Tàu tuần tra kiểu “Tartastan” – Đề án 11661 “Gepard” – Lớp Gepard
Tổng số tàu đã đóng: 1+2
Các biến thể
+ 11660 “Gepard” – đề án cơ sở tàu tuần tra chống ngầm (năm 1988 – không thực hiện)
+ 11661 “Gepard” – tàu tuần tra xuất khẩu với sự thay đổi thành phần trang bị vũ khí (gia nhập biên chế từ năm 2002)
+ “Gepard-1” – đề án tàu tuần tra xuất khẩu, thay đài thủy âm hình cầu – sàn đáp trực thăng (cuối những năm 1990)
+ “Gepard-2” – đề áu tàu tuần tra xuất khẩu, đảm bảo sự đóng thường xuyên của trực thăng (cuối những năm 1990)
+ “Gepard-3” – đề án tàu tuần tra xuất khẩu, thay tổ hợp tên lửa và tổ hợp pháo phòng không – tổ hợp pháo – tên lửa phòng không “Kortik” (cuối những năm 1990)
+ “Gepard-4” – đề án tàu tuần tra xuất khẩu, tàu – sàn/bệ lắp vũ khí của bên mua (đối tác - cuối những năm 1990)
+ “Gepard-5” – đề án tàu tuần tra xuất khẩu, thay đổi thành phần trang bị vũ khí (cuối những năm 1990).
Đầu những năm 1990 ở Liên Xô, yêu cầu chế tạo tàu tuần tra mới ở khu vực gần bờ đã là câu hỏi mởi, bởi vì khi đó tàu tuần tra được thiết kế đề án 11540 được sử dụng trong phiên bản cuối cùng đã không phục vụ cho nhiệm vụ gần bờ mà ở khu vực biển lớn (đại dương) và thực tế là để thay thế các tàu đề án 1135. Liên quan với đó, một lần nữa, các công việc chế tạo tàu tuần tra không lớn đã được bắt đầu, như là sự phát triển tàu chống ngầm loại nhỏ đề án 1124. Việc thiết kế tàu đã được thực hiện ở Phòng thiết kế Zelenodolsk kéo dài trong toàn bộ những năm 1980. Đề án đã nhận số hiệu 11660, mã số “Gepard”, Tổng công trình sư của tàu ban đầu là Yu.A.Nikolsky, sau đó là V.N.Kashkin.
Những yêu cầu của Hải quân theo sự bố trí đài thủy âm mạnh đã dẫn tới lượng choán nước của tàu là 2000 tấn. Vũ khí gồm có tổ hợp tên lửa chống tàu “Ural” và tổ hợp tên lửa chống ngầm “Medvedka” thế hệ mới, thiết bị pháo 76,2mm AK-176, 2 tổ hợp pháo – tên lửa phòng không “Kortik” và RBU-6000. Mặc dù tàu có toàn bộ các danh pháp vũ khí “tiêu chuẩn”, “hướng” chống ngầm của tàu là thấp hơn yêu cầu. Ngoài ra, đã xuất hiện sự cạnh tranh từ đề án có tính chất mạo hiểm 12441 của Phòng thiết kế “Almaz” với tên lửa chống tàu và trực thăng mạnh hơn. Sau đó đã xuất hiện vấn đề rằng đề án này có lượng choán nước lớn hơn đáng kể so với yêu cầu đặt ra và nó bắt đầu “chống lại” tàu tuần tra trên biển đề án 11540. Cuộc tranh cãi (đấu tranh) mang tính chất chính trị thuần túy giữa các nhà đóng tàu của 3 đề án này đã được mở ra. Cuối cùng, tàu tuần tra đầu tiên thuộc đề án 11660 đã được khởi công ở Zelenodolsk vào cuối năm 1988, tuy nhiên, sau thời gian không dài đã bất ngờ bị dừng đóng và tháo dỡ.
Khi cảm thấy (cảm nhận) được sự đóng băng (lạnh nhạt) đối với đề án 11660 của lãnh đạo Hải quân, Phòng thiết kế Zelenodolsk đã thiết kế một số phiên bản nâng cấp tàu. Như đã chế tạo phương án xuất khẩu – đề án 11661 “Gepard” – có sự khác biệt nhỏ so với phiên bản cuối cùng được trình lên Hải quân. Thay cho 2 modul tổ hợp pháo – tên lửa phòng không “Kortik” đã bố trí tổ hợp tên lửa phòng không tự vệ “Osa-M” và 2 pháo tự động 30mm AK-630 với đài ra đa định vị điều khiển “Vưmpel”. Ngoài các vũ khí trên, tàu còn có RBU-6000 và 2 thiết bị ngư lôi 5 ống phóng 533mm, bố trí thay cho tổ hợp tên lửa chống ngầm. Trong vai trò khí tài phát hiện (mục tiêu), trên tàu lắp: đài ra đa định vị “Pozitiv” trong mũ chụp vô tuyến trong suốt, đài ra đa định vị đạo hàng “Volga”, đài ra đa định vị chỉ thị mục tiêu cho tổ hợp tên lửa chống tàu “Harpoon-Bal”, tổ hợp thủy âm “Zarnitsa” với các ăng ten lai và dưới sống tàu. Tàu có cấu trúc boong trơn truyền thống của tàu chống ngầm loại nhỏ. Thân tàu được chia thành 10 ngăn nước. Các thượng tầng được chế tạo từ hợp kim nhôm – magie. Thiết bị năng lượng chính của tàu – tuabin khí-diezel hai trục. Một động cơ diesel tốc độ quay trung bình qua bộ truyền động phức hợp đảm bảo toàn bộ các chế độ hành trình, còn 2 tuabin khí (trên 1 trên mỗi trục) đảm bảo tốc độ tối đa 28 hải lý. Theo đề án này, đã bắt đầu đóng các tàu trên xưởng mang tên M.Gorki ở Zelenodolsk.
Chương trình đóng tàu
Tàu tuần tra đề án 11660 được khởi công trên xưởng Zelenodolsk vào cuối năm 1988, nhưng nhanh chóng bị dừng đóng và tháo dỡ lấy kim loại. Tàu thứ 2 – SKR-200, được đóng theo đề án xuất khẩu có sự thay đổi 11661, đã được khởi công ở đó chỉ vào năm 1993. Ban đầu, dự kiến đóng toàn bộ loạt các tàu tuần tra này cho Hải quân Ấn Độ, nhưng hợp đồng đã bị hủy, việc đóng tàu bị đóng băng. Sau đó, việc đóng tiếp tàu được thực hiện nhờ sự đỡ đầu của nước Cộng hòa Tartastan và nó đã gia nhập biên chế năm 2002 dưới tên gọi “Tartastan”. Tàu thứ ba – SKR-201 – tới thời điểm này đang nằm trên xưởng trong tình trạng chưa hoàn thiện.
Tình hình đến năm 2005
Tàu duy nhất thuộc đề án 11661 – tàu tuần tra “Tartastan” – gia nhập biên chế phân hạm đội Caspi, ở đó nó làm nhiệm vụ bảo vệ khu vực bờ biển Nga.
Dilber MC Theme by HarzeM