(http://i742.photobucket.com/albums/xx61/ongbom_f2/cuHinLng-Mic.jpg)

_________________________
Cảm ơn bác chủ nhà đã cho anh em chúng em mượn topic. Giờ xin trả lại bác để bác tiếp tục cho chúng em thưởng lãm  :D

Bác Tài Tăng nói đúng .
 Tháng 7.1975 BY theo ông bác lần đầu tiên về thăm quê sau ngày GP , khi đó đi lại rất khó khăn ai đi qua cũng phải có giấy tờ chứng minh là người gốc quê ở phía Nam và có giấy phép về thăm quê , khi đứng chờ làm thủ tục BY đứng ngoài ngắm nhìn vĩ tuyến 17 nơi chia cắt 2 miền Nam Bắc suốt một thời gian dài và có cùng ký ức như bác Tài Tăng nhận xét , lúc đó cột cờ bên trái đường hướng từ HN đi vào  ;D
 Bờ Bắc hoang tàn với những dãy phi lao trồng dọc QL1 , Hồ Xá vài nóc nhà trơ trọi .
 Qua bên kia bờ Nam một vùng toàn cát trắng chạy dài tới gần Đông Hà , không có nhà cửa hay người dân sinh sống , vỏ đạn pháo và hàng rào dây thép gai bùng nhùng giăng khắp mặt đất ven đường QL1 .

.

CHUYỆN XIII     LÀNG QUẤT XÁ   (tiêp 10)

       Đây là lần đầu tiên tôi đến thị xã Đông Hà. Trước đây khi đi vào phía trong, tôi đã đi qua Cao Hy, bươn ngang qua căn cứ Phượng Hoàng (Pedro) từ đó mà xuống Như Lệ. Nổi bật nhất Đông Hà là cái lô cốt rồi đến mấy cái nhà vòm để máy bay. Nhà cửa ở Đông Hà tan hoang hết. Khi chúng tôi đứng ở đầu cầu, gió từ biển thổi vào tràn qua mặt sông, hây hẩy. Nhìn về phía đông bắc, thấy trải dài những cồn cát trắng Gio Linh. Chếch lên phía bắc là Cồn Tiên và Dốc miếu, trắng lẫn đỏ, chỏng trơ, trụi thì lụi. Làn gió mát cũng không làm dịu đi nỗi gì đó “phất phơ” buồn. bạn sẽ phải thở dài khi đứng trước cảnh vật như thế này.

       Đi ngắm chợ chơi, tiền chẳng có. Hàng gạo, hàng khoai, hàng cá, hàng rau, đồ lính hai bên có đủ. Tiền bắc, tiền nam đều tiêu được. Lúc đó, tiền bắc rất có giá trị. Có vẻ như mọi người có gì trao đổi nấy, lấy thứ cần dùng chứ chưa phải là buôn bán gì.

       Trên đường về, cách Quất Xá mấy cây, chúng tôi rẽ vào con đường tắt đi trong đường xã. Con đường đất này là con đường quen thuộc của chúng tôi trước kia khi đi từ suối La La  qua Nghĩa Hy để xuống Ái Tử. Có một ngôi nhà xây rất lớn nằm ngay trên mặt đương. Ở vùng này, một ngôi nhà xây hai tầng đồ xộ như vậy chỉ có một. Trên cao, gần mái có đắp chữ nổi “TÔ PHAN KÝ”. Tôi được biết chủ nhà đã chạy vào phía trong. Tô Phan Ký không biết có phải là tên gia chủ không nhưng đó là một thương hiệu đã có tên tuổi. Thời Pháp thuộc, ở miền bắc người ta đã biết đến thương hiệu này. Bạn tôi bảo, hồi bé đã thấy những ngôi nhà cũ lợp ngói “Tô Phan Ký”.

       Ở chỗ này, “Tô Phan Ký” không phải chỉ là một ngôi nhà lớn mà là cả một dinh cơ phía trong nữa. năm 1972, sư đoàn tôi (325) đặt kho quân nhu ở đó. Ban đêm, xe qua ngầm ở Bãi Hà rồi đi theo “đường tăng” ngoằn nghoèo rồi lội qua “ngầm B” là đến gần kho hàng "Tô Phan Ký”. Lúc bấy giờ, đường này cũng là đường vận tải để đi ra đường 9. Từ đó ra Nghĩa Hy, vượt đèo vào Cùa để đi ba Lòng. Từ đường 9 cũng có thể đi đến Đầu Mầu thì rẽ lên đường đi căn cứ Tân Lâm (ta thường gọi là cứ điểm 241, địch hay gọi là Camp Carroll), qua Mai Lộc mà đi Ba Lòng. Đường của bác Phong Quảng và cũng là đường vận chuyển hay kéo pháo chính là đường này.

       Khi đi qua đây, thấy ngôi nhà “Tô Phan Ký” bị bom đánh chỉ còn lại mấy mảnh tường.

      Tôi nhớ lại cái hôm ngôi nhà bị đánh bom. Đó là vào khoảng tháng 10/1972, quãng 10 giờ sáng. Lúc đó một thằng nữa và tôi từ chân cao điểm 108 về làng Quất Xá để lấy gạo và đồ hộp. Hậu cứ của đại đội ở mãi bãi Tân Kim, suối La La, nhưng có kho lương thực, thực phẩm ở Quất Xá. Trên đường từ Quất Xá về 108 tôi cũng đi đường này.

       Bất ngờ từ phía biển một tốp bốn chiếc F4 đang lao rất nhanh tới, khá thấp, thẳng về phía chúng tôi.

-   Máy bay ! F4 mày ạ. Nó đi đánh đâu thế nhỉ ?
-   Nó bay thẳng đến đây mày ạ !

Chưa kịp nói hết câu thì thấy chiếc đi đầu chúi xuống, bổ thẳng vào mặt chúng tôi. Không ai bảo ai, hai thằng lăn nhào xuống ruộng, mắt vẫn dõi theo máy bay. Nó ngóc đầu lên thì hai quả bom cũng rời máy bay mà lao xuống. Chúng tôi chúi đầu xuống ruộng. Hai quả bom gần như nổ cùng lúc. Ngẩng lên nhìn thấy một quầng khói đen bốc lên, đất đá bay ràn rạt, chút sau thì rơi lụp bụp xung quanh người. May là chúng tôi không quá gần. chỗ bom nổ phải cách chỗ tôi năm sáu chục mét. Hết chiếc này đến chiếc khác lần lượt thả bom. Mỗi thằng chỉ thả đúng hai quả.
 
-   Đi thôi !
-   Từ từ đã. Xem nó còn đánh tiếp không.
-   Ừ ! Kia kìa, một tốp nữa kìa.

Vẫn là bốn chiếc F4, vẫn hướng đó, vẫn khá thấp như vậy.

-   Nằm xuống đi !

       Từng chiếc một lại bổ nhào. Lần này chúng không ném bom mà bắn tên lửa. Hai quả tên lửa phóng ra cùng lúc, lao rất nhanh. Chiếc thứ hai cũng phóng hai quả tên lửa. Rồi vấn hai thằng đó ngóc lên cao, bay vòng trở lại. Mỗi thằng phóng thêm hai quả tên lửa nữa. Hai thằng còn lại bay vòng trên cao quan sát. Không thấy chúng bắn tên lửa hay thả bom.

-   Cháy rồi mày ơi !
-   Cháy đúng chỗ kho quân nhu đấy ! Tao ù tai tai quá mày ạ !
-   Mày nuốt nước bọt đi, nuốt mạnh vào . . . Đỡ chưa ?
  
      Ngọn lửa ngày càng bốc cao. Mấy thằng máy bay lượn vài vòng rồi bay ra biển. Không biết kho quân nhu có gì mà bốc cháy nhanh, cháy dữ vậy ? Lửa đỏ và khói đen bốc lên rần rật làm cho ánh nắng cũng run run nhảy múa. Hơi nóng phả cả đến chỗ chúng tôi.

-   Đi mày ơi ! chắc nó không đánh nữa đâu ! Mình đi qua ruộng thôi.

      Vừa đi chúng tôi thỉnh thoảng ngoảnh lại nhìn. Đám lửa ngày càng bốc cao. Không biết có ai bị sao không ? Mãi khi qua dãy Nghĩa Hy thì chúng tôi mới bị khuất không nhìn thấy. Sau này tôi mới biết, hôm đó nó đánh trúng kho quân trang và nhu yếu phẩm của sư đoàn. Có mấy anh hy sinh tôi không nhớ. Bà con Quất xá nói lại, hôm đó nó cũng đánh trúng ủy ban xã. Chủ tịch xã là ông Phát đã hy sinh.

       Xin hỏi anh em một chút:   Tôi biết F4 (con ma) là máy bay tiêm kích, nó hay đi hộ tống B52. Ở Quảng Trị tôi thấy nhiều lần F4 ném bom kiểu bổ nhào chính xác. Còn bắn trên lửa thì rất chính xác. Máy bay F105 (thần sấm) hay thả bom tọa độ và thả rất nhiều bom. Ở đây chúng không bị súng phòng không bắn, cứ bay thoải mái như diễn tập vậy. Ngay cả máy bay trinh sát L19 và OV10 cũng bay thản nhiên như không. Thế mới tức chứ. Hải quân Mỹ có thường sử dụng F4 linh hoạt như vậy không ?

. . . (còn nữa)

     Bác TTNL hỏi câu nào là ù tai câu nấy.

Cho cháu bon chen tí, F-4 vừa là tiêm kích đánh chặn, vừa ném bom. Và các phi công hải quân Mỹ đều là những tay bay rất sừng sỏ và cáo già hơn các tay lái không quân đấy ạ  :), hải quân Mỹ sử dụng 3 loại F-4 là F-4B, F-4J và F-4N

Vụ này bác TTNL mà có A-72 thì chắc xơi gỏi một thằng  ;D

Nói chung, trước khi ký HĐ Pa- ri thì KQ mỹ và VNCH hầu như làm chủ bầu trời, không chỉ ở QT mà cả chiến trường miền Nam và đường Trường Sơn. Ngay cả B52 chúng bay cũng rất thấp, còn nhìn rõ cả động cơ.
Riêng 2 thằng TS OV10 và L19 tôi thấy anh em PK nói bắn nó rất khó trúng vì diện tích mục tiêu quá nhỏ, chúng lại cơ động rất linh hoạt. Nếu bắn không trúng thì lộ trận địa, nó gọi B, F đến đánh thì nguy to. Vì vậy, trừ trường hợp thật ngon ăn người ta mới bắn, còn nếu không thì cứ mặc nó :-\
Nói vậy, nhưng thực tế trong đợt 2 QT- ngày 28.4.72- một khẩu đội cao xạ 23 mm lắp trên xe TG BTR50- PK của d66/ 202 cũng bắn rơi được một chiếc ;D.

Nhớ được cả kho Tô Phan Ký của hậu cần 325, mà lại nhớ rất chi tiết và rất sinh động, thì "Tài thật, tài thật, ... anh TTNL". Giá mà có được cái cảnh đồ thì phê nhể.

Nhưng 6971 thấy hơi gợn. Đúng là ngày ấy có một cơ ngơi bề thế, có "Gia huy" cạnh lối đi trong làng. 6971 đã ngơ ngẩn hàng giờ ở đấy. Nhưng cụ thể là TÔ PHAN KÝ thì nghi nghi.

Cái vụ ngói TPKý thì chắc chắn là nhớ nhầm. Nhà cổ của 6971 ở Hương Canh, làng ngói nổi tiếng, mà 6971 vẫn tự hào là có ngôi nhà duy nhất không lợp ngói Hương Canh mà giữ được mái ngói cổ, mỗi viên ngói có in nổi 2 chữ HƯNG KÝ. Tên thì trùng với chùa Hưng Ký ở làng Hoàng Mai (Hà nội), nhưng thực ra là một thương hiệu ngói vùng Cầu Đuống.

       Khi bạn tôi nói có ngói "Tô Phan Ký" tôi cũng hơi nghi nghi. Nhưng nghĩ là biết đâu tư sản "Tô Phan Ký" có gốc từ ngoài bắc chạy vào nam từ 1954. Bác 6971 là trùm gốm ngói rồi, khỏi bàn thêm.

       Chùa Hưng Ký nằm trên đường Nguyễn Thị Minh Khai, giữa đoạn từ chợ Mơ đi Mai Động. Từ chợ mơ đi Mai Động thì chùa ở bên phải đường. Bây giờ ngôi chùa bị lấn chiếm nhiều quá. Nhà cửa xây ngang ngửa chả nể mặt chùa chiền gì ráo.

phố Minh Khai ạ, không mọi người lại tưởng ở Sài Gòn ;D

    "phố Minh Khai ạ, không mọi người lại tưởng ở Sài Gòn"
                                                                         .....................................

     Chắc cũng không ai tưởng thế đâu bác Binhyen ạ, vì suốt dọc chiều dài đường Nguyễn Thị Minh Khai trong Sài Gòn không chỗ nào có địa danh chùa Hưng Ký, chợ Mơ, Mai Đông.

Nhưng như em đâu có điều kiện đi Hà Nội và Sài Gòn thì vẫn tưởng mấy cái địa danh "chùa Hưng Ký, chợ Mơ, Mai Động " nó ở đâu đó vùng Lạng Sơn ( cũng có động mà )  ;D

     Những ai đọc bài viết của các bác CCB như TTNL, Binhyen đều rõ họ là người Hà Nội, và họ cũng chỉ đang nói về Hà Nội. Do thấy bác TTNL gọi "phố" là "đường" nên bác Binhyen nhắc khéo tí thôi, vì ở Sài Gòn người ta tuyền gọi các con đường là "đường" không như ở Hà Nội thường gọi là "phố". Tóm lại chuyện cũng chỉ loanh quanh giữa Hà Nội và Sài Gòn, chứ không lạc lên tận lạng Sơn đâu.

     Địa danh Mai Động theo tôi biết thì không có liên hệ gì với nghĩa "động" trong hang động đâu bác vebinh55xx ạ.

     Tôi là người Hà Nội nhưng sống trong Sài Gòn, vì thế mà biết rõ mấy nơi này nên có vài hàng góp vui.

.

CHUYỆN XIII     LÀNG QUẤT XÁ   (tiêp 11)

       Về vụ máy bay đánh chính xác vào kho hậu cần của sư đoàn về sau này được cho rằng có chỉ điểm mặt đất. Chuyện đó bàn ra tán vào mãi. Sau này khi c20 ở Trà Liên Tây, anh em đi công tác các ngả thì dân cũng biết cả. Cho nên, vụ “A74” (xem trong topic “Nhật Ký Viết Lại” của SauChinBayMot), để đánh lạc hướng, khi nhóm A74 lên đường thì cả đại đội cũng hành quân dã ngoại. Đi đến giữa chừng mới tách ra. Sau đó, để đảm bảo bí mật các hoạt động chuẩn bị chiến trường năm 74 và đầu 75, c20 phải chuyển lên vùng đồi ở ven nhánh của sông Ái Tử, biệt lập với dân.
 
        Hai giờ chiều chúng tôi mới về đến “Rì-sọt”. Bồn hoa của chúng tôi đẹp quá. Chắc sáng nay thằng Ngữ vào làng đi kiếm hoa ở những nhà dân bỏ không. Hai bụi lớn hoa mẫu đơn được trồng hai bên lối xuống nhà âm.

       Thằng Ngữ, mặt nhiều trứng cá, rất chăm chỉ và chu đáo. Nó lo vun vén cho tiểu đội, để ý chăm sóc đến từng người. Nó bằng tuổi tôi nhưng lúc nào cũng gọi tôi bằng ông và xưng tôi, tôi thì gọi nó bằng tên và xưng mình với nó. Nó coi tôi như anh cả trong gia đình còn tôi lại có cảm giác nó là người chị cả trong nhà. Nhớ một lần, năm 1976, lúc đó thằng Ngữ cũng được ra quân rồi, tôi từ Hà nội đi về quê nó. Tôi đi xe hàng đến bến xe Nam Định, vào xếp hàng để mua vé xe đi tiếp về quê nó. Chen lấn xô đẩy nhau, cuối cùng tôi cũng lên đến cửa bán vé, móc tiền để mua vé thì ôi thôi . . . ! Tiền đã không cánh mà bay từ lúc nào, xót thì ít mà bực thì nhiều.

       Đểu thật, mấy thằng “lính mổ” Nam Định nhìn thấy thằng bộ đội “bò lạc” từ Hà nội xuống cố tình gây ra chen lấn xô đẩy. Tôi mặc quần áo lính, để tiền trong túi áo ngực, chúng móc lúc nào không hay biết. Ở Hà nội, đi chợ Đồng Xuân, Bắc Qua, đi chợ giời lượn lờ mua đồ cũ chẳng bao giờ mất tiền. Có lần ở chợ giời tôi túm tay một thằng đang luồn vào trong túi quần. Nó giật mạnh tay ra mà bỏ chạy, vứt cả lại đôi dép Tiền Phong mới coóng. Tôi cũng chẳng buồn đuổi theo, mồm chỉ lẩm bẩm: “bố được đôi dép của mày rồi con ạ !” Vậy mà về cái tỉnh lẻ này lại bị nó chơi ngon. Ừ, đất có Thổ Công, sông có Hà Bá !

       Tôi lẩm bẩm trong miệng: “ mấy thằng con này làm lỡ việc của bố !” rồi ra quán “bà bóp” ngay trong bến xe, bán lại đống quà trong ba lô. Bánh qui bơ với kẹo sữa Hải Châu (bấy giờ là loại hảo hạng), lại bị "bà bóp" nặn một lần nữa. Có tiền, tôi mua vé xe, ngược về Hà nội.

. . . (còn nữa)

[quote author=TichTuongNhuLe

       Thằng Ngữ ... Tôi đi xe hàng đến bến xe Nam Định, vào xếp hàng để mua vé xe đi tiếp về quê nó. Chen lấn xô đẩy nhau, cuối cùng tôi cũng lên đến cửa bán vé, móc tiền mua vé ...

       Đểu thật, mấy thằng “lính mổ” Nam Định nhìn thấy thằng bộ đội “bò lạc” từ Hà nội xuống cố tình gây ra chen lấn xô đẩy. Tôi mặc quần áo lính, để tiền trong túi áo ngực, chúng móc lúc nào không hay biết. . .

. . . (còn nữa)

[/quote]
  *************************88
  Vâng ! LÍNH MỔ Nam định : Lâu lắm mới lại nghe thấy từ này
 Cám ơn Bác Tichtuongnhule !
 Hồi đó , đi phép , anh em thường dặn nhau phải cẩn thận khi qua Nam định . Tam giác  Becmuda : Ninh bình - Nam định - Hà nam , thì Nam định là  " ma bùn " nhất đấy bác ạ
  1985 Tôi đi phép , tầu hỏa tới ga Nam định thường dừng hơi bị lâu cả vài tiếng đồng hồ , và thế là dân phe nhảy tầu Bắc Nam tràn lên toa , gạ mua bán đồ với lính ta cứ gọi là đông nườm nượp . Một chú lính K nhà mình dở ra bán mấy xấp vải oxfort Canada và vài cái quần bò ( quần Jeen ) Kingjo Thái . 3-4 chú mặc đồ Tô châu nón cối nhào đến xem hàng , nhưng lại chỉ gạ mua mấy gói mì chính , thanh toán tiền sòng phẳng , rồi đặt chiếc ba lô lên trên đám quần bò để bỏ mấy gói mì chính vào . Nhưng , tôi thấy chiếc quần bò bên dưới động đậy rồi mất hút ngay trước mắt ông chủ hàng buôn bất đắc dĩ , mà lão ta chả ý kiến gì.
 Tôi giật mình : " Ba lô rạch đít " - Chiêu thức  " LỤI " hàng bày trên sạp buôn , của lính E88 F302 và  D53 -đoàn 7705 ở  K .
  Liền rút con lê 5 tác dụng , cuộn vào tờ báo , áp tới  gí sát sườn chú ba lô rạch đít , hắn quay lại , tôi ngờ ngợ  quen quen , ghé sát tai hỏi nhỏ : D53 Nhảy nhảy không em hả ? ( đoàn 7705 MT 479 )
 Hắn tái mặt :  Ừ !
 Ba lô rạch đít . Nhả ngay cái quần ra
 Hắn cho tay vào ba lô và mọi chuyện vẫn rất bình yên trước bàn dân đi phép ngồi ở 2 hàng ghế đối diện nhau , chả bác nào biết gì hết .
 Kéo hắn ra đầu toa ,tôi bảo : Tao E88 F302 MT479 cùng ở Bantiasray với D53 bọn mày . Đây , toàn lính K đi phép cả đấy .
 Hắn ngượng ngùng : Em mới ra quân , chả xin được việc , nghĩ cũng nhục lắm . Giá chết mẹ nó ở núi Hồng đi thì Bố Mẹ còn được tiêu chuẩn LIỆT SỸ
 Ngoài bắn nhau ra chả biết làm gì , giữa Người khôn Của khó này .
Tôi lặng im không thể nói gì , khi nghĩ : Rồi mình cũng sẽ đến lúc phải ra quân .
 Móc cho nó gói SAMIT , tôi như cái bóng ,vật vờ quay trở về chỗ ngồi
 Âu  cũng là 1 TRẦN TRỤI CỦA CHIẾN TRANH phải không Bác ?

Thôi chết rồi! vậy bác giai bị "mổ" khoảng thời điểm nào thế. Bọn em hồi ấy cứ nhè mấy chú đội có dấu hiệu B quay là "mổ" sạch. Cho chừa cái tội "cả như tôi là mất nước" . thế là các đàn anh đành phải quay lại đơn vị, mà quay lại là đi tàu xe không tốn tiền.Tất cả vỉ Miền nam ruột thịt mà. Nhà em ở ngã 6 ngay đầu Phan Bội Châu, bác từ ga đi qua khu 3-4 tầng là tới. Bác kể xem mất những thứ gì nào để em dò lại xem sao  ;D ;D ;D

Cảnh giác cả với BOM bác TichTuongNhuLe ạ tay này thỉnh thoảng lộn về Nam Định tập huấn hai ngón cho đàn em ở đó. Sau khi xong việc hắn lại về loanh quanh khu vực bễn xe, nhà ga ở Quy Nhơn tìm đáu hiệu đó bác ;D

       Lúc đó tôi ra quân rồi, được ra quân ngay từ tháng 9/75. Đang là sinh viên, móm lắm. Rỗi rãi mới đi thăm đồng đội ra quân sau tôi. Nếu Bom có chót "hai ngón" vào túi áo tôi thì bây giờ cứ phải "mất một đền mười", cộng thêm trượt giá và lãi ròng từ năm 76 đến nay. Hôm nào vào Quy Nhơn tôi bắt đền thật. Chơi không ?? Riêng cái vụ nhầm "bê quay" thì bây giờ đền "bê thui" cũng được.

Thời ý các bác có bài trị bê quay hay quá!

Bác Tichtuongnhule quý mến!
Em vẫn âm thầm đọc hết các bài viết của bác. Lối hành văn nhẹ nhàng rất hay lại là người trong cuộc kể chuyện nên càng tuyệt vời hơn. Bác cho phép em góp một tý nhé:
Về vị trí của làng Quất Xá(dân gọi là Quật Xá) ở trang 12 đúng là chưa chính xác, đó là thôn Cam Phú ở cái ngã ba từ đường 9 rẽ lên dốc đi lên căn cứ 241 bác ạ, từ thôn này theo đường 9 về Đông Hà khoảng 7 km, đến Km 16 cách một quãng đồng rộng 1,5- 2km phía bên trái mới là thôn Quất Xá.
Trong bản đồ, vị trí của thôn Quất Xá là ở khu vực có những chấm trăng trắng đấy bác ạ, không phải vị trí bác khoanh lại ấy đâu, dịch về phía đông khoảng hơn 1 km là đến rìa phía tây của làng.
Đầu năm 1974 em ở đúng ví trí bác khoanh lại đó(em ở bên dân sự).

.

CHUYỆN XIII     LÀNG QUẤT XÁ   (tiêp 12)

       Ba thằng tôi bước xuống nhà âm thấy mấy đứa đang ngủ say. Căn nhà sạch sẽ mát mẻ, gọn gàng. Cơm phần chúng tôi để trên bàn giữa nhà, qua cái bàn là cái giá súng dựng ngay ngắn, tám khẩu AK báng gấp. Giá ba lô làm ở hai đầu hồi, trên cao, bốn thằng một cái.

       Đói quá, ba thằng nhấn hết ga. Bốn giờ chiều chúng tôi mới ngủ dậy. Thằng Tính “mồ hôi mũi” đang lau súng. Nó tháo băng đạn ra để trên giường rồi lau rất cẩn thận. Thấy bọn tôi đã thức, thằng Tính rủ đi tắm:
-   Chừ đi tắm hè !
Trông thấy mũi thằng Tính lấm tấm mồ hôi, thằng H. vừa cười vừa nói:
-   Mi trộ cái mũi mi coi ! Nỏ mần chi mà mồ hôi dữ hè ! (Thằng H., người Hà Nội, nó nói theo giọng khu bốn hùa theo thằng Tính)
       Thằng Tính đang vui, nó vừa lau súng vừa hát. Cũng là đùa vui, nó quay mũi súng, chĩa thẳng vào ngực thằng H., xiết cò !
      Đoàng !
      Tiếng nổ bất thần, . . . bàng hoàng . . .
      Thằng Tính mặt cắt không còn hột máu. Mấy thằng tôi cũng mắt mũi xanh lè.
      Số thằng H. (cái gì cũng 1), vào sinh ra tử ở miền đông, bom pháo quật lên quật xuống không chết. Thấy thằng Tính vừa hướng súng vào mình, nó nhanh tay gạt một phát, mũi súng chếch lên, viên đạn bay qua đầu nó, qua mái tranh, không biết đi đằng nào.

       Hú vía !

       Tháng 10 năm ngoái (2009), thằng Tính từ Diễn Châu ra Hà Nội. Tôi đón nó ở bến xe Nước Ngầm. Chở nó đến quán bia Hoàng Hoa Thám. Ở đó, thằng H., thằng Cam và thằng An “đen” đang chờ (An “đen” - xem “Ký ức một thời hoa lửa” của LeXuanTuong). Thằng Tính không nhận ra thằng H. Cho đến khi thằng H. nhắc lại chuyện Tính xiết cò vào ngực H ở Quất Xá, thằng Tính mới òa lên, gật đầu lia lịa. Gần bốn chục năm trời rồi. Thằng H ngày xưa thì trắng trẻo mảnh khảnh, thư sinh. Bây giờ nó đỏ hồng hào và đường bệ, ai mà có thể nhận ra được.

. . . (còn nữa)

Nhờ bác TTNL, 6971 hay bác nào có bản đồ địa hình vùng quanh thị xã Quảng Trị gửi cho một phần bản đồ, lấy thị xã làm tâm, tỷ lệ đủ nhỏ để có thể có thể thấy một toàn cảnh quanh thị xã rộng hơn chút với tên các đia phương (thí dụ rộng gấp 4 lần phần bản đồ bác TTNL gửi "nơi Trịnh Thúc Doanh hy sinh", có tâm là thành cổ).

Xin cám ơn nhiều.

   

       Tôi đã gửi cho bác TraLienTay bản đồ khu vực thị xã Quảng trị bằng email rồi đấy. Bác mở thư ra xem. Dài cổ ngóng bài của bác đấy !

Mấy ngày rồi bận quá tôi tạm xa QSVN. Không phải là không có thời gian vào, nhưng vào rồi thì khó ra, khó làm mấy việc gấp.

Hôm trước đọc bài bác LXT viết về Hà Nội tháng 12 trong B52 của Mỹ, tôi cũng dự định viết chút ít về những ngày đó, dù mình ở Thạnh Hãn. Hôm nay nhân 10/10, viết vừa xong. Xin gửi chia sẻ lại những ngày chiến trường với các bác. Bài hơi dài, phía sau lại có phần văn nghệ chút không rõ có được gửi ở đây không. Tôi chia làm ba phần. TLT.
--

Quảng Trị và Hà Nội cuối 1972

Sau khi quân ta rút khỏi thành cổ Quảng Trị đêm 15/9 và dự kiến đưa quân qua chiếm lại thị xã tối 16/9 của mặt trận được hủy bỏ một phần dựa trên báo cáo của trinh sát sư đoàn, ngày 19/9 tiểu đội tôi được rút về nghỉ ở hậu cứ của đại đội.

Vào chiến trường cuối tháng 6, trinh sát sư đoàn chia thành nhiều bộ phận đi khắp Quảng Trị, riêng tiểu đội tôi vào tham gia chiến đấu bảo vệ thị xã. Tuy chủ yếu đóng ở Nhan Biều cả hai tháng từ giữa tháng 7 cho đến khi về hậu cứ, số bom đạn chịu chưa thấm vào đâu so với các đơn vị đánh trong thị xã, tiểu đội tôi hình như cũng “dày dạn chinh chiến” nhất trong cái đại đội trinh sát trẻ măng của sư đoàn. Ngày về cứ, trong mắt lính tráng đại đội chúng tôi như đã là những gã trinh sát thực thụ.

Quãng ba tuần sau (quanh 10.10.1972), tôi nhận được lệnh xa tiểu đội lên sở chỉ huy tiền phương của sư đoàn. Sở chỉ huy tiền phương đóng ở một vùng đồi cây lúp súp, nằm trên quãng đường từ sở chỉ huy cơ bản đến thị xã. Các bộ phận chiến đấu của sư bộ đều có mặt ở đây, ban trinh sát có một hầm gồm một anh trên ban và tôi là lính từ đại đội. Việc chính của tôi là hằng ngày nhận điện thoại của tiểu đội trinh sát kỹ thuật (chỗ anh Tỉnh, Thân, Vinh, Duyên, …) báo cho các tọa độ bên ta địch sẽ B52 hay pháo trong vòng một vài ngày tới. Sau đó tôi phải tra trên bản đồ xem đơn vị nào đóng ở vùng các tọa độ đó, và gọi điện báo cho họ. Cạnh hầm ban trinh sát là hầm ban pháo binh. Trưởng ban pháo binh là đại úy Bích, người thấp nhỏ và đã có tuổi,  trực tiếp chỉ huy ở đây.

Sau một tháng ở sở chỉ huy tiền phương, giữa tháng 11 tôi lại được lệnh đưa tiểu đội về lại vùng thị xã, ở bờ Tây sông Thạch Hãn, phía Bắc thôn Nhan Biều chừng một cây số, bên trái là thôn Minh Hương và phía bên kia sông hình như gọi là Cổ Thành. Nhiệm vụ của tiểu đội là theo dõi tình hình địch phía bên kia sông. Lúc này đang mùa mưa. Nước sông Thạch Hãn dâng cao. Đất sũng trong nước. Lính tráng suốt ngày múc nước trong hầm đổ đi. Một sáng thức dậy sau đêm mưa, nước từ đất ngấm ra hầm rất nhanh múc không xuể, đành phải ngoi lên chịu pháo. Tụi tôi phải bỏ các hầm trong khu vườn lên đào lại hầm trên mấy nền nhà cao.

Hai tháng sau khi thị xã bị chiếm lại, cuối tháng 11 mặt trận có lệnh cho trinh sát chuẩn bị cho các trận đánh mới vùng thị xã. Một nhóm trinh sát vượt sông của sư đoàn được lập, gồm 5 lính trinh sát sư đoàn và 5 lính trinh sát trung đoàn. Tôi được lệnh chia tay tiểu đội tham gia nhóm này. 

Bắt đầu là hai tuần huấn luyện khẩn cấp. Nơi tập là một đoạn trên sông Miếu Giang, là con sông chảy qua Cam Lộ xuống Đông Hà rồi nhập với sông Thạch Hãn cùng ra Cửa Việt. Nhiệm vụ chính là tập các kỹ thuật bơi bí mật dùng qua sông sang phía bên địch, cũng như tập một số kỹ thuật tiềm nhập.

Mặt trận cử hai cao thủ đặc công nước tới huấn luyện cho tụi tôi. Đấy là hai cán bộ cấp trung đội, anh Thành và anh Việt, đến từ vùng Cửa Việt. Hai anh hơn tụi tôi chừng vài tuổi, nhưng đã là những người lính dày dạn chiến trường, và bơi lội thật điêu luyện. Cách họ xuống nước và bơi nhẹ nhàng làm mấy gã lính bộ binh tụi tôi phục sát đất.

Bài tập đầu tiên là bơi ếch. Bơi ếch là loại bơi cơ bản nhất, có thể bơi lâu và ít gây tiếng động, nhưng vấn đề là nắm rõ các nguyên lý và tập để bơi được bí mật. Bọn tôi được tập lại bơi ếch như sự phối hợp của ba động tác cơ bản đạp-khép-co. Có thể tập đạp-khép-co trên cạn rất nhiều rồi mới xuống nước. Cả nhóm đứa nào cũng đã biết bơi, nhưng đều học bơi tự do và đầy bản năng. Sau mấy ngày đạp-khép-co với lý thuyết và chỉnh sửa, đứa nào bơi cũng khá hẳn lên. Trong bơi ếch cơ bản, thân người ngang với mặt nước và nổi nhiều để lướt, nhưng để bơi không gây tiếng động, thân người sẽ nghiêng chéo với mặt nước, và chân tay hoàn toàn đạp-khép-co trong nước.

Một bài tập nữa được dành nhiều thời gian học là kỹ thuật thả trôi. Đây là một kỹ thuật cơ bản của đặc công nước, dùng để bơi tiếp cận đến đối phương, đúng hơn là một người ngập trong nước ở tư thế thẳng đứng nhưng vẫn thở được và điều khiển để từ từ trôi đến gần mục tiêu. Trong kỹ thuật này, thân người hoàn toàn ngập trong nước và vuông góc với mặt nước, hai chân lần lượt đạp xuống như đạp xích lô, còn hai tay quạt kiểu bơi ếch nhưng chúc xuống và hoàn toàn trong nước. Khó nhất là thở vì cái đầu cũng phải hoàn toàn trong nước, mặt ngửa lên trời chỉ cái miệng nhô khỏi mặt nước chút xíu để thở, mũi được kẹp lại cho khỏi sặc nước bằng một cái kẹp gỗ nhỏ tự gọt. Để điêu luyện chắc phải tập hàng tháng trời vì khó nhất là thở sao cho nhẹ và đều, mồm không nhô cao không sặc nước. Hai anh Thành và Việt bơi ra xa, giữa ban ngày thả trôi vào bờ, và cũng phải đến rất gần tụi tôi mới nhận ra. Còn khi mấy gã trinh sát chúng tôi thả trôi thì từ xa đã thấy cả mồm cả mũi nhô trên mặt nước, thở phì phò.

Những cũng không thể tập lâu hơn. Sau hai tuần nhóm trinh sát được đưa xuống ven Thạch Hãn, gần chỗ tiểu đội tôi đóng, tuy tôi không được liên lạc với tiểu đội. Đêm đầu tiên là bơi thử ở một đoạn sông Thạch Hãn, dịch lên phía Bắc nơi bên kia địch không đóng gần mép nước. Đấy là một hôm trời rất rét, nước cuồn cuộn chảy về từ thượng nguồn. Cả nhóm lần lượt xuống bơi quãng hai phần ba sông rồi quay về. Mỗi người chỉ có một dao găm và hai quả lựu đạn trong thắt lưng. Khẩu AK bang gập được tháo băng đạn, tất cả gói trong cái bao gạo nilông Trung quốc sao cho nổi bồng bềnh trên mặt nước như một khúc gỗ, buộc dây kéo theo. Lần bơi tập này không trục trặc gì. Nhưng một trinh sát trung đoàn, vốn là một người to khỏe, bơi rất giỏi nhưng bữa đó bị sặc nước và chìm, mấy đứa phải thay nhau bơi dìu vào. Hôm sau sư đoàn đánh giá đây là dao động tinh thần, và quyết định rút đồng đội này ra khỏi nhóm.

Chúng tôi về địa điểm tập kết và bắt đầu sang sông điều tra. Đấy là những ngày giữa tháng 12.1972. Nếu ở thị xã Quảng Trị bờ sông bên kia cao, trận địa và hầm nằm sát mép nước, thì ở đoạn này bờ sông thoai thoải thấp dần, trận địa và hầm nằm cách bờ chừng hai chục mét.

Đêm đầu tiên tôi là tổ trưởng ba lính vượt sông trinh sát. Nhiệm vụ của tổ là bơi sang bờ bên kia, nằm quan sát ở mép sông rồi về. Chuyến đi chót lọt, nhiệm vụ hoàn thành. Sau đấy cứ hai ba ngày một lần, trinh sát lại bơi sang điều tra. Tôi cũng qua ba bốn lần, trong đó lần cuối có nhiệm vụ phải nắm lại được toàn bộ hầm hố và bố trí phòng thủ phía bên kia. Đấy là những ngày nước lớn. Tôi dẫn đầu tổ ba người lần lượt bơi sang sông (trinh sát đi đầu thường nguy hiểm hơn, và khi trở lại thời bình tôi phải sửa rất lâu cái thói quen “lội nước đi trước” của thời Quảng Trị, vì không phải bây giờ lúc nào cũng là việc lội nước).

Sau khi đi được một phần, theo kế hoạch tụi tôi lùi ra bờ sông tìm cách ém lại một ngày. Đến một rãnh sâu um tùm cây dại, chợt có tiếng ho nho, tôi kịp ra hiệu để tổ dừng lại. Trên mép hào cao là bóng một lính địch. Hắn ho khan vài tiếng, nhìn xuống giây lát rồi biến mất và lại quay lại cùng một bóng nữa. Tôi từ từ quay nòng súng hướng lên, khẽ mở khóa nòng, nín thở. Thời gian chững lại. Roạt! Một hòn đất bất ngờ bay xuống nhưng chúng tôi vẫn nằm im. Không thấy động tĩnh, hai tên lính bỏ đi. Chúng tôi lùi ra, ém lại ở gần bờ sông, chia nhau mấy cái hố cạnh bãi rác, đầy vỏ đồ hộp. Chỗ này khá kín, dễ quan sát và ban ngày địch cũng không dám ra. Đêm lạnh mà ngày thì nóng hầm hập, ngột ngạt, dài dằng dặc. Có lúc một chú rắn bò vào hố, đành giương súng lên dọa cho nó bò đi. Tôi lên cơn sốt. Mẩu lương khô đắng ngắt trong miệng. Biđông nước phải dè sẻn từng ngụm cho một ngày. Rồi đêm cũng xuống, ba đứa tôi đi tiếp phần còn lại.

Những ngày đó của tháng 12.1972 Mỹ đang rải bom B52 vào Hà Nội. Ở trong hầm bên bờ Thạch Hãn chúng tôi chỉ thỉnh thoảng biết về Hà Nội dưới bom B52 qua chiếc đài bán dẫn của thủ trưởng. Chiến trường xa xôi. Quê hương vời vợi. Nghĩ về Hà Nội và những người thân của mình dưới bom B52 mà lòng thắt lại.

Trưa 25.12 chúng tôi nhận được lệnh chuẩn bị đêm dẫn đặc công sư đoàn qua sông đánh.  Cấp trên cũng tính đây là một trận đánh chi viện cho Hà Nội chăng? Chập tối một đại đội đặc công hành quân tới. Đại đội có chừng gần ba chục tay súng. Theo kế hoạch, tôi sẽ dẫn đại đội trưởng và ba trung đội trưởng qua trận địa bên kia sông, sau đó các anh sẽ về dẫn bộ đội qua đánh. Quãng 10 đêm giờ chúng tôi bơi sang. Tôi là trinh sát nên đi tay không, có nhiệm vụ dò mìn và dẫn đường cho bốn đặc công với AK báng gấp đi theo. Mọi việc cũng ổn, tuy nhiên do tôi chưa được huấn luyện dò gỡ mìn bao giờ, nên một lúc sau thấy chậm anh đại đội trưởng đề nghị On, một trung đội trưởng và tôi đổi cho nhau. On quê Thái Bình, cũng chạc tuổi tôi, kịp quen trước khi đi. Tôi cầm súng của On, đổi thành người đi thứ hai nhưng sát ngay On để chỉ đường. Quãng 3 giờ sáng chúng tôi quay về bờ bên ta. Các anh đưa đại đội qua đánh còn tôi xong nhiệm vụ ở lại, nằm trong hầm chờ trận đánh. Quãng sau 4 giờ sáng, tiếng thủ pháo, tiếng lựu đạn, tiếng B40 và tiếng súng đồng loạt nổi lên phía bên kia sông. Rạng sáng các anh trở về. Nhưng thiếu mất On.

Mãi về sau này tôi vẫn nghĩ đến On. Có thể vì cái tên On quá đặc biệt. Có thể vì On đã làm thay cho tôi một việc rất khó và nguy hiểm. Có thể vì hai đứa vẫn chưa nói với nhau them một lời dù phối hợp rất ăn ý. Có thể vì bố mẹ và gia đình On không biết trận đánh  cuối của con mình ra sao. Những chắc chắn hơn cả vì On là người duy nhất đã không trở về sau trận này.

Về sau tôi nghe nói đây là trận thắng lớn nhất của đặc công sư đoàn trong chiến dịch Quảng Trị. Đặc công vốn chỉ có hỏa lực nhẹ, đánh thắng được do có yếu tố bí mật bất ngờ và vào sát được địch. Nhưng ở Quảng Trị 1972 làm gì còn bí mật và bất ngờ, lính tráng hai bên thức canh nhau suốt đêm, nên đặc công nhiều khi nhận lệnh vào đánh và không tránh khỏi thất thiệt. Chiến trường Quảng Trị cuối 1972 khá êm ắng, đem lại yếu tố bí mật bất ngờ cho đặc công.

Mãi về sau tôi mới biết rằng chiến dịch B52 Hà Nội của Mỹ cũng kết thúc vào cái đêm đặc công sư đoàn đánh trận ấy.

Hai mươi lăm năm sau, một tối ở nhà Hoàng, một sinh viên tại Tokyo, tôi chợt lần đầu thấy bài thơ “Hà Nội-phố” của Phan Vũ. Cảm xúc ùa đến ngập lòng. Mối liên hệ mỏng manh giữa Hà Nội và Quảng Trị những ngày ấy chợt trở trở về. Tôi hối hả viết “đôi lời về bài thơ Hà Nội-phố” trong những cảm xúc đan xen về Hà Nội và Quảng Trị, về những ngày mãi không thể quên ấy.

10.10.2010

Tôi viết bài này cuối 1997, gửi mấy bạn đồng nghiệp đọc chơi.
Sau nó trôi nổi trên net một chút. Năm 2002 mấy anh chị báo Tia Sáng đăng báo in (một năm sau tôi chợt thấy), và hôm rồi lại thấy nó trên báo Tia Sáng điện tử

http://tiasang.com.vn/Default.aspx?tabid=115&CategoryID=41&News=3518

Tôi thấy vui vui vì mấy anh không biết mình là người viết.
--

Đôi lời về bài thơ “Hà Nội - phố”

1.
Bài thơ của Phan Vũ viết vào tháng Chạp năm 1972, khi cuộc chiến tranh Mỹ-Việt đang trong giai đoạn cuối, khi sự khốc liệt và chịu đựng trên khắp xứ sở như đã đến mức tột cùng. Hủy diệt có thể dẫn đến sớm kết thúc cuộc chiến. Bài học về hai thành phố Nhật bản vẫn còn. Có lẽ trong quyết định rải thảm Hà Nội bằng pháo đài bay B52 có mối liên hệ nàỵ

Hà Nội - thành phố nhỏ, nghèo, lặng lẽ, ít màu sắc rực rỡ. Cái sắc màu chính khi đó là màu xanh xám. Màu xanh của rêu tường, màu xanh của áo phòng không.

Viết gửi những người đi xa khi thành phố quê hương đang bị tàn phá khốc liệt, bài thơ của Phan Vũ không có tiếng bom rơi, không có nhà đổ, không có người chết. Chỉ có lời bình thản của những ngày bình an. Giữa sự sống và cái chết, bình thản là một chọn lựa.

2.
Tuy phân ra nhiều chương, nhưng bài thơ như không có sự khác biệt giữa các chương. Tất cả là cảm xúc của tác giả về phố và người Hà Nội. Ba chữ “Ta còn em” được lặp nhiều lần, mở đầu cho nhiều khổ thơ. Đại từ “em” phải chăng có thể hiểu là phố Hà Nội, là người con gái nào đó ẩn hiện suốt bài thơ ? Tác giả, người ở lại trong thành phố bom rơi, như đã hóa thân. Ta còn em ... vì không muốn mất và không mất.

Bài thơ nhiều hình ảnh, từng chữ, từng câu được chắt lọc kỹ lưỡng. Nhưng có lẽ điều làm bài thơ thật hay là những câu chữ chắt lọc rất đẹp ấy được viết thật giản dị. Giản dị như nói, như những lời người thân nhắn gửi. Và vì thế mà gửi gắm được tới người đọc, tới người đi xa.

3.
Thơ có nhạc và nhạc có thơ. Hay vì bản nhạc đã thấm vào lòng mà đọc bài thơ luôn thấy ngân nga tiếng hát. Hay vì bài thơ ngọt ngào mà khi đọc lòng thường cất tiếng hát theo.

4.
“Hà” Nội - phố” có nhiều câu chữ, nhiều hình ảnh “đắt”, gợi cảm xúc, gợi nhớ về những gì thật riêng của thành phố, những gì thật riêng của mỗi người. Đó là những lời tần ngần về “ngôi sao lẻ”, “chiếc lá lạc”, “mối tình hờ”, “giàn thiên lý chết khô”, “giọt sương nhòa nhòa bóng điện”, tóc “xõa xõa bờ vai”...

Một chút nao nao, một chút bâng khuâng, một chút lung linh.

Về những căn nhà cũ của ba mươi sáu phố phường. Ở Hà Nội, chỉ những nhà đã xây cất từ thời Pháp mới có thang gác bằng gỗ, cũ lắm rồi

Thang gác cọt kẹt thời gian
Thân gỗ ...

Về Hồ Tây mênh mông mà đứng đâu cũng thấy chiều tan trên mặt nước

Nắng chiều phai trên sóng Tây Hồ.
Những bước chân tìm nhau
Rất vội

Về những mái chùa xưa xiêu xiêu cùng năm tháng

Tháng năm buồn lệch xô ngói âm dương
Ai đó ngồi bên gốc đại

Về tiếng chuông chiều nhà thờ quen thuộc

Chiều tan lễ,
Chuông nguyện còn mãi ngân nga ...

Về một cuộc sống còn nhiều vất vả, một thuở xa xưa đã hào hoa

Toa xe điện cuối ngày,
Áo bành tô cũ nát
Lanh canh! lanh canh!

Về say đắm quên cả đất trời
Người nghệ sĩ lang thang hè phố
Bơ vơ
Không nhớ nổi con đường.
Ngay trước cổng nhà mẹ cha

Và khắc khoải của sự sáng tạo vốn không có bến bờ

Những câu thơ, những bức tranh
Đời đời
Lỡ dở ...

5.
Bài thơ thấp thoáng nét kiêu sa của người con gái

Rì rào cơn lốc nhỏ
Gót chân ai qua mùa lá đổ ?

để rồi mọi gã trai Hà Nội si tình

Lặng lẽ theo em về phố ...

Nhưng nhiều hơn vẫn là những con người của cuộc sống hàng ngày bình dị, là “bà quán” “mê câu chuyện nàng Kiều”, là “cô nàng” mắt “lúng liếng, đong đưa”, là “những chàng trai say suốt mùa” ...

6.
”Hà Nội - phố” có nhiều câu thơ lạ và đẹp. Lạ nhưng không cố tình làm lạ, và vì thế mà đẹp hơn.

Khuôn mặt chưa quen
Bỗng xôn xao nỗi khổ!

Người ta thường nói “xôn xao nỗi nhớ”. Nhưng nhớ đã thành khổ là nhớ lắm. Thấy khổ vì người lạ thì chắc đã thầm mong nhiều. Khổ nhưng mong nên mới xôn xao.

Ta còn em tiếng trống tan trường
Áo thanh thiên điệp màu liễu rủ.
Đôi guốc cao mài mòn đại lộ

Guốc gỗ mài mòn được đại lộ bao giờ? Thuở ấy con gái Hà Nội hay đi guốc. Đôi guốc được tác giả hai lần nói đến trong bài thơ

Đôi guốc bỏ quên bên ghế đá

Bỏ quên guốc bên ghế đá thì phải say lắm, cũng say như “áo qua cầu gió bay”.
 
Ta còn em cô hàng hoa
Gánh mùa thu
Qua cổng chợ

Hà Nội có nhiều làng trồng hoa, Nhật Tân, Nghi Tàm, Quảng Bá, Ngọc Hà ... những làng quanh Hồ Tâỵ  Đàn bà, con gái nhà trồng hoa cũng thường là người gánh hoa vào phố bán. Gánh hàng hoa Hà Nội đã đi vào văn học mấy chục năm trước. Gánh gồng là việc nặng, nào có thơ gì. Nhưng “gánh mùa thu” vào phố thì thật đẹp, thật trân trọng và biết ơn.

Thơ ca hay nói đến Hà Nội với hoa lan, hoa sữa. Cây bàng lại thường đem cho tôi thật nhiều nỗi nhớ về tuổi thơ ở Hà Nội. Lũ trẻ con chúng tôi thường đi chọc hay ném những quả bàng chín vàng ăn ngọt lừ. Rồi hột bàng phơi khô đập lấy nhân ăn béo ngậỵ Cây lá xứ mình xanh quanh năm, ít cây như cây bàng lá chuyển màu từ xanh sang đỏ, rồi rụng rồi chỉ còn những cành trơ trụi khẳng khiu run run trong gió bấc (mà tác giả bài hát “Hà Nội - phố” đã gọi là “cây bàng mồ côi mùa Đông”)

Ta còn em chiếc lá bàng đầu tiên
Nhuộm đỏ

Đấy là khi mùa Đông đến. Rồi mùa Đông đi qua mùa Xuân tới, khi trời Hà Nội hơi mưa phùn, hơi se se lạnh, cây cối trổ lộc, sẽ thật ấm lòng nhìn thấy cành cành xanh nõn lá non

Chi chít chồi sinh
Màu ước vọng in hình

Và mùa Xuân bỗng xôn xao khi qua đường chợt thoáng thấy tay trần con gái trong cửa sổ

Ta còn em cánh tay trần
Mở cửa
Mùa Xuân trong khung

7.
“Từ độ mang gươm đi mở cõi
Trời Nam thương nhớ đất Thăng Long”
...

Tháng chạp năm 1972, tôi học hết hai năm đầu đại học và xa Hà Nội. Đêm đêm chúng tôi quây quanh chiếc đài bán dẫn nhỏ ngóng chờ “đây là tiếng nói Việt Nam, phát thanh từ Hà Nội, thủ đô nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa”. Biết Hà Nội bị B52 đe dọa. Rồi những ngày bỗng không bắt được tín hiệu gì, mở máy chỉ thấy u u. Nhìn về trời đêm phương Bắc xa xăm mà lòng thắt lại ...

Hà Nội bé nhỏ đã qua gần một thế kỷ của những xung đột và chinh chiến, của những tàn phá và xây dựng, của những điều làm “Hà Nội đẹp và chưa đẹp”. Trong những ngày khốc liệt ấy, cái “ta còn” trong bài thơ của Phan Vũ chính là tình yêu bình dị của cuộc sống Hà Nội. Mãi mãi vẫn còn.
 
Hà Nội - phố, em ơi!

Tùng Nguyên
./.

Có thể không đúng quy định, nhưng hôm nay là 10/10, tôi xin gửi thêm bài thơ "Hà Nội-phố" của Phan Vũ.

Năm ấy, vào lúc B52 đánh Hà Nội, vào lúc Phan Vũ viết bài thơ này, chúng tôi cũng tham gia một trận đánh chia lửa với Hà Nội.
--

HÀ NỘI - PHỐ (trích)

Phan Vũ
Gửi những người Hà Nội đi xa ...


Chương một

1.
Em ơi! Hà Nội - phố!
Ta còn em mùi hoàng lan
Còn em hoa sữa .
Tiếng giày gọi đường khuya
Thang gác cọt kẹt thời gian
Thân gỗ ...
Ta còn em màu xanh thật đêm
Ngôi sao lẻ
Xào xạc chùm cây gió
Chiếc lá lạc vào căn xép nhỏ
Lá thư quên địa chỉ.
Quay về ...

2.
Ta còn em một gốc cây
Một cột đèn
Ai đó chờ ai ?
Tóc cắt ngang
Xõa xõa bờ vai ...

Ta còn em ngã ba nào ?
Chiếc khăn quàng tím đỏ,
Khuôn mặt chưa quen
Bỗng xôn xao nỗi khổ!
Góc phố ấy mở đầu
Trang tình sử! ...

3.
Ta còn em con đường vắng
Rì rào cơn lốc nhỏ
Gót chân ai qua mùa lá đổ ?
Nhà thờ Cửa Bắc,
Chiều tan lễ,
Chuông nguyện còn mãi ngân nga ...


Chương hai

6.
Ta còn em khúc tự tình ca
Đôi chim khuyên gọi nhau
Trong bụi cỏ
Đôi guốc bỏ quên bên ghế đá,
Tiếng ve ra rả mùa hè ...

Còn em đường cũ Cổ Ngư
La đà,
Cành phượng vĩ.
Hoàng hôn xa đến tự bao giờ,
Nắng chiều phai trên sóng Tây Hồ.
Những bước chân tìm nhau
Rất vội,
Tiếng thì thầm sớm hôm buổi tối,
Cuộc tình hờ
Bỗng chốc
Nghiêm trang ...


Chương ba

9.
Ta còn em đường lượn mái cong
Ngôi chùa cũ,
Tháng năm buồn lệch xô ngói âm dương
Ai đó ngồi bên gốc đại,
Chợt quên ai kia
Đứng đợi bên đường.


Chương bốn

10.
Em ơi! Hà Nội - phố!
Ta còn em đám mây in bóng rồng bay
Cổng đền Quan Thánh
Cờ đuôi nheo ngũ sắc
Còn em dãy bia đá
Nhân hình hội tụ
Rêu phong gìn giữ nét tài hoa ...

***

Ta còn em tiếng trống tan trường
Áo thanh thiên điệp màu liễu rủ.
Đôi guốc cao mài mòn đại lộ,
Một ngả nào lưu dấu gót tài hoa .
Còn em mãi mãi dáng kiêu sa
Lặng lẽ theo em về phố ...

11.
Ta còn em những ánh sao sa,
Tia hồi quang
Chớp chớp trên đường
Toa xe điện cuối ngày,
Áo bành tô cũ nát ...

Lanh canh! Lanh canh!
Tiếng hàng ngày hay hồi âm
Thuở chiềng khua ? ...

Ta còn em ngọn đèn khuya
Vùng sáng nhỏ
Bà quán mải mê câu chuyện
Nàng Kiều
Rượu làng Vân lung linh men ngọt
Mắt cô nàng lúng liếng, đong đưa
Những chàng trai say suốt mùa ...


Chương năm

13.
Ta còn em cánh cửa sắt
Lâu ngày không mở.
Nhà ai ?
Qua đó.
Bâng khuâng nhớ tuổi học trò
Còn em giàn thiên lý chết khô,
Cỏ mọc hoang trong vườn nắng,
Còn em tiếng ghi-ta
Bập bùng
Tự sự
Châm lửa điếu thuốc cuối cùng
Xập xòa
Kỷ niệm.
Đêm Kinh Kỳ thuở ấy,
Xanh lơ ...



17.
Ta còn em chiếc lá bàng đầu tiên
Nhuộm đỏ
Cô gái gặp nắng hanh.
Chợt hồng đôi má
Cơn mưa nào đi nhanh qua phố
Một chút xanh hơn
Trời Hà nội hôm qua ...

Ta còn em cô hàng hoa
Gánh mùa thu
Qua cổng chợ
Những chùm hoa tím
Ngát
Mùa thu ...


Chương sáu

18.
Em ơi! Hà Nội - phố!
Ta còn em một màu xanh thời gian
Chợt nhòe,
Chợt hiện
Chợt lung linh ngọn nến,
Chợt mong manh
Một dáng
Một hình

20.
Ta còn em một phút mê cuồng
Người nghệ sĩ lang thang hè phố
Bơ vơ
Không nhớ nổi con đường.
Ngay trước cổng nhà mẹ cha
Còn em một bóng chiều sa
Những câu thơ, những bức tranh
Đời đời
Lỡ dở ...


Chương bảy

21.
Em ơi! Hà Nội - phố!
Ta còn em những giọt sương
Nhòa nhòa bóng điện
Mặt nước Hồ Gươm
Một đêm trở lạnh.
Cánh nhạn chao nghiêng
Chiều cuối,
Giã từ...

23.
Em ơi! Hà Nội - phố!
Ta còn em cánh tay trần
Mở cửa
Mùa Xuân trong khung:
Giò phong lan
Điệp vàng rực rỡ
Từng cây khô óng ả sợi tơ hồng
Đường phố dài
Chi chít chồi sinh
Màu ước vọng in hình
Xanh nõn lá ...

Ta còn em,
Hà Nội - phố, em ơi!
Ta còn em,
Em ơi! Hà Nội, phố ...

Tháng Chạp, 1972
PHAN VŨ
________________________________________

Hà Nội đã 1000 năm tuổi, hôm qua nghe dàn đồng ca 1000 người hát bài Hà Nội niềm tin và hy vọng xúc động quá. Năm 1973 khi đang ở miền Tây Vĩnh Linh khai thác gỗ, đội khai thác gỗ có một cái đài Lido để nghe tin tức, hôm ấy lần đầu tiên nghe bài hát Hà Nội niềm tin và hy vọng giữa đại ngàn Trường Sơn đã làm cho mình xúc động quá, nếu như không ở một nơi xa vời vợi như thế thì thế nào cũng phải tìm cách tút về nhà. Cả ngày hôm đó mình không làm được gì, người như ngấy ngấy muốn sốt, về đến trại nằm úp mặt xuống ba-lô mà nước mắt ứa ra ướt đẫm cẳ nắp ba-lô. "...sáng soi bóng đêm Trường Sơn lắng trong nước sông Cửu Long nhẹ nâng bước chân hành quân dệt lên tiếng ca át tiễng bom rền...". Ai dã trải qua những cơn bão lửa tại QT, rồi 12 ngày đêm tại Hà Nội, đã chứng kiến bạn bè bị bom vùi và những người dân vô tội ở Khâm Thiên bị B52 sát hại trong những căn nhà cổ bị san phẳng sẽ hiểu nỗi đau tột cùng xen lẫn với nỗi nhớ thương da diết của những người con Hà Nội.

Tôi đã có 2 lần được nghe 2 ca khúc trong niềm nhớ thương về thành phố quê hương:lần thứ nhất khi được nghe bài Người Hà Nội đêm cuối cùng rời đất Bắc để hôm sau vượt Bến Hải bước vào khu chiến. Giữa rừng già Trường Sơn được nge đến những địa danh thân yêu "Đây Hồ Gươm, Hồng Hà , Hồ Tây...đây Ô Chợ Dừa kia Ô Cầu rền... Hàng Đào ríu rít Hàng Đường, Hàng Bạc, Hàng Gai..." và lần thứ hai như đã nói ở trên.

Những năm sau chiến tranh thỉnh thoảng được nghe bài Bình Trị Thiên khói lửa nhất là một lần vào dịp tháng 9 năm ấy Hà Nội mưa sật sùi y như mưa Quảng Trị ngồi uống cà phê với bạn bè chợt nghe thoang thoảng vọng tới giai điệu bài hát đó với những địa danh của một thời trẻ trai đã đi qua, cái thời nước mắt chẳng còn để mà chảy trước những cái chết của đồng đội mình "...Ai đã qua Đông Hà đã đi Ngô Xá, đã đi Bích La, Thủy Ba, Triệu Phong..."   . Giữa đất trời Hà Nội những năm đầu của của thế kỷ 21 mà vẫn chưa nguôi ngoai cái thời tuổi 20 giữa bom đạn ngụt trời ấy.

Hai bài hát với về 2 miền đất khác nhau nhưng lại sống mãi trong lòng của 1 người lính những kỷ niệm không thể nào quên ấy.

Bài viết của bác tralientay về bài thơ của cụ Phạn Vũ hay quá (cụ sinh năm 1926, có vợ đầu là diễn viên Phi Nga của "Chung một dòng sông"). Ở nước Pháp có một ngôi trưởng nổi tiếng "Ecole Normale Superieure". Ở Hà Nội-Việt nam, có một ngôi trường nổi tiếng chẳng kém là "Ecole de mai superieur", tất cả học sinh và thầy cô giáo đều là hậu duệ của Gavroche. Bác tralientay biết trường này ở đâu không??

À mà cụ Phan Vũ là dân Hải Phòng, như cụ Văn Cao ấy. Cụ Văn Cao có bài "Tôi gửi bài thơ về Phố Phái...".
Nếu mà nói về thánh ca, thì đội thánh ca ở nhà thờ Cửa Bắc cũng là loại siêu nhất. Em còn nhớ tết hòa bình đầu tiên năm 1973 nghe dàn đồng ca buổi lễ đêm ở nhà thờ Cửa Bắc, bài Ave Maria, tuyệt vời, không thể nào quên.
Nhà em năm 72 ở 32 đê LT, phía đầu ô Chợ Dừa, sát vệt bom, hú vía, khi đó em đang ở trên đê Phúc Thọ, nhìn về Hà nội mà lo thắt ruột.

       Các bác ạ ! Bác TraLienTay chót đi theo ngành toán chứ bác ấy mà đi theo nghiệp văn chương thì bây giờ chúng ta có một nhà văn và một thi sỹ lớn đấy.

       Tôi biết bơi ếch khá thành thạo là nhờ có huấn luyện viên TraLienTay. Năm 73, tôi bơi trong nước lũ của Thạch Hãn để . . . (chuyện này xin kể sau).

       Bác On hy sinh hay bị mất tích hả bác TraLienTay ?   

       Cái tên On làm tôi nhớ đến Nguyễn Văn On, phi công không lực VNCH nhưng là thành viên của phi đội của QĐ NDVN đánh bom vào Sài Gòn ngày 28/4/1975.

---
Ở Hà Nội-Việt nam, có một ngôi trường nổi tiếng chẳng kém là "Ecole de mai superieur", tất cả học sinh và thầy cô giáo đều là hậu duệ của Gavroche. Bác tralientay biết trường này ở đâu không??
--

Nghe "hậu duệ của Gavroche" thì hình dung được chút ít, nhưng tôi nghĩ mãi không ra là trường nào.

----
À mà cụ Phan Vũ là dân Hải Phòng, như cụ Văn Cao ấy. Cụ Văn Cao có bài "Tôi gửi bài thơ về Phố Phái...".
Nếu mà nói về thánh ca, thì đội thánh ca ở nhà thờ Cửa Bắc cũng là loại siêu nhất. Em còn nhớ tết hòa bình đầu tiên năm 1973 nghe dàn đồng ca buổi lễ đêm ở nhà thờ Cửa Bắc, bài Ave Maria, tuyệt vời, không thể nào quên.
---

Tôi tìm trên net không ra bài "Tôi gửi bài thơ về Phố Phái..."
Tôi có một tập thơ Văn Cao nhưng lại để ở trường, mai sẽ xem lại.

Nhạc nhà thờ tuyệt vời.
Tôi có mấy năm làm sinh viên ở gần ngay khu Quartier Latin gần nhà thờ Đức Bà Paris. Vào chiều chủ nhật lúc 3 giờ hằng tuần có hòa nhạc và được vào tự do. Tôi cũng hay tới nghe vì rất thích hòa âm. Luôn thấy kỳ lạ là sao con người làm ra được nhiều thứ hay thế.

---
Bác On hy sinh hay bị mất tích hả bác TraLienTay?
---

Tôi cũng không biết.
Hôm ấy cả đại đội đặc công về đủ chỉ thiếu On. 
Anh đại đội trưởng chỉ cho biết ngắn gọn, là sau khi rút không thấy On.
Đại đội cũng rời khu vực đó ngay sáng sớm hôm đó nên
Có thể On hy sinh trong lúc đánh. Có thể bị thương không ai biết. Nếu bị thương vẫn có khả năng bên kia bắt vào sáng hôm sau.

Tôi chỉ nhớ On quê Thái Bình, không có gì cụ thể hơn.

Bác tralientay: trong tập "Lá" ấy mà:

Phố Phái
Tặng B.X.P

Không người ở
Không số nhà
Không tên phố
Tôi gửi bài thơ về
Phố Phái
Người đưa thư sẽ tìm đến phố anh

Một góc phố Hà Nội
Một góc phố Việt Nam
Trước khi Tây chiếm thành
Hà Nội
Một góc phố anh sống
Một góc phố tôi sống
Không người ở
Không số nhà
Không tên phố
Một mình
Phố trắng
Một góc phố tồn tại
Vĩnh viễn

Từ con mắt không ngủ
Từ bàn tay không nghỉ
Anh vẽ
Phố Phái

Đến lúc nào phố anh có người thêm?
1967

Còn ecôn đờ me nghĩa là trèo me trèo sấu.

.
     Hôm qua, "ngược dòng thời đại" mấy thằng CCB tôi đi Hải Phòng, rề rà kéo nhau đi Kến An. Từ Kiến An lại lôi nhau đi Tiên Lãng uống rượu ốc luộc. Rượu thì cắp nách theo. Một bình rượu lớn, kiểu Hàn Quốc (có vòi).

     Mới làm quen một bác CCB f312, sau rồi còn chuyển sang đặc công f35.

(http://farm5.static.flickr.com/4112/5071274952_59cc515b45_z.jpg)

     Có bác nào nhận ra đồng đội không ?

.

     Sau màn khởi động, phấn chấn rồi. Tôi mới hỏi:
     -  Anh bị pháo à ?
     -  Không. Có mấy út du kích bị đạn bắn thẳng. Tôi nhìn thấy đạn nó bay ghê quá. Không biết làm thế nào
        liền giơ tay ra che cho mấy út.
     -  Giỏi quá !  Nâng ly mừng mấy út du kích !

     Cạn ly rồi, một tên mới chen vào:
     - Lúc đó nhiều em quá, tay che không xuể, bác ấy lại giơ thêm cả đầu ra nữa cơ !

     Thì ra anh ấy còn bị thương ở đầu nữa. Nhưng mà anh ấy là "Tiên" nên không chết.

Cám ơn bác TL Tây, những ngày "1.000 năm - TL", mọi người đổ hết ra đường, QSVN vắng ngoe. Thế mà Bác vẫn cặm cụi dẫn anh em về "40 năm - QTr". Kính bác.

Mách nhỏ ae, khi nào đi đâu đề phòng gặp rắn, người ta thường mang theo 1-2 củ xả hoặc quả ớt, gặp rắn xì ra là rắn trườn mất dép. Nếu quên, có thể nhanh trí nhổ một bụi cỏ giơ lên, rắn tưởng là xả, cũng sợ. Mẹo này dân làng Lệ Mật mách tôi.

Tình huống của bác TLT cũng là một sự nhanh trí. Rắn thường vốn không sợ súng, vì rắn là loài không có cơ quan thính giác, điếc không sợ súng. Nhưng rắn Thành Cổ 72 thì có thể rất sợ súng, nhất là AK báng gấp. Hồi ấy, tôi hay xách AK báng gấp đi lùng mèo và rắn về nấu riêu ăn với bún ở Ái Tử rồi nên biết.

Còn lương khô mà bác ăn thấy đắng ngăn ngắt thì là lương khô xịn đấy, nó có trộn ít Caffee và caocao vào, càng đắng càng xịn, chỉ dành cho sỹ quan thôi, không phải lên cơn sốt đâu, đừng lo.    

---
Cám ơn bác TL Tây, những ngày "1.000 năm - TL", mọi người đổ hết ra đường, QSVN  vắng ngoe. Thế mà Bác vẫn cặm cụi dẫn anh em về "40 năm - QTr". Kính bác.
---
Thật sự việc này tôi đã "lên kế hoạch" từ hồi đọc bài bác LXT về B52 Hà Nội.
Tôi quyết định lấy ngày 10/10 để nhớ về QT, HN.

---
Mách nhỏ ae, khi nào đi đâu đề phòng gặp rắn, người ta thường mang theo 1-2 củ xả hoặc quả ớt, gặp rắn xì ra là rắn trườn mất dép. Nếu quên, có thể nhanh trí nhổ một bụi cỏ giơ lên, rắn tưởng là xả, cũng sợ. Mẹo này dân làng Lệ Mật mách tôi.

Tình huống của bác TLT cũng là một sự nhanh trí. Rắn thường vốn không sợ súng, vì rắn là loài không có cơ quan thính giác, điếc không sợ súng. Nhưng rắn Thành Cổ 72 thì có thể rất sợ súng, nhất là AK báng gấp. Hồi ấy, tôi hay xách AK báng gấp đi lùng mèo và rắn về nấu riêu ăn với bún ở Ái Tử rồi nên biết.
---
Tình huống bác nêu rất khác lúc nằm trong hố ban ngày cách địch chừng 20 mét. Tôi nhớ là không thể nhúc nhích hay gây động, nên chỉ khẽ đưa nòng súng lại gần nó để dọa. Hình như đấy không phải rắn độc (tôi rất sợ rắn và chó).

---
Còn lương khô mà bác ăn thấy đắng ngăn ngắt thì là lương khô xịn đấy, nó có trộn ít Caffee và caocao vào, càng đắng càng xịn, chỉ dành cho sỹ quan thôi, không phải lên cơn sốt đâu, đừng lo.
---
Tôi không nhớ các chi tiết ấy bác ạ. Tôi là lính không phải sĩ quan nên không có lương khô xịn (không nhớ đợt đó mặt trận có cung cấp chúng cho nhóm trinh sát không). Nhưng tôi chắc là khi bị sốt thì ăn gì cũng đắng.

Trí nhớ về các chi tiết của tôi không tốt, mà tôi lại không quen thêm các chi tiết vào câu chuyện cho sinh động (cũng vì bệnh nghề nghiệp không cho phép). Vì vậy viết lại chuyện mấy chục năm trước với tôi là rất gian nan. Một số đoạn kể trên tôi lấy từ bài báo thầy giáo dạy cấp 3 ghi lại khi các thầy cô nói tôi đến trường kể chuyện bộ đội với các em học sinh. Đấy là năm 1979 nên nhớ nhiều hơn và có một số chi tiết (chuyện rắn này chẳng hạn) ::).

     Trích: TTNL.
Sau màn khởi động, phấn chấn rồi. Tôi mới hỏi:
     -  Anh bị pháo à ?
     -  Không. Có mấy út du kích bị đạn bắn thẳng. Tôi nhìn thấy đạn nó bay ghê quá. Không biết làm thế nào
        liền giơ tay ra che cho mấy út.
     -  Giỏi quá !  Nâng ly mừng mấy út du kích !

     Cạn ly rồi, một tên mới chen vào:
     - Lúc đó nhiều em quá, tay che không xuể, bác ấy lại giơ thêm cả đầu ra nữa cơ !

     Thì ra anh ấy còn bị thương ở đầu nữa. Nhưng mà anh ấy là "Tiên" nên không chết.

                                                          ...................................
     Thật thế ạ? Hay vì đang phấn chấn nên thế.

       Lương khô của lính là loại 701, màu vàng nhạt, có nhiều dầu mỡ. Lương khô 702 của sỹ quan là loại 702, màu nâu cà phê. Đúng là có và ca cao, bọn lính tráng bọn tôi bảo là có sôcôla. Loại 702 có nhiều dưỡng chất và vi ta min hơn.

       Có thể bác TLT ăn LK loại 701, nhưng có thể do ốm vì trời lạnh, bơi bí mật ngâm nước lâu, trần trùng trục như vậy có khi cảm lạnh thật Ăn cái gì chả đắng.

.

CHUYỆN XIII     LÀNG QUẤT XÁ   (tiêp 13)

       Chúng tôi ở khu “rì-sọt” được đâu một tuần thì có một đoàn của sư đoàn xuống kiểm tra chỗ ăn chỗ ở của anh em. Hai hôm sau thấy đại trưởng thông báo đại đội tôi phải di chuyển chỗ ở về sát sông Thạch Hãn. Đại trưởng nói tỉnh bơ như vậy nhưng tôi vẫn nhận ra nét mặt anh không vui. Còn lính tráng chúng tôi dường như đồng thanh kêu lên:

-   “Ồ . . .!”

Đại trưởng nói tiếp rằng chỗ này dành cho sư đoàn. Lính tráng lại nhất loạt than lên một tiếng:

-   Ồi . . .!”

Tôi thấy tay mọi người tự nhiên thõng xuống hết cả.

     Thế là phải chuyển khỏi cái chỗ đã bao nhiêu công sức và thích thú. “Nước sông, công lính”, biết làm sao? Thế là phải xa các làng Quất Xá, Cam Lộ đã trở nên thân thiết với tất cả mọi người. Không biết bao giờ mới có dịp trở lại đây ?

     Chúng tôi chuyển về thôn Trà Liên Tây, thuộc Trệu Phong. Nhưng rồi tôi còn trở lại đây, sau chừng một năm nữa.

     Tiện thể, gần Quất xá nên xin kể tiếp chuyện một năm sau tôi được tham gia diễn tập đánh lớn, hợp đồng quân binh chủng của sư đoàn.

     Trận tập diễn ra ở gần làng Cùa. “Làng Cùa” không có tên trên bản đồ vì trên các bản đồ đều ghi là “Thôn Mai Lộc”. Không biết tại sao lại có cái tên “Cùa”? Thấy trên “Wiki” nói rằng “Cùa” là tên gọi khác của dân tộc “Co” !? “Vùng Cùa” là cái tên chỉ cái thung lũng bốn bề là núi. Trong thung lũng này có nhiều thôn (xem trên bản đồ), rất nhiều đồng bào dân tộc sống ở đây.

       Từ Quất xá, ngược đường 9 lên đến gần cầu Đầu Mầu có một ngã ba ré bên trái, đi lên núi. Đó là con đường quan trọng đi vào thung lũng Cùa, qua cứ điểm 241 (còn gọi là căn cứ Tân Lâm hay có tên Mỹ là Camp Carroll, tên Mỹ này cũng được đặt cho một căn cứ Mỹ ở Triều Tiên). Một đường lớn khác để vào Cùa là từ đường 9 rẽ lên từ Cam Lộ, qua Nghĩa Hy, qua một đoạn đèo ngoằn nghoèo. Con đường này lớn hơn, chắc hẳn là đường vận chuyển hay kéo pháo vào phía trong năm 72, sau khi ta đã giải phóng được đường 9. Bây giờ con đường này là con đường rất đẹp và “tiện đường”.

. . . (còn nữa)

Các cao điểm, căn cứ ở miền Nam, thời đánh Mỹ, được phía Mỹ đặt tên theo các địa danh hoặc trận đánh đáng nhớ gắn với lịch sử quân đội Mỹ, hoặc từ thời chiến tranh Nam Bắc (Mỹ), thế chiến II, hoặc từ thời chiến tranh Triều Tiên (1953). Camp Caroll là nơi đã xảy ra trận chiến ác liệt giữa Mỹ quân Mỹ và quân Viện Triều kháng Mỹ.

Có thể, một số địa danh Việt Nam nhớ đời đối với US ARMY, như NuiThanh, Khesanh, ... sau này cũng được đặt cho các cáo điểm hay căn cứ ở IRAC hay Afganistan.

       Không phải như vậy đâu bác 6971. Trong tiếng Anh "Camp" có nghĩa là trại, doanh trại còn "Carroll" là một cái tên Anh, Mỹ, Australia, . . .. Có Lewis Carroll  là một nhà văn, nhà toán học, nhà thần học, nhà logic học kiêm nhà nhiếp ảnh người Anh với các tác phẩm Cuộc phiêu lưu của Alice vào xứ sở thần tiên,Nhìn qua gương soi, thơ Săn tìm quái vật, . . . Ở Mỹ còn có Carroll University,  có trang web Carroll.com của Australia. Rất nhiều người cũng có tên Carroll như Andy Carroll cầu thủ đội Newcastle . . .

      Tôi nghĩ không có chuyện Khe Sanh hay Ấp Bắc được lấy tên để đặt cho căn cứ Mỹ đâu.

Bác TTNL tra kỹ quá rồi, chuẩn quá rồi. Chỉ xin chua thêm mấy dòng:

Cách gọi tên kể trên là made in USA, tất nhiên mang ý nghĩa chủ yếu cho lính Mỹ, người Mỹ. Ngoài các địa danh liên quan đến các trận đánh, còn có thể có các danh nhân, các dòng họ nổi tiếng (Mỹ-Anh), các nhân vật thần thoại (Mỹ) ...

Ví dụ, theo Phan Nhật Nam: Khu vực A Sầu, dọc theo tỉnh lộ 547, quanh co theo sông Hương, là những cao điểm với những cái tên hay ho, vĩ đại theo vần ABC, như Birmingham, Bastogne, Checkmate, ... những địa danh lừng lẫy của quân sử Mỹ quốc. Bastogne - điểm cao vút hãnh diện của của sư đoàn 82 nhày dù Mỹ trong những ngày thánh chiến diệt Đức quốc xã.

Như vậy, trại Carroll cũng là do Mỹ đặt thời "chiến tranh Bắc - Cao", theo nguyên tắc trên, theo một trong các ý nghĩa mà bác TTNL đã dẫn ra. Chắc tên này "ấn tượng" với người Mỹ lắm, nên chúng lại đặt tiếp cho cao điểm 241 ở Cam Lộ.

Tôi chỉ thắc mắc, không hiểu phía VNCH hồi đó, phải gọi địa danh theo kiểu "tây" như thế có vấn đề gì không. Gọi Tân Lâm là dễ nhất, gọi 241 dễ nhì, chứ gọi Camp Carroll thì trừ khi lính VNCH toàn là gốc chuyên ngữ, nhỉ.

Còn cái chuyện tên Nuithanh, Khesanh là "gáy" Mỹ tý thôi. Họa khi ta đi uýnh nhau bên nước nào đó, ví dụ vì lý do gì đó ta sang uýnh nhau bên Mỹ, thì ta mới đặt tên địa danh bên đó là Nuithanh, Khesanh hay Tayson, để tự hào.

  

Vụ đặt tên các căn cứ hoặc địa danh của Mỹ theo tôi cũng không có một quy luật nào cả. Có lẽ mục đích chủ yếu là để bảo mật ở một mức độ nào đấy. Cụ thể, nếu là người ngoài cuộc và không có bản đồ đề tên các căn cứ ấy thì không hiểu gì cả.
Ví dụ: Trong chiến dịch Lam Sơn 719 thì thị trấn Sê Pôn- mục tiêu chủ yếu phải đánh chiếm được đặt tên là A Sầu, còn Bản Đông- một vị trí trọng yếu trên đường 9 lại được đặt tên là A Lưới. Thực ra, A Sầu- A Lưới lại là các địa danh có thật ở Tây Thừa Thiên và chỉ cách khu vực D9 chừng hơn 200km (?). Còn xung quanh Sê Pôn có 2 mục tiêu phải đánh chiếm được lại đặt theo tên 2 mỹ nữ là Sô- phi và Ly ly thì phải ;D

.
       Các ae xem bản đồ này sẽ thấy nhiều căn cứ quân sự của Mỹ ở Quảng Trị được đặt tên Mỹ.

 Camp Carroll ? "Camp" thì như bác TTNL đã giải thích là trại, doanh trại. Còn "Carroll"?  Đây chính là James Joseph Carroll, một đại úy TQLC Hoa Kỳ, đã tử trận trong cuộc hành quân Prarie ở khu vực đó vào ngày 05/10/1966 do đạn xe tăng của chính quân Mỹ bắn nhầm.

     Căn cứ hỏa lực Camp Carroll được đặt theo tên ông này cũng vì lý do trên, như là một cách để tưởng nhớ vậy, chứ không phải bắt nguồn từ cuộc chiến Triều Tiên đâu ạ.

     Địa danh Camp Carroll ở Triều Tiên thật ra cũng được đặt theo tên của một ông Carroll khác. Nước Mỹ này thì lắm Carroll lắm.

     

     Ông ta đây. Đang ném lựu đạn về phía mình. Thời điểm chụp: 8 ngày trước khi chết.URL=http://img440.imageshack.us/i/carrolljj01c.jpg/](http://img440.imageshack.us/img440/6156/carrolljj01c.jpg)[/URL]

     Căn cứ hỏa lực Camp Carroll
(http://img842.imageshack.us/img842/3900/campcarroll.jpg) (http://img842.imageshack.us/i/campcarroll.jpg/)

     Căn cứ hỏa lực Camp Carroll sau khi ta chiếm được.     
URL=http://img232.imageshack.us/i/chiemcarroll.jpg/](http://img232.imageshack.us/img232/3382/chiemcarroll.jpg)[/URL]

Các chú ơi, cho cháu hỏi với. Trong bức ảnh trên có cái nòng pháo " Vua Chiến Trường " có phải sau đó khẩu pháo này được ta kéo về và hiện tại đang nằm trong Bảo Tàng Quân Đội trên đường ĐBP không ạ? Chú nào biết rõ về nó thì giải thích hộ cháu với, cháu xin cám ơn trước ạ
Còn cái công sự bằng bao cát ở phía sau thì có phổ biến không ạ? Vì cháu nhìn nó giống giống như cái gáo dừa úp ngược hơi lạ mắt, với lớp bao cát như thế không hiểu nó có chịu được 1 phát B không ạ?
Kính chúc các chú luôn luôn khỏe mạnh và viết thật nhiều (nhanh nữa thì càng tốt ạ) hồi ký cho bọn cháu tìm hiểu thêm ạ

Cám ơn bác NQCh, thế này thì tường minh về cái vụ Camp Carroll quá rồi, đúng tổ con chuồn chuồn rồi, chẳng cần nói thêm gì nữa. Chỉ mỗi một cái tên căn cứ mà soi kỹ thì cũng đã là một câu chuyện dài, sâu sắc và không ít thú vị. Chắc còn nhiều cái tên và lịch sử khác, nhưng thế thì thành ra nghiên cứu quân sử Mỹ mất. Ta quay về theo bác TTNL ở Cam Lộ đê.

     Vietpolut:
" Vua Chiến Trường " có phải sau đó khẩu pháo này được ta kéo về và hiện tại đang nằm trong Bảo Tàng Quân Đội trên đường ĐBP không ạ?
                                                                 ....................................................

     "Vua chiến trường" khẩu nào mà chả giống khẩu nào, loại này sau giải phóng mình thu được nhiều lắm nên cũng không biết khẩu trong ảnh được đưa về đâu.

      Bác 6971! Em hoàn toàn nhất trí với bác.

Bạn thế hệ sau không biết thật à?
Hồi KCCM (hay Vietnam War), tại các căn cứ/cứ điểm hỏa lực của lính Mỹ, các loại vật liệu xây dựng phục vụ chiến tranh rất nhiều: hàng rào các loại, lưới chắn B40, cọc dựng rào, ghi tấm bằng sắt và ghi tấm thép không gỉ hay ghi tấm nhôm dày, các tấm tôn sóng dày (5, 7 hay 10ly) nhiều dạng phẳng, hay cong bán tròn, các vật liệu như vậy có nhiều tác dụng để lắp thành cống rãnh, vách/thành hầm hào công sự dã chiến, vách thành giếng nước, vách nhà âm, có cả loại connex chôn âm làm hầm...cái hình bạn thấy có vách là các tấm tôn sóng uốn cong bán tròn ghép lại thành vách đứng, làm mái công sự, sau đó mới có lớp bao cát phủ lên và che chắn bên ngoài. Có thể đạn DK thổi bay được đấy.
Sau 1975, và sau này các vật liệu ấy vẫn còn rất nhiều, dẫn đến nghề thu gom phế liệu tại các căn cứ cũ của Mỹ...
Mùa khô năm 1984, để phục vụ chiến trường tại KPC, ở Đà nẵng QK5 đã cho thu gom vật liệu là các tấm tôn ống cống, cong bán tròn rất dày này, gò, hàn ghép lại thành bồn chứa nước để đảm bảo cung cấp nước cho mấy sư đoàn của QK5 đánh trận 547.

Chú @HungE1F2 : chú ơi, cháu không biết thật vì có rất nhiều thứ cháu chỉ nghe nói đến nhiều , còn chi tiết ra sao thì cháu chịu ví dụ như Rào mái nhà hay cũi lợn chẳng hạn. Cháu có nghe thấy các chú nhắc đến rất nhiều nhưng cụ thể ra sao thì cháu chưa 1 lần nhìn thấy do điều kiện chỗ cháu khó tìm hiểu cũng như không biết hỏi ai cả. Lên đây thì cháu mới có cơ hội tìm hiểu kỹ hơn nhưng cũng chưa mục kích lần nào. Hay như là viên đạn (ống đựng đạn) DKZ 75 , cháu vào youtube để xem nhưng cũng không có cái clip nào có quay rõ ràng viên đạn cũng như lúc bắt đầu chuẩn bị bắn cả. Mấy câu hỏi ngô nghê của cháu, các chú có cười cháu cũng chịu vì thật sự là cháu không biết ;)

VietPo'Lut'  Cần tìm hiểu về khẩu sơn pháo cũng như quả đạn DKZ75ly hả ? ;D
 Trên QSVN này có vô khối những xạ thủ của khẩu sơn pháo DKZ75ly để giải thích cho VietPo 'Lut' hiểu cặn kẽ về loại vũ khí này , trong lúc chờ những xạ thủ chính thức có ý kiến thì loại xạ thủ " phọt phẹt " của DKZ75ly Binhyen có thể nói sơ sơ về cái mà mình từng biết ( ít nhất cũng đã từng bắn 01 phát sơn pháo DKZ75ly ) .
 Quả đạn DKZ75ly nó hình dáng từa tựa viên đạn AK phóng to nhiều lần , cái ca tút đạn DKZ đặc biệt khác với tất cả các loại đạn khác là trên thân ca tút có vô khối những lỗ tròn chung quanh ca tút đạn , bên trong có thể nhìn thấy bằng mắt rất nhiều hạt liều phóng màu đen to cỡ đầu đũa được đựng trong một cái túi nylon dày để bên trong ca tút đạn DKZ , cả quả đạn được bỏ bào một cái ống bằng sắt sơn màu xanh cứt ngựa với cái nắp mở có doăng cao su bịt miệng rất kín để bảo đảm quả đạn luôn được khô ráo , khi sử dụng xong quả đạn thì cái vỏ cũng ném đi luôn nhưng lính ta hay giữ lại dùng nó làm thùng đựng nước mỗi khi đi hành quân mang theo cái ống DKZ đựng nước thì rất tiện .
 Mỗi khẩu đội DKZ75ly thường có 7 người , 1 khẩu đội trưởng có thể là B trưởng của những đơn vị hỏa lực đi phối thuộc cùng bộ binh và anh này sẽ luôn giữ khẩu AK và chỉ huy anh em trong B hay khẩu đội , 2 lính khiêng nòng pháo , người đi trước thì khiêng luôn vào nòng pháo nhưng người đi sau thì phải lấy cái đòn tre hay gỗ to chọc vào buồng nòng để khiêng pháo và cái nắp đậy buồng nòng luôn phải mở ra trên đường hành quân , 1 người sẽ vác cái chân pháo , 2 bộ phận này luôn đi cạnh nhau để khi cần là có thể lắp ráp được ngay mà tác chiến , không ai có thể bắn DKZ75ly mà không có chân được , còn lại 3 người thì mỗi người nhiệm vụ phải mang theo 2 quả đạn DKZ75 vì vậy khẩu đội DKZ75 nào mang nhiều nhất cũng chỉ 7 quả đạn là cùng vì ông B trưởng kia sẽ là 1 quả đạn nhưng thường chỉ có 6 quả đạn có khi chỉ có 5 ( nhiều khi nặng quá trên đường hành quân lính DKZ vứt bỏ bớt đạn ).
 Khi bắn mở nắp đậy buồng nòng ra tống quả đạn vào buồng nòng đậy nắp lại , ngắm chỉnh đường đạn xong khóa tầm hướng lại cho định vị chắc chắn rồi bóp cò , cò súng ở ngay cái nắp đậy cái núm bên trái thì phải ( lâu ngày không còn nhớ nữa ) , khi quả đạn bay đi thì cũng là lúc phía sau khẩu pháo kéo theo một luồn nhiệt có cả lửa phụt ra phía sau đuôi nên người bắn hay xạ thủ khác khi tác chiến phải chú ý không đứng phía sau pháo DKZ75ly nếu như không muốn được ăn thịt quay . ;D
 Ngày đó C17 vác pháo DKZ75ly lên chốt ngã 4 đường tàu thực hành cọ sát chiến trường cho đám tân binh mới vào  , một thằng nhát quá cứ lỉnh không dám bắn thử DKZ75ly , BY thấy thế chà chộn vào nhóm tân binh đó , đến khi họ hô người kế tiếp lên ngắm kiểm tra mục tiêu cần bắn xong rồi bóp cò súng sau đó quan sát xem mục tiêu đó như thế nào khi quả đạn nổ , BY nhận bừa là tân binh C17 cứ bước đại ra rồi cũng ngắm cũng bóp cò như mấy thằng trước đã bắn . Khi bắn xong thì ông B trưởng DKZ75ly mới biết là lính của ông ấy thì không bắn mà là thằng liên lạc C2 bắn . ;D

Bồn loại này gần 2m3 đó Bác @HungE1 ơi. Cụ Dự ( hậu cần QK5 thời đó ) quan tâm tới mấy cái bồn này lắm. Nhờ nó mà lính ta vượt qua nhiều khó khăn tưởng chừng không qua được.

       Tôi có rất nhiều tư liệu về cứ điểm 241 nhưng cố gắng hạn chế đưa lên vì sợ tốn tài nguyên của trang QuânSử (tốn tiền của BQT). Tuy nhiên, xin đưa thêm vài ảnh nữa cho bác VietPo'Lut'. Còn thế nào là hàng rào bùng nhùng 3 và bùng nhùng 5, hàng rào mái nhà hay cũi lợn thì có thể nhờ Google tìm hộ cho. Nếu không có lúc nào tôi vẽ rồi đưa lên. Bây giờ phải chạy ra số 2 Nguyễn Khánh Toàn rồi, mọi người đang đợi.

Bác kimlien này lại nhầm, Khi đánh 547 thì bác Đ.Q.Dự mới 3/ trưởng ban kế hoạch -H.Cần f2 thôi nhá. Sau 547 tôi về f lúc đó bác ấy vừa mới được đề bạt p.CN HC của f.
Chính vì bài học "khát" của f307 nên cụ Chơn vừa nhậm chức là phải quan tâm ngay, nhịn đói thì ok chứ khát thì em xin thua. Lính d15cb vất vả nhất chuyện chống khát này, không chỉ riêng tôn sóng cuốn vòm mà còn xài tới cả xuồng nhôm, bao tử sỹ, can dầu ăn ( màu vàng lọai 4 lít), bi động 5 lít màu xanh.

Chuẩn quá, bác BOM hôm nay phát rất chuẩn (chắc là nhân dịp Đại lễ ) ;D.  D15 là đơn vị vất vả nhất của F2. Đánh đấm, chốt, tăng cường, mũi chính, mũi vu hồi chỗ nào cũng xương. Đã thế làm gì có hỏa lực đi cùng, nhiều lúc ức nổ đom đóm mắt

     Các bác ạ, để cho bác TTNL viết đi.

.

CHUYỆN XIII     LÀNG QUẤT XÁ   (tiêp 14)

       Lâu quá rồi, ba mươi sáu năm có lẻ rồi, tôi không còn nhớ chính xác cái trận địa được xây dựng để đánh tập. Đó là một quả đồi nhiều cây lúp xúp. Một rặng núi cao chắn phía sau quả đồi đó. Xe tăng và bộ binh hành tiến từ phía căn cứ Tân lâm, lao xuống lũng rồi mới tiến đánh mục tiêu. Vậy nó nằm đâu ? Không nhớ ! . . .  Nhưng diễn tập bắn đạn thật thì trước tiên phải là an toàn. Vậy sau mục tiêu phải là nơi ít người qua lại. Phía sau mục tiêu phải là núi đại ngàn. Không được có làng mạc, dân cư ở gần hay gia súc chăn thả. Thật sự tôi không nhớ ra nên đành suy luận để tạm đưa ra vị trí mục tiêu phù hợp theo logic và phù hợp với cảnh vật mà tôi nhớ được. Anh em thông cảm tôi khoanh một vị trí trên bản đồ dưới đây.

       Bản đồ thứ nhất là vị trí tôi không nhớ mà suy đoán ra. Trên đường đi làm nhiệm vụ chúng tôi tranh thủ “đi ngang về tắt” vào Quất xá chơi. Sau đó đi theo đường đỏ có mũi tên để đến nhận nhiệm vụ của ban 2 sư đoàn.

(http://farm5.static.flickr.com/4063/5080773957_f295988c33_z.jpg)

       Bản đồ thứ hai thì tôi nhớ thật sự. Có nhiều lớp hàng rào đủ loại từ hàng rào bùng nhùng 5 đến hàng rào mái nhà và hàng rào cũi lợn. Đủ các loại, để thử sức công phá của tên lửa phá rào FR-71. Chiều sâu tính tất cả các loại hàng rào khoảng 40 mét. Có 4 lô cốt đầu cầu. Tầng thứ hai có 3 lô cốt và tầng trên cùng là lô cốt mẹ ở đúng đỉnh đồi. Vì để diễn tập nên hàng rào chỉ bố trí ở mặt mà ta phải tấn công. Lô cốt cũng chỉ bố trí ở một phía của quả đồi.

(http://farm5.static.flickr.com/4086/5080773961_c90cd83c0e_z.jpg)

       Nói là trận địa quân xanh nhưng không có quân xanh vì bắn đạn thật đủ các loại. Công binh đánh hàng rào cũng phải bố trí ở rất xa, trú trong hầm kiên cố và điểm hỏa tên lửa bằng điện. Bộ binh cũng không áp sát như khi đánh thật. Việc đó là cần thiết vì sợ pháo bắn trệch vào quân mình mà.

. . . (còn nữa)

Chú @ TTNL : Chú ơi cháu đáng tuổi con cháu chú thôi, chú gọi thế cháu tổn thọ chết ;). Ba cháu cũng nhập ngũ 72 nhưng mà phải vào B sâu tít dưới Đồng Tháp cơ. Mà cháu thắc mắc cái Rào cũi lợn với mái nhà thôi chú ạ. Còn Bùng nhùng 3,5 thì cháu có thấy qua ảnh chụp rồi, hôm nào rảnh chú phác họa 2 cái rào kia nhé, cháu cứ thắc mắc mãi. Cháu phục sát đất cái tài vẽ cảnh đồ của chú vì cháu chẳng có cái @ tay nào, hôm trước cũng thử vẽ lại cái cao điểm giống chú (cũng theo từng bước như chú đã nói) nhưng nhìn như học sinh cấp 1 nộp bài vẽ nên cháu xé mất rồi ( toi công gần nửa ngày ) hic hic

       VietPo'Lut' !    Tôi vẽ đại cái hàng rào cũi lợn và hàng rào mái nhà. Không đúng luật "thấu thị" lắm vì vẽ đúng sẽ mất nhiều thì giờ. Chỉ dùng Microsoft Word thôi mà. Hàng rào mái nhà có thể có hai mái hoặc một mái như hình dưới đây.

Bác ơi, cháu hỏi ngoài lề tý!

Những người lính đào ngũ ấy, họ thường bị xử lý như thế nào khi về địa phương (chiến trường)? Bác có biết một vài trường hợp như thế không? Kể cháu nghe với.

       Các này thực sự mình cũng không rõ lắm. Nếu đào ngũ lúc đang ở đơn vị huấn luyện thì thường đơn vị cử người về tận nhà bắt lên. Còn đang đánh nhau mà đào ngũ, hồi đó mà về địa phương thì gia đình cảm thấy nhục nhã nên sau một thời gian cũng phải quay lại đơn vị nhưng thường ở đơn vị thu dung. Sư đoàn mình có một tiểu đoàn thu dung gồm các anh em bị bệnh tật, ốm đau hay bị thương ở viện ra hoặc những anh em lạc đơn vị.

       Đơn vị mình trong chiến trường Quảng Trị không có ai đào ngũ nhưng có anh em nhát chết, kém xông pha thì không được cử đi công tác mà làm việc khác ở phía sau. Đơn vị mình có một trường hợp tự thương. Mọi người biết nhưng lờ đi để cậu ấy được về địa phương, cũng có thể là thương binh. Sau này không ai biết về cậu ấy.

Chú @TTNL : Cháu rất cám ơn chú TTNL đã giải thích và vẽ mô phỏng cho cháu về 2 loại rào. Cháu băn khoăn bao nhiêu lâu nay không hình dung ra được nó thế nào, nay nhờ có chú giúp nên cháu không còn thắc mắc về nó nữa. Một lần nữa cháu xin cám ơn và chúc chú cùng gia đình luôn luôn mạnh khỏe

---
thế nào là hàng rào bùng nhùng 3 và bùng nhùng 5, hàng rào mái nhà hay cũi lợn thì có thể nhờ Google tìm giúp.
---

Tôi cũng rất muốn hỏi về hàng rào bùng nhùng.
Nhờ Google thì phần lớn chỉ có bài viết liên quan đến hàng rào bùng nhùng, có cả đoạn trích trên QSVN của bác TTNL. Cuối cùng thì có chỗ này nói mấy loại hàng rào, trong đó có hàng rào bùng nhùng

http://vndefence.info/modules.php?name=Forums&file=viewtopic&t=730

Tuy nhiên tôi thấy hình vẽ khá đơn giản. Hàng rào bùng nhùng thực trông dày và "ghê" hơn.

Tôi muốn hỏi bác nào có kinh nghiệm chui hàng rào bùng nhùng có thể chia sẻ một chút không?

Đạn (và vỏ đạn ở dưới) của súng DKZ75 cuả TQ, sử dụng từ thời KCCM ....., (trích từ tài liệu của Chiangshan)
 

     đây có phải hàng rào bùng nhùng không ạ? Nếu bùng nhùng 3 thì dày gấp ba lên, cũng như thế đối với bùng nhùng 5.

(http://img403.imageshack.us/img403/3527/images3h.jpg) (http://img403.imageshack.us/i/images3h.jpg/)

     Còn đây chú thích là hàng rào cũi lợn.

(http://img811.imageshack.us/img811/290/images4vl.jpg) (http://img811.imageshack.us/i/images4vl.jpg/)

Uploaded with ImageShack.us (http://imageshack.us)

     không biết đặc công đang luyện tập vượt rào gì?

(http://img242.imageshack.us/img242/8969/daccong1.jpg) (http://img242.imageshack.us/i/daccong1.jpg/)

Uploaded with ImageShack.us (http://imageshack.us)

Và đây là súng DK75 TQ, có từ thời KCCM (trích từ tài liệu của Chiangshan)

Bác là trinh sát em nghĩ là thạo khoản chui rào lắm chứ ??
   Hàng rào bùng nhùng hiểu đơn giản là dây thép gai để nguyên cả cuộn rải  ra như cái lò xo, chồng mấy lớp cũng được theo kiểu 2 dưới đỡ 1 trên .Loại này bộc phá ống đánh khó đứt vì nó mềm tung lên lại rớt xuống  Bọn em tập  chui loại này là dùng lạt buộc hoặc móc chữ S móc các vòng dây thép gai dồn  lại với nhau   sang 2 bên tạo khoảng trống để chui  

---
Bác là trinh sát em nghĩ là thạo khoản chui rào lắm chứ ??
   Hàng rào bùng nhùng hiểu đơn giản là dây thép gai để nguyên cả cuộn rải  ra như cái lò xo, chồng mấy lớp cũng được theo kiểu 2 dưới đỡ 1 trên .Loại này bộc phá ống đánh khó đứt vì nó mềm tung lên lại rớt xuống  Bọn em tập  chui loại này là dùng lạt buộc hoặc móc chữ S móc các vòng dây thép gai dồn  lại với nhau   sang 2 bên tạo khoảng trống để chui.
---
Tôi xin viết ít dòng về chuyện này, hơi lan man chút để ôn lại kỷ niệm hồi ấy.

Tháng 12.1972, f325 của chúng tôi chuyển từ huấn luyện quân tăng cường (vốn chỉ có sư bộ và 3 trung đoàn, mà đợt cuối là sư đoàn lính sinh viên nhập ngũ 9.1971) thành sư đoàn chiến đấu, vì vậy các đơn vị trực thuộc (d pháo binh, d công binh, d quân y, d đặc công, c trinh sát, ...) đều mới. Trừ cán bộ chỉ huy ra, lính tráng đều mới toanh.

Lính C20 tụi tôi đứa kỳ cựu cũng chỉ vừa qua 3 tháng bộ binh cơ bản, đứa mới thì vừa đi lính. Vào đến Kỳ Anh học tiếp ít bài bắn súng, tiềm nhập, dùng ống nhòm đo khoảng cách, xem địa hình trên bản đồ, ... hoàn toàn không biết mặt mũi hàng rào Mỹ và mìn Mỹ nó thế nào (hai bác TTNL và 6971 là dân trinh sát "có học" của đại đội).

Vì vậy khi vào QT tụi tôi rất thiếu nghiệp vụ trinh sát, nhưng vẫn chiến như thường.

Sau ký hiệp định Paris, tháng 4.1973 đại đội tôi tập trung, trước ở Quất Xá sau chuyển về làng Trà Liên Tây ngay bờ Thạch Hãn, làm nhiệm vụ huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu. Hồi ấy đại đội bổ tôi làm b trưởng. Các b trưởng có nhiệm vụ phụ trách các môn huấn luyện nghiệp vụ cho lính toàn đại đội. Hai anh kia là sĩ quan đã qua khóa trinh sát ở trường lục quân nên có học nhiều thứ (như anh Sơn dạy võ, ...). Tôi được phân huấn luyện môn "khắc phục vật cản", sau có thêm bơi và điều lệnh đội ngũ (có đi tập huấn trên Cùa 1 tuần).

Việc huấn luyện này rất nhiều kỷ niệm, vì giáo viên tôi hoàn toàn mù tịt món này (chiến tranh hay thật, cần là phải làm). Hồi ấy lại chưa có Google để tra :'(.

Khắc phục vật cản chia làm hai phần cơ bản: dò gỡ mìn và vượt vật cản, chủ yếu là hàng rào.

Bom mìn tôi nghĩ ai cũng sợ, khi không có hiểu biết gì về chúng thì càng sợ. Suốt thời kỳ ở quanh thi xã Quảng Trị, dù lúc sang sông phải dò mìn (chủ yếu phát hiện giây chăng bẫy mìn và các vật khả nghi) tôi chưa đụng mìn bao giờ. Có thể khi giao tranh khẩn cấp, trận địa tạm thời và ác liệt, mìn chôn ít được sử dụng (chủ yếu các bẫy lựu đạn hay Claymore cơ động trên mặt đất)

Để học về mìn, đại đội trưởng giao trinh sát các cánh nhặt ở khắp QT về ba bao tải mìn (loại bao đựng cát làm công sự). Đại đội trưởng Ngơi (mà hôm rồi cùng các bác 6971, TTNL, tôi có dịp về thăm đại trưởng sau 36 năm sau sự cố 8.1.1974) là người được  trực tiếp chỉ dẫn cho tôi. Thực ra là một quá trình chỉ dẫn qua học và tìm hiểu.

Anh Ngơi kéo tôi và ba bao tải mìn ra ngoài rìa làng, cách đại đội và mọi người chừng 200 trăm mét để nếu có sao thì không ai khác "dính" gì. Anh ấy biết một số nguyên tắc cơ bản mà mìn thì rất nhiều kiểu loại. Suốt hai ngày anh Ngơi ngồi tháo từng quả mìn còn tôi bên cạnh ghi chép. Anh Ngơi kéo tôi vào việc trao đổi, dự đoán nguyên lý gây nổ, cấu tạo quả mìn, ... hết nhẽ rồi mới tháo. Lúc ấy cái sợ trôi qua nhanh khi vào việc, sau nghĩ lại cũng ghê, may không làm sai quả nào.

Sau khi tháo và tìm hiểu gần hai chục quả mìn khác nhau, cùng tìm hiểu một số tài liệu cơ bản được cấp, tôi cũng chuẩn bị được "giáo án" về mìn. Bây giờ chi tiết không nhớ, nhưng vẫn còn nhớ các kiểu đặt lựu đạn mỏ vịt để bẫy, và ba kiểu đặt mìn với giây: căng giây nổ, chùng giây nổ, căng hay chùng giây đều nổ. Loại căng giây nổ dễ làm và cũng dể khắc phục nhất nếu biết (chỉ việc cắt). Loại chùng giây nổ khó hơn cho cả hai, còn loại căng hay chùng giây đều nổ tôi thấy rất khó và nguy hiểm (khi gặp giây căng cũng khó biết nó thuộc loại nào, cắt khi không biết nó thuộc loại chùng cũng nổ sẽ tiêu luôn).

Một lần sau bài giảng phải làm mẫu trước toàn đại đội loại "căng nổ chùng nổ", dù đã tập nhiều lần lúc được lúc không, hôm đó trên bãi ngoài bờ sông, do đất cát tôi đã cảm thấy khi cắt giây hai cái cọc buộc sẽ không chịu được sức căng, thì đúng là khi cắt bụp cái nổ luôn, cả đại đội cười lăn, dù đã được báo trước là nhiều khả năng nổ đấy.

Một tối hè 73 đại đội tập chui hàng rào ở Ái Tử, bỗng anh em phát hiện có một lựu đạn mỏ vịt cài bẫy trong hàng rào. Giáo viên mìn được gọi đến. Chạy đến thì một "chú" đang gỡ rồi, tôi chỉ đứng gần mà trống ngực đập như chưa bao giờ đập dữ thế  :o.

Quay lại chuyện hàng rào.

Lý thuyết thì đơn giản, nhưng tôi bắt buộc phải luyện tập để chui được hàng rào trước khi "lên lớp" (hồi thị xã QT tôi chưa chui hàng rào bao giờ). Trong mấy loại thì hàng rào bùng nhùng là gian nan nhất.

Bác nào chưa thấy hàng rào bùng nhùng thì có thể hình dung đại thể nó giống cái hình bác Hungnt_E1F2 gửi. Kỹ hơn thì có thể biết rằng nó không phải được cuốn tròn từ giây thép giai thông thường. Đây là một loại thép rất cứng (tay thường không uốn hay bẻ được, rất khó cắt), cuộn xoắn thành các vòng tròn liền nhau đường kính trên 1 mét (tôi không nhớ chính xác) như các vòng lò-xo kèm có nhiều thứ sắc gắn dọc vòng giây chính (thường là gai nhọn, có thể là các miếng sắt mỏng sắc như lưỡi dao cạo râu). Khi làm các loại hàng rào khác giây thép gai được tháo ra từ các cuộn giây và căng, còn hàng rào bùng nhùng chỉ kéo giãn cuộn "bùng nhùng" và cố định chúng. Nếu hai tầng thì thường một cuộn trên hai cuộn ở dưới hay hai trên ba dưới, ... Ở chỗ quan trọng các cuộn giây được kéo ra ít hơn nên các vòng bùng nhùng sít nhau hơn, thường khoảng 20cm (các bùng nhùng ở cái hình khá thưa nhau).

Tôi tập chui hàng rào bùng nhùng khá nhiều buổi cùng 1-2 anh em trẻ. Tụi tôi chỉ dùng các móc chữ S để kéo đủ lỗ chui. Điều rất khó theo tôi là không chui thẳng được, và các móc chữ S chỉ cho phép kéo dãn cái khe ra một chút, nên khi tầng dưới có 3 cuộn giây đặt sít, việc chui qua hết sức khó. Hôm nay đọc thư của bác tai_lienson tôi mới biết có thể dùng lạt buộc thay cho móc chữ S (hay quá). Tôi nhớ buổi tập chui hàng rào bùng nhùng nào về ngực (do phải cởi trần) cũng đầy vết xước và chảy máu vì các "lưỡi dao cạo" ở hàng rào bùng nhùng hay các cây xấu hổ (xấu hổ khi chạm ngực bộ đội  ;D).

Tôi chỉ chui hàng rào bùng nhùng khi tập và thấy rất khó (khó hơn nhiều so với các loại khác), giờ vẫn còn lăn tăn là làm sao để chui qua được nó trong đêm tối. Rất mong được nghe các bác đã chui hàng rào thật kể cho nghe các trải nghiệm của mình.

       Bác Tralientay cũng quên nhiều rồi. Thêm nữa bác ấy lại có vòng ba khá lớn không teo tóp như bọn tôi nên chui có phần khó hơn chứ. Mí lị bác ấy bị tâm lý phải hướng dẫn mọi người nên dễ lúng túng. Bọn tôi là lính, kiểu gì cũng phải chui qua nhiều lần một loại hàng rào. Thành ra cuối cùng lính tráng bọn tôi mới là người thành thạo. Ngoài móc chữ S uốn từ dây thép gai (sẵn có) còn có que chống làm bằng tre, dài 30 cm, xẻ rãnh hai đầu. hàng rào mái nhà, hàng rào đơn hay cũi lợn đều dùng que này chống để nâng hàng rào lên. Que chống 40 cm còn dùng để chống ngang hàng rào bùng nhùng gọi là "vén" sang hai bên (ai muốn hiểu vén gì thì vén  ;D ). Ngoài móc chữ S còn có ghim chữ U, dùng để ghim hàng rào sát xuống đất. Khi mở được hàng rào đến đâu thì phải cắm cọc tiêu hai bên đến đó để đánh dấu. Cọc tiêu dài 20 cm, làm bằng tre mỏng và có bản to chừng 3 cm, một đầu nhọn, một đầu bằng. Một mặt bôi đen, một mặt để trắng. Mặt đen hướng về phía địch để không bị bắt ánh sáng. Mặt trắng để anh em phía sau nhìn thấy hành lang đã gỡ mìn và hàng rào. Sau khi qua hàng rào vào trong trinh sát xong phải quay ra đúng lối cũ. Người ra sau cùng có nhiệm vụ xóa sạch dấu vết. Cái này mới là khó nhất. Trong đêm tối làm sao mà xóa được dấu vết đã mở hàng rào, làm sao mà xóa được dấu vết đất và cỏ đã vài người trườn lết qua.

       Tôi nhớ khi tập, các thủ trưởng cứ đi chơi hết chỗ này đến chỗ khác, đứng tán phét hóng gió mát với nhau, lại còn hút thuốc nữa. Bao giờ anh em báo cáo xong thì đi đến soi đèn pin kiểm tra kiểu gì cũng phát hiện ra. Dấu vết bò cũng có mà dấu vết hàng rào không được giàn lại như cũ cũng có. Đèn 3 pin sáng quắc, mắt thì toàn mắt cú vọ. thế là tập lại từ đầu, bao giờ được mới được về nghỉ. "Ối giời !" Này, bảo cho các chú biết nhé, các bọ đây sẽ cho các chú biết thế nào là xóa dấu vết nhé ! Các chú thủ trưởng thì làm sao mà ma lanh bằng các bọ đây! Lần sau thủ trưởng kiểm tra không làm thế nào mà chỉ ra dấu vết ở đâu cả vì thay cho xóa kỹ dấu vết chúng tôi làm cho chỗ nào cũng có dấu vết như chỗ nào. Bê trưởng của tôi ức lắm nhưng phải cho chúng tôi về. Bọn a3 bị hành cho mãi 10 giờ đêm mới được về.

       Xóa dấu vết quả thật là khó. Thà rằng bộ binh hay đặc công mở rào chui vào đánh không cần xóa dấu vết lại còn dẽ. Vụ dấu vết này làm cho c20 chúng tôi mất 2 anh em đấy. Chuyện này nói rồi, rầu lòng quá !. Năm 1974, một toán chúng tôi mò lên điểm cao 367, một đêm chưa xong. Cách một hôm mò vào lần nữa và bị địch nó phục sẵn bằng mìn claymo. Chúng tôi mất một b trưởng và một a phó. Không lấy được xác . . .

---
Bác Tralientay cũng quên nhiều rồi. Thêm nữa bác ấy lại có vòng ba khá lớn không teo tóp như bọn tôi nên chui có phần khó hơn chứ. Mí lị bác ấy bị tâm lý phải hướng dẫn mọi người nên dễ lúng túng. Bọn tôi là lính, kiểu gì cũng phải chui qua nhiều lần một loại hàng rào. Thành ra cuối cùng lính tráng bọn tôi mới là người thành thạo. Ngoài móc chữ S uốn từ dây thép gai (sẵn có) còn có que chống làm bằng tre, dài 30 cm, xẻ rãnh hai đầu. hàng rào mái nhà, hàng rào đơn hay cũi lợn đều dùng que này chống để nâng hàng rào lên. Que chống 40 cm còn dùng để chống ngang hàng rào bùng nhùng gọi là "vén" sang hai bên (ai muốn hiểu vén gì thì vén  Grin ). Ngoài móc chữ S còn có ghim chữ U, dùng để ghim hàng rào sát xuống đất.
---

Tôi thấy đúng là mình đã quên nhiều. Một vài điều về hàng rào thì vẫn nhớ chút ít. Tôi cũng tập chui hàng rào nhiều mà, tất nhiên chỉ tập thôi, chưa chui thật lầ nào và hiểu đấy là hai chuyện rất khác nhau.

Mấy đồ nghề móc chữ S, chữ U, cọc và giây buộc cắt giây căng mìn, cọc tiêu, thuốn dò mìn ... tôi cũng nhớ. Điều tôi vẫn băn khoăn là qua luyện tập tôi thấy hầu hết các loại hàng rào mình đều có thể qua, nhưng với hàng rào bùng nhùng rất sít và 3 tầng ở dưới, vẫn thấy rất khó (do không cắt được khi các bùng nhùng sít nhau khó có đủ chỗ để kéo chúng giãn cho một quãng dài).

Việc xóa dấu vết đúng là một việc khó khác.

     Em dở hơi hỏi tí: Có khi nào, ông nào cuống quá cắm ngược không ạ?

.

       Hôm qua và hôm kia chúng tôi gặp mặt 40 năm ngày vào lớp Vật Lý (K15) trường ĐH Tổng Hợp Hà Nội. Gần bốn chục anh em đồng môn từ Hà Nội, Hải Phòng, Sài Gòn, Quảng Ninh, Thanh Hóa, Vĩnh Yên, . . . tụ họp tại Đồ Sơn. Cuộc vui kéo dài đến 1 giờ sáng, hôm sau vui tiếp. Lúc nào cũng ồn ào như chợ vỡ. Người chạy đi chạy lại chỗ này sang chỗ khác. Chuyện lớp, chuyện trường, chuyện thày, chuyện thằng nọ thằng kia. Rồi chuyện lính tráng. Lớp tôi vào trường có 78 tên, sau nhiều đợt đi lính, đợt đầu là 9/71, đợt tiếp là 5/72 và đợt cuối là 9/72, còn lại chỉ một nửa.

       Tôi nhớ tới bác “TauKhongSo” nên đưa lên đây hai cái ảnh có người cùng đơn vị xem bác có nhận ra không.
.
       Người ngồi giữa ảnh này là “Sơn Điên” (Quảng Ninh) bị vô lăng, mỏ neo đập vỡ đầu . . . Bây giờ trán vẫn móp một bên.
(http://farm5.static.flickr.com/4092/5089552226_be8f63eb0a_z.jpg)
.
       Người ngồi bên trái ảnh này “Nghĩa Tư Bản” (Mai Hắc Đế), người áo đen là lính f308.
(http://farm5.static.flickr.com/4104/5089552442_1f2d63deff_z.jpg)
.
       Đây là đài tưởng niệm tại di tích bến xuất phát K15 “Đường HCM trên biển”
(http://farm5.static.flickr.com/4085/5092287069_088a587e7f_z.jpg)
(http://farm5.static.flickr.com/4128/5092288245_24ffac0ddc_z.jpg)
.
       và đây là bến K15 nơi xuất phát của những con tàu không số
(http://farm5.static.flickr.com/4090/5092886392_4a77e50db3_z.jpg)
.
       Ngày ấy, trước lúc xuất phát, các anh được tổ chức lễ truy điệu . . . cơ hội trở về là bao nhiêu phần ?

       Đã "cuống" lại còn "cắm ngược" thì khó quá. Ứ chơi câu hỏi khó !

---
Ngày ấy, trước lúc xuất phát, các anh được tổ chức lễ truy điệu . . .
---

Ngày ấy, ta có gọi cái lễ này là "lễ truy điệu" không?
Gọi thế thì hay hay dở về tinh thần cho người đi tàu không số?

.
       Các yếu lĩnh cơ bản về mở rào và dò mìn được tập vào ban ngày. Khi thành thạo thì tập ban đêm. Khi tập ban đêm đã thuần thục thì chuyển sang tập “thực sự thực tế”. Lính trinh sát chỉ mặc mỗi quần đùi. Mặt mũi, người ngợm được bôi đen loang lổ bằng nhọ nồi và rau khoai lang. Tóc là phần dễ bị phản xạ ánh đèn nhất nên phải đội mũ ngụy trang. Tốt nhất là “mũ đặc công”.
       Bộ mở rào gồm có: móc chữ S, ghim chữ U bằng sắt, các loại que chống rào bằng tre (chúng tôi không được phép cắt hàng rào).
       Bộ dò gỡ mìn gồm có: thuốn sắt để thuốn mìn, “cần câu mìn” và kim băng để chốt mìn. Cần câu mìn là một đoạn tre cật dài cỡ 40 đến 50 cm được vót thành cái cần câu. Một đầu cần câu có tay cầm. Phần còn lại được vót thuôn dần sao cho cần câu có đoạn rất mảnh, mềm và đàn hồi, có vấu ở đầu. Cái này câu từ sát đất lên để tìm dây mìn (xem hình).
       Bộ mở rào cà dò gỡ mìn mỗi lính một bộ. Lủng củng cứ như hàng xén. Lại còn súng đạn và lựu đạn, . . .

 Lính bọn em sau này cũng học cách tháo dỡ mìn cùng dụng cụ tháo dỡ mìn y như các bác và nhất là cái cần câu mìn , nhè nhẹ luồn cái cần câu sát mặt đất rồi nhẹ tay từ từ nhấc lên xem nó có vướng dây mìn không , nếu vướng thì nhẹ lần tìm đến quả mìn rồi tháo . ;D
 Cái thuốn dò mìn nhẹ nhàng chọc xuống đất nghiêng theo mặt đất khoảng 30 35 độ , cứ thế săm rồi nhích dần từng tý một cho đến khi vào đến mục tiêu , học khá kỹ nhưng đời lính bọn em chưa từng dùng đến kỹ thuật dò mìn kiểu này .
 Bác TTNL có biết cách dò mìn của lính BB ở K những năm tháng sau này như thế nào không ? Rất hiệu quả và chính xác , nếu không có mìn thì thôi nếu có mìn thì biết ngay .

     Đang đi bỗng nghe banh một cái rồi khói um lên là biết ngay, đúng không ạ?

Suối La La chỉ có ở Hướng Hóa thôi các bác ạ. Đó là con suối bắt nguồn từ hai nhánh, một nhánh chảy từ xã Hướng Tân, phía bắc thị trấn Khe Sanh chảy qua xã Tân Liên- phía tây Khe Sanh, một nhánh bắt nguồn từ xã Húc- phía nam Khe Sanh, hai nhánh hợp lưu rồi chảy qua các địa danh quen thuộc Làng Vây, xã Thanh vùng Lìa của huyện Hướng Hóa rồi đổ ra sông Sêpôn. Sông Sêpôn đoạn này là biên giới giữa Việt Nam và Lào.
Theo qui luật tự nhiên của các dòng sông bên Việt Nam thì đa số sông, suối chảy theo hướng Tây- Đông hoặc chếch một ít nhưng suối La La lại bắt nguồn từ Việt Nam chảy theo hướng Đông- Tây.
Trên đó cũng có một số địa danh "Đồi không tên", có thể lúc chiến đấu bộ đội ta đặt vì trên bản đồ không có tên.
Còn khu vực ở Cam Lộ mà bác Tichtuongnhule vẽ thì có mấy con khe, đó là khe Chùa, khe Mài và khe Đá Bông, ở khu vực này cũng có đồi không tên. Khe nhỏ hơn suối, ảnh các bác post lên có lẽ là ảnh sông Hiếu.
Có thể thời điểm đó bác Bùi Ngọc Đủ chiến đấu ở khu vực Cam Lộ này chăng?
Em ở Quảng Trị nên hơi chi tiết một chút. Có gì không phải mong các bác nhẹ tay.

He...He...!
Té ra là mình đúng à ???
Quả thật, khi thấy một số quê bảo suối La La ở Cam Lộ mình cứ áy náy vì nghĩ mình đã nhớ sai và viết sai vì các quê đã sống và chiến đấu ở đó khá lâu, chắc là các quê đúng (Trong cuốn BT tập 1 (tr272) có đoạn mình viết... "người chiến sĩ BB chỉ tay xuống dòng nước và nói: "Suối La La đấy! Từ đây vào bản (xã Thuận) chỉ khoảng mười phút." ). Áy náy thì áy náy nhưng chẳng biết làm sao vì sách đã in ra rồi. Chỉ sợ anh em nào thông thạo địa hình khu vực lại bảo: "Cha này xạo" :-\.
Thực tế, mình đã chiến đấu ở QT nhưng chỉ một thời gian ngắn và ở cánh đông nên không biết mấy về vùng Cam Lộ, thành ra không dám "cãi" mà chỉ dám tung ra câu nhận xét trên. Sở dĩ mình không dám chắc vì mình biết con suối này là qua câu chuyện của các CCB dT198 kể lại trong lần trở lại chiến trường năm 1997. Khi đứng trên điểm cao 320 ( Làng Vây), các bác CCB dT198 đã chỉ trên thực địa, trí nhớ mình đã in sâu về con suối La La này và đem vào truyện.
Cảm ơn quê Nguyễn Minh Hoan nhé ;D

.
CHUYỆN XIII     LÀNG QUẤT XÁ   (tiếp 15)
                      
       (Bây giờ là thời điểm đầu năm 1974).

       Lục và tôi được đại đội cử tham gia diễn tập. Lục là lính đặc công từ d19 chuyển về đại đội 20. Hắn là dân Hưng Nguyên, Nghệ an, nhập ngũ 12/71. Lệnh chiều hôm sau có mặt ở Cùa, nhận nhiệm vụ của ban 2. Hai thằng đi từ sáng sớm, không chọn đường gần mà chọn đường đi qua Đông Hà, theo đường 9 để qua Quất Xá chơi rồi mới vào Cùa. Đông Hà bây giờ đã là phố đàng hoàng rồi. Cửa hàng bách hóa của “mậu dịch Quốc doanh” đã có vài mặt hàng bày bán. Chúng tôi mua hai hộp sữa “Thống Nhất”, nhãn màu xanh xanh, loại sữa đặc có đường. Mỗi thằng mua một cái mùi xoa nữa. Hiệu sách cũng ở trong một cái nhà ngói mới. Không còn nhớ có những sách gì. Chỉ nhớ, cuối cùng tôi mua được cuốn “Miếng Da Lừa” của Ban-Dắc. Tôi vẫn còn nhớ chương đầu là “Tấm Bùa”. Hai thằng mua sách xong thì rẽ vào “cửa hàng ăn uống” làm mỗi thằng một cốc “sen dừa” có đá (đây là đồ uống sang nhất bấy giờ). Các chị “mậu dịch viên” đều là người từ miền Bắc vào – gọi là đi công tác vùng giải phóng ở miền Nam.

       Nhớ lại, ngay sau ngừng bắn ít lâu, các trường học cấp 1 và cấp 2 đã khai giảng lại, toàn là thày cô từ Bắc vào. Anh Thêm c phó c20 yêu một chị giáo viên cấp hai dạy văn ở Cửa Việt (sau này hai người thành vợ chồng). Chủ Nhật hàng tuần, anh Thêm đi bộ từ Trà Liên Tây xuống Cửa Việt để thăm người yêu. Anh Thêm, người cao to, chiếc răng cửa trên số 2 bịt vàng ròng. Mỗi lần cười, ánh vàng lấp lánh, rất đẹp!? Không biết có phải vì thế không mà anh rất hay cười. Anh em cũng cần nhớ rằng lúc đó một số người bịt răng vàng là một kiểu mốt.

      Anh Thêm mặc bộ đại cán, bên trong lấp ló cái áo “đông xuân” trắng lốp, khẩu K54 treo vào xanh tuy rông đeo trễ bên hông, bên kia đeo trễ một cái xà cột bóng loáng. Quân hiệu trên mũ với lá cờ nửa xanh nửa đỏ được anh đánh rất bóng. Trông anh thật sự là một sỹ quan rất “oách”. Làm sao mà em giáo viên dạy văn, với sự lãng mạn nghề nghiệp vốn có, lại không chết mê một sỹ quan chỉ huy bóng bảy như vậy nhỉ ?

       Mọi người biết trong xà cột của anh Thêm có những gì không ??

       Một lần anh Thêm xuống tiểu đội tôi ngồi chơi. Lừa cho lúc anh đánh “tiến lên” đeo ba lô với mấy đứa, thằng Thìn và tôi mới dò dò mở cái xác cốt ra. Đây là chiếc xác cốt kiểu gập đôi. Khi lật ra thấy một loạt bút cắm rất ngay ngắn. Bút máy “Hồng Hà” này, bút “Kim Tinh” này, bút bi “Nguyên Tử” này, bút chì đen “Hồng Hà” HB và 2B vót rất nhọn này, bút chì xanh đỏ vót nhọn hai đầu nữa này. Mò vào trong ngăn thấy có cuốn sổ bìa nylon đen bóng (lúc đó hiếm). Ngăn bên kia là bản đồ Quảng Trị gấp rất cẩn thận, bài bản (gấp bản đồ cũng phải có kiểu của nó đấy). Ngăn tiếp là hai chiếc quần đùi xanh “Sỹ Lâm”, rồi ngăn cuối cùng là hai chiếc quần xịp (ngày ấy gọi là xi-lip) màu đỏ loại buộc dây trông như tua mực ấy. Cái này anh phải may tận Đông Hà đấy. Thằng Thìn và tôi bấm bụng cười mà cũng không nhịn được, . . . thành ra “lão răng vàng” phát hiện được, giật lại chiếc xà cột rồi chửi toáng lên. Hai thằng tôi phải ù té chạy. Cả tiểu đội được bữa trêu trọc thủ trưởng, cười vui phá giàn. Tất cả những cái quê quê, tỉnh lẻ, thích ăn diện, thích ra oai của "lão răng vàng" không có gì là không quý cả !  Những cái đó càng làm cho anh gần gũi và thân thiện với lính tráng chúng tôi hơn.

. . . (còn nữa)

Xin một chân minh họa cho bác TTNL:




Thêm răng Au, hàng ngồi ghế, thứ 6 từ phải sang - Không biết có chính xác không, vì trong ảnh không thấy lóe ánh vàng dòng như bác TTNL kể.

       Chính xác tuyệt đối rồi bác 6971 ạ !

.
CHUYỆN XIII     LÀNG QUẤT XÁ   (tiêp 16)

       Lục và tôi chỉ mang đồ nhẹ, mỗi thằng ba lô toòng teng hai bộ quần áo, vài phong lương khô và một khẩu AK báng gấp, xanh tuy chỉ đeo mỗi cái bi đông. Khi c20 ở Quất Xá thì Lục chưa về đơn vị nên nó không biết gì. Tôi dẫn nó về Quất Xá, lại đi qua Tô Phan Ký. Quãng cánh đồng làng Quất xá trồng đang trồng khoai, những vồng khoai lớn mới vun, đất nâu mới, lá khoai mơn mởn. Mùi dất mới và dây khoai hăng hăng, ngai ngái. Vẫn là con đường đất dẫn vào làng nhưng bây giờ cây cối đã xanh um tùm. Nhiều giàn trầu không được dựng lại, dây lá xanh đã phủ kín giàn. Chúng tôi vào nhà chị Phụ, chỉ có bà già và hai thằng cu đang ở nhà còn ông già và chị Phụ đi làm khoai ngoài ruộng. Mới chừng một năm thôi mà hai thằng bé đã lớn hẳn. Thằng Nga nhận ra tôi ngay nó kêu tên tôi đúng âm, chỉ sai vần một chút (nghe cũng gần giống nhau). Thằng Đức đã nói sõi đủ thứ rồi nhưng nó là lạ khi thấy tôi. Sao thằng Đức nó trắng thế, bụ bẫm và rất xinh.

-   Lục à ! lúc nãy quên không mua quà cho hai thằng bé.
-   Cho nó lương khô cũng được đấy !  Thằng này xinh thế, như Tây mày nhỉ ?
-   Năm ngoái ở đây, nó cởi chuồng suốt ngày, chạy chơi khắp làng, mặt mày lem luốc nhưng mà trông
    nó vẫn yêu lắm.
-   Năm ngoái được nhiều thóc không má ?
-   Diều, gần đầy thùng lậng (tiếng Quảng Trị “diều nghĩa là “nhiều”).
-   Sấy được diều cau không má ?
-   Năm ngoái mất mùa cau. Nỏ biết năm ni răng ? Nghe sai trái dữ hầy. Mà lo ló kém, nỏ trồng ló, cặm
    khoai thôi.
-   Ngoài Bắc có câu “được mùa cau, đau mùa lúa” má à !
-   Ờ ! nói ri là trúng đó hầy !
-   Bây giờ có bộ đội ở làng mình không má ?
-   Mấy chú đi rồi, lần lần mấy chú khác cũng đi hết à. Có bộ đội là vui, chừ buồn lắm !

       Làng Quất Xá sau khi chúng tôi đi thì sư đoàn bộ cũng di chuyển xuống Tân Vĩnh, gần cao điểm 58, sát với sông Vĩnh Phước. D24 cũng chuyển đến gần sư đoàn bộ nhưng ở bên kia sông Vĩnh Phước.

       Quất xá không có bộ đội, đúng là vắng vẻ. Các nhà khá xa nhau, xung quanh vườn rất rộng, cây cối xanh um tùm. Vườn nhà chị Phụ trồng rất nhiều cau, giàn trầu không rất lớn ngay lối cổng vào làm cho lối đi vừa mát vừa đẹp. Trong vườn còn có chục cây mít, rất sai quả. Mít ở đây chỉ giữ ít quả chín để ăn chơi, phần lớn là ăn lúc còn xanh. Mít dùng để xào hay nấu canh ăn rất ngon. Mít còn dùng làm mắm nhút, chỉ có vùng từ Hà Tĩnh đến Quảng Trị mới có loại mắm này. Nếu bạn ra vườn bạn sẽ dẫm lên những đám lá rụng và phải bước tránh những cây lá lốt, lá rất to, bò lan khắp mặt vườn.

-   Má có nhận được thư từ hay tin tức gì của bố mấy đứa nhỏ không ?
-   Nỏ có chi.

Đang vui, giọng má bỗng chùng xuống. Má không khóc, chỉ hơi thẫn thờ một chút rồi trở lại bình thường ngay. Có lẽ quá lâu rồi . . ., thành quen ?! Liệu có quen không ? hay là hàng đêm má vẫn thầm khóc nhớ con ? . . .

       Má kêu thằng Nga đi gọi chị Phụ về làm cơm mời chúng tôi. Cảm thấy phiền phiền nên chúng tôi nói với má rằng bận phải đi cho kịp, không ở lại được. Hai đứa chào má rồi xin phép đi. Hai thằng bé túm theo bọn tôi ra tận đầu làng.

-   Thôi chào chú, rồi đi về nhà đi !

Hai thằng lễ phép khoanh tay chào rất to:

-   Cháu chào mấy chú ạ !
-   Chú chào các cháu nhé !

       Lục và tôi quay ra đường 9, đi về phía Đầu Mầu.

-   Vẫn còn sớm ông ạ. Chiều mới phải có mặt. Ra cầu Đầu Mầu xem cái đã. Chỗ này tôi chưa biết.
-   Ừ ! tôi cũng chưa biết Đầu Mầu.

. . . (còn nữa)

Năm 73 ba thế hệ bà o tôi (em gái ruột bố) được đón ra HN. Bà, mẹ và cháu gái ngoại, chạy ra phía Bắc trong chiến dịch 72 giải phóng QT. Bố con bé là lính VNCH, thấy bảo là chết rồi, đâu đó trong trận chiến. Bây giờ con bé đã thành bà rồi.

Trích từ TTNL @:.."Mít còn dùng làm mắm nhút chỉ có từ vùng Hà Tĩnh đến Quảng trị..."
   Biết thế mọi hôm em mời các bác món nhút -đặc sản -mà dân Nghệ  xa quê thường  nhớ .
 Người ta gọi là  "nhút "chứ không ai gọi là  "mắm nhút" đâu bác . Mắm là phải nói đến động vật ; cua . cá
         Nhút là loại  đặc sản của khu 4 .Là loại  dưa  muối bao gồm mít non , hoa chuối thái mỏng , măng (có thể thêm rau muống )riềng sả, ớt  giã nhỏ  và thính , tất cả làm theo quy trình cho vào vại nén ăn dần , tháng tám mưa dầm không đi chợ được đem nhút ra xào hoặc nấu với cá rô, cá quả ăn cơm không biết chán .Tất nhiên phải biết cách làm nhút mới ngon nếu không sẽ có mùi , thậm chí có cả con nhộng ghê ghê . Bây giờ người  ta làm nhút   cho vào lọ  để bán .
    Ở Nghệ an  thương hiệu  : nhút Thanh chương , tương Nam đàn .
 Nhút , cà là món ăn thường trực của nhà nghèo  quanh năm ngày xưa nên xứ Nghệ còn có câu  " Thịt cá hương hoa , tương cà gia bản " khi nói về hoàn cảnh đời sống của gia đình , của vùng đất 

Bác tai_lienson có biết món mít mật lấy hết múi, gọt hết gai bên ngoài, rắc muối cuộn chặt bó lá chuối. Để lên men mấy ngày cắt ăn, như khoanh giò, tất nhiên không giống thịt. Tôi được dân Con Cuông phổ biến như thế nhưng chưa có dịp nào thử?

 Món đó là  : Mít bở chín sau khi ăn hết múi dùng thìa nạo lấy xơ đem bóp với muối ( cho  thêm tý bột tiêu càng tốt ) dùng mo cau nén chặt buộc lại  như mo cơm ,sau 2-3 ngày dùng dao thái thành miếng  ăn chua chua ngọt ngọt, nếu nấu với  thịt gà thì nhiều người chọn nhút để ăn vì  chất béo và mùi vị của thịt gà bị nhút hấp thu hết

Thế thì 2 bác đều thuộc dạng sang đấy. Tôi nhớ hồi đó đúng là tôi cũng có 2 bộ quần áo thật, nhưng thường mặc một bộ, chỉ còn một bộ trong ba lô, nếu cả 2 bộ trong ba lô thì chỉ là khi mặc quần đùi, loại rộng thùng thình như vỏ gối, thắt bằng dải rút.

Còn trên xanh-tuy-lon của cánh binh địa như bác TTNL thường có đeo vật bất ly thân là chiếc địa bàn 5 tác dụng của TQ nữa (chẳng nhớ hết tác dụng gì mà những tận 5).  

Tôi không nhớ đã ăn ở đâu món muối hạt mít. Sau khi ăn hết múi, hạt mít mang rang lên, bóc vỏ nếu là hạt mít dai, rồi giã nhỏ cùng với muối rang, vừa đủ đậm, giống như làm muối vừng, ăn bùi bùi, rất chạy cơm, phải cái lợi trung tiện lắm. Thế thì quả mít ăn được gần hết, trừ cái gai. Bây giờ ở thành phố, người ta chỉ ăn mỗi phần nạc của múi mít thôi, còn thì đợi keng keng là đem đổ, phí phạm quá.

chẳng nhớ hết tác dụng gì mà những tận 5
-------------------------------
 Em cũng không nhớ hết, thử liệt kê xem còn thiếu gì thì đề nghị bác TTNL bổ xung! ;D

- Xác định hướng.

- Đo cự ly 2 điểm trên bản đồ.

- Xác định góc phương vị.

- Đo độ cao mục tiêu, vật chuẩn.

     Trích:8971
"còn thì đợi keng keng là đem đổ".

     Ô! Thế Hà Nội vẫn còn kẻng gọi đổ rác ạ? Bây giờ đi đâu mà nghe tiếng kẻng là em lại giật mình nhớ về một thời kính thưa các loại kẻng.

       Bác 6971, Ống nhòm của tôi mất hộp, tôi thường để trong ba lô hoặc trong gùi. May mà để trong gùi mà có lần thoát chết. Còn địa bàn thì đúng là tôi nói thiếu.

       Các địa bàn "5 tác dụng" tôi cũng không nhớ hết. Nhưng chắc chắn là phải nhiều tác dụng hơn. Mở địa bàn ra, cạnh địa bàn là cái thước có khắc vạch đến milimet, để đo và để kẻ đều rất tiện. Ngoài ra cái gương còn dùng để nhổ râu và nặn trứng cá.  ;D

Bác TTNL đã bổ sung 1 chức năng: soi gương nặn trứng cá. Tôi không có trứng cá, nên thường cho những anh lính trơn thuê gương, lúc được mẩu lương khô, lúc được phiên gác thay.

Còn chức năng này thì tôi nhớ: ở một trong 4 góc có một chiếc bánh xe con xíu, dùng để đo các khoảng cách không phải là đường thẳng. Khéo léo cho bánh xe lăn đều theo một đường cong nào đó trên bản đồ, trên địa bàn có một mặt mặt số nhỏ, sẽ hiện ra khoảng cách tính theo mm, từ đó dựa theo tỷ lệ bản đồ mà tính ra độ dài quãng đường cong trên thực tế. Tàu khôn thật. 

       Chức năng này là đo khoảng cách trên bản đồ. Bác DongAdoan nói rồi. Tôi nhớ ra còn chức năng đo độ dốc. Cái kim chỉ góc nghiêng của dốc treo lủng lẳng ở dưới kim địa bàn để lợi dụng trọng lực. Chỉ cần đặt cái cạnh địa bàn lên mặt nghiêng là đọc được góc nghiêng.

Bác TTNL có nhớ đồi Cháy, hồi tháng 7 người ta nói sẽ xây lại cái am thờ. Bây giờ xong rồi này, là nhà bia tưởng niệm xây thêm:
(http://3.bp.blogspot.com/_e1j2gjyaF1c/TDeqn-8O6mI/AAAAAAAAHLw/XQKRXDIEkb0/s1600/_MG_4998mdf.JPG)

(http://1.bp.blogspot.com/_JmAGuCmGWfk/TMC8WFV6IrI/AAAAAAAAF8A/fRgFTlVxwyY/s1600/DSC06975.JPG)
Cái địa bàn còn thêm một chức năng đo độ nghiêng kiểu quả dọi, nhưng mà chia độ thô lắm.

chẳng nhớ hết tác dụng gì mà những tận 5
-------------------------------
 Em cũng không nhớ hết, thử liệt kê xem còn thiếu gì thì đề nghị bác TTNL bổ xung!

- Xác định hớng.

- Đo cự ly 2 điểm trên bản đồ.

- Xác định góc phương vị.

- Đo độ cao mục tiêu, vật chuẩn.
 
 
 Chúng tôi sủ­ dụng địa bàn này để làm thêm hai việc nữ­a :

-Xác định vị trí trên bản đồ, vó­i hai vật chuẩn đã biết trên bản đồ, giao hội hai góc pv để xác định điểm  đứng.

-Trong địa bàn có một chiếc gương, dùng để đọc số trên địa bàn như­ng cũng dùng để nhổ râu, giống TTNL.

Cái địa bàn Tầu các bác đang mô tả tôi vẫn còn có. Đẩy cái bánh xe ấy trên bản đồ rồi ứng với tỷ lệ bản đồ bao nhiêu mà đọc luôn chiều dài lăn được nhờ cái kim quay theo bánh xe. Hình như có mấy vòng tỷ lệ 1/25, 1/50, 1/100?

'...Suối La La chỉ có ở Hướng Hóa thôi các bác ạ. Đó là con suối bắt nguồn từ hai nhánh, một nhánh chảy từ xã Hướng Tân, phía bắc thị trấn Khe Sanh chảy qua xã Tân Liên- phía tây Khe Sanh, một nhánh bắt nguồn từ xã Húc- phía nam Khe Sanh, hai nhánh hợp lưu rồi chảy qua các địa danh quen thuộc Làng Vây, xã Thanh vùng Lìa của huyện Hướng Hóa rồi đổ ra sông Sêpôn. Sông Sêpôn đoạn này là biên giới giữa Việt Nam và Lào.
Theo qui luật tự nhiên của các dòng sông bên Việt Nam thì đa số sông, suối chảy theo hướng Tây- Đông hoặc chếch một ít nhưng suối La La lại bắt nguồn từ Việt Nam chảy theo hướng Đông- Tây.
Trên đó cũng có một số địa danh "Đồi không tên", có thể lúc chiến đấu bộ đội ta đặt vì trên bản đồ không có tên.
Còn khu vực ở Cam Lộ mà bác Tichtuongnhule vẽ thì có mấy con khe, đó là khe Chùa, khe Mài và khe Đá Bông, ở khu vực này cũng có đồi không tên. Khe nhỏ hơn suối, ảnh các bác post lên có lẽ là ảnh sông Hiếu.
Có thể thời điểm đó bác Bùi Ngọc Đủ chiến đấu ở khu vực Cam Lộ này chăng?
Em ở Quảng Trị nên hơi chi tiết một chút. Có gì không phải mong các bác nhẹ tay."

Xác định lại một chút, ta hãy nghe lại nội dung bài hát:


Ơi dòng suối La La!
Nước trong xanh hiền hòa
Chảy quanh đồi không tên (ơ)
Đang bay bổng lời ca
Chảy xuôi về sông Cam Lộ
Hoa chiến công đang nở rộ

Tác giả viết gần như­ sau trận đánh vì vậy địa danh " Chảy xuôi về sông Cam lộ" có lẽ là chính xác,( hay là ông Huy Du nhầm?) tôi có nghe nói con suối đó chỉ là một con suối nhỏ, rất nhỏ, tuy nhiên lại xẩy ra trận đánh ló­n tại đó nên cái tên tr­­ở nên nổi tiếng, việc có nhiều tên La La  cũng là điều dễ hiểu.

.
CHUYỆN XIII     LÀNG QUẤT XÁ   (tiêp 17)

       Gần đến cầu Đầu Mầu con đường bắt đầu lên dốc. Đến đỉnh dốc thì mé bên phải là một quả đồi thấp cây lúp xúp xen lẫn với cây cao hai ba mét. Đến đây vẫn chưa nhìn thấy cây cầu như thấy trên bản đồ. Tôi nghĩ bản đồ vẽ không chính xác lắm. Cây cầu và cái khe gió ở đoạn này phải dịch về phía tây chút nữa, gần sát với chân cao điểm 252. Tôi vẽ bổ xung thêm một đường bình độ phụ trên hình vẽ để anh em thấy thấy rõ cây cầu nằm ở một vị trí hiểm ác như thế nào. Một căn cứ nhỏ nằm trên cao điểm này. Nó có thể khống chế cái yết hầu của con đường chính là cầu Đầu Mầu và đoạn đường đi sát cao điểm 252. Đoạn này, một bên vách núi dựng đứng, một bên dốc thẳng xuống sông Cam Lộ. Đoạn này của sông Cam Lộ húc thẳng chân núi cao điểm 252 nên ngoặt rất gấp tạo ra cái “bờ lở” sừng sững. Quả thật rất hiểm. Nếu muốn tấn công lên điểm cao cũng không thể từ hướng này được.

       Một câu cầu rất nhỏ và hẹp. Có thể trước đây nó cũng to và rộng như các cây cầu khác trên đường 9 nhưng đã bị đánh sập. Bây giờ cái cầu do ta làm tạm quá hẹp, chỉ vừa đủ cho một xe đi qua. hai bên cầu cũng chẳng có lan can gì. Chúng tôi đi qua cầu, ngắm nghía một lúc rồi quay trở lại. Đứng trên mép cầu nhìn xuống sông thấy hơi ghê ghê.

-   Đường chỗ này kinh thật Lục à ! Cả đoàn tăng và cơ giới mà đi qua đây chỉ cần vài thằng là chặn  
     cứng hết.
-   Chả trách nó bé tẹo thế mà nổi tiếng thế !
-   “Thỏa mãn bần cố” chưa ? Biết thế nào là Đầu Mầu nhé ! (Cái câu thỏa mãn bần cố lúc đó chúng tôi
     hay dùng)
-   Thôi ! đi đi.
-   Ừ ! Cũng trưa rồi. Mình rẽ lên đường vào Cùa rồi tìm chỗ nghỉ một tí. Kể mà lối xuống sông không dốc
     ngược như thế thì xuống bờ sông mà nghỉ là nhất.

Chúng tôi đi đến ngã ba thì rẽ vào đường lên Cùa. Tôi chọn một chỗ có cây bóng mát ngay gần ngã ba rồi hai thằng leo lên vạt cỏ dưới bóng cây ngồi nghỉ. Chỗ này vừa mát vừa nhìn ngắm xe cộ và người đi lại trên đường 9.

       Hai thằng lấy dao găm chọc hai cái lỗ hộp sữa, mỗi thằng một hộp cứ thế mà tu. Thằng Lục nó ăn sữa giỏi, chỉ một loáng đã thấy nó dốc ngược hộp lên mà húp xoạt xoạt. Ngọt quá làm tôi khó nuốt. Còn non nửa hộp thì ngắc rồi phải nhờ Lục ăn hộ. Nó chẳng ngần ngại gì hết, tu một hai hơi hết luôn.

(http://farm5.static.flickr.com/4128/5105059138_197bcf388a_z.jpg)

       Tầm trưa, thỉnh thoảng mới có xe chạy qua, cái ngược cái xuôi, toàn xe bộ đội.
-   Mày thấy mùi gì không ?
-   Có. Mùi thuốc rê.

       Một cái mùi rất khét, rất nặng thoang thoảng bay qua.

-   Tao đảm bảo với mày mùi này là mùi thuốc lá Vân Kiều.

       Không ai bảo ai, cả hai đều ngoái nhìn về phía Đầu Mầu. Quả nhiên, có một toán đồng bào Vân Kiều đang từ trên dốc đi xuống. Một ông già râu tóc dài đã bạc, một bà “sồn sồn”, hai chàng trai, hai cô gái và một cậu choai. Tất cả đều ở trần, đi chân đất. Đàn ông thì đóng khố còn đàn bà thì mặc váy. Hai thanh niên đi trước, đến thằng nhóc rồi đến ông lão. Ba người đàn bà đi sau. Ông lão ngậm cải tẩu thuốc rất to, dài đến 30 cm. Bà sồn sồn cũng ngậm tẩu, nhưng cái tẩu nhỏ và ngắn hơn. Một tay thanh niên cũng đang hút tẩu, cái tẩu không to và dài như của ông lão nhưng có vẻ trang trí cầu kỳ, có một đoạn cán tẩu được nạm đồng thì phải, đánh bóng vàng chóe. Tay thanh niên kia thì giắt tẩu vào khố. Họ đi rất nhanh, chiếm toàn bộ mặt đường, người sau, người trước không ai che khuất ai. Chỉ có ông lão là đi không, hai thanh niên đeo ba lô bộ đội. Đàn bà và cậu bé đều đeo gùi, thứ gùi đan bằng mây tre gì đó lên nước nâu bóng. Chắc hẳn họ mang hàng hóa xuống Đông Hà, ngủ lại đó đêm nay. Mai bán hàng xong lại mua những thứ khác về. Nhìn phụ nữ ở trần có cảm giác là lạ. Họ lại còn đi rất mạnh mẽ, đung đưa . . .

-   Mày nhìn gì mà ghê thế ?
-   Thế mày bịt mắt lại đi !


       Đây là cảnh hoàng hôn trên sông Cam Lộ tôi nhặt trên mạng.

(http://farm5.static.flickr.com/4088/5104507677_055a1da5da_z.jpg)

. . . (còn nữa)

Tặng bác hình ảnh cái địa bàn đa dụng TQ (màu xanh ở trên). Khi mở ra nó như thế này :

So với cái màu sẫm thì nó thô kệch hơn, trên thân có khắc vạch mm. (Cái màu sẫm chia vạch 0 đến 3000, ngay dưới cạnh chia vạch khắc dòng 1:25000 meters). Khi đóng lại nó như thế này:

Cám ơn bac Fanlong. Nhưng tôi hơi ngờ ngợ, nhất là cái ảnh sau. Cái này chắc là đời áp chót, có cả chữ Mỹ, hồi ấy chưa trộ lần mô. Cái trên có vẻ giống như tôi nhớ hơn. Nhưng màu hình như trên ảnh sẫm quá. Trên mặt đúng là 4 chữ Đông Bắc Tây Nam viết bằng chữ Hán. Hàng chữ phía trên ngôi sao hơi mờ và nhòe, nhưng vẫn thấy rõ ở giữa là chữ Ngũ, chắc là "ngũ dụng". 

Bác 6971 nói đúng. Cái la bàn Tầu của bác FanLong đời sau này, có lẽ vậy. Chứ la bàn đàn anh của nó thời trước 75 không có mặt đồng hồ hiển thị độ dài bên trong (đồng hồ chỉ có mặt ngoài), mặt đồng hồ chỉ có 3 vòng độ dài theo tỉ lệ bản đồ 1/25, 50 và 100 nghìn nên trông nhỏ hơn nhiều, có dập số chìm để phân biệt và không có chữ la-tinh.

.
CHUYỆN XIII        LÀNG QUẤT XÁ  (tiêp 18)
       Lục và tôi mỗi thằng còn ăn hết hai thanh lương khô, uống đẫy nước vào thành ra buồn ngủ.
-   Lục ơi, chui vào chỗ kia ngủ cái đi. Tôi buồn ngủ quá ông ạ !
-   Tôi cũng buồn ngủ quá.

       Hai thằng trèo lên một chút nữa thì tìm được bãi cỏ dưới bóng mát của cây lá ngái với lằng nhằng đám dây leo gì không rõ. Chỗ này hơi dốc nhưng có bóng mát, lại có bãi cỏ, hai bên còn thoáng gió. Nằm chỗ này cao, gần ta-luy đường 9, người đi đường chẳng bao giờ nhìn ngược lên đây mà lo. Còn chúng tôi muốn nhìn đường thì quan sát được hết cả một được đường quốc lộ dài và đường lên Cùa nữa. Thằng Lục đi ngoài, tôi dặn với theo bắt nó phải đi xa xa một chút và cẩn thận không lại dùng phải lá han thì . . .

       Có lẽ chúng tôi ngủ đên hai tiếng. Mặt Trời đã chênh chếch về tây.
-   Chỗ này mát quá, ngủ sướng thật. Tao chỉ hơi ngại rắn thôi. Mình ngủ không biết gì, nó đợp cho một phát thì xong. Nhổ rễ thôi !
-   Thì nhổ.

       Chúng tôi tụt xuống đường. Con đường vào Cùa là con đường nhỏ, cũng được trải nhựa nhưng lớp nhựa rất mỏng và bị bong tróc nhiều giống những con đường nhựa bỏ hoang lâu năm. Phần nhiều đường bong nhựa nham nhở. Có điều khác là đường này xe chạy liên tục. Chỗ nào còn mặt nhựa thì đều nhẵn nhụi và sạch bong. Tuy vậy, đất đồi ở đây chỗ nào xe chạy là thành đường. Đất đồi nâu đỏ lèn chặt trong một thứ đá miểng màu nâu rất cứng, mưa cũng không lầy mà nắng cũng ít bụi. Con đường dốc lên thoai thoải đến tận đỉnh đồi. Không có đoạn nào quá dốc cũng không có đoạn đường bằng. Đoạn đường này khá thẳng, cứ thoai thoải mà lên. Đỉnh đồi khá rộng và bằng phẳng. Đó là căn cứ Tân Lâm.

       Đến căn cứ Tân Lâm rồi. Sao tan hoang hết cả ? Cái tháp canh không thấy đâu nữa. Còn dấu vết của rất nhiều lớp hàng rào nhưng không còn thấy hàng rào đâu. Tất cả đã được đào cắt và lấy hết đi. Thậm chí, các lô cốt bằng bao cát cũng bị phá tan hoang. Những bao cát còn lành lặn cũng được trút hết cát để lấy bao rồi. Kinh thật ! Bao nhiêu mìn các loại kiểu trang bị cho hàng rào điện tử McNamara (Mac-na-ma-ra), không biết khi rỡ lấy đồ có ai bị sao không ?

       Nhớ lại, Đầu năm 1973, khi c20 về Trà Liên Tây, chúng tôi cũng ra sân bay Ái tử để lấy đồ về xây dựng nhà ở các tiểu đôi, hội trường của đại đội và nộp vật liệu cho sư đoàn bộ. Cả bộ đội và dân đều lấy. Không có gì có sức tàn phá mạnh như vậy. Chỉ có sức công phá của bom nguyên tử mới thổi bay được một căn cứ Ái Tử rất lớn, có cả sân bay như thế. Kìm cộng lực rất lớn, không chỉ đơn giản để cắt dây thép gai đâu. Chúng tôi còn cắt hai nhát ở hai mép của cọc thép dùng chăng dây thép gai rồi bẻ đi bẻ lại vài cái là gãy cọc. Nhanh gọn như như ăn gỏi.

       Cảnh Camp Carroll bây giờ chỉ tìm thấy trong các ảnh do Mỹ chụp từ trước, nhiều nhất là ảnh năm 1968. Tôi tạm nhặt đưa lên để anh em ngó lại cái căn cứ hỏa lực hoành tráng này.

       Hình 1 là ảnh căn cứ nhìn từ trên cao từ hướng đông bắc tới. Có thể nhìn rõ nhiều lớp hàng rào trên địa hình rất trống trải. Tất cả đều được bố trí theo hình ngũ giác, trông như bông hoa năm cánh. Mỗi cánh hoa là một khu riêng, ở trung tâm cũng có hình ngũ giác. Nhìn rõ các vị trí đặt từng khẩu pháo. Các cạnh ngũ giác bố trí dày đặc các lô cốt. Phía trong cũng rất nhiều lô cốt và nhà trại, . . .

(http://farm2.static.flickr.com/1432/5110149349_e3df03501e_z.jpg)

       Hình 2 là ảnh chụp bằng máy bay từ hướng đông nam tới

(http://farm2.static.flickr.com/1347/5110149357_84005d024b_z.jpg)

       Hình 3 là ảnh nhìn từ trong căn cứ ra ngoài đường đi từ Quốc lộ 9 vào thung lũng Cùa. Bức ảnh cho thấy con đường nằm gần sát với hàng rào của căn cứ. Trong ảnh còn thấy đang có một đoàn xe quân sự của Mỹ chạy từ phía Ba Lòng về căn cứ Camp Carroll.

(http://farm2.static.flickr.com/1235/5110149363_1bd4694f32_z.jpg)

       Hình 4 là ảnh cận cảnh cứ điểm 241.

(http://farm2.static.flickr.com/1328/5110149361_5d96eb872f_z.jpg)

       Hình 5 là ảnh pháo 175 milimet “Vua Chiến Trường” của Mỹ tại Camp Carroll.

(http://farm2.static.flickr.com/1399/5110149369_b71380878d_z.jpg)

. . . (còn nữa)

Tặng bác thêm một cái là bàn thời Pháp.
Không đề năm tháng sản xuất trên trên la bàn, nhưng tôi nghĩ nó cũng 70-80 năm.

Hàng độc thật. Cái "dọi" đo độ nghiêng được tái bản vào la bàn Tầu.

La bàn thời Pháp, nhưng không biết có phải là của Pháp không? 6971 không rành tiếng Phớp, biết mỗi 2 chữ Phu tho nghĩa là Phú Thọ, nên không biết giải thích 4 chữ cái trên mặt la bàn là thế nào. Tiếng ta thì ngược chiều kim đồng hồ là Đ-B-T-N, tiếng Anh là E-N-W-S, còn trên ảnh lại là ...S-W?  

.
CHUYỆN XIII     LÀNG QUẤT XÁ   (tiêp 19)

     Ba rưỡi chiều hôm đó chúng tôi mới đến nhận lệnh của ban 2. Tư lệnh và bộ tham mưu cùng các đơn vị tham gia tác chiến đều đóng quân ở trong doanh trại của một đơn vị nào mà tôi không nhớ tên. Đơn vị này đã tạm chuyển đi đâu đấy để lấy chỗ cho diễn tập. Chúng tôi có nhiệm vụ vẽ toàn bộ sơ đồ căn cứ của “địch”.

     Sau khi nhận nhiệm vụ, chúng tôi được chỉ đường tới một ngôi nhà nhỏ, mái tranh, dứng bằng đất theo kiểu nhà ở đồng bằng bắc bộ. Ngôi nhà khá xa các nhà khác. Chỉ có hai đứa chúng tôi ở căn nhà đó. Nhà đơn sơ chỉ có hai cái giường tre và một cái bàn gỗ. Hai bên bàn là ghế tre đóng xuống đất. Giữa cái bàn và hai cái giường được ngăn bằng một tấp liếp.Có lẽ đây là nhà của y tá đại đội. Hai cái giường của hai y tá và cái bàn để khám cho anh em. Lúc đó không có tủ thuốc. Toàn bộ thuốc men đều trong túi của y tá. Nhưng cũng có thể đây là cái nhà gác của đơn vị vì nó ở rất xa các nhà khác. Như thế có vẻ hợp lý hơn.

     Lục đi lĩnh cơm ở bếp của hậu cần. Tôi tranh thủ phóng bản đồ để sáng mai ra thực địa vẽ sơ đồ trận địa. May có cái bàn phẳng nên công việc rất thuận tiện. Lục lấy cơm về, nó nói:

-   Nghỉ tay ăn cơm đã. Lính tham gia diễn tập được ăn tiêu chuẩn 9 hào (lúc đó tiêu chuẩn ăn của lính   
     là 6 hào 8, lính trinh sát chúng tôi được ăn tiêu chuẩn 7 hào 2, hơn lính khác những bốn xu một ngày).
-   Sang nhề. Có nhiều nhúc không mày ? (“Nhúc” tiếng miền trung là thịt)
-   “Cỏ nhục, cỏ cả cà cỏ đuôi” (có nhúc, có cả cá có đuôi – cá có đuôi để phân biệt với cà có cuống).
-   Tèn tén ten thôi !

. . . (còn nữa)

.
CHUYỆN XIII     LÀNG QUẤT XÁ   (tiêp 20)

     Chúng tôi ăn xong thì trời vẫn sáng. Tôi tranh thủ khoắng nốt mấy đường, loáng một cái cũng xong. Hai thằng tôi lang thang trên đồi. Thung lũng Cùa rất lớn và bằng phẳng nằm lọt giữa tứ bề là núi thẳm, rừng xanh. Đất đồi ở đây trồng tiêu rất tốt. Tiêu Cùa thơm cay nổi tiếng. Nhìn xuôi xuống dốc theo hướng tây nam, một triền đất cứ thoải dần, thoải dần rất xa tới tận nơi trũng nhất của thung lũng. Đó là một cánh đồng lúa nước khá rộng. Xung quanh đồng lúa là năm bảy cái làng của cả người Kinh và đồng bào dân tộc.

     Nghe nói có lúc cây cối xung quanh thung lũng bị thuốc rụng lá của Mỹ đánh trơ trọi hết. Giờ này cây cối đã trở lại um tùm. Tuy nhiên về sau này tôi được nghe những chuyện người dân vùng Cùa bị nhiễm chất độc da cam từ chất rụng lá. Có gia đình, các con sinh ra đều dị dạng, chỉ sót lại một người không bị. Người đó bỏ làng mà đi kiếm sống ở nơi khác. Anh không dám lấy vợ. Mãi sau có người thương mới lấy anh làm chồng. Hai người chẳng dám sinh con vì sợ sẽ sinh ra những đứa con giống như cô chú của chúng. Rồi chị cũng có bầu. Ngày chị sinh, anh không dám đến nhà hộ sinh vì sợ nhìn thấy con mình. Một nỗi ám ảnh kinh hoàng . . .

     Những gì trên mặt đất đã được rửa trôi theo năm tháng. Nhưng không biết dưới mạch đất kia còn lại những gì ? Nó làm tôi nhớ đến chuyện nhiều người dân chết không rõ nguyên nhân ở thôn Trà Liên Tây. Một cái thôn bị lụt nước sông Thạch Hãn hàng năm, có năm gần tháng trời. Nước lụt cũng là nước ăn của bà con những ngày đó. Liệu có phải nó không liên quan gì đến những cái chết bất thường đó không ? Chưa ai trả lời được.

     Bất chợt cảm thấy buồn. Phải rồi ! Mảnh đất này đã mấy đời nay đau đớn giãy dụa. Không gia đình nào yên ổn không người nào là không dính chiến cuộc, kiểu này hay kiểu khác. Từ thời ông bà tôi với cảnh người chết đói năm 45. Chuyện bà tôi kể, có thằng người bị đói, lả đi, dặt dẹo không biết đã bao nhiêu ngày. Đột nhiên nó vùng lên cướp cái bánh của người ta. người ta la hét, chửi bới nó rồi bỏ đi. Nó nhét vội vàng cái bánh cướp được vào mồm, nghẹn lên nghẹn xuống mấy lần. Nuốt xong cái bánh được một lúc thì nó lên cơn đau đớn vật vã rồi sùi bọt mép mà chết. Bà tôi bảo, người đói lâu ngày mà ăn ngay như thế là bục bao tử là chết. Mỗi lần kể chuyện này hai hốc mắt đục lờ không rõ lòng trắng lòng đen của bà lại hấp háy, từ đó nước mắt cứ lăn xuống hai gò má răn reo của bà. Bà tôi lấy vạt yếm chùi chùi, chấm chấm lên hai con mắt. Mắt bà tôi, đôi mắt của dân đồng chiêm chũng, ao đồng lẫn lộn. Cả làng “mắt toét ba vành sơn son”.

     Bố mẹ tôi thì lăn lộn ở Việt Bắc. Hai người gặp nhau trên chiến khu mà thành vợ chồng. Chả mấy khi được ở với nhau. Thế mà lại sinh ra tôi ở đó, có lẽ là để có người kế tục mà vật vã cho cái mảnh đất này. Bởi khi bố tôi vẫn còn lăn lộn ở B, mẹ tôi thì lận đận lo toan cho mẹ chồng và lũ em sơ tán thì tôi vào hàng ngũ của bao nhiêu người cùng thế hệ. Lại một thế hệ “xách súng ra đi”.

     Ôi ! Mảnh đất. Yêu hay đau ? Ghét và thương !

. . . (còn nữa)

4 chữ cái trên mặt cái la bàn đó xuôi chiều kim đồng hồ là : O - N - W - S

Đây không phải là tiếng Pháp đâu ạ, vì tiếng Pháp thì tương ứng với Đông - Bắc - Tây - Nam sẽ là : Est - Nord - Ouest - Sud. Ban đầu nhìn chữ O em cũng tưởng nhầm đây là tiếng Pháp (tương ứng với Tây - Ouest). Nhưng do chữ O đối diện với chữ W nên không đúng.

Em đoán đó là viết tắt 4 hướng của tiếng Đức. Trong tiếng Đức, Đông - Bắc - Tây - Nam là : Osten - Norden - Westen - Süden.
(Em không biết tiếng Đức, 4 từ tiếng Đức trên là em tra trên mạng)

Liên quan đến việc "xuôi" và "ngược" chiều kim đồng hồ của các hướng:

Nếu ta coi đó đúng là tiếng Đức thì sẽ không đúng với trong thực tế. Vì khi ta đứng sao cho tay trái hướng thẳng về Đông, tay phải hướng thẳng về Tây thì ta sẽ nhìn về phía Nam chứ không phải phía Bắc. Em đoán là do la bàn được thiết kế để sử dụng gián tiếp qua tấm gương trên nắp nên họ mới đánh dấu như thế.

Tìm thêm trên mạng thì em thấy có 1 số la bàn của Mỹ tương tự (với tấm gương trên nắp)
Các chữ cái trên các la bàn kiểu này theo "xuôi" chiều kim đồng hồ cũng là : East - North - West - South (Đông - Bắc - Tây - Nam)
Và khi nhìn vào ảnh trong gương thì các hướng hoàn toàn đúng với thực tế.

Một trong những ảnh em lấy từ website:
http://www.freewebs.com/tedbrink1/usa.htm

(http://www.freewebs.com/tedbrink1/S1050174%20(2).jpg)

Cám ơn bạn Star đã lặn lội tìm câu trả lời. Có lý. Nhưng vẫn còn băn khoăn. Nếu 4 chữ cái in ra nhằm cho mục đích nhìn qua gương, thì các chữ cái này cũng phải viết ở dạng "ngược", tức là giống như ảnh của chữ cái thật khi nhìn qua gương, thì qua gương mới "đảo" lại thành chữ thật. Hai chữ cái O và W thì xuôi ngược như nhau, nhưng chữ S và N qua gương không còn là chữ cái nữa. Các con số chia độ cũng vậy, qua gương không còn là số nữa. Như trường hợp xe cứu thương, người ta phải viết "ngược" chữ Ambulance để các lái xe khác nhận ra xe ưu tiên qua gương.

Hãy biết đến thế, nhỉ.

À, mà cái ảnh bạn post lên bị lỗi, không xem được trên máy tính của tôi!

Việc đọc hướng trên la bàn sao cho thuận lợi dẫn tới việc in ngược Đông Tây và ngược cả chiều tăng góc từ 0 đến 360 độ. Cái này các bác ngành pháo chắc là thạo.

.
CHUYỆN XIII     LÀNG QUẤT XÁ   (tiêp 21)

     Sáng hôm sau, hai thằng tôi với hai khẩu súng đeo vai đi lên trận địa. Tôi thì mang thêm giấy bút, bản đồ, ống nhòm địa bàn để tác nghiệp.
     
     “Căn cứ của địch” đang được xây đắp bằng các bao cát và cũng sắp hoàn thành. Chỗ này đang đắp nốt lô cốt, chỗ kia đang chăng các loại dây thép gai. Có đủ các loại hàng rào từ hàng rào đơn, hàng rào bùng nhùng, rồi mái nhà và cũi lợn. Chiều sâu của cá loại hàng rào có lẽ lên tới năm chục mét (bây giờ tôi không nhớ chính xác nhưng lúc đó phải đo vẽ đầy đủ và chính xác). Từ chân đồi đến qua tuyến hang rào độ dốc không lớn. Từ các lô cốt con đầu cầu lên các lô cốt con phía sau dốc hơn một chút nhưng chỉ gần 30 độ . Đoạn từ lớp lô cốt thứ hai đến lô cốt mẹ ở trung tâm rất dốc. Tôi dùng địa bàn đo cẩn thận để đánh giá khả năng xe tăng có vượt lên được không. Đoạn này 40 độ, gần đến giớ hạn leo dốc của xe tăng và còn tùy vào chất đất. Có thể chỉ 40 độ thôi nhưng xe leo lên vẫn bị trượt. Ở trên tôi đã nói, đất vùng này là đất nâu lèn chặt trong đá dăm màu nâu rất chắc. Xe tăng dễ bám mà đất không bị lở tơi ra gây trượt cho xích.

     Các lô cốt con kích thước như nhau chỉ quay hướng hơi khác nhau một chút. Kích thước lô cốt cỡ hai mét rưỡi. Lô cốt mẹ to hơn rất nhiều, kích thước lên tới bốn năm mét. Tất cả các lô cốt đều có lỗ châu mai hướng về phía ta sẽ tấn công lên. Vì làm lô cốt giả nên chẳng có cái nào có nắp, tất cả đều hở phía trên và hở cả phía sau. Nhìn phía trước thì y như thật nhưng lên đến nơi thì thấy rõ là đồ giả (bây giờ gọi là “hàng dỏm”). Giao thông hào được đào giữa các lớp lô cốt, cắt ngang đường mà xe tăng và bộ binh sẽ tấn công. Tất cả trận địa chỉ có mặt phía trước. Lên đến đỉnh đồi, chỗ lô cốt mẹ là hết. Đánh đến đó coi như thắng trận.

     Thiết kế trận địa giả là ban tác chiến phòng tham mưu sư đoàn và đã được thông qua cả phòng rồi. Ban 2 cũng có hồ sơ trận địa rồi nhưng chúng tôi vẫn phải vẽ. Chắc là để xem trinh sát làm ăn thế nào thôi. Nhưng mà quá dễ đối với trinh sát vì cứ đi đàng hoàng giữa ban ngày, sờ vào tận nơi. Lấy thước mà đo kích thước, lấy bước chân mà đo khoảng cách các mục tiêu trong “căn cứ địch”. Chuyện là vậy. Lục và tôi đo đạc cẩn thận. Tôi đánh dấu vào sơ đồ, xác định tọa độ lô cốt mẹ, phác qua hình dáng mấy cái lô cốt và hàng rào. Thế là xong. Còn lại mang về vẽ tiếp.

(http://farm2.static.flickr.com/1202/5122693577_f299a94d7e_b.jpg)

     Đây là sơ đồ “căn cứ địch”. Trên sơ đồ không thể hiện kích thước các lô cốt, giao thông hào hay xe tăng theo đúng tỷ lệ. Các lô cốt có vẽ riêng kiểu “thiết đồ” có ghi đầy đủ kích thước. Sơ đồ này cũng sẽ dùng để mô tả trận đánh diễn tập, hai ngày sau đó.

. . . (còn nữa)

Em cũng không rõ tại sao bức ảnh nó không hiển thị được trên máy tính của bác.

Em upload lại lên 1 server ảnh khác, đường link của nó đây :
http://img199.imageshack.us/img199/9845/americancompasswithmirr.jpg

Nếu không thì bác vào trang web em đã trích dẫn phía trên, tên của la bàn này tiếng Anh là : M 2 artillery Compass (la bàn dùng cho pháo binh)
http://www.freewebs.com/tedbrink1/usa.htm

Hoặc nếu không thì bác sử dụng chức năng tìm kiếm ảnh của Google với từ khóa là "M 2 artillery Compass" cũng sẽ cho ra 1 số bức ảnh loại la bàn này.

     Trích: 6971
     "Nếu 4 chữ cái in ra nhằm cho mục đích nhìn qua gương, thì các chữ cái này cũng phải viết ở dạng "ngược", tức là giống như ảnh của chữ cái thật khi nhìn qua gương, thì qua gương mới "đảo" lại thành chữ thật"

     Hay là những năm đầu thế kỷ trước, khi sx la bàn người ta chưa nghĩ ra yếu tố này? Còn mấy chữ cái chỉ hướng thì chính xác là tiếng Đức rồi.

     Tôi xem đường Link mà Star cho, thấy địa bàn Mỹ cũng in ở đáy địa bàn các chữ N, S, E, W cũng ngược như vậy. Tôi chưa dùng loại ngược này bao giờ nhưng nghĩ rằng sẽ rất tiện nếu đọc luôn hướng ở đầu kim Nam của địa bàn. Đầu kim nam của địa bàn chỉ đúng hướng in ngược ở đáy địa bàn. Cái này có thể do lịch sử xa xưa của địa bàn người ta dùng kim chỉ nam chứ không phải kim chỉ bắc như bây giờ.

Tôi cũng không biết la bàn của nước nào.
Tôi cố gắng chụp cái logo của nhà sản xuất.
4 chữ lần lượt N - O - S - W

Ngày bé quên không hỏi ông già là địa bàn này thu được của Pháp hay được phát.
Ông già chưa bao giờ ở pháo binh.
Trước ông già mình ở tiểu đoàn 54 - trung đoàn Thủ đô.

Xin lỗi các bác Quất Xá, vì cứ lăn tăn mãi chuyện la bàn, làm lạc cả hướng chuyện chính.

Nhưng đúng là vẫn chưa tìm ra lời giải đáp thật sự thỏa đáng cho câu hỏi vì sao lại có đồng thời 2 loại la bàn, in xuôi và in ngược các ký hiệu Đông - Bắc- Tây- Nam. Câu giải thích liên quan tới đọc thông tin trên gương có vẻ hợp lý nhưng thấy nhiều loại la bàn đơn giản, không có gương cũng ký hiệu ngược. Dưới đây là mấy cái cả xuôi, cảà ngược, cả Đức, cả ...


Đúng là phải chờ mấy bác trinh sát pháo lên tiếng thôi.

     Vâng, đúng là la bàn này do Đức sx. Dòng chữ in trên logo tuy mờ nhưng vẫn có thể đọc được, đấy là tên nhà máy chuyên chế tạo các sản phẩm cơ khí.

Chuyện mấy bác Vân kiều hăm hở xuống dốc của bác TTNL làm tôi nhớ lại câu chuyện được nghe hồi 74, khi nằm ở Viện 43 về người Pako trong Asầu (Pako cũng là Vân Kiều?):

"Đồng bào pako vẫn đi theo cách mạng lâu rồi, nhưng bây giờ nghe cái cán bộ nói thế địch đang xuống, thế cách mạng đang đi lên thì đồng bào nghĩ hung lắm. Đi lên nhọc lắm, đi xuống khỏe hơn".

Dựa bức ảnh mới của bác nvanlebinh, em tìm được thêm 1 số thông tin như sau:

(http://www.southsurvey.co.uk/img/gi_32_13_140_140.gif)

Tên công ty: Freiberger Präzisionsmechanik (FPM Holding GmbH)
Địa chỉ: Thành phố Freiberger, phía đông nước Đức.
Thành lập từ năm 1771, chuyên sản xuất các thiết bị đo đạc chính xác
website: http://www.fpm.de/lang_en/index.php?c=1&s=index


Trong website COMPASSIPEDIA (http://www.compassmuseum.com/index.htm)
Phần các la bàn dành cho khảo sát và pháo binh em tìm được la bàn gần như giống hệt với chiếc của bác nvanlebinh
http://www.compassmuseum.com/geo/geo_2.htm

Chiếc la bàn này sản xuất năm 1957.

Ta có thể thấy nó gần như giống hệt chiếc của bác nvanlebinh, chỉ hơi khác 1 chút ở các điểm sau:
- Phía Đông được ký hiệu bằng chữ E, thay vì O (có lẽ đây là một phiên bản xuất khẩu sang các nước nói tiếng Anh)
- Phần thước đo phía bên phải
- Ký hiệu hình tam giác và 360^o trên mặt la bàn

Một số thông số của chiếc la bàn này:
+ Chất liệu: Nhôm
+ Đường kính: 68 mm
+ Dài : 100 mm
+ Rộng: 58 mm

(http://www.compassmuseum.com/images/geo2/fr10_open_gr.gif) (http://www.compassmuseum.com/images/geo2/fr10_closed.jpg)

vào đây thấy các ccb tan hay quá

Từ trước đến giờ em không để ý lắm về việc sử dụng la bàn, sở dĩ em tham gia mấy bài về la bàn trong topic này cũng bắt nguồn từ việc tìm hiểu xem chữ "O" trong cái la bàn của bác nvanlebinh có nghĩa là gì.
Em cũng biết là bàn nhiều thông tin bên lề trong này sẽ gây loãng topic, không biết mấy bài về la bàn vừa rồi có thể tách ra và ghép vào một topic nào đó bàn về kỹ thuật xác định phương hướng đã có sẵn trong diễn đàn không ?


Trong 3 loại la bàn bác sauchinbaymot post lên, em thấy theo chiều từ trái sang phải sẽ là thế này:
1. La bàn của Đức (nhìn vào logo thì chính là của FPM Holding GmbH sản xuất), ký hiệu các hướng ngược với thực tế
2. La bàn của Đức, ký hiệu các hướng thuận với thực tế
3. La bàn của Pháp, ký hiệu các hướng thuận với thực tế (em kết luận nó là la bàn của Pháp vì chữ Ouest (Tây) đối diện với chữ Est (Đông))

Trong 3 la bàn trên thì có 1 ngược, 2 thuận. Nhìn vào chiếc ngược (chiếc đầu tiên), em thấy nó có 2 cái càng và 2 cái vít, có vẻ nó là một phần của một thiết bị đo nào đó (cái này là em đoán thôi).

Theo như thông tin em tìm được thì ưu điểm của la bàn có dùng gương là cho phép ta có thể vừa quan sát trực tiếp mục tiêu vừa đo đạc
Dưới đây là hình minh họa em lấy từ trang
http://www.thecompassstore.com/usmircom.html

Em cũng biết là bàn nhiều thông tin bên lề trong này sẽ gây loãng topic, không biết mấy bài về la bàn vừa rồi có thể tách ra và ghép vào một topic nào đó bàn về kỹ thuật xác định phương hướng đã có sẵn trong diễn đàn không ?

Theo mình, bạn nghĩ như thế là đúng đấy. Nên trả lại đất cho bác TTNL còn hồi tưởng.
Có lẽ nên đưa nội dung này thành một tô- pic riêng ở mục "Kiến thức QP" thì hơn. Không chỉ la bàn mà cả ống nhòm nữa, rồi phương pháp đi theo góc phương vị, xác định điểm đứng trên bản đồ v.v... Nhiều nội dung lắm ;D

Vẫn chuyện la bàn ghi ngược, mà chỉ ngược Đông với Tây thôi chứ không có Bắc đổi cho Nam. Là vì Bắc luôn là gốc, 0 độ.
Theo tôi biết nếu ghi ngược Đông Tây thì chiều tăng của vạch chia độ cũng ngược chiều kim đồng hồ. Khi dóng trục la bàn vào một điểm lệch Đông 10 độ, như cái la bàn hình ở đây, người ta đọc luôn các ký hiệu trên la bàn "Đông mười độ" chứ không cần suy luận "kim chỉ vào 350 độ tức là lệch sang Đông 10 độ".
Đơn giản là phục vụ cách đọc cho nhanh theo cùng một hệ thống quy ước.
(http://www.compassmuseum.com/images/geo2/fr10_open_gr.gif)

Bác TTNL có còn giữ được bản Cảnh đồ nào của "căn cứ địch" này không? Không có trong cặp thì có trong đầu cũng được, pọt lên cho dễ tưởng tượng.

Mà diễn tập chỉ cách xa địch thật khoảng 4-5km chim bay thì cũng kỳ nhỉ. Hồi đó trên chiến tuyến thế nào mà phía sau lại rảnh thế?

xin lỗi các bác,nhà em chưa thuộc bài.

     Bác Tomqb3 ! Hay là bác mở riêng cho mình 01 topic đi, vì nếu cứ đọc bác TTNL và bác ở cùng một chỗ thế này thì thế nào cũng có lúc chóng mặt rồi lẫn lộn chuyện của người này thành chuyện của người kia mất.

bác NQC ơi tôi là lính mới chưa biết mở,tôpib mới ..mỗi lúc tập viết một đoạn ,bác thông cảm nhé .bac hướng dẫn tôi tí nhé ,cảm ơn bác.

     Khi vào "Một thời máu và hoa", bác tìm cụm từ "chủ đề mới" ở gần trên đầu trang phía tay phải rồi nhấn chuột vào đấy, sau đó đặt tên gì mà bác thích. Đấy là em đoán thế chứ cũng không mở topic riêng vì chỉ thích đọc, lâu lâu có gì thắc mắc thì hỏi, còn bản thân có đánh nhau ngày nào đâu nên cũng không có chuyện để kể.

hehe cần gì phải đánh nhau bác  ;D kỷ niệm vui buồn của lính cũng đáng để chia sẻ lắm chứ đâu nhất thiết phải ùng oành súng đạn  ;D
Như em đây rất thích nghe 3 bác TS kể chuyện chuyên môn nghiệp vụ cắt rừng ( hehe chả là ngày xưa bọn em cứ cắt đường đi lạc nhiều quá  ;D ) mà hóng mãi chưa thấy bác nào kể  ;D

bác NQC ,tôi tưởng đấy là từng chủ  đề ,mỗi người góp một ti, tôi thấy nhiều topic có nhiều người tham gia ,còn mở riêng thì như hồi ký à,thế thì to truyện quá nhỉ ,sợ ko đủ sức.cảm ơn bác.

"Tìm là thấy". Cuối cùng nhờ một người Mỹ tốt bụng, chiều nay 6971 cũng đã tìm được câu trả lời, có thể xem là thỏa đáng, để xin anh em stop cái nhánh La bàn này, để còn bám kịp theo Quật Xá.

Tài liệu gốc tiếng Anh, dài dòng, xin phép trích dịch đoạn quan tâm thôi.

Hóa ra, la bàn nguyên thủy, dạng đơn giản đúng là ghi các phương theo thứ tự ngược với thực tế. Nó tiện lợi khi dùng.



Khi ta cầm địa bàn hướng quay mặt về hướng Bắc (N), kim địa bàn chỉ trùng với hướng ta nhìn (hướng mũi tên bên dưới), chỉ vào chữ N, cho ta biết hướng nhìn là hướng Bắc - Hình 1.

Khi ta hướng địa bàn và mặt ta về hướng Đông Bắc (N-E), kim địa bàn vẫn chỉ về phương bắc, nhưng vì địa bàn và mặt ta quay một góc 45o về phía phải rồi nên kim địa bàn chỉ vào góc N-E - Hình 2, cho ta biết hướng đang nhìn là Đông - Nam (N-E).

Tương tự, khi ta gióng địa bàn và mặt ta về hướng Đông (E), kim địa bàn sẽ chỉ vào chữ E - Hình 3, nhĩa là ta đang nhìn về hướng Đông (E).

Việc đánh số góc ngược trên mặt la bàn cũng là theo mục đích tiện lợi trên.

     3 cái hình theo trực quan sinh động, em hiểu là mình xoay về đâu thì mặt địa bàn sẽ xoay về đấy còn kim bất di bất dịch chỉ về Bắc, phải không ạ?

Trúng phóc pháo binh!

Bài của bác sauchinbaymot giải thích đơn giản, dễ hiểu và rất rõ ràng.
Vâng, chúng ta stop cái nhánh la bàn này, để hướng chính hành quân tiếp ạ  :)

      Bác 6971 !  Có thể nói đơn giản hơn là kim địa bàn cho ta biết mình nhìn từ hướng nào tới. Thản nào các ảnh Mỹ chụp các căn cứ bao giờ cũng ghi rõ nhìn từ hướng nào tới.

     Cảnh đồ mà có thì tôi đã pọt lên rồi. Bây giờ mà vẽ lại theo trí tưởng tượng thì mất nhiều thì giờ lắm. Còn trận diễn tập ở thung lũng Cùa. Chỗ gần địch nhất là Khe Trai và điểm cao 367. Theo bản đồ thì đường chim bay cũng phải cách 10 km. Thời điểm diễn tập là đầu năm 1974, khoảng tháng 3 gì đó. Tôi biết mọi người thường đọc rất nhanh nên thể nào cũng lướt qua mất thời điểm. Vì thế nên ở đoạn "Làng Quất Xá (tiếp 15)", tôi phải ghi rõ "(Bây giờ là thời điểm đầu năm 1974)".

     Thời điểm này toàn tuyến Quảng Trị hoàn toàn yên bình. Công bằng mà nói, Quảng trị sát miền bắc, sau 1 năm củng cố, ta rất mạnh. Chỉ có địch sợ ta thôi. Chỗ khe Trai hiểm trở địch cũng không dám bắn tỉa ta khi đi qua đây nữa.

     Viết thì lâu, đọc thì mau. Vả lại mấy chục năm đã qua, trí nhớ cũng mai một đi nhiều, bác vừa viết vừa phải lục lọi trong ký ức, thêm công việc bận rộn thành ra 1-2 ngày hoặc lâu hơn mới có 1 bài không dài lắm. Em hay người khác chắc cũng thế, đọc nhoằng cái xong rồi vêu lên ngồi đợi bài tiếp, thấy nó xuất hiện là "ăn tươi nuốt sống" ngay. Thế thì có bỏ sót một vài chi tiết cũng dễ hiểu thôi mà.

     Tôi đang ngồi viết báo cáo, báo mèo để sáng thứ hai phát cho mọi người trong phòng. Một cái đề cương cỡ hai chục trang thôi nhưng phải làm cẩn thận nên cũng mất thì giờ. Ngồi viết mà nhớ lời bác 6971 nói vẽ theo trí nhớ để anh em dẽ tưởng tượng thành ra cứ áy náy. Thôi thỉ mở Microsoft Word ra khoáng đại một cái. Bây giờ mà đi tìm một cảnh núi giống như thế rồi ngồi Photoshop để vẽ thành cảnh đồ thì lâu lắm. Nếu vẽ lại cảnh bằng bút chì như trước kia thì còn lâu hơn.

     Loắng ngoắng vài cái, rất xấu, cứ đưa đại lên, không có ý coi thường mọi người.  Mong anh em thông cảm !  

Bác TTNL ơi, tối cuối tuần, bác ngồi cặm cụi viết báo mèo, còn "mọi người trong phòng" đi nhậu hay ngồi xem TV, trong khi ae CCB trên QSVN ngưỡng mộ bác, ngồi đỏ mắt chờ bác, thì thật là bất công, bất công.

Mà cái cảnh đồ bác khoắng bằng MS với mấy cái lô cốt từ chân lên đỉnh đồi ấy có vẻ giống căn cứ Ba Vành ở chân núi Ba Vì (3 mỏm rất giống), là sào huyệt binh địa của d74 của thiếu tá Điện chứ không có vẻ gì là căn cứ ở thung lũng Cùa, sau lưng phải là dãy VoiMẹp có 1 đỉnh thôi.

Bác TTNL ! Nhân chuyện bác nói về bắn tỉa , bác cho em hỏi trong thời gian KCCM thì phía bên kia lính VNCH họ sử dụng súng bắn tỉa loại gì ? Bắn có chính xác không ? Phản ứng của lính ta khi gặp bắn tỉa của đối phương và cách trị lại xạ thủ bắn tỉa nếu có ?
 Bắn tỉa ngoài kỹ thuật bắn để chính xác hạ mục tiêu còn có chiến thuật của lính bắn tỉa kết hợp với nhau gây cho đối phương hoảng loạn tinh thần rối ren đội hình , lính ta đã chống lại bị bắn tỉa bằng cách nào ?
 Sang thời bọn em còn nằm ở BGTN súng bắn tỉa cực kỳ lợi hại và nó từng 2 lần cứu sống lính C2 , 1 lần trong tư thế đánh vận động không lên nổi và 1 lần giữ chốt từ xa bắn tỉa địch vận động vào chốt .

.
CHUYỆN XIII     LÀNG QUẤT XÁ   (tiêp 22)

     Lục lại sang bếp hậu cần lấy cơm. Hai thằng tôi được chia một mâm riêng. Một xoong sáu đựng cơm có nắp. chồng lên trên là một xoong sáu đựng canh. Trên cùng là cái nắp xoong lật ngửa có hai ngăn để đựng ba bốn món thức ăn vừa rau, vừa thức ăn mặn. Chín hào có khác, cả canh là năm món. Cơm rất nhiều, hai thằng ăn không hết mặc dù cả Lục và tôi đều là những thằng miệng rộng, ăn rất khỏe. Ăn xong hai thằng lăn ra ngủ, sơ đồ, cảnh đồ, thiết đồ gì đó để mai nộp “các cụ” cũng không sao. Cái chính là phải vẽ thật đẹp, để cho biết thế nào là trinh sát trước các binh chủng khác. Thế thôi ! Còn cái hồ sơ chúng tôi nộp lên thì chẳng có ý nghĩa gì cho diễn tập.

     Ngủ dậy, tôi bò ra trên bàn để vẽ. Đầu tiên là hoàn chỉnh cái sơ đồ. Lục làm cho tôi cái thước kẻ bằng gỗ. Không biết nó lột cái nẹp gỗ này ở chỗ nào mà ngon thế, vừa dài, vừa thẳng lại vừa mỏng. Xong việc nó ngồi gọt bút chì cho tôi và góp ý kiến cho các bản vẽ. Việc cuối cùng của sơ đồ là ghi tên người vẽ “TíchTườngNhưLệ và LưuXuânLục”.

     Xong sơ đồ, tôi vẽ thiết đồ mấy cái lô cốt. Lô cốt bao cát thì vẽ đại khái thôi, thế nào mà chả ra lô cốt. Nhưng tôi cố thể hiện mấy bao cát ở gần, vẽ sao cho thấy rõ các dợi dệt bằng nylon, rồi vờn cho bóng loáng như thật. Nhìn qua lỗ châu mai còn thấy vài cọng hoa cỏ may. Đúng là “hoa lá cành” một cách cố ý. Đểu thật !

     Nhớ lại, ngày chúng tôi học binh địa ở d74 (tiểu đoàn trinh sát của cục 2), tôi vẽ cảnh đồ cũng khá lắm. Lão Hùng “đen”, vừa là trung trưởng vừa là giáo viên rất thích thiết đồ tôi vẽ, lão hay cho điểm 10. Lão Hùng thích ở với mấy đứa tôi trong ngôi nhà lá vách đất chật chội của ông lão mù.
Ba thằng tôi SauChinbayMot, Thái “gẩu” và tôi đã chật, thế mà lão còn xông vào ở cùng. Lão này tính rất hay, rất lính tráng và vui vẻ. Ngoài giờ học, lão và chúng tôi trêu trọc nhau đủ thứ, cười đùa, đuổi nhau, đấm đá linh tinh xòe. Mà lão đấm đau đấy, không chạy nhanh thì oẹo vai, thót sườn với lão. Nhớ một lần buổi tối có phim chiếu ở sân bóng. Lão Hùng sốt ruột đi trước. Một quãng chẳng thấy chúng tôi đâu, đâm ra bơ vơ. Lão quay lộn trở lại để tìm bọn tôi, lại còn bịt mũi giả giọng, đứng ngoài hàng cúc tần hỏi vọng vào nhà xem thằng 6971 nó đi chưa. 6971 cũng bịt mũi trả lời lại “thằng 6971 nó đi với ông Hùng đe-en đe-en rồi !”. Bọn tôi cười tóa lên. Lão Hùng nhảy phắt qua hàng rào, một phát đến sát ngay sườn bác 6971, bác này cũng nhanh, luồn ngay sau lưng cụ chủ nhà mù. Giằng co một lúc, cười ầm ỹ, rồi kéo nhau ra sân bóng.

    Chúng tôi không lần nào gặp lại anh Hùng. Nghe có người nói, anh bị thương ở trong B, mất một chân.

. . . (còn nữa)  

     Việc này Bác TTNL cứ giao trách nhiệm cho bác 6971. Theo như những gì được đọc thì bác ấy không chỉ là một chuyên gia hóa học mà còn là chuyên gia tìm kiếm nữa.

Trong suốt thời kỳ ác liệt ở Quảng Trị, tôi chưa hề nghe nói "bắn tỉa" từ phía địch. Chỉ có pháo giàn, bom tọa độ, cấp tập, rải thảm, ngược hẳn với kiểu "tỉa". Có thể địch cũng "tỉa" ta nhưng ở thời điểm khác, vùng khác.

Nhưng ở Quảng Trị giai đoạn sau Cổ Thành, "bắn tỉa" của ta khá lợi hại. Không phải cánh lính trên chốt điên lên "tắc cú" cho đối phương một phát mà là có xạ thủ bắn tỉa, đội bắn tỉa, súng bắn tỉa, chuyên nghiệp hẳn hoi. Tôi không nhớ đội bắn tỉa thuộc quản lý của tiểu đoàn hay trung đoàn, sư đoàn, mặt trận, nhưng họ được cử đến các đại đội chốt trên chiến tuyến, như kiểu đi phối thuộc. Súng bắn tỉa là súng chuyên dụng, của Hungary, nòng dài, có ống ngắm với vạch chữ thập ở giữa như thường thấy trong các phim của Holiwood. Bắn xong, tháo rời, xếp gọn vào túi. Phạm vi bắn chính xác có thể tới 2-3 cây số. (Các chuyên gia vũ khí đâu rồi?).

Nhiệm vụ của cánh bắn tỉa ở QT không phải là tiêu diệt sinh lực đối phương, rình cả ngày "đòm" được một phát thì đáng gì, chủ yếu là giảm độ linh động của quân địch trong phạm vi lân cận chiến tuyến. Địch sợ bị tỉa nên ban ngày nằm dưới hầm là chính, hạn chế đi lại và nhiều hoạt động quân sự khác.

Tôi đã có dịp ngồi nói chuyện kiểu lính tráng với một xạ thủ bắn tỉa ở Q Trị, cuối Bảy Hai. Không có gì nguy hiểm đặc biệt đối với lính bắn tỉa, vì bắn tỉa là đang yên đang lành chỉ nghe nhõn một tiếng "đoành" thôi mà là tiếng "đoành" do anh ta chủ động. Thế nhưng tinh thần thì thường khá căng thẳng. Hôm ấy, tôi nghe anh ta chậm rãi kể về vụ cách đấy ít ngày đã bắn một người lính TQLC đang tắm ở hố bom phía bên kia chiến tuyến. Nếu không có súng bắn tỉa thì hố bom ấy đủ xa chiến tuyến, ngòai tầm súng bộ binh thông thường. "Thế bắn bị thương để cảnh cáo thôi có được không?" "Không, không ai dạy như thế cả!". Xông lên giáp là cà, không giết nó thì nó giết ta, tự nhiên, chứ ngắm bắn đối phương như ngắm bia, thậm chí như bắn lén vậy thì cũng căng thẳng chứ. Ấn tượng căng thẳng còn lây cả sang tôi. Tôi còn thấy trong nhật ký, Q.2, đoạn ghi lại ý nghĩ của tôi về chuyện người lính TQLC bị bắn tỉa khi đi tắm.

Chiến tranh nó thế đấy!

Thực ra Hùng đen khi đó không phải là b trưởng mà là b phó của lớp binh địa. A trưởng là Bơn, b trưởng là Đức, c trưởng là Thông "nghệ", d trưởng là Điện. Mà câu 6971 bịt mũi nói vọng ra là: "Thằng Tờ nó đi với ông Kíp Lê rồi". Cái tên Hùng Kíp Lê là 6971 đặt cho a Hùng. Thời đó học phổ thông có bài: "Em là muỗi anophen" - dạy cho học sinh về đặc điểm và tác hại của loài muỗi gây bệnh sốt rét, và bài "Chú Kíp Lê", giới thiệu một loại than đá quý ở vùng mỏ Quảng Ninh.

Có ai còn nhớ 2 bài này không. Tôi chỉ nhớ 1 bài:

"Em là muỗi anophen
Vì anh không biết em bèn xưng tên
Tính em vốn thích ban đêm,
đến khi chập choạng lên đèn bay ra
Hồ ao nước đọng là nhà
Thích vào bụi rậm bay ra xó giường
Khi em bay rất nhẹ nhàng
Không kêu như chị muỗi thường ấy đâu
Khi em đốt chẳng thấy đau
Chúc đầu, chổng vó đằng sau lên trời
Những anh chỉ thích rong chơi
Ngủ màn không mắc em thời đốt ngay
Thế rồi sốt rét có ngày"

Nghĩ cũng kỳ, sẩm sẩm tối nghe học sinh 7-8 tuổi ra rả học thuộc lòng bài này thì còn gì là tâm hồn trẻ thơ nữa nhỉ. Lại còn:

"Miền Nam yêu dấu anh hùng
Là xương, là thịt, là lòng của tôi"

Ý nghĩa thì tuyệt, nhưng nghe cứ chạnh như hồn con vịt nó hiện lên trước đĩa tiết canh ấy nhỉ.

 

Sư đoàn 325 khi chuyển từ huấn luyện quân tăng cường sang quân cơ động có 1 đơn vị bắn tỉa mà thành phần chủ yếu là các cầu thủ đội bóng đá của sư đoàn trong đó có Nguyên là SV ĐH xây dựng, có Đoàn Kiều về sau này là phụ trác CLB QĐ. Khi vào Quảng Trị chúng tôi không thấy lính bắn tỉa ở cánh Đông, sau Paris mới thấy xuất hiện lính bắn tỉa. Tiểu đội tôi có một cậu về nằm tại tiểu đội. Anh ta tên là Minh là SV Toán của ĐHSP Vinh. Khẩu bắn tỉa hồi ấy đi với Minh là của Nga gọi là CVD hay CVK gì đó đặc biệt ở chỗ báng súng khoét để thò bàn tay vào bóp cò. Nói chung theo tôi ở lính bắn tỉa thì hệ số an toàn cao hơn nhất là khi vỡ chốt thì ù té nhanh hơn còn bom pháo thì nhờ giời

     Có giống khẩu này không ạ?
(http://img253.imageshack.us/img253/9098/svd2664754.jpg) (http://img253.imageshack.us/i/svd2664754.jpg/)

Uploaded with ImageShack.us (http://imageshack.us)

Có lẽ đúng đấy, ngày ấy cậu Minh không cho thằng nào đến gần khi lau súng (quan trọng thế đấy), lúc nào cũng để trong bao. Hình như loại súng này dùng đạn của K44 và đại liên Gô-lia-nôp thì phải vì băng đạn to hơn băng đạn K63.

     Mấy bác bên BGTN kể nếu bắn hết đạn thì xin mấy ông bên đại liên. Ngoài ra em còn thấy loại của nga khác với của Mỹ là có thêm đầu ruồi, khi bắn mục tiêu quá gần qua kính ngắm dẫn đến rối mắt thì có thể tháo ra và ngắm bắn trực tiếp qua đầu ruồi như các loại súng bộ binh khác.

Đây là khẩu súng bắn tỉa Dragunov các bác ạ .
 Lính BGTN bọn em sau này cả E209 có 2 khẩu và 2 lính bắn tỉa chuyên nghiệp được học hành rất bài bản về sử dụng súng này . Trước khi bắn xạ thủ cần chỉnh đường đạn rất cẩn thận từ đo độ gió cũng như độ ẩm của không khí , súng có thể tháo rời kính ngắm quang học và bắn bằng thước ngắm kim khí như bình thường , súng này có thể bắn chính xác ở cự ly tới 1300m và khi ngắm qua ống kính thì nó sẽ thu gần mục tiêu lại còn 1/4 , ví dụ mục tiêu xa 100m khi ngắm qua ống kính thì nó còn khoảng 25m .
 Trên ống kính có 3 chữ V lộn ngược đầu chỉ cần đưa đáy chữ V vào mục tiêu cần hạ và vê cho ống kính tròn đều rồi nhẹ nhàng bóp cò thì mục tiêu đó có mà chạy đằng trời . Chữ V trên cùng bắn ở cự ly 1100m về 0m , chữ V thứ 2 bắn ở cự ly 1200m và chữ V dưới cùng bắn ở cự ly 1300m .
 Súng bắn tỉa Dragunov bắn chung một loại đạn với súng đại liên , lính bắn tỉa thường mang ít đạn chỉ 50 viên là đủ bắn cả tuần rồi , rất ít khi hết đạn bắn tỉa , BY chứng kiến 1 lần lính bắn tỉa hết đạn và địch vào gần đến mức chỉ cần lọt vào ống kính là bóp cò không có thời gian để chỉnh ống ngắm , lính bắn tỉa phải xách súng chạy lui phía sau cho có khoảng không quan sát rộng trận địa
 BY khá thân với 2 lính bắn tỉa của E209 lúc đó và các anh ấy hay xuống hầm chốt của BY để hạ mục tiêu , lính bắn tỉa có những hợp đồng với nhau về chiến thuật bắn tỉa để dử kẻ địch lộ mặt mà hạ chúng ( phần này BY đã viết ở topic ngã 3 Chóp hướng F7 bộ binh trang 6 ).
 BY cũng đã từng bắn Dragunov hạ mục tiêu ở cự ly khoảng 600m , loại súng này rất lợi hại dùng chế áp đối phương trên chiến trường và QD ta cũng đã dùng loại súng bắn tỉa này từ thời đánh Khe sanh , đường 9 nam Lào .
 Những câu chuyện vui có tính " vờn " đối phương của lính bắn tỉa từng áp dụng khi hạ mục tiêu rất vui và rất nghịch ngợm kiểu lính các bác ạ  ;D
 Một lính bắn tỉa của E209 thời BGTN hôm nay đã là thiếu tướng trong QD .

.
CHUYỆN XIII     LÀNG QUẤT XÁ   (tiêp 23)

     Nhiều thì giờ, cũng chẳng việc gì phải vội. Tôi mà làm nhanh quá, không khéo ban 2 thấy rỗi việc lại giao cho việc khác thì lại tối mày tối mặt. Chuyện đi tham gia diễn tập chỉ mất công đi bộ từ đơn vị đến đây, tôi chỉ coi đây là một chuyến đi chơi. Lên đây chủ yếu là nghỉ ngơi. Ở c20 bây giờ đang phải tập tành rất vất vả. Sao mà người ta bịa ra lắm thứ thế để mà bắt lính tập hết ngày này qua ngày khác. Nào là đi khom, lăn lê bò toài, dò gỡ mìn, chui luồn hàng rào. Ở đơn tôi còn phải tập hai cái môn rất đặc biệt, không thấy ở đâu nói đến.

     Thứ hất là loại “hàng rào chống xung phong” hay là “hàng rào vướng chân” (hình như tên gọi là như thế). Hàng rào này rất thấp. Chỉ cao cách mặt đất chừng 20 cm. các cọc căng dây thép gai khá gần nhau, cách nhau chừng bảy tám mươi phân.  Muốn vượt qua hàng rào này không phải chui rào như bình thường mà phải ngồi trên đầu cọc và bước ngồi từ đầu cọc này sang đầu cọc kia. Hai chân đặt trên hai đầu cọc, tay phải cầm súng, tay trái nắm vào một đầu cọc khác. Mắt nhìn thẳng phía trước, thường xuyên quan sát mục tiêu. Thế mà khi đó giáo án lên lớp của giáo viên rất bài vở, bắt chúng tôi phải tập đúng “yếu lĩnh”. Động tác này gọi là đi ngồi. Bài tập này do anh Thêm xê phó phụ trách. Bọn tôi hay trêu anh Thêm nên gọi là động tác “ngồi ẻ” (“ẻ” là là một từ miền trung).

     Thứ hai là, tập đi ngồi khom. Tư thế ngồi xổm kiễng trên đầu bàn chân, tay phải xách súng. Bụm năm đầu ngón tay cái lại, cắm năm đầu ngón tay xuống đất. Từ từ bung năm đầu ngón tay ra gạt lá khô, lá mục gì đó để dò mìn. Được một vết hình tròn. Từ từ đưa một chân lên đặt đúng vết đó. Tay trái lại tiếp tục dò một vết như vậy cho chân bên kia, rồi lại đặt chân bên kia lên. Cứ như vậy mà tiến.

     Hai động tác trên không khó nhưng cứ tập suốt buổi như vậy, kiễng trên nửa bàn chân nên rất mỏi bắp chân và đùi. Không khác gì tra tấn.

     Đợt này chúng tôi đi diễn tập chốn được tập võ. Khi mới vào trinh sát, nghe nói đại trưởng giỏi võ nghệ, lính tráng rất nể. Ai cũng háo hức tập võ vì học mãi đi khom, dò mìn, cởi trần bôi nhọ nồi lá khoai rét căm căm chán quá rồi. Ngày đầu tập võ ai nấy nô nức. Bát đầu là 4 tư thế ngã. Tập đi tập lại hàng tuần. Sáng ngủ dậy đau ê ẩm hết cả “các cơ quan đoàn thể”. Sau đó học các thế tấn mất hàng tuần. Chán chết, đau hết hai chân. Mãi rồi cũng đến lúc tập đánh đối kháng. Trời nắng chang chang, lôi nhau ra bãi quật nhau huỳnh huỵch. Thằng kia mà kém, nó quật mình không đúng động tác , ngã đau, có khi gãy xương sườn, hay sái quai hàm.  Tập võ là mệt nhất, lại còn bị đau. Bây giờ tập hết trò rồi lại quay lại tập võ, ai cũng ngán. Chúng tôi được đi diễn tập, “oai” này, ăn ngon này, lại khỏi phải tập võ. Đúng là đi an dưỡng.

. . . (còn nữa)

Chính xác. Súng Dragunov của Liên Xô. Nhưng trong trí nhớ của tôi, súng bắn tỉa ở Quảng Trị năm xưa là "súng bắn tỉa Hung". Tôi đã cố tìm và thấy lời giải đáp ở một forum lính khác. Theo đó, súng bắn tỉa Hung là nỗi kinh hoàng đối với lính Mỹ ở Cồn Tiên những năm 6x. Không thấy xung phong, cờ đỏ, kèn đồng gì mà tạch một cái lại "xin đểu" một mạng, kiểu thổ dân đầy bí hiểm. Mỗi lần như vậy, lính Mỹ lại quãi cối 81 không tiếc đạn ra tứ phía như để trừ tà.

Súng bắn tỉa Dragunov rất nổi tiếng, nếu không muốn nói là không có đối thủ. Danh sách các nước đã dùng Dragunov bao gồm tất cả các nước có chiến tranh, trong đó có cả Mỹ. Ở đây phải hiểu là kiểu súng hay bản quyền Dragunov, chứ còn nước nào sản xuất cụ thể với một vài thay đổi nào đó lại là chuyện khác. Cũng như có AK Nga, AK Tàu, ... Súng bắn tỉa Dragunov cũng vậy. Thời kỳ 6x, 7x, Hungary là một trong những nước sản xuất và cung cấp súng Dragunov cho phe XHCN. Súng Dragunov viện trợ sang ta chủ yếu là từ Hungary, nên lính ta vẫn quen gọi là súng bắn tỉa Hung, có thể do căn cứ vào dòng chữ "Made in Hungary" in trên hộp đựng súng. Thông cảm, thời đó chưa có google.    

 Vâng ! Đúng thế bác sauchinbaymot ạ .
 Thực ra theo BY em biết thì khẩu súng bắn tỉa của Hung nó đơn giản hơn khẩu bắn tỉa Dragunov , loại súng của Hung thì em chưa từng bắn và cũng chưa từng cầm nó trên tay bao giờ nhưng cũng được xem nó trên ảnh , cũng do anh em khác đưa hình ảnh lên trang QSVN mới biết .
 Chẳng qua khẩu bắn tỉa của Hung sinh ra trước nên tiếng vang cũng như huyền thoại về nó nhiều hơn khẩu Dragunov chứ về hiện đại thì có lẽ khẩu Dragunov tốt hơn .
 Lính bắn tỉa đòi hỏi tính kiên trì cao , điềm tĩnh và cũng lắm mưu mẹo lừa miếng đối phương , cũng dương đông kích tây chọc tức cho đối phương nổi khùng lên rồi điềm nhiên ngóe cò cho một phát khoan thủng một lỗ từ thái dương bên này sang bên kia mà đối phương không thể biết được tai họa nó từ đâu ập đến .
 Để điều trị lính bắn tỉa thì chỉ có lính bắn tỉa nhiều kinh nghiệm mới soi thấy nhau mà phệt cho 1 phát chứ chơi kiểu bắn cối 81 tọa độ như lính Mỹ thì biết bao nhiêu đạn cối cho vừa ?
 Sau ngày GP Phnom Penh 2 khẩu bắn tỉa thu về giao lên trên , đơn vị em cũng đã vài lần phải dùng AK và cả RPD tỉa mấy thằng trinh sát pháo cối ngồi trên ngọn thốt nốt , chúng cũng ma mãnh lắm leo lên cây đài từ gần sáng với máy PRC25 chỉnh pháo cối cách trận địa ta khoảng trên 200m rồi ngồi đó đến tối mới xuống khỏi ngọn cây , trong chốt thì ta bị pháo cối địch bắn sao chuẩn thế , đàn anh lính cũ nghi ngờ có trinh sát pháo gọi chỉnh nên xách súng đi tìm và quả nhiên không sai , sau mấy phát nó lộn cổ xuống như chim gãy cánh  ;D

.
CHUYỆN XIII     LÀNG QUẤT XÁ   (tiêp 24)

     Hôm sau, sau khi ăn sáng, tôi chọn một vị trí cách hàng rào chừng hai trăm mét để ngồi vẽ cảnh đồ. Vị trí này có độ cao ngang với các lô cốt tầng ngoài cùng. Đã biết trước vị trí cửa mở nên tôi chọn vị trí này để cửa mở nằm thẳng giữa bản vẽ. Trông cái quả đồi này xấu quá, cây cối lại toàn lúp xúp xen lẫn cỏ, lên hình không thể đẹp được. Đã có chủ định vẽ lấy đẹp để lên gân với các thủ trưởng (lúc đó tôi mới hơn hai mươi tuổi mà) nên tôi chọn khung hình với sang hai bên và với lên cao, phía sau một chút.

     Tôi dơ cái thước milimet để đo độ cao các mốc quan trọng rồi tính tỷ lệ cho vừa khuôn hình. Từ các mốc đo tôi phác sơ lược toàn bộ cảnh. Bản phác họa sơ lược đã xong, nhìn thấy bố cục trông cũng được. Cái trò vẽ vời này, lúc đầu mà không ưng ý thì lúc vẽ rất chán, không thể kiên trì được. Đối với tôi, vẽ phác cảnh là quan trọng nhất. Thấy được được thì mới có hứng để vẽ chi tiết.
    
    Tôi vẽ theo đúng bài bản, “gần trước, xa sau”, “gần tỏ, xa mờ”, “trái trước, phải sau”, . . . Mặt Trời đang ở sau lưng chúng tôi, gọi là vẽ suôi nắng. Quan sát rất rõ chi tiết và rõ chiều sâu của cảnh. Nắn nót cũng phải mất đến 3 tiếng đồng hồ mới tạm xong. Kể ra thế này mà nộp thì cũng được rồi nhưng tôi sẽ mang về phòng để vờn lại cho kỹ hơn. Mấy cái cây có tán lá ở dãy đồi phía sau và hai bên quả đồi chính là chỗ tôi cố tình vẽ lấy đẹp cho bức cảnh.

     Sau khi ăn cơm trưa xong, tôi ngồi tại nhà tiếp tục tỉa tót, gọt dũa lại các đường nét cho sắc. Sau đó tôi dùng ánh sáng tạo chiều sâu cho cảnh. Chỉ cần sửa lại độ đậm nhạt của các chi tiết là trông các các khu vực và địa vật là đã thấy cảm giác không gian. Để nổi khối các đám cây cối và lô cốt, tôi lia vài vết bóng đổ về phía sau. Cuối cùng, để cho có cảm giác cảnh có chiều sâu hút về phía chân trời sẽ phải tạo bầu trời và một điểm hội tụ tại chân trời. Đặt bẹt bút chì xuống tạo những vệt chì mờ mờ các đường cong thu dần về điểm hội tụ. Sau đó lấy giấy xoa đều lên các đường này.  Những chỗ vờn như vậy thường người xem không nhìn thấy nhưng cái nền ấy lại chính là bầu trời. Không có bầu trời thì không bao giờ thấy cảnh sâu thực sự. Thằng Lục ngồi xem tôi vẽ rất chăm chú. cuối cùng nó phải bảo:

-   Ông vẽ đẹp thật đấy !

-   Thì tôi cố tình mà. Để tôi thả vào vài đám mây nữa là xong. Mà bây giờ đem nộp, nhỡ ban 2 lại bắt    
    làm thêm việc khác thì mệt lắm. Tôi định để đến chiều muộn mới nộp. Lúc đó các thủ trưởng đã nghỉ
    ngơi nên ít nghĩ đên công việc để mà giao thêm.

-   Ừ ! hay đấy. Nhưng mà mày đểu thật !

-   Còn sớm, chưa đến giờ lấy cơm đâu. Đi hái sim trái mùa đi !

-   Ừ thì đi !

. . . (còn nữa)

.
CHUYỆN XIII     LÀNG QUẤT XÁ   (tiếp 25)

     Chúng tôi được nghỉ chơi một ngày. Công binh đang lắp tên lửa phá rào FR-71. Vệ binh sư đoàn đi dọc các đỉnh đồi, núi cắm cờ cảnh giới. Kế hoạch tác chiến đang được rà soát lại lần cuối. Vì bắn đạn thật nên không có quân xanh như diễn tập thông thường. Sẽ có pháo 85, cối 120 của sư đoàn, cối 82 của trung đoàn và cối 60 của tiểu đoàn. Đơn vị bộ binh cũng bố trí ở bên này đồi khá xa cửa mở để bảo đảm an toàn tuyệt đối. Tên lửa phá rào được điểm hỏa điện và ròng dây rất xa đến tận đồi bên này. Giờ G là 7 giờ sáng hôm sau Trận đánh tập vào ban ngày để các thủ trưởng có thể quan sát đầy đủ trận đánh hợp đồng binh chủng.

     Sáng hôm sau, chúng tôi ăn sáng sớm hơn thường lệ. Ăn xong, Lục và tôi đi ra chỗ quan sát. Chỗ này chúng tôi đã chọn sẵn, chỉ có hai thằng, ở xa các thủ trưởng. Hai thằng có mỗi cái ống nhòm nhưng có lẽ chẳng cần ống nhòm. Ban đầu chúng tôi ở cách xa đến 500 mét. Sau khi pháo bắn xong sẽ tiến lên cho gần hơn.

-   Mày có hồi hộp không ?
-   Hơi hơi. Thế mới lạ. Lúc bom pháo dội lên đầu thì chẳng hồi hộp, bây giờ đánh trận giả lại hồi hộp.
-   Ừ ! Có lẽ lâu ngày không nghe tiếng nổ lớn lại phải chờ đợi nên hồi hộp.
-   À, mà bộ binh nó bắn đạn giấy hả mày.
-   Không. Bắn đạn thật hết. Cả 12 ly 7 cũng bắn đạn thật. Hôm kia tao nộp tài liệu, bọ Luyến bảo:
     “chúng mày có thích lên khán đài thì lên bên này mà xem”. Tao bảo:”Báo cáo thủ trưởng, thôi ạ. Chúng
     em ở bên kia cũng được”. Bọ Luyến dặn “Chúng mày không được liều đến gần quá, bắn toàn đạn thật
     đấy !”

     Mới gần 7 giờ mà đã tan hết sương mù, có lẽ hôm nay nắng to. Trời rất đẹp, không có ngọn mây nào che dãy núi phía sau. Nắng bắt đầu chiếu từ sau lưng chúng tôi về phía các quả đồi trước mặt. Mọi thứ đều rõ mồn một nhưng tôi vẫn dùng ống nhòm để dòm kỹ lại một lượt. Tôi chuyển ống nhòm cho Lục và bảo:
-   Sắp bắn rồi đấy, mày xem đi !
-   Không cần đâu, tao nhìn rõ lắm. Nhìn ống nhòm nhức mắt lắm.
-   Mày không quen nhìn nên thế thôi. Tao bảo nhé, Mày bịt ống kính bên này lại rồi điều chỉnh kính
     bên kia cho đến khi rõ nét nhất thì dừng lại, rồi mày lại bịt kính bên kia mà chỉnh bên này.
-   Tao biết rồi, học mãi còn gì nhưng mà tao không thích, trừ khi là rất xa tao mới dòm, còn không thì
     nhìn mắt thường vẫn xướng hơn.

     Thằng Lục nó cao hơn tôi và béo lẳn, con nhà nông dân thuần chất mà sao da nó trắng trẻo, nhẵn nhụi như da công tử. Lục có đôi mắt lá dăm như mắt con gái, đuôi mắt rất dài. Ban ngày mắt nó rất tinh và nhanh tôi phải chịu thua nó nhưng nó rất nể tôi khi đi đêm. Có thể ban đêm mắt tôi cũng không hơn nó nhưng tôi đi đêm nhiều hơn nó nên có phản xạ phán đoán địa hình, địa vật lờ mờ. Có thể tôi quen với cách rón chân, khi bước này chưa tiếp đất thì chân kia đã sẵn sàng điều chỉnh thăng bằng. Phải lấy thăng bằng trở lại rất nhanh khi có cảm giác bị lệch trọng tâm. Cái trò này giúp tôi đi qua suối rất nhanh. Khi tới bờ suối, có đứa dò dẫm nhảy từng hòn đá một. Khi tôi qua suối, bao giờ cũng quan sát một chút rồi bắt đầu chạy trên các hòn đá, liên tục từ hòn này sang hòn khác. Đơn vị tôi cũng có nhiều thằng làm như tôi. Thằng Lục, tính cẩn thận, nó không làm được như vậy.

     Lục là lính tiểu đoàn 19 đặc công. Khi tiểu đoàn 19 giải tán, khá nhiều anh em chuyển về xê hai mươi chúng tôi. Hôm qua được nghỉ cả ngày. Lục và tôi cởi trần mà tập võ với nhau. Nó biết nhiều “miếng”, chủ yếu là những miếng quật ngã đối phương. Nó dạy tôi tất cả những miếng mà nó biết. Tôi thì rất chịu khó tập. Thực ra thì cả hai thằng tôi võ vẽ được mấy tý đâu, chẳng qua là tuổi hai mươi, biết một tí đã nho nhe. Đến chiều, Lục bảo tôi hai thằng thử đấu xem. Thấy nó nhiều miếng quá, tôi hơi ngại nhưng chả lẽ lại từ chối. Hai thằng đứng thế thủ, chưa thằng nào dám vào. Tôi biết, mình mà nhào vào thế nào nó cúng giở một trong những miếng quật ngã. Phải chơi nó thật nhanh, rồi nhảy ra ngay. Nghĩ vậy, tôi đảo người qua bên phải, rồi bên trái, rồi nhảy chân trái qua bên phải (gọi là sàng xê), chân phải co lên, quay người 180 độ, thằng Lục ở sau lưng tôi rồi, tiện chân phải đang co đạp luôn vào đầu gối phải thằng Lục. Nó mất thăng bằng, hơi loạng choạng. Vẫn tiện chân trái làm trụ, tôi rút chân phải về, quay 180 độ, giữ thế thủ. Thằng Lục bị bất ngờ, nó chưa bao giờ thấy tập võ đánh nhau lại có kiểu sàng xê. Nó học rất nhiều các miếng, nếu tôi túm tay nó hay túm cổ áo nó hay ôm vào nó bất kể chỗ nào thì nó quật tôi chết. Nhưng mà nó cũng dát. Chỉ mới thế nó đã bảo thôi không chơi nữa. Nó bảo nó tưởng đùa chứ ai lại chơi thật. Ngay sau đó tôi nghĩ, mình cũng dở hơi và nói vớt vát với nó rằng tôi cũng chỉ đùa, hơi mạnh một tý, xin lỗi.

     Tuổi hai mươi thật là hiếu thắng. Lúc đó tôi cũng hơi hý hửng vì đã cho thằng đặc công biết thế nào là trinh sát. Thật là trẻ con, ẩm ương phải không anh em ?

. . . (còn nữa)

Theo dân gian thì những người mắt tinh về đêm thường mang tuổi Mão hoặc Tỵ. Tỵ nhận biết vật trong đêm nhờ hồng ngoại, giống như ống nhòm hồng ngoại trang bị cho trinh sát sau này. Không biết bác TTNL có sinh vào các năm 41-53 hay 67 không?

    Em nghe kể trinh sát hay đặc công, chủ yếu là đặc công được dạy đòn hiểm bằng cánh lẻn từ sau lưng túm 02 cổ chân giật ngược lại, đồng thời sút đúng giữa bình tính một phát là chết ngay, đúng không ạ?

.
 Xin lỗi ! tôi xóa nhầm mất ô này rồi

.
CHUYỆN XIII     LÀNG QUẤT XÁ   (tiếp 26)

     Đúng 7 giờ. Uỳnh . . . xoạt . . . xoạt . . . Quả tên lửa phá rào vọt lên, kéo theo một vệt khói trắng, nó lao qua các lớp hàng rào, trông có vẻ không nhanh lắm, rồi chúi xuống đất phía bên kia hàng rào. Khi quả tên lửa vừa chạm đất, một loạt bụm lửa lóe lên kèm theo sau là những tiếng nổ rền liên tiếp “như pháo rang”. Khói bụi, đen lẫn trắng, nâu lẫn vàng bốc lên cùng đất đá, cây que, mù mịt cả một đám, che khuất cả hai cái lô cốt đầu cầu ở giữa. Xa quá nên tôi không nhìn thấy hàng rào bị bay lên hay bị đánh hất đi đâu.

     Vài giây sau, tiếng nổ đầu nòng cùng . . . cùng . . . cùng . . . của mấy khẩu pháo 85 từ trận địa nằm phía sau lưng chúng tôi, khuất sau đồi, đồng loạt cất lên. Tiếng đạn chi . . u . . chi . . u . . . bay qua đầu rồi nổ oành . . oành . . . trên đỉnh đồi mục tiêu, hơi lệch sau lô cốt mẹ một chút. Chỉ vài giây sau, pháo 85 bắn cấp tập. Từng bụm khói bốc lên thành các nấm thẳng đứng, khá dày đặc. Chiu chiu, oành oành liên tục. Không biết trinh sát pháo ở đâu mà họ chỉnh pháo liên tục. Điểm nổ của đạn cứ dịch dần, dịch dần về gần hơn, ban đầu ở phía sau lô cốt mẹ, bây giờ đã quét đến các lô cốt phía trước. Pháo 85 bắn chừng 5 phút thì ngừng. Tiếng súng bỗng im bặt.

-   Sao không thấy động tĩnh gì nữa hả mày ?
-   À !  Cối 120 sắp bắn đấy. Nhưng theo kế hoạch phải chờ chừng 5 phút cho khói tan hết mới bắn. Có thế, các thủ trưởng mới quan sát được hiệu quả của từng loại súng. Mày cứ chờ đi, làm gì mà sốt ruột. Hôm kia, tao nộp tài liệu xong, ngồi chầu rìa bọ Luyến đánh cờ với bọ Kim. Hai bọ vừa đánh cờ vừa trêu chọc nhau vừa nói chuyện diễn tập nên tao biết.
-   Bọ Luyến thì tao chưa tiếp xúc, nhưng bọ Kim thì tao biết rồi.
-   Bọ Kim cũng mới từ trinh sát 101 lên ban. Người thì nhỏ, nói giọng kim, nghe cứ láu ta láu táu. Lúc đánh cờ mới là hay nhất. Tính ai thế nào, cứ đánh cờ là bộc lộ ra hết. Bọ Luyến liên tục nhổ râu, miệng thì liên tục cười khảy. Bọ Kim thì đánh cờ chộp, xong lại xin hoãn, hoãn đi hoãn lại. Bọ Luyến chỉ nhổ râu và nói “Cái thằng này vừa đái vừa run, nào đi chắc chưa ? Sợ quá rồi hả !” Bọ Kim lúc nào cũng chơi tấn công, sẵn sàng hy sinh xe, pháo, mã, chỉ nhằm chiếu hết cờ. Lúc được nước chiếu hết cờ, bọ Kim cầm quân cờ đập xuống “ăn quân” chát một phát rất sướng và hét rất to: “Nhì !”. Bọ Luyến vào thế bí nên lừ lừ, không diễu bọ Kim nữa mà suy nghĩ rất căng. Thể nào cũng tìm ra sơ hở của bọ Kim, mặt bọ giãn ra rồi cũng cầm quân cờ giáng xuống rất mạnh: “Này thì . . . nhì này !”

     Cốc . . . oành . . ., cối 120 bắt đầu bắn. quả đạn đầu tiên gần trúng lô cốt mẹ. Đến quả thứ hai thì tọt luôn vào lô cốt. Giá lúc đánh nhau thật mà được như thế thì tốt quá. Cối 120 ở phía sau khán đài của các thủ trưởng thì phải. Họ nhằm từng lô cốt một mà điểm chỉ. Thường thì vài bốn quả đạn thì trúng vào giữa mục tiêu. Đạn cối bay không nghe tiếng rít như pháo. Nghe cốc một cái, lúc sau thấy oành . . . Mặc dù sức công phá của đạn cối 120 chẳng kém gì pháo nòng dài 85 nhưng sao nghe vẫn có vẻ hiền hơn. Nó không có tiếng rít đe dọa, uy hiếp tinh thần như pháo. Cối bắn cấp tập cũng chừng 5 phút.

     Trong lúc cối bắn chúng tôi thấy tiếng xe tăng gầm rít di chuyển ở phía sau. Cái giống T54, không biết thiết kế ống xả kiểu gì mà nghe tiếng gầm rất lớn. Tôi nhớ có lần hỏi lính xe tăng chuyện đó, họ bảo họ bỏ bớt phần giảm thanh đi cho nó thoát máy đồng thời dùng tiếng nổ to như thế để uy hiếp tinh thần đối phương ?!  Tôi thấy M41 và M48 của Mỹ chạy trên đường nhựa rất nhanh vả rất êm, tiếng nổ cũng chỉ to hơn tiếng GMC một chút thôi.

     Vài phút sau, cối 82 nổ súng. Trận địa cối ở giữa khán đài của các thủ trưởng và mục tiêu, cách mục tiêu 200 đến 300 mét. Ở cự ly này , chân bệ chắc chắn, lại không có địch phản pháo thì giót cối cũng như giót nước vào cốc thôi. Cối 82 bắn rất chính xác, không thể chê được. Chúng tôi quan sát được cả trận địa cối, từng quả đạn mà họ giót lên. Bụm khói trắng bốc lên từ miệng súng thì liền theo sau là tiếng cóc . . . đầu nòng, vài giây sau mới thấy đạn nổ ành . . . ở mục tiêu.

. . . (còn nữa)

.
CHUYỆN XIII     LÀNG QUẤT XÁ   (tiếp 27 và hết)

     Tiếng xe tăng tiến đến phía sau lưng chúng tôi ngày một gần. Cối 82 rót cấp tập cũng chừng 5 phút.

     Gió tạt nhẹ từ phía tây làm cho khói bay về phía chúng tôi. Đã bắt đầu thấy mùi khói thuốc nổ. Một cảm giác rạo rực, nôn nao trỗi dậy từ đâu đó của bom pháo vùi dập suốt ngày đêm, ngày này qua ngày khác. Sao những ngày đó mình bình thản, không có cảm giác bồn chồn như lúc này. Bất giác cảm thấy ngàn ngạt, bức bối tràn qua trong cảm xúc. Chẳng chợt nhớ mà chi, bỗng thấy gai người.

     Ba chiếc T54 đang tiến lại gần chúng tôi. Tiếng gầm gào của xe tăng thật là kinh khủng. Chẳng trách bọn địch hễ nghe tiếng T54 là khiếp đảm. Đội hình ba chiếc tăng làm thành chữ V. Chiếc ở giữa đi đầu, hai chiếc hai bên chạy sau một chút. Đúng đến ngang tầm chúng tôi ngồi, cả ba chiếc nhất loạt dừng lại. Chiếc tăng gần chúng tôi nhất chỉ cách tôi trên chục mét, nó kêu vài tiếng xạch . . . xạch. . . rồi chết máy. Thì ra đây là điểm “dừng ngắn bắn” của xe tăng. Chiếc đi đầu đã chỉnh pháo xong. Một tiếng nổ chát chúa “tùng . . .”, đã thấy lô cốt số 3 bên phải cửa mở nổ tung,” . . . oành . . . rạt rạt rạt”, tiếng vọng chạy rần rần trong núi. Tăng bắn gần quá làm tai tôi bị ù, phát ra tiếng kêu i i, khỉ thật ! Hai thằng tôi bịt tai và theo dõi chiếc tăng bên phải nổ súng, “tùng . . . oành”, chiếc lô cốt thứ tư bên phải bị tung lên. Chiếc tăng gần tôi bắn sau cùng. Phát đạn sạt qua lô cốt tiền tiêu số 1 và nổ ở phía sau. Chiếc tăng đi đầu đang chỉnh pháo vào lô cốt số 2, bên trái cửa mở. Chỉ một phát, lại trúng mục tiêu. Có vẻ như hai chiếc tăng đã hoàn thành nhiệm vụ đang chờ chiếc xe gần tôi bắn nốt lô cốt số 1. Hơi chậm một chút có lẽ do phát đầu bắn trệch nên phát này ngắm nghía kỹ càng. “Tùng . . . oành . . .” Chiếc lô cốt xụm xuống. Không biết chiếc xe này nổ máy như thế nào ? Tôi hồi hộp chờ xem ba chiếc xe phối hợp ra sao. Không ngờ, chỉ đề “rầ . . .m” một cái là máy đã nổ ngon lành. Tôi chưa thấy ô tô nào đề mà nổ máy nhanh ngay tức thì như vậy. Động cơ xe tăng công suất rất lớn mà đề nhanh như vậy thì chắc là ac qui phải cực mạnh.

     Ba chiếc tăng tiến thêm chừng trăm mét nữa thì dừng lại bắn loạt thứ 2. Lần này, mỗi chiếc chỉ bắn một phát là tan ngay ba cái lô cốt ở tầng hai. Bắn xong chạy tiếp. Bây giờ xe tăng vừa chạy vừa bắn đại liên. Tiến thêm một đoạn nữa, họ lại “dừng ngắn bắn”. cả ba chiếc tăng đều ngắm bắn vào lô cốt mẹ. Lần này cũng vậy, chiếc đi đầu vẫn bắn nhanh nhất  và lại trúng mục tiêu. hai xe kia bắn chậm hơn nhưng cũng trúng vào lô cốt mẹ. Ba chiếc tăng tiếp tục tiến, vừa chạy vừa bắn đại liên, nhưng lần này chạy chậm hơn. Họ chờ bộ binh cùng xung phong. Không thấy có cối 60 bắn như các thủ trưởng nói chuyện hôm trước. Bộ binh đang chạy bộ xung phong. Một cánh vọt lên từ phia trước trận địa cối 82, cách lô cốt đầu cầu số 4  bên phải khoảng ba trăm mét. Một cánh nữa vọt lên từ phía trước chúng tôi. Đúng là ở khoảng cách đó thì rất an toàn. Nếu là đánh thật thì bộ binh đã phải áp sát gần cửa mở từ trước giờ G.

     Lục và tôi cũng “nhổ trại”  chạy phía sau xe tăng một đoạn xa, vừa chạy vừ theo dõi trận chiến. Khi ba chiếc xe tăng tiến đến cửa mở cũng là lúc bộ binh vừa kịp chạy tới bám theo phía sau. Trên đường tiến, họ vừa chạy vừa bắn AK và bây giờ chạy chậm theo xe tăng tiếng AK càng rộ lên. Không thấy B40, B41 tham chiến (hay là tôi không nhớ ?). Chiếc tăng đi đầu vượt qua cửa mở, hai chiếc kia đi sau theo đội hình hàng dọc. Đến tầng lô cốt thứ 2 thì hai chiếc đi sau rẽ về hai phía. Chiếc đi đầu tiếp tục tiến đánh lô cốt mẹ. Khi xe tăng trèo lên áp sát vào lô cốt mẹ trên đỉnh đồi, một chú bộ binh bung cờ ra. Lá cờ được cắm vào lô cốt mẹ, đánh dấu trận chiến đã thắng lợi.

     Cái đỉnh đồi bé con con làm cho chiếc xe tăng đậu ở đó nom rất chênh vênh. Chiếc xe vừa bị dốc ngược lên, vừa bị nghiêng về một bên. Lính tráng tranh nau chạy lên đỉnh đồi. Cả một trung đội hoan hỷ quay về phía khán đài khua tay, huơ mũ mừng chiến thắng !

(Hết chuyện “LÀNG QUẤT XÁ”)

     Xin post lại cái sơ đồ cũ để anh em tiện theo dõi !

     Đánh thật mà trận nào cũng giòn giã, tăng chỉ phát một là tan lô cốt thì đỡ mất thời gian, xương máu bao nhiêu, bác nhỉ.

Nếu được như vậy thì chúng ta là đội quân Thần thánh bách chiến bách thắng mất rồi bác ạ . ;D
 Những người lính của chúng ta trong cuộc KCCM cũng chỉ là những con người , đối phương cũng vậy họ cũng có đủ tài thao lược chiến trận cùng cơ sở vật chất nên kẻ 8 lạng người nửa cân và chiến thắng họ quả là điều không dễ  ;D
 Theo em chỉ còn lại là tinh thần chiến đấu của người lính và đó là cái quyết định cho ngày toàn thắng 30.4.1975  :D

Cảm nghĩ về xe tăng trong diễn tập.

-   Xe tăng T54 có pháo mạnh 100 ly. Lính tăng bắn địch nhìn thấy mục tiêu nên coi như pháo bắn thẳng. Nếu pháo tăng bắn thẳng ở cự ly 500 mét trở lại và dừng bắn thì có thể gọi là “bách phát bách trúng”.

-   Động cơ xe T54 rất mạnh, cơ động rất nhanh và linh hoạt vượt được qua địa hình phức tạp.
-   T54 thấp, tháp phào hình mu rùa nên nếu đạn pháo địch bắn không chính diện vào tháp pháo thì đạn có thể bị nổ sượt đi.

-   Động cơ điện đề máy nổ rất mạnh, chỉ cần nhá nút đề một cái là máy nổ rồi.

   Tôi nhớ, hồi đó nhiều xe ô tô ác qui rất kém đề mãi xe mới nổ được. Có khi còn phải có phụ xe quay ma-ni-ven. Nhiều xe IFA-W50 khi tắt máy, xe phải để trên dốc. Lúc khởi động, thả phanh tay ra cho xe trôi có đà rồi cài số cho máy nổ. Xe giải phóng chở chúng tôi từ Đà Nẵng vào Sài Gòn trong chiến dịch Hồ Chí Minh nhiều lần anh em phải xuống đẩy cho nổ.

  **********************88
  " Rầ . . . m " một cái ...     là " đề " bằng khí nén đấy bác ạ !
 Rất nhanh , rất cấp tốc  . Nhưng ... thao tác không thành thạo thì máy ...  nổ ngược ngay .

.     Mấy hôm nay quá bận. Việc cơ quan cũng có mà việc riêng cũng nhiều. Hôm nay mới trở lại chiến trường cùng anh em. Tôi không đào ngủ đâu. Nếu có đào ngũ, xin anh em cứ truy nã.

     Nhớ lại, Cuối năm 1971, lúc đó chúng tôi đã huấn luyện tân binh xong. Đơn vị đang ở Đông Du, Hà Bắc. Anh em trong mấy tiểu đoàn sinh viên đang chờ các đơn vị thuộc binh chủng kỹ thuật về lấy quân. Suốt ngày chỉ có đi chơi lêu lổng ra đường 18 rồi chui vào quán nước ven đường. Quán nước này là của cụ chủ nhà mà tiểu đội tôi đóng quân. Kẹo lạc, kẹo bột, kẹo vừng và kẹo dồi cụ chủ đều làm lấy. Không phải kẹo nấu từ đường kính trắng hay đường hoa mai, cũng không phải từ đường phên mà toàn từ mật. Tôi rất ngạc nhiên. Mật có màu nâu xẫm, khi nấu thành nước kẹo vẫn có màu như vậy nhưng sau đó đem quật lên xà nhà và kéo dài ra, chập lại, rồi lại kéo dài ra. Cứ như vậy nhiều lần, không khí chui vào trong đường mật thành các lỗ xốp. càng kéo nhiều và nhanh kẹo càng trắng. Nhiều lần tôi cũng tham gia kéo kẹo với cụ nhưng không đạt yêu cầu vì tôi không chịu được nóng như cụ. hai bàn tay cụ chịu đựng sức nóng của đường nấu chảy thật là tài. Cụ cũng chỉ cho tôi cách thử đường kẹo đến lúc nào là được. Xểu một giọt nước mật trong chảo nhểu vào bát nước. Nếu nó chìm xuống đáy thành giọt hình tròn (hình cầu), vớt lên cắn thấy giòn tan là được. Phải thử liên tục. Nếu để quá lửa thì kẹo sẽ đắng. Đấy là cụ chỉ bảo cho tôi và cho làm thử, còn cụ chẳng cần thử kiểu ấy. Cụ chỉ cần xêu một ít vào ngón tay rồi đưa vào răng cắn cắn là biết.

     Chơi mãi cũng chán, tôi nảy ra ý định tranh thủ trốn về nhà. Bốn thằng cùng lớp đại học lại cùng ở Hà Nội rủ nhau. Chuồn 4 ngày liền. Lúc lên đến đơn vị, Thấy mọi người bảo tối hôm kia lúc điểm danh, đại trưởng đọc "giấy truy nã" bốn "quân nhân đào ngũ".


CHUYỆN XIV     TỪ PHÚ LỘC ĐẾN HUẾ

     Cuộc luồn sâu “thất bại” ở Hòn Vượn. Chúng tôi mất hai anh em. Đinh Văn Tư lính trinh sát xê hai mươi chúng tôi và Quý (tôi không biết họ của anh) là trinh sát của mặt trận B5. Thằng Mào bị một viên AR-15 găm vào phần mềm ở ngực. Đúng theo kế hoạch, sau khi làm hồ sơ căn cứ Hòn Vượn và Chóp Nón, chúng tôi từ cứ của biệt động Huế luồn rừng ngược lên miền tây Huế. Lúc đi, đoàn trinh sát của chúng tôi gồm có 12 người:
   1.   Anh “Già”, tham mưu trưởng của e95 (tôi không còn nhớ tên, chỉ nhớ biệt hiệu).
   2.   Quý, trinh sát mặt trận B5.
   3.   Một trinh sát nữa của mặt trận B5 (không nhớ tên).
   4.   Hổ, trinh sát binh địa của e95.
   5.   Chinh, trinh sát binh địa của e95.
   6.   Một trinh sát e95 (không nhớ tên).
   7.   Toàn, trinh sát f325.
   8.   Tư, trinh sát f325.
   9.   Mào, trinh sát f325.
   10. Duyên, trinh sát ảnh f325.
   11. Lâm, trinh sát binh địa f325.
   12. TichTuongNhuLe, trinh sát binh địa f325.

     Đoàn cùng xuất phát một lúc, đến quá nửa đường mới chia làm hai toán, một toán đi Hòn Vượn và toán kia đi Chóp Nón. Toán đi Chóp Nón do một trinh sát mặt trận dẫn đường, xong việc đã về trước. Toán Hòn Vượn chúng tôi có Quý dẫn đường. Quý hy sinh, chúng tôi phải tự lần đường về. Từ Hòn Vượn về đến điểm xuất phát ở đầu nguồn sông Bồ, giống như lúc đi, bây giờ chúng tôi trở về cũng mất hai ngày. Phải nghỉ đêm ở điểm dừng chân là một cứ biệt động Huế ở rất sâu trong lòng địch. Còn lại anh Già, Hổ, Toàn, Duyên, Mào (bị thương) và TichTuongNhuLe. Rất may mào chỉ bị dính một viên AR-15, viên đạn chỉ găm ở bên ngoài, sượt từ bên nách và nằm lại trong tí, không xuyên vào lồng ngực. Tôi là thằng đi đầu, sát sau tôi là Hổ. Thỉnh thoảng tôi phải dừng lại để trao đổi đường đi với Hổ. Đang lội suối, bất chợt tôi nhìn thấy một đám rau đay mọc rất tốt, rất đều, thân tía đỏ mảnh mai, lá xanh mơn mởn. Chúng tôi dừng lại tranh thủ hái rau để tối đến có rau ăn. Tôi đề nghị mọi người không nghỉ lâu vì mình không thạo đường, sợ không về kịp cứ của biệt động trước lúc trời tối. Chừng 5 giờ chiều, chúng tôi đã về được cứ biệt động. Đây cũng chính là điểm dừng hôm chúng tôi đi vào.

     Cơm nước xong, trời tối, mọi người mắc võng nghỉ sớm, chỉ cử một người gác rồi thay phiên. Nhưng không ai ngủ được ngay. Mọi người kể lại chuyện đụng địch ở Động Ngang và chuyện bị thám báo phục kích “nhầm”. Rồi chuyện biệt động Huế đánh bọn thám báo đó tơi tả.

     Suốt nhiều ngày om chân trong đôi giày ngụy, nước gần như thường xuyên òm ọp trong giày, hút nước vào rồi phọt nước ra qua mấy cái lỗ. Tôi bị nước ăn chân qua hết lần da này đến lớp da khác rồi ăn vào thịt. Đôi chân tôi sưng tấy, mấy chỗ da toang hoác, thịt đỏ lòm, ứa máu. Đi lại đã đau rồi nhưng mà dừng lại nghỉ mới chết. Sau khi dừng lại nghỉ ngơi, lúc bắt đầu đi rất đau. Phải mất mươi mười lăm phút mới quen với cái đau để bước đi vững chãi được.

     Hôm sau chúng tôi dậy và đi rất sớm, mỗi người chỉ ăn một thanh lương khô. Cơm nắm từ tối hôm qua sẽ để đến trưa. Thằng Mào bị thương nhưng chảy rất ít máu, thay băng cho nó thấy vết thương đã khô và miệng vết thương đã kín lại, đóng vảy. Có lẽ lúc mới bị thương nó hơi hoảng nên trông mặt mày tái mét. Bây giờ nó cũng quen nên trở lại bình thường. Nó đi nhanh cũng không thua gì mấy so với mọi người. Đến gần trưa thì chúng tôi đã ra đến sông Bồ. Từ đây về điểm dừng chân ban đầu đường đi dễ hơn, cứ việc bám theo đường mòn ven sông Bồ mà đi là đến. Chỗ này lại là vùng ta kiểm soát nên cũng thoải mái hơn.

. . . (còn nữa)

.
CHUYỆN XIV     TỪ PHÚ LỘC ĐẾN HUẾ    (tiếp 2)

     Về đến vùng do ta kiểm soát mọi người đi rất nhanh không theo hàng ngũ đội hình gì ráo. Mạnh ai nấy đi. Ai đi nhanh thì vượt lên trước. Chân tôi càng ngày càng đau. Mỗi bước đi là một bước đau. Đến một tảng đá, tôi ngồi phịch xuống, tháo giày ra xem cái thằng chân nó làm sao. Hai bàn chân bợt hết. Những chỗ loét máu chảy rim rỉm. Tôi buộc hai chiêc giày lại, nhét đôi tất vào trong rồi vắt qua cổ. Đi chân đất may ra khá hơn chăng. Quả thật thấy có vẻ dễ chịu hơn vì không còn bị giày và tất cò cưa vào vết đau. Nhưng tôi đã nhầm. Được một hai bước đã không chịu nổi vì các tảng đá rất nóng. Chân thường đi trên đó đã bỏng, nói gì các vết đau đã mất hết da. Cuối cùng cũng tìm ra được một cách là thêm đôi tất vào. Mất lớp da dầy ở chân rồi, các dây thần kinh chạm vào đá nóng không chịu nổi. Thế mới biết tạo hóa sinh ra các thứ trên con người ta cái gì cũng quan trọng cả.

     Tôi bị tụt lại sau cùng. Càng ngày đi càng chậm. Tôi không còn có thể nhảy tanh tách từ tảng đá này sang tảng đá khác mà phải dò dẫm từng bước. Có lúc tôi phải đi vòng vèo để tránh những tảng đá lởm chởm vì nếu bước vào đó, đá sẽ chọc vào chân.

    Nước sông bồ xanh ngắt chảy rì rào qua đá. Bên kia bờ sông vách đá nhấp nhô thẳng đứng. Bờ bên này đang là bãi đá. Những tảng đá lớn nhỏ lô xô tuyệt đẹp. Nhưng mà ! Mặt trời đang thiêu đốt trên đỉnh đầu. Dưới chân tôi là một bãi đá nung. Hơi nóng bốc lên từ mặt đá lấp lóa rần rật. Không biết mọi người đã đi đến đâu rồi. Anh em đừng có nghĩ là tôi cảm thấy buồn vì bị mọi người bỏ rơi lại phía sau trong khi chân thì đau như vậy. Lính trinh sát chúng tôi quen đi lẻ từng tốp một. Rất nhiều khi luồn rừng, lạc nhau đi một mình là bình thường. Tôi chỉ khó chịu vì cái chân đau và vì không theo kịp được mọi người.

     Đi mãi, đi mãi cũng chẳng thấy ai. Cũng có thể mọi người nghĩ tôi đi trước rồi vì vốn là lính binh địa thì đi trước dẫn đường mà. Thôi kệ ! muốn đến đâu thì đến. Đi tất không, vết thương cũng không chịu nổi sức nóng của đá. Thỉnh thoảng tôi phải rẽ xuống nước, nhúng chân vào nước cho nó dịu bớt đau và cho tất ướt xũng thì mới đi tiếp được.

    “Đi thì sẽ đến !”  Đến một đoạn có mấy cây lúp xúp khá rậm rạp tôi nhìn thấy Duyên đang nằm trong đó, hai chân thò ra ngoài nắng. Duyên thấy tôi, liền nói:

-   Tôi tưởng anh đi trước rồi. Tôi mệt quá, có lẽ bị say nắng.
-   Chân tôi đau quá anh ạ ! Anh còn đôi tất nào không ?

    Bây giờ Duyên mới nhìn tôi cẩn thận, cái cách mà tôi bước đi từng bước, với đôi giày treo trên cổ. Lão ngạc nhiên vì tôi không đi giày:

-  Không đi giày thì nóng chết, làm sao mà dẫm lên đá được. Anh xỏ giày vào đi !
-  Anh xui dại tôi đấy à ! Anh nhìn chân tôi này.

Tôi lột tất ra để lão nhìn thấy chân tôi.

-    Chậc ! chậc ! Sao anh không nói. Bị từ bao giờ thế ?
-   Mấy hôm rồi. Chỉ là nước ăn chân thôi. Anh còn đôi tất nào không ?

     Vốn tính cẩn thận, đúng là lão ta có hai đôi tất thật. Duyên lấy đôi tất từ trong gùi đưa cho tôi. Tôi lồng cả hai đôi tất vào chân. Chắc là sẽ khá hơn. Bây giờ tôi mới nhìn kỹ Duyên. Mặt hắn đỏ dừ. Chiếc khăn mặt ướt chùm lên đầu, dưới cái mũ tai bèo. Duyên bị say nắng nhưng thế này còn khá. Nếu say nắng đến lúc mặt tái dại đi, mắt lờ đờ và sùi bọt mép thì mới đáng sợ. Tôi chui đầu vào dưới gốc cây bên cạnh cái cây của Duyên.

-   Lúc đụng nhau ở Động Ngang, tôi lo quá không biết anh sống chết thế nào. Thằng Mào thì bị thương. Tôi mới thằng Toàn phải dìu nó đi đường khác để về một cứ của biệt động. TichTuongNhuLe à ! Tôi chỉ sợ anh chết hay bị thương, trong lòng không yên tý nào. Nhỡ anh bị thương, lại có một mình. Cứ nghĩ thế thì tôi mới thằng Toàn chỉ muốn quay lại ngay chỗ đó để tìm. Nhưng rồi sợ bọn nó giăng bẫy phục kích. Sáng hôm kia khi quay lại tìm anh, thấy thằng Tư và thằng Quý nằm úp mặt chết dưới suối. Tôi đinh ninh là anh rồi vì lúc nào anh cũng đi trước. Tôi vừa khóc vừa tiến lại (tính lão này hay nói chuyện kiểu “cảm động”, ngược với tính tôi, có khóc bạn cũng không bao giờ kể). Lúc lật thằng lên, thì là thằng Quý, rồi đến thằng Tư. Vẫn biết là thương thằng Quý và thằng Tư cũng như thương anh thôi nhưng mà anh mà chết thì tôi sẽ day dứt cả đời. Bọn tôi đã bỏ anh một mình, rồi anh chết thì làm sao mà tôi yên được.

-   Này ! Tôi chết thì khó đấy. Bọn nó đông nhưng tôi nhanh lắm chứ ! Một mình tôi luồn trong rừng thì làm sao mà chúng lùng bắn được tôi. Thú thực tôi cũng có cảm giác là bỏ rơi bọn anh để an toàn một mình. Tôi áy náy mãi cho đên khi  gặp lại cả ba người đấy. Thôi bỏ đi ! chỉ thương thằng Tư và thằng Quý chết thay tôi.

(Chuyện Tư và Quý hy sinh xin khất anh em kể trong chuyện khác).

. . . (còn nữa)

.
CHUYỆN XIV     TỪ PHÚ LỘC ĐẾN HUẾ    (tiếp 3)

-   Bọn nó ở đâu mà nhanh thế ? Hơn một phút sau đã thấy nó bắn cối săn đuổi anh. Nó bắn cối tức là không đi càn nhưng tôi lo anh dính đạn cối. May quá, cuối cùng anh vẫn không sao.

-   Đã bảo bỏ đi mà .

-   Ừ ! Thôi  . . . !

     Tôi lại tháo tất ra hơ chân ra ngoài nắng cho khô. Hai thằng nằm im, không ai nói chuyện nữa. Nhìn qua kẽ lá thấy hút đi rất xa là những mảng da trời xanh thăm thảm, không một gợn mây. Lạ thật ! Sứ Huế  ? Mưa ngày này qua ngày khác, bầu trời và mặt đất lúc nào cũng nghìn nghịt nước, nước chui vào trong hơi thở, bịt bùng !  Thế mà cái nắng mùa đông sao lại quá gắt gao, soi vào từng thớ thịt, khét đắng !

    Chừng mười lăm phút thôi, để chết lặng đi . . . Rồi không ai bảo ai, Duyên và tôi cùng nhào dậy một lúc. Tôi xọc chân vào hai đôi tất. Bất giác cả hai cùng thở dài rồi xốc gùi lên vai bước đi. Tôi cắn răng chịu đau và tự nhủ: “Rồi sẽ quen và bớt đau thôi ! Cố gắng bám kịp Duyên đấy nhé !” Hai thằng bước đi lặc lè như người mang vác nặng vậy nhưng không phải là những bước đi nặng và chắc của người vác nặng mà là những bước chân dặt dẹo, gắng gượng. Hai thằng người và hai cái bóng đã hơi chếch về phía sau cứ lầm lũi dấn lên, theo những quỹ đạo cong queo kỳ lạ.

     Càng đi, cái nắng rát càng chiếu xiên vào mặt. Có lẽ đến 4 giờ chiều rồi, nắng càng gắt tệ. Đoạn đường cuối cùng tôi bị tụt lại khá xa làm cho Duyên phải đứng lại chờ. Lúc này, cũng như mọi khi, tôi rất khỏe, nắng này chẳng ăn thua gì, mồ hôi chỉ hơi rịn ra một chút nhưng quần áo và toàn thân bốc ra mùi khét lẹt – mùi lính.

     Thủ trưởng Bùi Đức Ngoan (tham mưu phó sư đoàn) đang quát nạt và chửi bới rất to. Không biết cụ mắng chửi từ bao giờ mà tôi tụt lại rất xa, bây giờ đến nơi còn nghe chửi:

-   Trinh sát chúng mày như cứt ! Súng phát cho chúng mày làm củi à. Sao không thằng nào bắn được một phát.

      Chắc là cụ xót ruột vì bị mất lính lại còn dẫn một thằng bị thương về nữa chứ, mà cái đám lính trinh sát thì không thằng nào bắn lại địch, làm gì cụ chẳng điên. Chúng tôi cúi đầu nghe cụ mắng chửi một hồi lâu nữa. Tôi nhìn ngó xung quanh thì thấy mọi người đã đi hết, chỉ còn lại bốn thằng trinh sát xê hai mươi của sư đoàn. Anh “già” và Hổ đã đi rồi. À ! thì ra cụ Ngoan đang sốt ruột chờ chúng tôi.

     Sau này tôi mới biết, khi chúng tôi luồn vào Hòn Vượn và Chóp Nón, ở nhà A12 liên tục canh đài theo dõi điện đàm của địch để nắm tình hình chúng tôi. Họ biết thám báo đang phục kích ở cửa động của biệt động Huế mà không có cách gì thông báo được cho biệt động hay cho chúng tôi. Bọn nó phục kích biệt động chiều tối sẽ từ cứ đi ra, để vào Huế. Không ngờ, chiều tà chúng tôi lại từ phía Huế chui vào cứ.

-   Thôi, chúng mày lên xe nhanh đi. Thằng Mào bị thương sẽ về quân y của ba linh tư nhá !
-   Vâng !
 
     Chiếc Xe Com-măng-ca “đít vuông” mở bạt đằng sau chở 6 người. Cụ Ngoan ngồi trên còn bốn thằng tôi chia nhau hai ghế sau. Con đường rừng ngoằn nghoèo, lắc lư như đánh võng. Công binh chỉ phát cây sơ sài, rồi xe đi mà nên đường. Vả lại con đường này mấy khi có xe đi dâu. Lính có đi thì toàn đi bộ. Lương thực, thực phẩm thì được thả trôi theo sông Bồ suốt từ đầu nguồn, giữa đoạn A Sầu, A lưới. Bất chợt cụ Ngoan quay lại hỏi tôi:

-     Thằng Như Lệ chân cẳng mày làm sao ? Tuấn, đưa nó lọ thuốc đỏ. Chúng mày hay đi như thế mà không biết lo lấy thân. Mày mà uốn ván, cưa chân thì bỏ mẹ mày.

Tôi chờ cụ quay lên mới lột tất ra. Thằng Toàn mở bi đông, dốc nước cho tôi rửa mấy vết loét. Tôi lôi cái quần đùi trong gùi ra thấm sạch sẽ rồi bôi thuốc. May mà thuốc đỏ nó mát, chỉ hơi xót một tý chứ nếu bố Ngoan mà cho tôi lọ i-ốt thì chắc phải xót nhảy lò cò lên mất.

     Tôi nhìn cụ Ngoan mà nhớ bố tôi, thương con mà rất nóng tính. Bố tôi cũng hay quát mắng bọn tôi nhưng hễ đứa nào làm sao thì cụ rất xót.

. . . (còn nữa)

Gửi bác TTNL những cảm nghĩ về thủ trưởng Bùi Đức Ngoan

http://www.quansuvn.net/index.php/topic,17230.250.html

Qua câu chuyện xung quanh việc xây dựng tượng đài, ông Tổng biên tập, một cựu trinh sát của e đã nói về thủ trưởng Ngoan: trước khi nhắm mắt Cụ có để lại một số tiền, một phần giành cho những thằng lính của mình còn quá khó khăn, phần còn lại sẽ góp phần dựng 1 tấm bia tưởng niệm những anh em đã hy sinh tại Cửa Việt ngày 27/1/1973.

Biết được câu chuyện này tôi càng cảm nhận thêm tấm lòng nhân ái vô bờ bến của Người cha già của trung đoàn. Thủ trưởng ơi, ước nguyện của thủ trưởng sẽ trở thành hiện thực. Chúng tôi - những người lính của Ông - sẽ cố gắng hoàn thành tâm nguyện của thủ trưởng cũng như của tất cả những ai đã một thời để lại tuổi trẻ của mình cho mảnh đất nóng bỏng cát cháy này.

.
CHUYỆN XIV     TỪ PHÚ LỘC ĐẾN HUẾ    (tiếp 4)
    
     Đường xấu quá, chiếc xe lắc qua lắc lại dữ dội. Mấy thằng phải bám chặt tay vào khung xe. Thỉnh thoảng những cành cây rào rào quất vào hai bên bạt xe. Đột nhiên cụ Ngoan bảo dừng xe lại:

-   Mấy thằng xuống, trèo lên kia cắt lá dong đi !

Toàn và Duyên nhanh nhẹn nhảy xuống. Tôi cũng đi tất, xỏ giày, nhảy xuống xe. Cụ Ngoan quát:

-   Thằng này thì thôi !
-   Em hết đau rồi thủ trưởng ạ !

Tôi cũng trèo lên dốc theo Duyên và Toàn. Mấy con dao găm phạt tới tấp. Những chiếc lá dong cứ thế rơi phầm phậm cắm xuống đất. Chỉ một loáng mỗi thằng đã ôm một ôm lá to chạy xuống.

-   Thôi đủ rồi ! - Cụ Ngoan nói.
-   Chốc nữa qua chỗ nào có giang, thủ trưởng dừng xe, em xuống chặt mấy ống giang.
-   Ừ ! đi thôi.

Lúc lên xe rồi cụ Ngoan mới bảo:

-   Hôm nay là 30 tết. Chúng mày có thằng nào biết gói bánh không ?
-   Có ạ ! – Duyên và Toàn đồng thanh trả lời.
-   Tao nói là gói bánh chưng. Thằng Toàn, dân Vĩnh Linh nhà mày thì chỉ gói bánh đòn. Mày rửa lá,
    vo gạo đãi đỗ thôi.

     Xe chạy một đoạn thì dừng lại để thằng Toàn xuống lấy giang. Nó phạt một cây giang khá to lấy ba ống giang rồi nhảy lên xe. Chiếc xe lại gật gù, oằn oại lao đi.
 
     Không biết cụ Ngoan đưa chúng tôi đi đâu. Bọn tôi không ai biết mà cũng không ai dám hỏi. Một lúc sau, chiếc xe thoát khỏi con đường nhỏ và rẽ về bên trái, nhập vào “đường mòn Hồ Chí Minh”. Đoạn này ở phía bắc A Lưới. Cũng chỉ là đường đất nhưng rộng rãi và êm ái hơn rất nhiều. Chiếc xe đi thêm một đoạn dài rồi rẽ về bên phải. Một doanh trại với rất nhiều nhà cửa. Những cái nhà lá cọ nằm dưới rừng cây rậm rạp, mặt đất bằng phẳng sạch sẽ thoáng mát. Cụ Ngoan bảo:

-   Đây là dê hai bốn của ba linh tư. Thằng Mào vào đây điều trị. Lúc nào khỏi thì tự tìm đường mà về
     đơn vị.

Chúng tôi xuống xe bắt tay thắng Mào. Nó có vẻ không muốn đi viện. Mào là một đứa cao gày, đẹp trai, lúc nào cũng bẽn lẽn như con gái. Thằng Toàn dẫn thằng Mào theo cụ Ngoan vào trong một ngôi nhà còn chúng tôi chờ bên ngoài. Chỉ mấy phút sau đã thấy Cụ Ngoan và thằng Toàn đi ra. Chúng tôi lên xe đi tiếp. Ngoái lại thấy thằng Mào đang dơ tay vẫy theo.

     Từ cái chiều 30 tết đó, chia tay Mào, tôi chưa lần nào gặp lại.

Ba mươi tết sang năm Tân Mão 1975

. . . (còn nữa)

Chà chà... cái đoạn này hấp dẫn và quý hóa riêng đối với SGG em rồi!
Nếu so với bản đồ này thì đầu năm 1975 Bác TTNL đã được đi ô tô từ đoạn Khe Diên về gần Hồng Bắc (phía bắc t/trấn A lưới bây giờ) hoặc Tà Bạt (phía nam...) - nếu có thể xin Bác TTNL xác nhận thêm "chỗ của D24 F304" về mức độ trạm hay viện Quân Y ở khu vực ấy!

Vì tuyến đi ấy là "băng ngang" khu vực Cốc Muôn (đây cũng là một trong hai nhánh nối vào "tuyến xe khách" sau ngày giải phóng, đi về hướng Ba Lòng, trổ ra đường 9 (và 15N), tầm những năm 80-90's - đường rất xấu, nhưng vẫn được sử dụng mỗi khi có sạt núi tắc đường ở bắc đèo Peke trên tuyến HCM bây giờ)

(http://www.saigonguider.com/DATAshare/QuansuVN/f324-TayTTHs2.jpg)

Những thắc mắc của em cũng nhằm hỗ trợ "đường xá" cho một người đồng đội của Bác Phong Quảng trong việc tìm người nhà là LS "hy sinh khi ở bệnh viện -  và lại ở gần Cốc muôn (?)"

     SaigonGuider à !  Con đường nhỏ mà xe đi trong rừng chắc chắn về sau không có ai dùng nên sẽ không còn. D24 quân y của f304 không phải của sư đoàn 325 chúng mình nên chỉ tạt qua như vây thì tọa độ chính xác mình không biết nhưng chác chắn là ngay ven "đường mòn Hồ Chí Minh", phía bắc A Lưới vài cây số thôi. Từ Bắc đi vào, nằm mé bên phải.

     Mình xin lỗi, lúc đó đâu có giở bản đồ ra để xác định vị trí. Bây giờ vết lại đều dựa vào trí nhớ và suy đoán. Câu chuyện thì đúng còn đường xá, tọa độ thì rất khó chính xác.   

@TTNL: Đàn anh kính mến ạ! Yên tâm đi... con đường đó bây giờ vẫn còn đó chứ - như em có nói khúc trên, và ở bên topic "Tìm người..." nữa, "tuyến xe khách" từ QL9 theo vệt đường 15N vào Ba Lòng rồi về A lưới, là "con đường đau khổ", hành khách phải chuẩn bị khoai, mì... mang theo vì có khi phải đi đến hơn 2 ngày, nhưng không thể khác được - thậm chí đến ngày con đường 14 chính bên ngoài đã "ngon lành", với sự quan tâm của Bác Tố Hữu, thì đoạn cheo leo "hay sạt" của đèo Pêke cũng phải đợi đến sau 2000, khi làm đường HCM mới "xử đẹp" được (ngày nay, chỉ còn mỗi khúc "yếu" nhất, hay sạt lở theo mùa mưa, của đường HCM là đoạn bắc Prao Hiên - phía nam A lưới hơn 70km) - Con đường ấy khi về tới khe Trăng, bắc Cốc Muôn, đã trổ ra đường 14 và một đoạn dự phòng lại xuống tới Khe Diên (và Khe Trắng) vòng nam Cốc Muôn, chính là cái đường anh đang kể đó!

Thật sự, chính cái "Bây giờ vết lại đều dựa vào trí nhớ và suy đoán..." của lứa các anh mới là điều đáng quý và đáng trân trọng của lứa chúng em... Làm sao mà dám yêu cầu hơn được chứ! Nội chỉ cần chuyện "bật máy lên mà cày cục gõ gõ câu từ" đôi khi đã là "quá sức tốt" rồi! Tụi em bây giờ chỉ cần có thế...

Sở dĩ SGG em hỏi tới tới vì thấy trên kia anh có đưa cái sơ đồ tuyến đi của "đội" ngày xưa... (vốn là em đã kết anh vì cái món "nhớ của lính trinh sát" rồi mừ! ;D) - Nếu mà nói thêm nữa, thì "cái đoạn ra D24" của anh, ngày nay cũng là một nhánh - trên bản đồ là gần chỗ Bắc Sơn, đi về hướng Bắc tới chỗ cửa khẩu Lalay luôn đó anh ạ!
Thì đã bảo SGG cũng có chút tự hào ở chỗ là một trong số vài... "con ma xó" trên đường TS mà ;D - Em "sướng" hơn các anh ở chỗ "có được nhiều anh chị kể cho nghe" là vậy! (còn có nhiều khí tài hiện đại hỗ trợ nữa mà!)

Vậy mà hồi tháng 4 không tham gia chuyến tìm về A Lưới của bác Lixeta!

     Con đường qua Ba Lòng, bắt vào đường 15N rồi đi về A Lưới đương nhiên là vẫn còn. Mình nói là con đường từ đường này mà vào sông Bồ mới không còn vì ngay lúc đó đã là đường tạm rồi. Hơn nữa, nếu muốn làm đường xe chạy đến đó thì bây giờ cũng không ai "phát tuyến" đường như vậy mà phải "phát tuyến" sao cho dễ thi công, dễ đi và kinh tế . . . 

@vitinh: Tháng 4 hàng năm là tháng "đứng đường" của em mừ! (...4/2010: Lào; 4/2009: NTLS TS; 4/2008: Cam... trước trước nữa thì... hết biết kể)  ;)
@TTNL: Sau ngày giải phóng, bà con ở A lưới mình cơ cực lắm, từng có giai đoạn vào mùa mưa dầm hoặc lũ tắc đường 49, nhất là vào dịp giáp hạt, A lưới gần như cách ly với... thế giới bên ngoài (bà con dân tộc đã từng cảm thấy băn khoăn: "Sao trong chiến tranh ác liệt thế mà bộ đội còn có tiếp tế cứu đói, vậy mà giờ đã giải phóng toàn thắng rồi lại... không thấy chi mô?" ?!?! Già Hồ Vai, huyện đội trưởng du kích thời chiến đã phải nắm luôn dân vận, lặn lội các buôn làng động viên chịu trách lên trách xuống nhiều điều... nhất là khi cái "phong trào ve chai" sôi động chuyện tháo gỡ các thứ mang về xuôi đổi gạo... đường tạm sông Bồ mà anh tưởng không còn chứ đâu biết là có thêm nhiều đường (mòn) khác nữa - chắc anh biết cái khe Diên, khe Trắng sông Bồ có một thứ cát mà vì nó người ta đã làm đủ thứ chuyện trên đời... Ùi! mà cái đoạn bờ sông này đẹp thiệt chứ anh nhỉ? Nhất là buổi sáng, ngay mùa này... ::)

Thế, SGG hỏi hơi lan man là để có dịp "tiếp quản" cho thêm nhiều cái sự "nhớ" của anh sang... cho em thôi! ;D.
Đường tìm về ký ức, lịch sử cha anh, đường đi đến nơi nằm của đồng đội - thì cái sự "phát tuyến" sá kể điều gì anh ui!

Chúc cả nhà một ngày Chủ nhật vui vẻ!

.
CHUYỆN XIV     TỪ PHÚ LỘC ĐẾN HUẾ    (tiếp 5)

     Xe tiếp tục chạy về phía nam. Chúng tôi không biết thủ trưởng Ngoan đưa đi đâu. Rồi chiếc xe rẽ về bên phải, đi chừng vài bốn cây số nữa thì dừng lại trước một doanh trại. Xe dừng lại tại trạm gác, cụ Ngoan vẫy vẫy vài cái rồi xe qua. Một doanh trại rất tề chỉnh. Các ngôi nhà lá cọ được làm rất cẩn thận, cách xa nhau, bám vào các chân đồi thấp. Bây giờ cụ Ngoan mới nói cho biết đây là sư đoàn bộ của 304. Rất vắng vẻ, dường như sư đoàn đã di chuyển đi. Sau này mới biết lúc đó sư 304 đã lên đường hành quân vào phía trong theo đường mòn Hồ Chí Mính.

     Vẫn còn một số rất ít người ở lại. Chúng tôi cùng vào một căn nhà ven đồi, cây cối che rợp trên đầu. Trong nhà ánh đèn điện le lói hắt ra sân. Ánh đèn làm tôi nhớ Hà Nội quá. Một thủ trưởng của 304 có vẻ như đã chờ từ lâu ra bắt tay từng người. Chúng tôi được cụ Ngoan giới thiệu nhưng bây giờ không còn nhớ. Chúng tôi được chỉ tới một căn nhà bỏ không ở gần đấy, cũng áp sát chân đồi. Tôi lia chiếc đèn pin và tìm được công tắc đèn. Chỉ là một bóng đèn tròn  nhưng có cảm tưởng cả căn phòng sáng choang. so với ánh lửa đỏ đèn dầu thì ánh sáng điện vàng trở nên sáng trắng hơn bao giờ. Thích thật !. Bốn chiếc giường kê ở bốn góc nhà, ở giữa lại còn có bàn ghế tiếp khách. Chúng tôi ra cái giếng ở sau nhà, sát một lạch nước đang chảy róc rách. Thằng nào thằng nấy múc nước giếng tắm gội ào ào. Nước mát quá, thấm vào từng thớ thịt. sảng khoái và tỉnh táo vô cùng ! Sao các cụ bảo chỉ có “tứ khoái” thôi nhỉ ? Có lẽ phải có “ngũ khoái” mới đúng.

     Bọn tôi tắm giặt xong  về phòng đã thấy có một mâm cơm để sắn trên bàn.

-   Toàn ơi, mày đi mời các thủ trưởng ăn cơm đi.

Thằng Toàn chạy lên phòng thủ trưởng, rồi thấy nó chạy về luôn:

-   Thủ trưởng bảo ba thằng cứ ăn đi, các thủ trưởng ăn với nhau ở trên nhà rồi.
-   Ừ! thế càng hay, lính tráng ăn uống với nhau cho nó tự nhiên thoải mái. Mà chắc các thủ trưởng có  
    nhiều chuyện để nói với nhau. Có lính ở đó không tiện.

     Ba thằng chúng tôi đang đói ngấu. Một mâm sáu người chén bay, chỉ còn thừa có tí cơm. Chúng tôi ăn xong thì thấy một cậu chạy vào, một tay xách phích nước, tay cầm ấm trà với gói trà Thanh Hương. Cậu ta nhanh nhẹn dọn mâm cơm bê đi và nói:

-   Thủ trưởng bảo anh Toàn theo em lấy đồ gói bánh chưng. Các anh muốn xuống bếp luộc bánh thì xuống mà thích luộc ngay ở đây thì phải mang nồi về. Mọi người đi hết rồi, chứ mọi khi ở đây nghiêm lắm, không được thổi nấu gì đâu. Nghe nói bọn anh là trinh sát vừa đi luồn sâu về hả.

-   Cảm ơn nhé ! Tốt quá !
-   À ! các anh làm nhanh nhé, chín rưỡi tắt đèn đấy !

     Chắc các thủ trưởng quí nhau nên bọn tôi cũng được sướng lây. Duyên sướng lắm vì được uống trà Thanh Hương. Nhu yếu phẩm của lính chẳng bao giờ có trà đừng nói gì đến Thanh Hương hay Ba đình. Tốt lắm thì được thuốc lá vụn với giấy vụn của nhà máy thuốc lá Thăng Long còn chủ yếu là thuốc lào. Mấy thằng lính nằm mơ mà được hưởng tiêu chuẩn tiếp khách của sư đoàn. Lúc bấy giờ tôi chưa bao giờ hút một điếu thuốc nào nên chè cháo cũng chẳng có nghĩa gì. Duyên và Toàn đều nghiện thuốc. Có chè mà không có thuốc chắc chúng nó thèm lắm.

     Thằng Toàn đi một lúc thì mang về một cái xoong hai mươi, mấy cái xong 8, dăm cân gạo nếp, một hai cân đỗ  với một miếng thịt lợn. Lại còn có gói hạt tiêu nữa. Thế là đủ vị. Chết nỗi, đỗ xay nhưng chưa ngâm. Tôi nhớ, hồi ở nhà khi gói bánh thiếu đỗ, mẹ tôi ngâm đỗ với nước sôi, chỉ một hai tiếng sau là được. Tôi liền hiến kế với mọi người cho đỗ vào luộc, lúc nào nước sôi thì bắc ra ngâm.
-   Mày quên lấy muối rồi. Chạy xuống bếp lấy đi. Lấy cả củi nữa nhé !

. . . (còn nữa)

     May quá, Có SGG khẳng định cảnh đẹp sông Bồ. Lúc đó tôi đau chân nhưng không bỏ sót và vẫn kịp ghi vào ký ức. Khi viết gửi bài trong quân sử xong, tôi lưu vào một file, sau đó có sửa chữa lại đầy đủ hơn. Đoạn cảnh đẹp sông Bồ định vào đây để sửa nhưng vì quá hạn sửa rồi nên đành chịu. Bây giờ copy lại từ file để anh em xem lại. Có chi tiết về cát mà SGG nói đến tôi rất tâm đắc nhưng không biết có phải SGG nói về thứ cát đẹp mà tôi nhớ không?

     "Nước sông Bồ xanh ngắt chảy rì rào qua đá, dòng nước ngoằn nghoèo uốn lượn lúc hiện lúc ẩn sau những vách núi. Bên kia bờ sông là vách đá nhấp nhô thẳng đứng. Có những cành cây xanh tươi đâm ngang thìa lìa, xòa xuống mặt nước, đung đưa theo dòng. Bờ bên này đang là bãi đá. Những tảng đá lớn nhỏ lô xô xen lẫn với những đám cát vàng. Những hạt cát tinh thể lóng lánh phô diễn muôn sắc màu cùng với mặt nước chảy sóng sánh dưới  ánh Mặt Trời. Cảnh thắng đẹp tuyệt !"

Cát mà "vì nó người ta đã làm đủ thứ chuyện trên đời..." chắc chỉ có hai loại: cát chứa ti-tan và cát chứa vàng. Cả hai loại này đều không có mầu vàng, trừ khi nó là... vàng :-)?
Mà vàng thì không phải. Vậy nó là gì hè?

.
CHUYỆN XIV     TỪ PHÚ LỘC ĐẾN HUẾ    (tiếp 6)  
 
     Mỗi người vài việc, rửa lá, chẻ lạt, vo gạo, đãi đỗ, thái thịt, nhóm bếp . . . linh tinh xòe một hồi rồi nồi bánh cũng được bắc lên bếp. Vừa hay đèn tắt. Nhanh thật, cha Duyên này thế mà gói bánh khéo, chẳng cần khuôn khiếc gì mà bánh rất vuông. Còn thừa mỗi thứ một tý lại còn làm hai cái “bánh mụn”. Tay này đúng là ông trưởng của nhà Nguyễn Đức có khác, bánh mụn là cho trẻ con cho chúng nó sướng. Không khéo nửa đêm mấy thằng trẻ con này lại tranh nhau bánh mụn chửa biết chừng !

    Mấy thằng ngồi quanh nồi bánh bắt đầu sôi. Trà Thanh Hương thơm phức hương vị ngày tết được rót ra ca bi đông, ba thằng uống chung.

-   Thế này mà không có thuốc có phí không !
-   Tôi thèm quá. Mấy hôm ở cứ của Hương Trà còn được hút ghé mấy tay biệt động. Rặt những Hà  
    Tây, Thái Bình, Bắc Thái, Hà Bắc, . . . cấm có tay nào đồng hương tôi . . . Hì hì . . . “chín củ thành
    mười” có phải hay không.
-   Mấy ông đi từ năm sáu sáu. Ghê thật, ở mãi đây thành thổ dân mất rồi còn gì.
-   Chân anh thế nào rồi ?
-   Khỏi rồi !
-   Gì mà nhanh thế ?
-   Tôi đỡ nhiều rồi. “Chó liền da, gà liền xương” mà.

Ba thằng xòa lên cười vui vẻ.

     Bỗng ánh đèn pin loang loáng từ phía trước nhà, vòng qua đầu hồi, rồi chiếu vào bọn tôi. Thằng Toàn nhanh mồm:

-   Thủ trưởng chưa đi ngủ ạ ?
-   Để một thằng trông bánh thôi, hai thằng đi ngủ đi rồi thay nhau. Đây ! đứa nào hút thuốc thì hút.
-   Chà chà ! Tam Đảo hả thủ trưởng ? Em xin ! Em đang ước gì có thuốc hút thì đúng là bụt hiện ra đấy
    thủ trưởng ạ ! (Tay Duyên này khéo thật. Ăn nói với các thủ trưởng đúng là nhất hắn).
-   Cái thằng này, chỉ được cái khéo nịnh. Tao cho chúng mày mượn đài mà nghe ca nhạc đón giao
    thừa. Cấm nghe BBC đấy !
-   Thủ trưởng ơi, quá 10 giờ thì hết BBC rồi ạ.
-   Ơ cái thằng này, mày lại còn thạo giờ đài địch à ?
-   Ngày nào mà bọ Luyến bên ban chúng em chả mở.
-   Thôi chúng mày thích đón giao thừa thì đón mà không thì đi ngủ đi. ở đây không phải gác,
    có vệ binh rồi
-   Em chào thủ trưởng ạ !

     Cụ Ngoan khoanh một tay trước ngực, một tay soi đèn bước về phía trước nhà. Dáng cụ đậm, chắc, bước đi bệ vệ. Mặt cụ lúc nào cũng như đang suy nghĩ gì đó rất lung. Lúc nói chuyện hay quát tháo lính thì nét mặt cụ rất sinh động, đầy biểu cảm chứ không như một số thủ trưởng khác. Tôi thấy có thủ trưởng nói năng rất nhẹ nhàng, nghe có vẻ dễ chịu nhưng nét mặt lúc nào cũng rất lạnh.

     Cụ Ngoan tham gia bộ đội từ thời chống Pháp. Tôi nghe bọ Luyến nói, nếu cụ không bị một lỗi lầm vô tình thì bây giờ cũng phải đại tá hay tướng rồi?! Một thủ trưởng sâu sát, tận tụy và thương lính như con.

. . . (còn nữa)

Hai ba, Zô, hai ba, Zô, hai ba, ...

.
CHUYỆN XIV     TỪ PHÚ LỘC ĐẾN HUẾ    (tiếp 7)

     Ba thằng đùn đẩy nhau đi ngủ để rồi cùng thức đón giao thừa.

     Về đêm, trời mát mẻ, nghe âm âm trong tai tiếng rừng. Hương núi thấm đẫm không gian. Sao mà núi có hương nhỉ ? Chỉ có ai ở rừng núi lâu mới cảm nhận được. Có phải là hơi sương từ nóc rừng tỏa xuống cùng với hơi đất ẩm và lá mục bốc lên từ nền rừng quện vào nhau, tràn ngập ? Dù cho trong đêm không có tiếng chim từ qui rúc “chót, chót . . .”, tiếng róc rách chảy của suối hay tiếng gì khác, ban đêm ở rừng, ta vẫn nghe được thứ tiếng rừng đêm i . . . i . . . văng vẳng không biết từ đâu. Tiếng rừng đêm tĩnh lặng không mà có !

    Ba thằng đã hồi lâu nín lặng, ánh lửa bập bùng hắt lên thành ba cái bóng rập rờn trên tán lá. Những đôi mắt lính bơ thờ bất động đang thả hồn về nơi xa xôi nào đó, mỗi người một cõi . . . một chốn quê hay một chốn thị thành. Nhớ về một nơi nào đó hay một thời khắc nào. Nhớ mà không, không mà nhớ !

     Thỉnh thoảng trong đám lửa phát ra những tiếng nổ lép bép lẫn trong tiếng ù ù của lửa cháy. Từ đuôi của những cành củi vạt chéo sùi lên những đám bọt trắng lẫn với màu nâu anh ánh của nhựa. Tôi nhớ bà tôi bảo bị chốc mép mà lấy bọt củi bôi vào là khỏi. Tôi nhớ cái “BÌA GIA ĐÌNH” trong đó có ô phiếu củi. Nhớ những lần xếp hàng củi ở Ngõ Trạm hay ở ngõ Yên Thế. Những ngày gần Tết, hàng củi còn bán cả lá dong. Mua lá dong cũng cắt một ô. Những ngày gần Tết cũng là những ngày “xếp hàng cả ngày”. Cả nhà như một đàn kiến, mỗi con tỏa đi một hướng. Người thì xếp hàng mua gói hàng tết, một túi bóng với mứt, kẹo, chè, thuốc lá, bóng, miến, . . . Người xếp hàng gạo nếp, đỗ xanh, người xếp hàng mua thịt. Những con kiến chạy đi chạy lại, tha về tổ thứ này thứ khác. Đầu chợ nhà tôi có hai nhà xay vỡ đỗ xanh bằng cối đá rất đông khách làm không hết việc thành ra có lần nhà tôi phải tự vỡ đỗ bằng chai và thớt.

     Vất vả nhất là xếp hàng làm bánh quy ở những lò bánh “Qui gai xốp”. Nhà tôi làm bánh ở ngõ Kỳ Đồng, một đường ngõ rải đá (về sau này đổi tên thành phố Tống Duy Tân cho đến bây giờ). Lò bánh ngày tết đông nườm nượp. Một cái hàng xếp rồng rắn những người là người. Hai tay người nào cũng xách nào bột, nào đường, nào trứng, nào sữa. Có nhà còn cho nước quế hay dừa nạo. Va-ni thì ông chủ cho, không phải mua, trừ khi không thích thì phải bảo trước. Lò bánh lớn thì rất đông thợ, mỗi người một việc. Xếp hàng đến lượt mà được đưa các thứ cho thợ thì mới thở phào một cái. Rồi sau đó cứ đi theo từ thợ này sang thợ khác để xăm soi xem người ta có ăn bớt của mình không, từ lúc đập trứng nhào bột, rồi cán bột. Cán bột xong người thợ mới hỏi mình thích hình gì để cho tùy chọn, bánh tròn hay vuông hay sáu cánh. Người thợ cầm cái khuôn dập phầm phập xuống bột và nhả bánh vào cái khay nướng. Bánh nướng xong còn phải ngồi mà quạt cho nguội rồi mới cho vào túi bóng. Có khi đi làm bánh suốt từ trưa đến 10 giờ tối mới về đến nhà.

-   Bật đài đi sắp đến giao thừa rồi.

     Tiếng một tràng pháo nổ giòn giã, rồi sau bài Quốc ca, tiếng Bác Tôn đọc lời chúc mừng năm mới: “ Nhâng dựp năm mới, thay mặc . . .”

     Chúng tôi ngồi nghe chương trình ca nhạc năm mới.

-   Duyên ơi, vớt bánh mụn đi.
-   Ừ !

     Duyên vớt hai chiếc bánh mụn để trên cùng rồi thả vào cái xong nước lã. Một lúc sau, hai chiếc bánh đã được bóc và cắt làm tư rất khéo. Những lúc như thế tôi có cảm tưởng Duyên như người chị trong nhà. Thằng Toàn đã pha ấm trà mới. Chúng tôi vừa ăn bánh vừa nói chuyện phỏng đoán công việc ngày hôm sau. Sao cụ Ngoan lại đích thân vào tận sông Bồ mà đón mấy thằng chúng tôi. Đâu có phải là chuyện đón đi ăn tết hay đón giao thừa. Chẳng biết đằng nào mà lần nhưng chăcc là phải có chuyện gì chứ ?!

. . . (còn nữa)