Tàu tuần tra “Novik” – Đề án 12441 “Grom”
Tổng số tàu đã đóng: 1
Các biến thể
+ 12440 “Grom” – đề án kỹ thuật cơ sở tàu tuần tra đa năng (1991)
+ 12441 “Grom” – đề án sản xuất loạt tàu tuần tra đa năng (1997)
+ 12441-U – đề án tàu huấn luyện được thiết kế lại (2008)
Những năm 1980, ở Liên Xô đã thiết kế tàu tuần tra đề án 11540, được sử dụng để hoạt động trên biển và thực tế để thay cho các tàu đề án 1135. Khi đó, câu hỏi chế tạo tàu tuần tra mới hoạt động ở khu vực gần bờ đã trở nên mở. Liên quan với đó, ở Phòng thiết kế Zelenodolsk đã bắt đầu các công việc chế tạo tàu tuần tra loại vừa, như sự phát triển đề án 1124, được thiết kế dưới số hiệu 11660 và mã số “Gepard”. Mặc dù tàu này có toàn bộ các danh pháp vũ khí “tiêu chuẩn”, nhưng khả năng chống ngầm của nó thấp hơn so với yêu cầu. Cũng trong khoảng thời gian này (giữa những năm 1980) đã xuất hiện đề án mang tính cạnh tranh số 12440 (mã số “Grom”) của Phòng thiết kế “Almaz” với tên lửa chống tàu và trực thăng mạnh hơn. Tổng công trình sư của tàu là L.V.Elski, sau đó – V.Borisov.
Ban đầu, đề án 11240 sẽ là sự phát triển của tàu tuần tra đề án 11660 được đóng cho Hải quân Ấn Độ, thân tàu và thượng tầng được chế tạo với sự sử dụng vật liệu công nghệ “Stels”. Trong sự tương ứng với các yêu cầu nhiệm vụ kỹ chiến thuật, tàu có lượng choán nước tương đối lớn (gần 2900 tấn), bắt buộc trang bị chỉ theo một hàng trục và tập trung vũ khí trong 2 nhóm: ở phần cuối mũi tàu trước thượng tầng và ở khu vực hang ga trực thăng. Bố cục tương tự, từ quan điểm sức chiến đấu, không được thừa nhận là thành công, mặc dù, khi có vũ khí mạnh như tổ hợp tên lửa chống tàu, đồng thời tên lửa chống ngầm và trực thăng, theo hàng loạt các tham só, nó có thể cạnh trạnh với các lớp tàu tương tự của nước ngoài. Đề án kỹ thuật 12440 được phê duyệt năm 1991 và năm 1994 đã hoàn thành hiệu chỉnh và nó nhận số hiệu mới 12441.
Việc thiết kế đã kéo dài, nguyên nhân là tình hình khủng hoảng ở Nga, bắt đầu sau khi Liên Xô tan rã. Nhiều thiết bị và tổ hợp đã được làm từ “số không”, bởi vì phần lớn những nơi cung cấp tới thời điểm đó đều gần nước láng giềng. Sau đó, xuất hiện rằng đề án này có lượng choán nước lớn đáng kể so với yêu cầu và nó bắt đầu “chống lại” tàu tuần tra khu vực biển đề án 11540, việc đóng loạt đã được thực hiện (sự thật là trong kết quả cuối cùng, gia nhập biên chế chỉ có một tàu). Cuộc tranh cãi giữa các tác giả 3 đề án này đã diễn ra và thuần túy mang tính chính trị, và cuối cùng, đã khởi công 2 tàu giống nhau theo một lớp, nhưng khác nhau theo đề án: đề án 11661 “Zelenodolsk” và đề án 12441 “Zalmaz”. Thêm vào đó, đề án sau theo lượng choán nước lớn hơn “Gepard” đáng kể và trở thành lớp tàu lớn tương đối duy nhất được khởi công ở Nga trong những năm 1990 sau khi Liên Xô tan rã.
Tàu tuần tra đề án 12441 được sử dụng để tuần tra dài ngày với mục tiêu dò tìm tàu ngầm địch, bảo vệ thuyền và tàu khi hành quân trên biển, đồng thời bảo vệ bờ biển. Vũ khí của tàu tuần tra gồm có: 6 thiết bị phóng thẳng đứng cho tên lửa chống tàu “Oniks” bố trí trên thượng tầng theo cách thành hang ga trực thăng; 4 thiết bị phóng thẳng cho tổ hợp tên lửa phòng không “Poliment”; 2 thiết bị phóng 4 thùng cho tổ hợp chống ngầm “Medvedka”; thiết bị pháo đa năng đơn giản hóa 100mm A-190 (bộ phận pháo 100mm trên tháp pháo AK-176); tổ hợp pháo phòng không 30mm “Roi” với 2 khối quay 6 nòng. Để tìm tàu ngầm có hang ga để trực thăng chống ngầm Ka-27 đóng thường xuyên. Trang bị vô tuyến điện được giới thiệu là đài ra đa định vị ba tọa độ phát hiện mục tiêu tổng hợp “Fregat-M2”, đài “Redut” với 4 lưới ăng ten mảng pha để điều khiển bắn tổ hợp tên lửa phòng không, tổ hợp thủy âm “Zvezda-1” với các ăng ten trong mũ chụp hình cầu và ăng ten lai, đồng thời các khí tài điều khiển hỏa lực, tác chiến điện tử, thông tin liên lạc và nhận dạng.
Tàu có thân dạng boong trơn với thượng tầng, kéo dài (chiếm) toàn bộ chiều rộng. Các tường thẳng của thường tầng được làm nghiêng và có hình dáng đặc biệt để giảm sự phát hiện bằng ra đa định vị.
Thiết bị năng lượng chính – tuabin khí với 2 tuabin khí hành trình và 2 thiết bị tuabin khí tăng lực. Nó cho phép đạt tốc độ tối đa 31 hải lý, trong tốc độ tiết kiệm năng lượng, nó đảm bảo tầm bơi xa 4800 dặm.