Tàu chiến, chiếm hạm Liên Xô và Nga - phần 3

[daibangden]

Các thông số kỹ chiến thuật chính

Lượng dãn nước, tấn

+ tiêu chuẩn: 865

+ hoàn toàn: 935

Các kích thước chính, mét

+ chiều dài nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 75,2 (69)

+ chiều rộng nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 9,78 (8,5)

+ lượng mớn nước lớn nhất (trung bình): 2,8 (-)

Thiết bị năng lượng chính: diezel

+ 3 động cơ diezel M-504A, tổng công suất, sức ngựa (kW): 14 250 (10 470)

+ các máy phát điện diezel, công suất (kW): 3x300

3 trục; 3 bánh lái chân vịt

Tốc độ, hải lý

+ tối đa: 24,5

+ tiết kiệm năng lượng: 12

Tầm bơi xa, dặm (tốc độ, hải lý): 2200 (12)

Thời gian hoạt động, ngày: -

Thủy thủ đoàn, người (sỹ quan): 80 (9).

[daibangden]

Vũ khí

Tên lửa phòng không

+ thiết bị phóng MT-4US thuộc tổ hợp tên lửa phòng không “Strela-3” hoặc “Igla-1”: 2x4

+ tên lửa phòng không điều khiển 9M32M hoặc 9M313 (SA-N-5 “Grail”): 16

Pháo

+ thiết bị pháo 76mm AK-176: 1x1

+ tổ hợp pháo phòng không 30mm AK-630: 1x6

Ngư lôi

+ thiết bị ngư lôi 533mm DTA-533: 2x2

Chống ngầm

+ RBU-6000 “Smerch-2”: 2x12

+ RGB-60: 96

+ thiết bị rải bom: 2

Mìn

+ có thể mang theo mìn trên boong trên: -

Trang bị vô tuyến điện

Đài ra đa định vị phát hiện mục tiêu tổng hợp: 1x”Pozitiv” (Cross Dome)

Đài ra đa định vị đạo hàng: 1xTSR-333

Đài thủy âm

+ “Platina” (Bull Horn, Steer Hide)

+ “Ros-K”

Các khí tài tác chiến điện tử: “Vưmpel-P2” (2 Watch Dog)

Các tổ hợp bắn nhiễu: 2x16 thiết bị phóng PK-16

Đài ra đa định vị điều khiển hỏa lực: 1xMR-123 “Vưmpel” (Bass Tilt) cho pháo và pháo phòng không

Các khí tài thông tin liên lạc: tổ hợp các khí tài

Đài ra đa định vị hội thoại: -.

[daibangden]

Tàu ngư lôi lớp “Bolsevich” – Đề án 183 – Lớp P-6

Tổng số tàu đã đóng: 420

Các biến thể

+ 183 (lớp P-6) – tàu nhỏ ngư lôi đóng loạt (1949)

+ 183-A – tàu ngư lôi với lớp vỏ bọc ngoài từ arktilit

+ 183-T (lớp P-8) – tàu ngư lôi thí nghiệm với động cơ tuabin khí (1951)

+ 183-TK (lớp P-10) – loạt tàu ngư lôi với động cơ tuabin khí bổ sung (1955)

+ 183-U – tàu ngư lôi thí nghiệm với 4 thiết bị ngư lôi và thiết bị năng lượng chính mới (1958)

+ 183-TU – đề án tàu nhỏ với 4 thiết bị ngư lôi và thiết bị tuabin khí

+ 183-T2 – đề án tàu ngư lôi đề án 183-TU hiện đại hóa với thiết bị năng lượng mới và 3 thiết bị pháo phòng không

+ 183-Ts - tàu mục tiêu điều khiển vô tuyến (1953)

+ 183-Sh – phiên bản tàu tham mưu

+ 183-E – tàu nhỏ tên lửa thí nghiệm với 2 tên lửa chống tàu P-15 (1957)

+ 183-P (lớp Komar) – dòng tàu nhỏ tên lửa nội địa đầu tiên (1959)

+ 199 – tàu săn ngầm nhỏ đóng loạt (1955)

+ 183-Ya2, 183-Ya3 – các đề án tàu nhỏ với các động cơ diesel kiểu M503.

Các tàu ngư lôi loại lớn đề án 183 trong nhiều năm là kiểu tàu ngư lôi cơ sở của Liên Xô, được chế tạo vào cuối những năm 40 của thế kỷ trước. Việc thiết kế tàu ngư lôi này được giao cho tập thể Phòng thiết kế đặc biệt (OKB-5) thuộc NKVD (Dân ủy Nội vụ Liên Xô) – trong những năm đầu sau chiến tranh được bố trí ở khu vực xưởng đóng tàu số 5, đồng thời cho các chuyên gia phòng thiết kế thuộc cơ quan (xí nghiệp này). Tổng công trình sư của đề án được giao cho P.G.Goinkis. Đề án tàu mới được lựa chọn trong sự kết hợp đồng thời kinh nghiệm chế tạo và sử dụng chiến đấu trong giai đoạn Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại các tàu ngư lôi Mỹ lớp “Wosper”, “Elko” và “Higgins” được viện trợ khi đó theo Hiệp ước Lend-Lizơ. Các tàu này đã thể hiện tốt trong các điều kiện chiến đấu, ngoài ra, chúng có không ít các giải pháp kỹ thuật tốt.

Trong sự tương ứng với đề án kỹ thuật, các tàu này là “lớn, không có đáy lướt (безреданная, nửa tàu trượt (полуглиссирующая), với đường bao gò nhọn”. Vật liệu thân tàu là gỗ. Tàu được trang bị mui và đài chỉ huy bọc thép dàu 7mm. Lượng dãn nước 66,5 tấn. Thiết bị năng lượng diesel 4 trục (các động cơ nội địa M-50F), tổng công suất 4800 sức ngựa, đảm bảo đạt tốc độ tối đa 43…44 hải lý. Tốc độ tuần tra – 33 hải lý với tầm bơi xa 600 dặm (trữ lượng nhiên liệu – 10,3 tấn), còn ở tốc độ 14 hải lý, tầm bơi xa – 1000 dặm.

Vũ khí của tàu gồm có 2 thiết bị ngư lôi 1 ống phóng trên boong, bố trí theo thành tàu dưới góc 3 độ theo mặt phẳng boong; 2 pháo phòng không tự động 25mm 2M-3 (cơ số đạn 2000 viên). Ngoài ra, tàu có thể mang theo các bom chìm BB-1 (8 ) hoặc các mìn chống tàu KB-3 (6), mìn đáy (AMD-500 – 8 ) hoặc 18 mìn đáy AMD-500 thay cho ngư lôi. Trong thành phần trang bị vô tuyến điện gồm có đài ra đa định vị “Zarnitsa”, đài nhận dạng “Fakel-M” và 2 đài vô tuyến điện. Ngoài ra, có thiết bị (phun) khói DA-7 và 4 (khối) đạn khói MDSh. Trong trang bị hoa tiêu gồm có các khí tài “Girya”, la bàn GKMK-4 (hoặc DKGMK-3), “Reis-44” và máy lái tự động “Zubatka”.

Đề đơn giản hóa việc di chuyển theo hệ thống đường thủy trong nước, cột buồm của tàu được chế tạo theo dạng nghiêng, giảm đáng kể kích thước chiều cao.

Mặc dù có hang loạt ý kiến nhận xét tiêu cực xuất hiện trong quá trình thí nghiệm cấp nhà nước, tàu ngư lôi đề án 183 với một số sự bổ sung và đóng với số lượng lớn từ năm 1952 đến 1960. Còn theo ý kiến các thủy thủ, tàu được đánh giá là thành công và vì thế trở thành “cơ sở” không chỉ khi chế tạo hang loạt các biến thể, mà còn khi thiết kế đề án tàu tên nhỏ lửa đầu tiên trên thế giới (đề án 183-R).

[daibangden]

Các biến thể

Như đã nhắc ở trên, trên cơ sở tàu ngư lôi đề án 183 đã thiết kế đề án tàu tên lửa nội địa đầu tiên – đề án 183-R (trước đó, các tên lửa được thí nghiệm trên tàu thí nghiệm đề án 183-E). Ngoài ra, chính các tàu tên lửa này có số lượng lớn các biến thể.

Như, trên tàu ngư lôi đề án 183-T (đóng năm 1951), lần đầu tiên đã diễn ra thí nghiệm động cơ tuabin khí công suất 4000 sức ngựa (lắp them cạnh động cơ diesel thường), được sử dụng trong vai trò động cơ tăng lực, cho phép đạt tốc độ 50 hải lý. Sau khi tu sửa trong những năm 1955-1957 ở Leningrad theo đề án hiệu chỉnh 183-K đã đóng 25 tàu, trang bị thiết bị động cơ tuabin khí-diezel thường.

Năm 1958 đã đóng tàu ngư lôi thí nghiệm đề án 183-U, trang bị 4 thiết bị ngư lôi. Trong thành phần thiết bị năng lương sử dụng các động cơ diesel tốc độ cao. Lượng dãn nước hoàn toàn – 92 tấn. Sự phát triển tiếp theo của đề án này không nhận được, mặc dù đã nghiên cứu các phương án (phiên bản) hiện đại hóa – đề án 183-TU (với động cơ tuabin khí tăng tốc) và đề án 183-T2 (với thiết bị tuabin khí hành trình và bổ sung các pháo phòng không 25mm).

Đồng thời có phiên bản tàu tham mưu đề án 183-Sh. Một trong số các tàu trong loạt được đóng theo đề án 183-A với vỏ bọc ngoài chế tạo từ arktilit (tương tự gỗ dán bakelit hóa với kim loại ép).

Năm 1953, trên cơ sở tàu ngư lôi đã thiết kế đề án tàu săn ngầm nhỏ đề án 199, đồng thời được sử dụng cho lực lượng biên phòng trên biển. Tổng cộng có 52 tàu loại này được đóng. Đồng thời trên cơ sở đề án 183 đã đóng 60 tàu mục tiêu nổi tốc độ cao điều khiển vô tuyến đề án 183-Ts để thực hiện bắn huấn luyện.

Ngoài tổng số này, ở Phòng thiết kế trung ương số 5 đã thiết kế các đề án thí nghiệm tàu ngư lôi với các thông số được tăng cường, nhưng không được chế tạo bằng kim loại. Ví dụ, (ngoài các đề án 183-TU và 183-T2 ở trên) đã thực hiện các công việc trên đề án 183-Ya2 và 183-Ya3, dự kiến lắp các động cơ M503 nhẹ hơn (tương ứng 2 và 3 động cơ diesel). Lượng dãn nước của các tàu này tương ứng 80 và 110 tấn. Khi đó, vũ khí của chúng tương tự với đề án 183-U – gồm có 4 thiết bị ngư lôi.

Chương trình đóng tàu

Tàu đầu tiên trong đề án 183 được bàn giao cho Hải quân năm 1949. Việc đóng tàu được thực hiện từ năm 1949 đến 1960 trên các xưởng: số 5 ở Leningrad, số 460 ở Sosnovk và số 602 ở Vladivostoc. Tổng cộng theo đề án 183 và các biến theercuar nó đã đóng 420 tàu cho Hải quân Liên Xô.

Tình hình đến năm 2008

Các tàu ngư lôi đề án 183 được bố trí số lượng lớn trong Hải quân Liên Xô. Trong thời gian phục vụ trong biên chế, chúng tham gia tích cực trong huấn luyện chiến đấu và thể hiện tốt. Cuối những năm 1980, thực tế toàn bộ các tàu này (trừ các tàu riêng lẻ trong một số biến thể) đã bị loại khỏi biên chế.

[daibangden]

Các bản vẽ thiết kế và bản vẽ màu tàu ngư lôi đề án 183

[daibangden]

Bản vẽ lý thuyết thân tàu ngư lôi đề án 183

Tàu ngư lôi đề án 183 sau khi tháo vũ khí, được sử dụng trong vai trò tàu đảm bảo các thí nghiệm - các mô hình (mẫu) lai (kéo, dắt)

[daibangden]

Các thông số kỹ chiến thuật chính

Lượng dãn nước, tấn

+ tiêu chuẩn: 56

+ thường: 61,5

+ tối đa: 66,5… 67

Các kích thước chính, mét

+ chiều dài nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 25,5 (25)

+ chiều rộng nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 6,18 (5,2)

+ chiều cao trên mặt cắt ngang giữa: 3,02

+ lượng mớn nước trung bình: 1,24… 1,3

Thiết bị năng lượng chính: diesel

+ 4 động cơ diesel M-50F hoặc M-50F-1 hoặc M-50FTK, tổng công suất, sức ngựa (kW): 4800 (3530)

+ máy phát điện tự hành (tự trị), công suất, kW: 12,5

+ các máy phát điện treo, công suất, kW: 4x1

4 trục; 4 bánh lái chân vịt 3 cánh

Tốc độ, hải lý

+ tối đa: 43… 44

+ tuần tra: 33

+ tiết kiệm năng lượng: 14

Tầm bơi xa, dặm (tốc độ, hải lý): 600 (33)/1000 (14)

Thời gian hoạt động, ngày: 5

Thủy thủ đoàn, người (sỹ quan): 14 (2).

[daibangden]

Vũ khí

Pháo

+ thiết bị pháo 25mm 2M-3: 2x2

Ngư lôi

+ thiết bị ngư lôi 533mm TTKA-53M: 2x1

Chống ngầm

+ bom chìm BB-1: 8 (mang theo)

Mìn

+ mìn chống tàu KB-3: 6 (mang theo)

+ hoặc mình đáy AMD-500: 8 (mang theo)/18 (thay ngư lôi)

Trang bị vô tuyến điện

+ đài ra đa định vị phát hiện mục tiêu chung: 1x”Zarnitsa”

Các khí tài thông tin liên lạc: đài vô tuyến R-607, R-609

Đài ra đa định vị hội thoại: “Fakel” hoặc “Fakel-M”.

[daibangden]

Các tàu tuần tra biên phòng đề án 1400 “Grif” – Lớp Zhuk

Tổng số tàu đã đóng: 300

Các biến thể

+ 1400 – loạt tàu tuần tra biên phòng cho bộ phận biên phòng trên biển thuộc KGB Liên Xô (1968)

+ 1400-A – phiên bản thuộc về chính phủ (?) không có vũ khí và tăng cường điều kiện sống (1972)

+ 1400-E – phiên bản xuất khẩu cho các nước với khí hậu nóng và nhiệt đới (1974)

+ 1400-M – phiên bản nâng cấp với than hàn và động cơ diesel mới (1976)

+ 1400-ME – phiên bản xuất khẩu (1976).

Từ giữa những năm 1960, đã bắt đầu thiết kế tàu biên phòng một cách chuyên dụng dành cho lực lượng biên phòng trên biển thuộc KGB Liên Xô. Tàu tuần tra biên phòng đề án 1400, được chế tạo ở Phòng thiết kế trung ương “Almaz” năm 1967 (tổng công trình sư – B.M.Byrlakov, giám sát viên chính từ Hải quân – thuyền trưởng cấp 2 V.I.Litovski) và nhận mã số “Grif”, được sử dụng để bảo vệ biên giới biển quốc gia trên khu vực gần bờ, eo biển trên các cảng đỗ tàu lớn (mở), trên các khu vực song và hồ, đồng thời để đảm bảo kiểm tra tàu… Tàu đồng thời được giao nhiệm vụ bổ sung: các chiến dịch tìm kiếm cứu nạn, trang bị các khí tài đạo hàng, kiểm tra sinh thái và phục vụ mục đích hoa tiêu.

Tàu đề án 1400 có các kích thước, cho phép vận chuyển nó theo đường sắt. Trong vai trò vũ khí chính, sử dụng sung máy 2 nòng 2M-7 14,5mm (ở mạn tàu). Thiết bị năng lượng hai trục gồm có 2 động cơ diesel dạng chữ V M-401A công suất 1000 sức ngựa. Thân tàu tuần tra biên phòng được thiết kế dạng tán từ hợp kim nhôm mác V48-4T1.

[daibangden]

Các biến thể

Khi tính toán yêu cầu các đối tác nước ngoài, năm 1974, Phòng thiết kế trung ương “Almaz” đã thiết kế đề án 1400-E được sử dụng được biệt cho xuất khẩu tới các nước khí hậu nóng và nhiệt đớt. Các tàu tuần tra biên phòng xuất khẩu khác biệt ở sự xuất hiện thiết bị tháp súng máy bổ sung (14,5 hoặc 12,7mm), lắp trên thùng, hệ thống điều hòa không khí, bổ sung máy phát điện – diesel DG-40. Thân tàu – tán từ hợp kim nhôm V48-4T1 – như trên đề án cơ sở 1400.

Sau đó, do yêu cầu cáo, trên các tàu lớp “Grif”, đề án được thực hiện hiệu chỉnh đáng kể. Thần tàu đề án biến thể 1400-M được thiết kế bằng cách hàn từ hợp kim AMg-61, cho phép tiếp nhận phương pháp đóng khối. Sự đồng nhất tối đa các thiết bị và bộ phận được tiếp nhận với hai đề án trước. Các động cơ diezelM-401A được thay bằng các động cơ hiện đại hơn M-401BT, lắp hệ thống điều khiển (kiểm soát) động cơ “Orion-3M”, các máy phát điện-diezel DGKN-40 và DG-40. Khí tài hoa tiêu của tàu gồm có hệ thống “Gradus-2M” và máy tự lái “Samshit-V221”. Có thiết bị BTM-110, đài ra đa định vị đạo hàng “Lotsia”, ngoài ra, theo yêu cầu có thể lắp máy đáp hội thoại “Khrom-K”. Trong vai trò vũ khí chúng sử dụng thiết bị tháp súng máy mới “Utes-M” (12,7mm). Phiên bản xuất khẩu – đề án 1400-ME – về thực tế, một cách nguyên tắc không khác so với phiên bản của Liên Xô. Phụ thuộc vào yêu cầu của đối tác, trên tàu có thể lắp:

+ 1 thiết bị “Utes-M” (2M-5) ở mũi và đèn pha MSP-45K ở mạn (đề án 1400-M)

+ 2 thiết bị “Utes-M” (2M-5 hoặc 2M-1) ở mũi và mạn tàu (đề án 1400ME)

+ 1 thiết bị “Utes-M” (2M-5 hoặc 2M-1) ở mũi hoặc mạn (đề án 1400-M, 1400-ME).

Trên cơ sở “Grif” đã chế tạo tàu tuần tra đề án 14670 “Gruzuf”, đóng với số lượng 10 tàu và tàu cho chính phủ đề án 1400-A, không có vũ khí, nhưng có tính toán cho thể tích thượng tầng lớn hơn, có các buồng tiện nghi hơn.