Tối 2/1 nhân dịp tết tây, rủ rê anh em họp mặt, vô tình lính F5 đến dự lại đông, ngồi ôn chuyện chiến đấu tại KH vô tình lại nhớ ra nhiều điều và nhiều từ tiếng K mà mình đã quên.
Thứ 1: Ngày tết Chô chơ-năm thơ-mây (Ngày tết vào năm mới của dân K) thường rơi vào giữa tháng 4 duơng lịch hàng năm, cụ thể là vào các ngày 13, 14, 15.
Thứ 2: Ngay dịp Chô chơ-năm thơ-mây 1979 thì D3 chúng tôi từ phum Viêng kéo vào phum So-j-a ở phía bắc ngã ba Con Voi 2km đóng chốt bảo vệ cái địa bàn này. Và hôm đó, từ tiếng K mà anh em lính cũ dạy cho tôi khi vào ở cái phum So-j-a này là từ
"Sum ầm-bơn".Tôi nhớ: Vào một buổi sáng nọ chúng tôi hành quân vào đến giữa phum So-j-a, rồi chia đội hình tản ra gần khu vực hồ nước phum So-j-a đóng rải rác. Hồi lâu sau đó có anh nào đó kêu tôi đi xin muối về làm nước chấm đại duơng. Tôi nói tôi không biết tiếng K. Anh đó nói mày cứ cầm lấy cái ca (đựng nước uống trong bình toong) đưa cho dân rồi nói:
Ôi khơ-nhum sum ầm-bơn là họ hiểu.
Tôi nghe lời, cầm cái ca đến nhà Tà Sét ở gần hồ nước, đưa cái ca cho ông rồi nói y như lời đồng đội dạy. Tội nghiệp ông này cầm cái ca, vào nhà vét hủ muối, mang ra cho tôi một chút muối hạt cở chừng nắm tay, rồi ông nói gì đó nhưng tôi hiểu đại khái là ông không có nhiều. Tôi cầm cái ca muối đó mang về rồi quên bẳng cái ông Tà Sét này luôn!
Mãi đến hôm 2/1 vừa qua, nhậu với đồng đội D3 E4, chúng tôi nhắc đến tết chô chơ-năm thơ-mây, rồi nhắc tới cái vụ anh lính tiểu đoàn say rượu bắn bổng hù dọa anh chỉ huy tiểu đoàn.v.v. Anh bạn Dũng râu C11 (còn gọi là Dũng đại úy râu đen) mới nhắc là biết cái vụ đó, lúc đó mấy ông tiểu đoàn đóng ở giữa phum, gần nhà Tà Sét trưởng phum So-j-a chứ gì.
Nghe bạn nhắc đến cái tên Tà Sét thì ký ức ngày xưa hiện về, tôi nhớ ông dáng người tầm thước, nước da đen, bụng hơi bự, tuổi khoảng U50, nhà ông ở là một căn nhà nhỏ, kế bên một dãy nhà tôn lớn mà sau này tiểu đoàn 3 trưng dụng làm hội trường của tiểu đoàn, hội trường này lúc đó nó lớn lắm, chứa cả tiểu đoàn mấy trăm quân.
Nay tôi viết lên câu chuyện "Sum ầm-bơn" này, gởi vào topic Bằng C ngoại ngữ này cũng là một hình thức tưởng nhớ đến ông: Một người đàn ông Campuchia đã qua độ tuổi trung niên, người hơi to ngang nhưng rất nhanh nhẹn và dễ mến... Ngày 2/11/2009 tôi có vào thăm lại phum So-j-a, cái nhà của ông nay đã dở đi đâu mất rồi, cái hội trường thì còn đó, nhưng nó đã được sửa sang lại nhỏ nhắn hơn và hình thức vẫn trông giống như cái nhà kho năm xưa. Cảnh cũ còn đó, người xưa nơi nao? Tôi biết toàn bộ phum So-j-a cha đã bị di dời ra đường 5 đoạn ngã ba Sophi để lập ra cái phum So-j-a thơ-mây, nhưng thời gian không cho phép vào đó để thăm lại người xưa. Lính tiểu đoàn 3 còn nhớ cái phum So-j-a đó lắm, rồi một ngày nào đó, chúng tôi sẽ tập họp lực lượng kéo nhau qua bển thăm lại người xưa cảnh cũ thôi.
Cảnh cũ nó gợi nhớ chiến trường xưa của mình, còn người cũ mình vẫn tìm vì trong ký ức của mình nó là tình người! Chỉ một nắm muối thôi, chuyện đã vùi sâu trong ký ức, nay nhắc lại tên người thì nó vụt nhớ ra. Nhớ tới một bài học ngoại ngữ ngắn gọn vỏn vẹn một từ ầm-bơn = muối. Vậy mà bao hàm cả cái tình người trong đó làm ta xao xuyến! Cái tình người này không phải là tình yêu trai gái, mà đó là tình cảm dân quân: Dân là những người nông dân Campuchia đen đúa, chất phát, còn quân ở đây là chú binh nhất trẻ măng vào cái ngày chô chơ-năm thơ-mây đó mới qua tuổi 19 tuổi được 3 tháng 4 ngày.
Ghi chú: Khu vực cái nhà tôn đó trước là cái nhà kho của chế độ Pôn Pốt, sau đó được trưng dụng làm hội trường tiểu đoàn 3, kế bên cái nhà kho đó là nhà ông trưởng phum So-j-a thời 1979 tên Tà Sét.
Dilber MC Theme by HarzeM